ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਭਾਗਵਤਪੁਰਾਣਮ੍

ਦੁਆਰਕਾ ਵਿਖੇ, ਹਰ ਘਰ ਦੇ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਉੱਤੇ ਦਹੀਂ, ਅਨਾਜ, ਫਲ, ਗੰਨੇ, ਪੂਰਨ ਘੜੇ, ਭੋਗ, ਧੂਪ ਤੇ ਦੀਵੇ ਨਾਲ ਸਜਾਵਟ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਜਦ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਸੁਣਿਆ ਕਿ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰੀਤਮ, ਭਗਵਾਨ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ, ਆ ਰਹੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਵਸੁਦੇਵ, ਉੱਚ ਮਨ ਵਾਲੇ ਅਕਰੂਰ, ਉਗ੍ਰਸੇਨ, ਅਤੇ ਅਦਭੁਤ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਰਾਮ, ਪ੍ਰਦ੍ਯੁਮਨ, ਚਾਰੁਦੇਸ਼ਨ, ਜਾਮ੍ਬਵਤੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਸੰਬ, ਅਤੇ ਹੋਰ ਸਭ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ, ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਸੌਣ, ਬੈਠਣ ਜਾਂ ਖਾਣ-ਪੀਣ ਤੱਕ ਛੱਡ ਕੇ ਉਠ ਖੜੇ ਹੋਏ। ਉਹ ਸਭ, ਅੱਗੇ ਮਹਾਰਥੀ ਹਾਥੀ ਰੱਖ ਕੇ, ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੀ ਸੁਭ ਸ਼ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਉਚਾਰਨਾ, ਸ਼ੰਖ ਅਤੇ ਨਗਾਰਿਆਂ ਦੀ ਧੁਨ, ਅਤੇ ਰਥਾਂ ਦੇ ਜਥੇ ਨਾਲ, ਪਿਆਰ ਤੇ ਆਦਰ ਨਾਲ ਭਗਵਾਨ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦਾ ਸਵਾਗਤ ਕਰਨ ਆਏ। ਸੈਂਕੜਿਆਂ ਹਾਥੀਆਂ ਨੇ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕੰਨ ਵਿੱਚ ਚਮਕਦਾਰ ਮੁੰਦਰੇ ਸਨ, ਆਪਣੀ ਰੌਣਕ ਨਾਲ ਮੌਲ ਵਧਾ ਦਿੱਤਾ। ਨੱਚਣ ਵਾਲੇ, ਅਭਿਨੇਤਾ, ਗੰਧਰਵ, ਭੱਟ, ਮਗਧ ਅਤੇ ਗਾਇਕ, ਭਗਵਾਨ ਦੇ ਵਿਅਸਨਕਾਰ ਕਰਤੱਬ ਤੇ ਕਥਾਵਾਂ ਗਾ ਰਹੇ ਸਨ। ਭਗਵਾਨ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਆਪਣੇ ਸਾਰੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਤੇ ਨਾਗਰਿਕਾਂ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚੇ, ਹਰ ਇੱਕ ਨੂੰ ਰਿਵਾਜ ਅਨੁਸਾਰ ਸਤਿਕਾਰ ਦਿੱਤਾ। ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਨਮ੍ਰਤਾ ਨਾਲ ਨਮਸਕਾਰ, ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਗਲਵੱਕੜੀ, ਹੱਥ ਫੜ ਕੇ ਜਾਂ ਹਾਸੇ ਨਾਲ, ਦਿਲਾਸਾ ਦਿੱਤਾ; ਜਿਹੜੇ ਦੂਰ ਰਹਿ ਗਏ ਸਨ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਮਿਲਿਆ, ਤੇ ਹੋਰਨਾਂ ਦੀ ਇੱਛਾ ਅਨੁਸਾਰ ਵਰ ਦਿਤਾ। ਫਿਰ ਉਹ ਆਪਣੇ ਵੱਡਿਆਂ, ਪੁਰੋਹਿਤਾਂ, ਪਤਨੀਆਂ ਤੇ ਵੱਡੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਨਾਲ, ਹੋਰਨਾਂ ਦੀਆਂ ਅਸ਼ੀਰਵਾਦ ਲੈ ਕੇ, ਗਾਇਕਾਂ ਦੇ ਸੰਗ ਨਾਲ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋਏ। ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਜਦ ਰਾਜ ਮਾਰਗ ਰਾਹੀਂ ਚਲਦੇ, ਦੁਆਰਕਾ ਦੀਆਂ ਸੋਹਣੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਆਪਣੇ ਘਰਾਂ ਦੀਆਂ ਛੱਤਾਂ ਤੇ ਚੜ੍ਹ ਗਈਆਂ, ਤਾਂ ਜੋ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਦਾ ਮਹਾ ਉਤਸਵ ਦੇਖ ਸਕਣ। ਦੁਆਰਕਾ ਦੇ ਵਾਸੀ, ਜਿਹੜੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਹਰ ਵੇਲੇ ਵੇਖਦੇ ਰਹਿੰਦੇ, ਉਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਕਦੇ ਭਰਦੀਆਂ ਹੀ ਨਹੀਂ, ਕਿਉਂਕਿ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਹੀ ਸੋਭਾ ਤੇ ਲਕਸ਼ਮੀ ਦੇ ਆਸਥਾਨ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸੀਨਾ ਲਕਸ਼ਮੀ ਦਾ ਨਿਵਾਸ, ਮੁਖ ਅੱਖਾਂ ਲਈ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਪਿਆਲਾ, ਬਾਂਹਾਂ ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਰੱਖਿਆ, ਤੇ ਕਮਲ ਪੈਰ ਧਰਮਵਾਨਾਂ ਦੀ ਸ਼ਰਨ ਹਨ। ਸਫੈਦ ਛਤਰਾਂ ਤੇ ਵਿਸ਼ਲ ਪੰਖਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜੇ, ਰਾਹ ਵਿੱਚ ਤਾਜ਼ਾ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਵਰਖਾ ਹੁੰਦੀ, ਪੀਲੇ ਵਸਤ੍ਰ ਤੇ ਵਨਮਾਲਾ ਪਹਿਨੇ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਚੰਨ-ਬੱਦਲ, ਇੰਦਰਧਨੁਸ਼ ਤੇ ਬਿਜਲੀ ਨਾਲ ਘੇਰੇ ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ ਚਮਕ ਰਹੇ ਸਨ। ਜਦ ਉਹ ਆਪਣੇ ਮਾਪਿਆਂ ਦੇ ਘਰ ਪਹੁੰਚੇ, ਮਾਵਾਂ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਗਲ ਲਾ ਲਿਆ; ਉਹ ਖੁਸ਼ੀ-ਖੁਸ਼ੀ ਦੇਵਕੀ ਤੇ ਹੋਰ ਸੱਤ ਮਾਵਾਂ ਦੇ ਚਰਨ ਛੁਹੇ। ਮਾਵਾਂ ਨੇ, ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਭਿੱਜੇ ਸਿਨੇ, ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਗੋਦ ਵਿੱਚ ਚੁੱਕ ਲਿਆ ਤੇ ਖੁਸ਼ੀ ਦੇ ਆਂਸੂਆਂ ਨਾਲ ਉਸ ਨੂੰ ਨ੍ਹਾ ਦਿੱਤਾ। ਫਿਰ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਆਪਣੇ ਅਤੁੱਲ ਮਹਲ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋਏ, ਜਿੱਥੇ ਉਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਸੋਲ੍ਹਾਂ ਹਜ਼ਾਰ ਰਾਣੀਆਂ ਦੇ ਮਹਲ ਸਨ। ਰਾਣੀਆਂ, ਜਿਹੜੀਆਂ ਪਤੀ ਦੀ ਵਿਛੋੜੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹੁਣ ਮਿਲ ਰਹੀਆਂ ਸਨ, ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਸਥਾਨ ਤੇ ਬਿਸਤਰੇ ਛੱਡ ਕੇ ਉੱਠ ਗਈਆਂ, ਪਰ ਲਜਾ ਨਾਲ ਅੱਖਾਂ ਥੱਲੇ ਕਰ ਲਿਆ। ਭਾਵੇਂ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਭਾਵ ਰੋਕਣ ਔਖੇ ਸਨ, ਫਿਰ ਵੀ ਉਹ ਭ੍ਰਿਗੁ ਵੰਸ਼ ਦੀਆਂ ਆਦਰਸ਼ ਨਾਰੀਆਂ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਨੂੰ ਬੱਚਿਆਂ ਸਮੇਤ ਗਲ ਲਾਉਂਦੀਆਂ, ਤੇ ਅੰਦਰਲੀ ਲਾਲਸਾ ਨਾਲ ਤੱਕਦੀਆਂ, ਪਰ ਲਜਾ ਕਰਕੇ ਅੱਖਾਂ ਚੋਂ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਹੰਝੂ ਵਗ ਪਏ। ਭਾਵੇਂ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਉਹਨਾਂ ਕੋਲ ਹੀ ਸਨ, ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਕਮਲ ਪੈਰ ਹਰ ਵੇਲੇ ਨਵੇਂ ਜਾਪਦੇ; ਜਿਥੇ ਲਕਸ਼ਮੀ ਵੀ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਪੈਰ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਛੱਡਦੀ, ਉਥੇ ਹੋਰ ਔਰਤ ਕਿਵੇਂ ਦੂਰ ਰਹਿ ਸਕਦੀ ਹੈ? ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਜਦ ਪૃਥਵੀ ਦੇ ਭਾਰ ਵਾਂਗ ਜਨਮੇ ਰਾਜਿਆਂ ਵਿੱਚ ਆਪਸੀ ਵੈਰ ਪੈਦਾ ਕਰਕੇ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਲੜਾ ਕੇ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਨੇ ਹਵਾ ਵਾਂਗ ਅੱਗ ਬੁਝਾ ਦਿੱਤੀ ਤੇ ਆਪ ਨਿਰਲੇਪ ਹੋ ਗਏ। ਭਗਵਾਨ ਆਪਣੇ ਯੋਗ ਬਲ ਨਾਲ ਮਨੁੱਖ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਉਤਰੇ, ਤੇ ਚੋਟੀ ਦੀਆਂ ਨਾਰੀਆਂ ਨਾਲ ਘਿਰ ਕੇ, ਆਮ ਮਨੁੱਖ ਵਾਂਗ ਜੀਵਨ ਦਾ ਆਨੰਦ ਲਿਆ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਰੀਆਂ ਦੇ ਲਜਾਲੂ ਹਾਸੇ, ਚੁਪ ਚਾਪ ਨਜ਼ਰਾਂ ਤੇ ਮੋਹਕ ਚਾਲਾਂ ਨਾਲ ਕਾਮਦੇਵ ਵੀ ਹੈਰਾਨ ਹੋ ਗਿਆ, ਪਰ ਉਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਕੋਈ ਚਲਾਕੀਆਂ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੇ ਮਨ ਨੂੰ ਕਦੇ ਵੀ ਵਿਗਾੜ ਨਹੀਂ ਸਕੀਆਂ। ਲੋਕ, ਆਪਣੀ ਸਮਝ ਅਨੁਸਾਰ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਨੂੰ ਸੰਸਾਰਕ ਮੰਨਦੇ, ਪਰ ਉਹ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਨਿਰਲੇਪ ਹਨ। ਇਹੀ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਸਰਵਭੌਮਤਾ ਹੈ ਕਿ ਕੁਦਰਤ ਵਿੱਚ ਰਹਿ ਕੇ ਵੀ ਉਹਦੇ ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਜੁੜਦੇ, ਜਿਵੇਂ ਜਿਹੜਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸ਼ਰਨ ਆਉਂਦਾ, ਉਸ ਦੀ ਬੁੱਧੀ ਵੀ ਵਿਗਾੜੀ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦੀ। ਕਈ ਮੂਰਖ ਨਾਰੀਆਂ, ਜਿਹੜੀਆਂ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦੀਆਂ, ਉਹ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਨੂੰ ਸਿਰਫ਼ ਆਪਣਾ ਮੰਨਦੀਆਂ, ਜਿਵੇਂ ਆਮ ਮਨ ਮਰਿਆਦਾ ਨੂੰ ਲੰਘ ਜਾਂਦਾ। ਕਈ ਵਾਰ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਤੇ ਬਲਰਾਮ, ਜੰਗਲੀ ਸਾਂਡਾਂ ਵਾਂਗ ਗੱਜਦੇ-ਚੀਕਦੇ, ਪਸ਼ੂਆਂ ਦੀਆਂ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਨਕਲ ਕਰਦੇ, ਖੇਡਦੇ, ਆਮ ਜਿਹਾ ਜੀਵਨ ਜੀਉਂਦੇ। ਇੱਕ ਵਾਰ, ਜਦ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਤੇ ਬਲਰਾਮ ਆਪਣੇ ਦੋਸਤਾਂ ਨਾਲ ਯਮੁਨਾ ਦੇ ਕੰਢੇ ਉੱਤੇ ਵੱਛਿਆਂ ਦੀ ਚਰਾਵਟ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ, ਇੱਕ ਦੈਤ, ਜਿਹੜਾ ਵੱਛੇ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰ ਕੇ ਝੁੰਡ ਵਿੱਚ ਮਿਲ ਗਿਆ ਸੀ, ਆਇਆ। ਹਰੀ ਨੇ, ਨਿਰਦੋਸ਼ਤਾ ਵਾਂਗ ਬੈਠ ਕੇ, ਬਲਰਾਮ ਨੂੰ ਸੰਕੇਤ ਕੀਤਾ। ਫਿਰ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਨੇ ਉਸ ਵੱਛੇ ਨੂੰ ਪੂੰਛ ਸਮੇਤ ਪਿੱਛੋਂ ਫੜਿਆ, ਘੁੰਮਾਇਆ ਤੇ ਕਪਿੱਠੇ ਦੇ ਪੇੜ ਉੱਤੇ ਸੁੱਟ ਦਿੱਤਾ। ਜਦ ਵੱਡਾ-ਜਿਹਾ ਦੈਤ ਫਲਾਂ ਨਾਲ ਟਕਰਾ ਕੇ ਡਿੱਗਿਆ, ਉਹ ਮਰ ਗਿਆ। ਇਹ ਦੇਖ ਕੇ, ਮੁੰਡਿਆਂ ਨੇ "ਸ਼ਾਬਾਸ਼! ਸ਼ਾਬਾਸ਼!" ਆਖਿਆ, ਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਉੱਤੇ ਤੋਂ ਫੁੱਲ ਵਰਸਾਏ। ਉਹ ਦੋਵੇਂ, ਜਿਹੜੇ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਰਖਵਾਲੇ ਸਨ, ਫਿਰ ਵੀ ਗਵਾਲਿਆਂ ਵਾਂਗ ਵੱਛਿਆਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਦੇ ਤੇ ਸਵੇਰੇ ਦਾ ਭੋਜਨ ਕਰਦੇ। ਇੱਕ ਦਿਨ, ਹਰ ਮੁੰਡਾ ਆਪਣਾ ਵੱਛਿਆਂ ਦਾ ਟੋਲਾ ਲੈ ਕੇ ਜਲ ਕਿਨਾਰੇ ਗਿਆ, ਵੱਛਿਆਂ ਨੂੰ ਪਾਣੀ ਪਿਤਾਇਆ ਤੇ ਖੁਦ ਵੀ ਪਾਣੀ ਪੀਤਾ। ਉਥੇ, ਮੁੰਡਿਆਂ ਨੇ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਜਿਹਾ ਹਸਤੀ ਵੇਖੀ, ਜੋ ਇੰਦਰ ਦੀ ਵਜਰ ਮਾਰ ਨਾਲ ਡਿੱਗੇ ਪਹਾੜ ਵਰਗੀ ਸੀ। ਉਹ ਸੀ ਬਕਾ ਦੈਤ, ਜਿਹੜਾ ਸਾਰਸ ਪੰਛੀ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰ ਕੇ ਆਇਆ ਸੀ। ਉਹ ਅਚਾਨਕ ਆਇਆ ਤੇ ਆਪਣੀ ਨੁਕਲੀ ਚੋਚ ਨਾਲ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਨੂੰ ਫੜ ਲਿਆ। ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਨੂੰ ਬਕਾ ਨੇ ਨਿਗਲ ਲਿਆ, ਤਾਂ ਰਾਮ ਤੇ ਹੋਰ ਮੁੰਡੇ, ਜਿਵੇਂ ਸਰੀਰ ਤੋਂ ਪ੍ਰਾਣ ਵੱਖ ਹੋ ਜਾਣ, ਹੈਰਾਨ ਹੋ ਗਏ। ਪਰ ਗਵਾਲੇ ਦਾ ਪੁੱਤਰ, ਸੰਸਾਰ ਦਾ ਆਚਾਰਯ, ਅੱਗ ਵਾਂਗ ਬਕਾ ਦੀ ਜਿਬ੍ਹਾ ਸਾੜ ਦਿੱਤੀ। ਦਰਦ ਨਾਲ, ਬਕਾ ਨੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਨੂੰ ਉਗਲ ਦਿੱਤਾ ਤੇ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਮੁੜ ਚੋਚ ਨਾਲ ਹਮਲਾ ਕੀਤਾ। ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਨੇ, ਧਰਮੀਕਾਂ ਦੇ ਰਖਵਾਲੇ ਤੇ ਕੰਸ ਦੇ ਮਿੱਤਰ, ਉਸ ਦੀ ਚੋਚ ਨੂੰ ਹੱਥੀਂ ਫੜ ਕੇ, ਮੁੰਡਿਆਂ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਹੀ, ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਵੰਡ ਦਿੱਤਾ। ਇਹ ਦੇਖ ਕੇ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਨੰਦਨ ਫੁੱਲ ਤੇ ਚਮਪਾ ਵਰਸਾਏ, ਨਗਾਰੇ ਤੇ ਸ਼ੰਖ ਵਜਾਏ, ਤੇ ਮੁੰਡੇ ਹੈਰਾਨ ਰਹਿ ਗਏ। ਜਦ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਬਕਾ ਦੀ ਚੋਚ ਤੋਂ ਬਚ ਕੇ ਨਿਕਲੇ, ਤਾਂ ਰਾਮ ਆਦਿ ਮੁੰਡਿਆਂ ਨੂੰ ਜਿਵੇਂ ਦੁਬਾਰਾ ਜਾਨ ਆ ਗਈ। ਉਹਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਗਲ ਲਾਇਆ, ਵੱਛਿਆਂ ਨੂੰ ਇਕੱਠਾ ਕੀਤਾ ਤੇ ਖੁਸ਼ੀ-ਖੁਸ਼ੀ ਵਾਪਸ ਵ੍ਰਜਾ ਨੂੰ ਗਏ, ਸਾਰਾ ਘਟਨਾ ਗਾਂਦੇ ਹੋਏ। ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਗਵਾਲੇ ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਵਧੀਆਂ, ਹੈਰਾਨੀ ਤੇ ਘਣੇ ਪਿਆਰ ਨਾਲ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਨੂੰ ਤਰਸਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਨਾਲ ਵੇਖਣ ਲੱਗ ਪਏ, ਜਿਵੇਂ ਉਹ ਮੌਤ ਤੋਂ ਮੁੜ ਆ ਗਿਆ ਹੋਵੇ।