ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਭਾਗਵਤਪੁਰਾਣਮ੍

ਦੁਆਰਕਾ ਦੇ ਵਾਸੀਆਂ ਨੇ, ਭਾਵੁਕਤਾ ਅਤੇ ਆਦਰ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹੋ ਕੇ, ਮਹਾਰਾਜੀ ਹਾਥੀ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਕਰਕੇ, ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੀ ਮੰਗਲਾਚਰਨ ਦੇ ਗੀਤਾਂ, ਸ਼ੰਖਾਂ ਅਤੇ ਨਗਾਰਿਆਂ ਦੀ ਧੁਨ ਨਾਲ, ਰਥਾਂ 'ਤੇ ਬੈਠੇ, ਆਪਣੇ ਪਿਆਰੇ ਅਤੇ ਅਦਭੁਤ ਪ੍ਰਭੂ ਦਾ ਸਵਾਗਤ ਕਰਨ ਲਈ ਉਤਸ਼ਾਹ ਨਾਲ ਆਗੇ ਵਧੇ। ਸੈਂਕੜਿਆਂ ਮਹਾਨ ਹਾਥੀਆਂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕੰਨ ਵਿੱਚ ਚਮਕਦਾਰ ਕੁੰਡਲ, ਚਮਕਦਾਰ ਚਿਹਰੇ ਤੇ ਮੱਥੇ, ਉਸ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਨੂੰ ਹੋਰ ਵੀ ਰੌਣਕਮਈ ਬਣਾ ਰਹੇ ਸਨ। ਉਸ ਵੇਲੇ ਨਰਤਕੀ, ਅਭਿਨੇਤਾ, ਗੰਧਰਵ, ਵੰਸ਼ੀਬਾਦਕ, ਮਗਧ ਅਤੇ ਗਾਇਕ, ਸਭ ਪ੍ਰਭੂ ਦੇ ਮਹਾਨ ਕਰਤਬਾਂ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਗਾ ਰਹੇ ਸਨ। ਭਗਵਾਨ, ਆਪਣੇ ਸਾਕਿਆਂ ਅਤੇ ਨਾਗਰਿਕਾਂ ਦੀ ਭੀੜ ਵਿੱਚ, ਹਰ ਇੱਕ ਨੂੰ ਰਿਵਾਜ ਅਨੁਸਾਰ ਮਿਲੇ ਅਤੇ ਸਭ ਦਾ ਆਦਰ ਕੀਤਾ। ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਕੇ, ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਗਲੇ ਲਾ ਕੇ, ਕਿਸੇ ਦਾ ਹੱਥ ਫੜ ਕੇ, ਮਿੱਠੀ ਮੁਸਕਾਨ ਨਾਲ, ਉਹ ਦੂਰ ਰਹਿ ਗਏ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਸੰਤੋਖ ਦਿੰਦੇ ਤੇ ਹੋਰਾਂ ਦੀ ਇੱਛਾ ਪੂਰੀ ਕਰਦੇ। ਆਪਣੇ ਵੱਡਿਆਂ, ਪੁਜਾਰੀਆਂ, ਪਤਨੀਆਂ, ਤੇ ਬੁਜ਼ੁਰਗ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਦੇ ਨਾਲ, ਉਹ ਹੋਰਾਂ ਤੋਂ ਅਸ਼ੀਰਵਾਦ ਲੈਂਦੇ ਹੋਏ, ਗਾਇਕਾਂ ਦੀ ਸੰਗਤ ਵਿੱਚ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰ ਗਏ। ਜਦੋਂ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਰਾਜ ਮਾਰਗ 'ਤੇ ਚਲੇ, ਦੁਆਰਕਾ ਦੀਆਂ ਉੱਚੀਆਂ ਇਮਾਰਤਾਂ ਉੱਤੇ ਸ਼ਹਿਜ਼ਾਦੀਆਂ ਉਤਸ਼ਾਹ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਲਈ ਚੜ੍ਹ ਗਈਆਂ। ਦੁਆਰਕਾ ਦੇ ਵਾਸੀ ਕਦੇ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰ ਕੇ ਰੱਜੇ ਨਹੀਂ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਖੁਸ਼ੀ ਅਤੇ ਸੁੰਦਰਤਾ ਦੇ ਆਧਾਰ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਛਾਤੀ 'ਤੇ ਲਕਮੀ ਜੀ ਦਾ ਨਿਵਾਸ ਹੈ, ਚਿਹਰਾ ਅੱਖਾਂ ਲਈ ਅਮ੍ਰਿਤ ਹੈ, ਬਾਂਹਾਂ ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਨ ਵਾਲੀਆਂ ਹਨ, ਤੇ ਕਮਲ ਵਰਗੇ ਚਰਨ ਧਰਮੀਆਂ ਲਈ ਆਸਰਾ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਿਰ ਉੱਤੇ ਚਿੱਟੇ ਛਤਰ ਤੇ ਚਮਚਮਾਉਂਦੇ ਪੰਖੇ, ਰਸਤੇ 'ਤੇ ਤਾਜ਼ੇ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਵਰਖਾ, ਪੀਲੇ ਵਸਤ੍ਰ ਤੇ ਵਣਮਾਲਾ, ਉਹ ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ ਚਮਕ ਰਹੇ ਸਨ, ਜਿਵੇਂ ਬੱਦਲ, ਇੰਦਰਧਨੁਸ਼ ਤੇ ਬਿਜਲੀ ਨੇ ਘੇਰਿਆ ਹੋਵੇ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਮਾਪਿਆਂ ਦੇ ਘਰ ਪਹੁੰਚੇ, ਜਿੱਥੇ ਮਾਵਾਂ ਨੇ ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਗਲੇ ਲਾਇਆ, ਅਤੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਨੇ ਦਿਵਕੀ ਤੇ ਹੋਰ ਸੱਤ ਮਾਵਾਂ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਸਿਰ ਨਿਵਾਇਆ। ਉਹ ਮਾਵਾਂ, ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਭਰ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਗੋਦ ਵਿੱਚ ਚੁੱਕ ਲਿਆ, ਤੇ ਖੁਸ਼ੀ ਦੇ ਹੰਝੂਆਂ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਨ੍ਹਾ ਦਿੱਤਾ। ਫਿਰ ਉਹ ਆਪਣੇ ਅਪਰੰਪਾਰ ਮਹਲ ਵਿੱਚ ਗਏ, ਜਿੱਥੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਸੋਲ੍ਹਾਂ ਹਜ਼ਾਰ ਪਤਨੀਆਂ ਲਈ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਮਹਿਲ ਸਨ। ਪਤਨੀਆਂ, ਜੋ ਪਤੀ ਤੋਂ ਵਿਛੁੜੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਸਨ, ਹੁਣ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਘਰ ਆਉਂਦੇ ਵੇਖ ਕੇ, ਅਚਾਨਕ ਆਪਣੇ ਆਸਨ ਤੇ ਸੌਣ ਵਾਲੀਆਂ ਥਾਵਾਂ ਤੋਂ ਉਠ ਗਈਆਂ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਚਿਹਰੇ ਤੇ ਅੱਖਾਂ ਲਜਾ ਕਰਕੇ ਥੱਲੇ ਨਿਵੀਆਂ ਹੋਈਆਂ, ਪਰ ਮਨ ਵਿੱਚ ਖੁਸ਼ੀ ਦਾ ਮੇਲਾ ਸੀ। ਭਾਵੇਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਭਾਵ ਰੋਕਣ ਔਖੇ ਸਨ, ਪਰ ਉਹ ਭਰਗੁ ਵੰਸ਼ ਦੀਆਂ ਮਹਾਨ ਨਾਰੀਆਂ, ਆਪਣੇ ਬੱਚਿਆਂ ਸਮੇਤ ਪਤੀ ਨੂੰ ਗਲੇ ਲਾ ਕੇ, ਅੰਦਰਲੀ ਪ੍ਰੀਤ ਨਾਲ ਟੱਕ ਰਹੀਆਂ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਲਜਾ ਕਰਕੇ ਹੰਝੂਆਂ ਰੁਕਦੇ ਨਾ ਸਨ। ਭਾਵੇਂ ਉਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕੋਲ-ਕੋਲ ਸਨ, ਪਰ ਹਰ ਪਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਚਰਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਨਵੇਂ ਲੱਗਦੇ; ਜਿਹੜੀਆਂ ਚਰਨਾਂ ਨੂੰ ਲਕਮੀ ਵੀ ਕਦੇ ਨਾ ਛੱਡੇ, ਉਹਨਾਂ ਤੋਂ ਕੌਣ ਨਾਰੀ ਦੂਰ ਰਹਿ ਸਕਦੀ ਹੈ? ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਭੂਮੀ ਦੇ ਭਾਰ ਵਜੋਂ ਜਨਮੇ ਰਾਜਿਆਂ ਵਿਚ ਵੈਰ ਪਾ ਕੇ, ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਫੌਜਾਂ ਰਾਹੀਂ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਵਿਨਾਸ਼ ਕਰਵਾ ਕੇ, ਉਹ ਆਪ ਹਵਾ ਵਾਂਗ ਹਥਿਆਰ ਰੱਖ ਕੇ ਪਾਸੇ ਹੋ ਗਿਆ। ਪ੍ਰਭੂ ਆਪਣੇ ਯੋਗ ਬਲ ਨਾਲ ਮਨੁੱਖ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਆਏ ਤੇ ਚੋਟੀ ਦੀਆਂ ਨਾਰੀਆਂ ਨਾਲ ਘਿਰ ਕੇ, ਆਮ ਮਨੁੱਖ ਵਾਂਗ ਰਸ ਭੋਗਣ ਲੱਗੇ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਨਿਗਾਹਾਂ, ਲਜਜਾ ਭਰੀਆਂ ਮੁਸਕਾਨਾਂ ਅਤੇ ਤਿਰਛੀਆਂ ਨਜ਼ਰਾਂ ਤੋਂ ਕਾਮਦੇਵ ਵੀ ਮਤਵਾਲਾ ਹੋ ਗਿਆ, ਪਰ ਉਹ ਮਹਾਨ ਨਾਰੀਆਂ ਵੀ ਆਪਣੀਆਂ ਚਾਲਾਂ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮਨ ਨੂੰ ਹਿਲਾ ਨਾ ਸਕੀਆਂ। ਜਗਤ ਦੇ ਲੋਕ, ਅਗਿਆਨਤਾ ਕਰਕੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸੰਸਾਰੀ ਸਮਝਦੇ ਹਨ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਆਪਣੇ ਮਾਪਦੰਡ ਨਾਲ ਹੀ ਸਭ ਨੂੰ ਤੋਲਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਹੀ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਮਹਾਨਤਾ ਹੈ: ਉਹ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ ਵਿੱਚ ਰਹਿ ਕੇ ਵੀ ਉਸਦੇ ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ ਬੱਝਦੇ ਨਹੀਂ, ਜਿਵੇਂ ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਰਨ ਆ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਬੁੱਧੀ ਵੀ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ। ਅਗਿਆਨਤਾਵਸ਼, ਕੁਝ ਨਾਰੀਆਂ, ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਨਾ ਜਾਣ ਕੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਹੀ ਮਾਨ ਲੈਂਦੀਆਂ, ਜਿਵੇਂ ਆਮ ਮਨੁੱਖ ਪ੍ਰਭੂ ਨੂੰ ਸੀਮਤ ਸਮਝ ਲੈਂਦੇ ਹਨ। ਕਈ ਵਾਰ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਤੇ ਬਲਰਾਮ, ਜੰਗਲੀ ਸਾਂਡਾਂ ਵਾਂਗ ਗੱਜਦੇ-ਚੀਕਦੇ, ਜਾਨਵਰਾਂ ਦੀਆਂ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਕੱਢਦੇ, ਖੇਡਦੇ, ਆਮ ਬੱਚਿਆਂ ਵਾਂਗ ਵਿਹਾਰ ਕਰਦੇ। ਇੱਕ ਵਾਰੀ, ਜਦੋਂ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਤੇ ਬਲਰਾਮ ਆਪਣੇ ਮਿੱਤਰਾਂ ਨਾਲ ਯਮੁਨਾ ਕੰਢੇ ਬਛੜਿਆਂ ਨੂੰ ਚਰਾ ਰਹੇ ਸਨ, ਇੱਕ ਦਾਨਵ, ਜੋ ਬਛੜੇ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰ ਕੇ ਝੁੰਡ ਵਿਚ ਮਿਲ ਗਿਆ ਸੀ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰਨ ਆਇਆ। ਹਰੀ ਨੇ, ਸਭ ਕੁਝ ਜਾਣ ਕੇ, ਬੇਪਰਵਾਹੀ ਨਾਲ ਬੈਠ ਕੇ, ਬਲਰਾਮ ਨੂੰ ਉਹ ਦਾਨਵ ਦਿਖਾਇਆ। ਫਿਰ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਪੂੰਝ ਸਮੇਤ ਪਿੱਛਲੀਆਂ ਲੱਤਾਂ ਨਾਲ ਫੜਿਆ, ਘੁੰਮਾਇਆ ਤੇ ਕਪਿੱਥ ਦੇ ਦਰੱਖਤ ਉੱਤੇ ਸੁੱਟ ਦਿੱਤਾ; ਉਹ ਦਾਨਵ, ਫਲਾਂ ਦੀ ਮਾਰ ਨਾਲ, ਨਿਸ਼ਚੇਤ ਹੋ ਗਿਆ। ਇਹ ਵੇਖ ਕੇ, ਮੁੰਡਿਆਂ ਨੇ 'ਸ਼ਾਬਾਸ਼! ਸ਼ਾਬਾਸ਼!' ਆਖਿਆ, ਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਫੁੱਲ ਵਰਸਾਏ। ਭਾਵੇਂ ਉਹ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਰੱਖਵਾਲੇ ਸਨ, ਪਰ ਗੋਪਾਲ ਬੱਚਿਆਂ ਵਾਂਗ ਬਛੜਿਆਂ ਦੀ ਦੇਖਭਾਲ ਕਰਦੇ ਤੇ ਸਵੇਰ ਦਾ ਭੋਜਨ ਕਰਦੇ। ਇੱਕ ਦਿਨ, ਹਰ ਮੁੰਡਾ ਆਪਣਾ ਝੁੰਡ ਲੈ ਕੇ ਪਾਣੀ ਪੀਣ ਗਿਆ; ਬਛੜਿਆਂ ਨੂੰ ਪਾਣੀ ਪਿਲਾ ਕੇ, ਆਪ ਵੀ ਪੀਣ ਲੱਗੇ। ਉਥੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ਾਲ ਜੀਵ ਦੇਖਿਆ, ਜੋ ਇੰਦਰ ਦੀ ਵੱਜਰ ਮਾਰ ਨਾਲ ਡਿੱਗੇ ਪਹਾੜ ਵਰਗਾ ਸੀ। ਉਹ ਬਕਾਸੁਰ ਸੀ, ਜੋ ਸਰਸ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰ ਕੇ ਆਇਆ ਤੇ ਤੇਜ਼ ਚੋਚ ਨਾਲ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਨੂੰ ਉਚੱਕ ਲਿਆ। ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਨੂੰ ਨਿਗਲਦੇ ਦੇਖ ਕੇ, ਰਾਮ ਤੇ ਹੋਰ ਮੁੰਡੇ, ਇੰਦਰੀਆਂ ਤੋਂ ਜੀਵਨ ਰਹਿਤ ਹੋ ਗਏ, ਹੈਰਾਨ ਤੇ ਡਰੇ ਹੋਏ। ਪਰ ਗਵਾਲੇ ਦਾ ਪੁੱਤਰ, ਸੰਸਾਰ ਦਾ ਅਧਿਆਪਕ, ਅੱਗ ਵਾਂਗ ਬਕਾ ਦੇ ਮੂੰਹ ਦੀ ਜੜ੍ਹ ਸਾੜਣ ਲੱਗਾ; ਦਰਦ ਨਾਲ ਬਕਾ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਥੁੱਕ ਦਿੱਤਾ ਤੇ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਮੁੜ ਹਮਲਾ ਕੀਤਾ। ਜਦੋਂ ਬਕਾ ਨੇ ਹਮਲਾ ਕੀਤਾ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਨੇ, ਧਰਮੀ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਰਾਖੇ ਤੇ ਕংস ਦੇ ਮਿੱਤਰ, ਉਸ ਦੀ ਚੋਚ ਫੜ ਕੇ, ਸਭ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ, ਬੜੀ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਉਸ ਨੂੰ ਚੀਰ ਦਿੱਤਾ, ਜਿਵੇਂ ਕੋਈ ਦੇਵਤਾ ਹੀਰੋ ਹੋਵੇ। ਫਿਰ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਬਕਾ ਦੇ ਦੁਸ਼ਮਣ ਉੱਤੇ ਨੰਦਨ ਫੁੱਲ ਤੇ ਚਮਲੀ ਵਰਸਾਏ, ਢੋਲ, ਸ਼ੰਖ ਤੇ ਗੀਤਾਂ ਨਾਲ ਉਸ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਕੀਤੀ; ਇਹ ਦੇਖ ਕੇ ਗਵਾਲਿਆਂ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਹੈਰਾਨ ਹੋ ਗਏ। ਜਦੋਂ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਬਕਾ ਦੇ ਮੂੰਹ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਆਏ, ਰਾਮ ਤੇ ਹੋਰ ਮੁੰਡਿਆਂ ਨੂੰ ਜਿਵੇਂ ਜੀਵਨ ਪਰਤ ਆਇਆ, ਉਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਗਲੇ ਲਾ ਕੇ, ਬਛੜਿਆਂ ਨੂੰ ਇਕੱਠਾ ਕਰਕੇ, ਖੁਸ਼ੀ-ਖੁਸ਼ੀ ਵਾਪਸ ਵ੍ਰਜਾ ਆ ਗਏ, ਸਾਰੀ ਘਟਨਾ ਗਾਉਂਦੇ ਹੋਏ। ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਗਵਾਲੇ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਪਤਨੀਆਂ, ਹੈਰਾਨ ਹੋ ਕੇ, ਡੂੰਘੇ ਪਿਆਰ ਨਾਲ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਵੱਲ ਤਰਸੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਨਾਲ ਤੱਕਣ ਲੱਗ ਪਏ, ਜਿਵੇਂ ਉਹ ਮਰਨ ਤੋਂ ਮੁੜ ਆਇਆ ਹੋਵੇ। ਉਹ ਸੋਚਦੇ, "ਹਾਏ! ਇਹ ਮੁੰਡਾ ਕਿੰਨੇ ਜ਼ੋਰਾਵਰ ਖਤਰੇ ਵੇਖ ਚੁੱਕਾ! ਸ਼ਾਇਦ ਸਾਡੀਆਂ ਪਿਛਲੀਆਂ ਕੁਝ ਗਲਤੀਆਂ ਕਰਕੇ ਇਹ ਡਰ ਬਣਿਆ ਹੈ।" ਪਰ, ਉਹ ਭਿਆਨਕ ਦਾਨਵ ਉਸ ਨੂੰ ਹਰਾ ਨਹੀਂ ਸਕਦੇ; ਭਾਵੇਂ ਉਹ ਮਾਰਨ ਆਉਂਦੇ, ਪਰ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਵਾਂਗ ਮਿੱਟ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਨਿਸ਼ਚੇ ਹੀ, ਬ੍ਰਹਮ ਗਿਆਨੀ ਜੋ ਆਖਦੇ ਹਨ, ਝੂਠ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ; ਜਿਵੇਂ ਗਰਗ ਆਚਾਰਯ ਨੇ ਕਿਹਾ ਸੀ, ਓਹੀ ਸੱਚ ਹੋਇਆ।