ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਭਾਗਵਤਪੁਰਾਣਮ੍

ਮਹਾਨ ਯੋਗੀ ਮਾਇਆ ਦੇ ਹਥਿਆਰਾਂ ਨਾਲ ਜਦੋਂ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਦੇ ਸਾਰੇ ਵਾਸੀ ਘਾਇਲ ਹੋਏ, ਉਹ ਆਪਣੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਗੁਆ ਬੈਠੇ ਤੇ ਧਰਤੀ ‘ਤੇ ਡਿੱਗ ਪਏ। ਮਾਇਆ ਨੇ, ਜੋ ਵੱਡਾ ਤੰਤ੍ਰਵੀਰ ਸੀ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਸਾਰਿਆਂ ਨੂੰ ਇਕੱਠਾ ਕਰਕੇ ਅਮਰਤਾ ਵਾਲੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਦੇ ਕੂਏਂ ਵਿੱਚ ਸੁੱਟ ਦਿੱਤਾ। ਜਦ ਉਹ ਅਮ੍ਰਿਤ ਨੂੰ ਛੂਹੇ, ਉਹ ਲੋਕ ਬਿਜਲੀ ਵਰਗੇ ਤੇਜ਼ ਤੇ ਵਜਰ ਵਾਂਗ ਮਜ਼ਬੂਤ ਹੋ ਕੇ, ਬੱਦਲਾਂ ਨੂੰ ਚੀਰਦੇ ਹੋਏ ਉੱਪਰ ਚੜ੍ਹ ਗਏ। ਇਹ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਦੇਖ ਕੇ, ਜਦ ਵ੍ਰਿਸ਼ਧਵਜ ਦਾ ਹੋਂਸਲਾ ਟੁੱਟ ਗਿਆ ਤੇ ਉਸ ਦੀ ਹਿੰਮਤ ਡੋਲ ਗਈ, ਤਾਂ ਭਗਵਾਨ ਵਿਸ਼ਣੂ ਨੇ ਉਥੇ ਹੋਰ ਉਪਾਅ ਸੋਚਿਆ। ਉਸ ਵੇਲੇ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਬੱਛੜਾ ਬਣ ਗਿਆ, ਵਿਸ਼ਣੂ ਆਪ ਗਾਂ ਬਣ ਗਿਆ, ਤੇ ਠੀਕ ਸਮੇਂ ‘ਤੇ ਤ੍ਰਿਪੁਰਾ ਵਿੱਚ ਪਰਵੇਸ਼ ਕਰਕੇ, ਉਸ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਦੇ ਕੂਏ ਤੋਂ ਅਮ੍ਰਿਤ ਪੀ ਗਿਆ। ਦੈਤਿਆਂ ਨੇ ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਵੇਖਿਆ, ਪਰ ਮੋਹ ਵਿੱਚ ਫਸੇ ਹੋਏ ਉਹ ਰੋਕ ਨਾ ਸਕੇ। ਇਹ ਜਾਣ ਕੇ, ਮਹਾਨ ਯੋਗੀ ਮਾਇਆ ਨੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਦੇ ਰੱਖਿਆਕਾਰਾਂ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕੀਤਾ। ਉਹ ਮੁਸਕਰਾ ਕੇ, ਚਿੰਤਾ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੋ ਕੇ, ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਯਾਦ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਦੁੱਖੀ ਹਨ ਤੇ ਭਾਗ ਦੇ ਚਲਣ ਨੂੰ ਸਮਝਦਾ ਹੈ। ਕਿਉਂਕਿ ਚਾਹੇ ਦੇਵਤਾ ਹੋਣ, ਦੈਤਿਆ, ਮਨੁੱਖ ਜਾਂ ਹੋਰ ਕੋਈ, ਇੱਥੇ ਕਿਸੇ ਦੀ ਆਪਣੀ ਮਰਜ਼ੀ ਨਹੀਂ ਚਲਦੀ। ਜੋ ਕਿਸੇ ਲਈ ਨਿਰਧਾਰਤ ਹੋ ਚੁੱਕਾ ਹੈ, ਉਹ ਕਿਸੇ ਦੇ ਚਾਹਣ ਜਾਂ ਨ ਚਾਹਣ ਨਾਲ ਟਲ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਭਾਗ ਦਾ ਰਾਜ ਹੈ। ਫਿਰ, ਆਪਣੀ ਹੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ, ਉਸ ਨੇ ਸ਼ਿਵ ਦਾ ਮੁੱਖ ਕਰਤੱਬ ਕੀਤਾ। ਧਰਮ, ਗਿਆਨ, ਵੈਰਾਗ, ਧਨ, ਤਪ, ਵਿਦਿਆ ਤੇ ਕਰਮ ਰਾਹੀਂ, ਉਸ ਨੇ ਰਥ, ਸਾਰਥੀ, ਝੰਡਾ, ਘੋੜੇ, ਧਨੁਸ਼, ਕਵਚ, ਤੀਰ ਤੇ ਹੋਰ ਸਾਰਾ ਸਾਜ਼ੋ-ਸਾਮਾਨ ਪ੍ਰਗਟ ਕੀਤਾ। ਪੂਰੀ ਤਿਆਰੀ ਨਾਲ, ਰਥ ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹ ਕੇ, ਉਸ ਨੇ ਧਨੁਸ਼ ਤੇ ਤੀਰ ਚੁੱਕਿਆ। ਤੀਰ ਚੜ੍ਹਾ ਕੇ, ਇਕ ਪਲ ਵਿੱਚ, ਜਿੱਤ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ ਤਿਆਰ ਹੋ ਗਿਆ। ਉਹ ਤੀਰ ਦੇ ਨਾਲ, ਹੇ ਰਾਜਨ, ਹਰਾ ਨੇ ਤਿੰਨ ਅਟੱਲ ਸ਼ਹਿਰ ਸਾੜ ਦਿੱਤੇ। ਅਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਨਗਾਰੇ ਵੱਜਣ ਲੱਗ ਪਏ, ਤੇ ਸੈਂਕੜਿਆਂ ਦੇਵ-ਰਥ ਆਸਮਾਨ ਵਿੱਚ ਆ ਗਏ। ਦੇਵਤੇ, ਰਿਸ਼ੀ, ਪਿਤਰ ਤੇ ਸਿੱਧ—ਸਭ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਫੁੱਲ ਵਰਸਾਉਂਦੇ ਤੇ ਜੈਕਾਰ ਕਰਦੇ। ਅਪਸਰਾਵਾਂ ਦੇ ਝੁੰਡ ਖੁਸ਼ੀ ਵਿੱਚ ਨੱਚਣ ਲੱਗ ਪਏ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਤਿੰਨ ਸ਼ਹਿਰ ਸਾੜ ਕੇ, ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਦੇ ਸੰਹਾਰਕ ਪ੍ਰਭੂ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਆਦਿਕ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਲੋਂ ਸਤਿਕਾਰਿਤ ਹੋ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਨਿਵਾਸ ਨੂੰ ਪਰਤ ਗਿਆ। ਇਉਂ, ਹਰੀ ਦੇ ਇਹ ਕਰਤੱਬ, ਜੋ ਆਪਣੀ ਹੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੇ ਢੰਗ ਨਾਟਕ ਵਾਂਗ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਵਲੋਂ ਗਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਇਸ ਤੋਂ ਵੱਧ ਮੈਂ ਕੀ ਕਹਾਂ, ਇਹ ਤਾਂ ਸੰਸਾਰ ਨੂੰ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਸੂਤ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਜਦੋਂ ਉਹ ਆਨਰਤ ਦੇ ਦੇਸ਼ ਤੇ ਆਪਣੇ ਖੁਸ਼ਹਾਲ ਖੇਤਰਾਂ ਵਲ ਵਧਿਆ, ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਗੂੰਜਦਾਰ ਸ਼ੰਖ ਵਜਾਈ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਦੁੱਖ ਦੂਰ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੋਵੇ। ਉਹ ਸ਼ੰਖ, ਜਿਸ ਦਾ ਪੇਟ ਚਿੱਟਾ ਸੀ ਤੇ ਆਵਾਜ਼ ਉੱਚੀ, ਜਦੋਂ ਮਹਾਬਲੀ ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਕਮਲ ਵਾਂਗ ਹੱਥ ਨਾਲ ਵਜਾਇਆ, ਉਸ ਦੀ ਲਾਲੀਮਾਂ ਵਾਲੀ ਹੇਠਲੀ ਠੋਡੀ ਨਾਲ ਛੁਹ ਕੇ, ਉਹ ਅਜਿਹਾ ਲੱਗਿਆ ਜਿਵੇਂ ਕਮਲਾਂ ਵਾਲੇ ਝੀਲ ਵਿੱਚ ਹੰਸ ਬੋਲ ਪਿਆ ਹੋਵੇ। ਉਸ ਗੂੰਜਦਾਰ ਤੇ ਡਰ ਦੂਰ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਧੁਨੀ ਨੂੰ ਸੁਣ ਕੇ, ਸਾਰੇ ਲੋਕ ਆਪਣੇ ਪ੍ਰਭੂ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਲਈ ਉਤਾਵਲੇ ਹੋ ਕੇ ਆ ਗਏ। ਉਥੇ ਇਕੱਠੇ ਹੋ ਕੇ, ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਤਾਕਤ ਨਵੀਨ ਹੋ ਗਈ, ਉਹ ਉਸ ਦੀ ਇੱਤਰਾਂ ਹੀ ਆਦਰ ਕਰਦੇ ਜਿਵੇਂ ਹਨੇਰੇ ਵਿੱਚ ਦੀਵੇ ਦੀ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿੱਚ ਹੀ ਤ੍ਰਿਪਤ ਤੇ ਪ੍ਰਸੰਨ ਰਹਿੰਦੇ, ਉਸ ਦੀ ਮੌਜੂਦਗੀ ਨਾਲ ਹੀ। ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਚਿਹਰੇ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਖਿੜੇ ਹੋਏ, ਗਲੇ ਵਿੱਚ ਰੁਲਾਈ ਵਾਲੀ ਆਵਾਜ਼ ਨਾਲ, ਉਹ ਬੱਚਿਆਂ ਵਾਂਗ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ, ਰੱਖਿਆਕਰਤਾ ਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਪਿਆਰੇ ਮਿੱਤਰ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕਰਦੇ ਹਨ: "ਅਸੀਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦੇ ਹਾਂ, ਹੇ ਮਾਲਕ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕਮਲ ਚਰਨਾਂ ਨੂੰ ਬ੍ਰਹਮਾ, ਸ਼ਿਵ ਤੇ ਇੰਦਰ ਸਦਾ ਪੂਜਦੇ ਹਨ; ਤੁਸੀਂ ਹੀ ਸੱਚੇ ਸਹਾਰਾ ਹੋ, ਜਿੱਥੇ ਸਮਾਂ ਵੀ ਪ੍ਰਭਾਵੀ ਨਹੀਂ।" "ਸਾਡੀ ਭਲਾਈ ਲਈ, ਤੁਸੀਂ ਹੀ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਰਚਨਹਾਰ, ਪਾਲਣਹਾਰ ਤੇ ਰੱਖਿਆਕਾਰ ਹੋ; ਤੁਸੀਂ ਸਾਡੀ ਮਾਂ, ਮਿੱਤਰ, ਪ੍ਰਭੂ, ਪਿਤਾ, ਸੱਚੇ ਆਚਾਰਯ ਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਦੇਵਤਾ ਹੋ—ਤੁਹਾਨੂੰ ਮੰਨ ਕੇ ਹੀ ਅਸੀਂ ਸਭ ਕੁਝ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ।" "ਅਸੀਂ ਧੰਨ ਹੋਏ ਹਾਂ, ਕਿਉਂਕਿ ਅਸੀਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਵੇਖ ਰਹੇ ਹਾਂ, ਜੋ ਸਵਰਗ ਦੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਵਿਰਲੇ ਹੀ ਮਿਲਦਾ ਹੈ—ਤੁਹਾਡਾ ਚਿਹਰਾ, ਪਿਆਰ ਭਰੀ ਮੁਸਕਾਨ ਤੇ ਨਜ਼ਰਾਂ ਨਾਲ ਰੌਸ਼ਨ, ਤੇ ਤੁਹਾਡਾ ਸਰੂਪ, ਸਾਰੀ ਮੰਗਲਤਾ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ।" "ਹੇ ਕਮਲ-ਨੇਤਰ, ਜਦੋਂ ਤੁਸੀਂ ਕੁਰੂਆਂ ਜਾਂ ਮਧੂਆਂ ਦੇ ਕੋਲ ਜਾਂਦੇ, ਦੋਸਤਾਂ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਲਈ, ਤਾਂ ਹਰ ਪਲ ਸਾਨੂੰ ਲੱਖਾਂ ਯੁੱਗਾਂ ਵਾਂਗ ਲੰਮਾ ਲੱਗਦਾ, ਜਿਵੇਂ ਸੂਰਜ ਤੋਂ ਵਾਂਝੀਆਂ ਅੱਖਾਂ।" ਜਦ ਲੋਕ ਇਹ ਗੱਲਾਂ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ, ਪ੍ਰਭੂ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਭਗਤਾਂ ਨਾਲ ਸਦਾ ਪ੍ਰੇਮ ਕਰਦਾ, ਉਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਸੁਣ ਕੇ ਤੇ ਕ੍ਰਿਪਾ ਭਰੀ ਨਜ਼ਰ ਨਾਲ, ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਪਰਵੇਸ਼ ਕਰ ਗਿਆ। ਮਧੂ, ਭੋਜ, ਦਸ਼ਾਰ੍ਹ, ਕੁਕੁਰ, ਅੰਧਕ ਤੇ ਵ੍ਰਿਸ਼ਣੀ, ਜੋ ਉਸਦੇ ਬਰਾਬਰ ਦੇ ਬਲਸ਼ਾਲੀ ਸਨ, ਉਸ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਸ਼ਹਿਰ ਨੂੰ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਬਣਾਇਆ, ਜਿਵੇਂ ਸੱਪ ਭੋਗਵਤੀ ਨਗਰੀ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਹਰ ਰੁੱਤ ਵਿੱਚ, ਹਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਖੁਸ਼ਹਾਲੀ ਨਾਲ, ਚੰਗੇ-ਚੰਗੇ ਦਰੱਖਤਾਂ, ਬੇਲੀਆਂ, ਆਸ਼ਰਮਾਂ, ਬਾਗਾਂ, ਉਪਵਨ ਤੇ ਕਮਲਾਂ ਵਾਲੀਆਂ ਝੀਲਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰੀ, ਉਹ ਸ਼ਹਿਰ ਚਮਕਦੀ ਸੀ। ਦਰਵਾਜਿਆਂ, ਰਸਤੇਆਂ ਤੇ ਗਲੀਆਂ ਉੱਤੇ ਸ਼ੁਭ ਤੋरणਾਂ ਬਣੀਆਂ ਹੋਈਆਂ, ਰੰਗ-ਬਿਰੰਗੀਆਂ ਝੰਡੀਆਂ ਤੇ ਬੈਨਰ ਲਟਕ ਰਹੇ ਸਨ, ਤੇ ਅੰਦਰ ਧੁੱਪ ਰੋਕੀ ਹੋਈ ਸੀ। ਵੱਡੀਆਂ ਗਲੀਆਂ, ਬਾਜ਼ਾਰ, ਚੌਕ—all ਸਾਫ-ਸੁਥਰੇ, ਸੁਗੰਧੀ ਵਾਲੇ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਛਿੜਕੇ ਹੋਏ, ਫਲ, ਫੁੱਲ ਤੇ ਅਨਾਜ ਨਾਲ ਸਜੇ ਹੋਏ। ਹਰ ਘਰ ਦੇ ਦਰਵਾਜੇ ਉੱਤੇ ਦਹੀਂ, ਅਨਾਜ, ਫਲ, ਗੰਨਾ, ਭਰੇ ਹੋਏ ਘੜੇ, ਚੜ੍ਹਾਵੇ, ਧੂਪ ਤੇ ਦੀਵੇ ਰੱਖੇ ਹੋਏ। ਜਦ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਸੁਣਿਆ ਕਿ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਪਿਆਰਾ ਆ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਵਸੁਦੇਵ, ਉੱਚੇ ਮਨ ਵਾਲਾ, ਅਕ੍ਰੂਰ, ਉਗ੍ਰਸੇਨ, ਤੇ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਰਾਮ, ਪ੍ਰਦਯੁਮਨ, ਚਾਰੁਦੇਸ਼ਨ, ਸੰਬ, ਜੰਬਵਤੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰ—ਸਭ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਸੇਜ, ਆਸਨ ਤੇ ਭੋਜਨ ਛੱਡ ਕੇ ਉਠ ਪਏ। ਮਹਾਰਾਜ਼ ਹਾਥੀ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਲਾ ਕੇ, ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਵਲੋਂ ਮੰਗਲ ਗੀਤ ਗਾਉਂਦੇ, ਸ਼ੰਖ ਤੇ ਨਗਾਰੇ ਵੱਜਦੇ, ਵੇਦ ਮੰਤਰਾਂ ਦੀ ਧੁਨੀ ਨਾਲ, ਰਥਾਂ ਤੇ ਬੈਠੇ, ਪ੍ਰੇਮ ਤੇ ਆਦਰ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ, ਉਹ ਮਿਲਣ ਆਏ। ਸੈਂਕੜੇ ਅਗਵਾਈ ਕਰਦੇ ਹਾਥੀ, ਜੋ ਦਰਸ਼ਨ ਲਈ ਉਤਾਵਲੇ ਸਨ, ਚਮਕਦਾਰ ਕੰਨਾਂ, ਚਮਕਦਾਰ ਗੱਲਾਂ ਤੇ ਚਿਹਰਿਆਂ ਨਾਲ, ਸ਼ਾਨ ਵਧਾ ਰਹੇ ਸਨ। ਨੱਚਣ ਵਾਲੇ, ਅਦਾਕਾਰ, ਗੰਧਰਵ, ਭੱਟ, ਮਗਧ ਤੇ ਗਾਇਕ, ਉਸ ਮਹਾਨ ਦੀਆਂ ਵਿਲੱਖਣ ਲੀਲਾਵਾਂ ਤੇ ਕਥਾਵਾਂ ਗਾ ਰਹੇ ਸਨ। ਭਗਵਾਨ, ਆਪਣੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਤੇ ਨਾਗਰਿਕਾਂ ਵਿੱਚ, ਹਰ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਰਿਵਾਜ ਅਨੁਸਾਰ ਮਿਲਿਆ ਤੇ ਸਭ ਦਾ ਸਤਿਕਾਰ ਕੀਤਾ। ਨਮ੍ਰਤਾ ਨਾਲ, ਗਲੇ ਲੱਗ ਕੇ, ਹੱਥ ਫੜ ਕੇ, ਮੁਸਕਰਾ ਕੇ, ਉਹ ਦੂਰ ਰਹਿ ਗਏਆਂ ਨੂੰ ਸੰਤੁਸ਼ਟੀ ਦਿੱਤੀ, ਤੇ ਹੋਰਾਂ ਨੂੰ ਇੱਛਤ ਵਰਦਾਨ ਦਿੱਤੇ। ਆਪਣੇ ਵੱਡਿਆਂ, ਪੁਰੋਹਿਤਾਂ, ਪਤਨੀਆਂ, ਤੇ ਵੱਡੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਦੇ ਨਾਲ, ਉਸ ਨੇ ਹੋਰਾਂ ਵਲੋਂ ਅਸ਼ੀਰਵਾਦ ਲਏ ਤੇ ਗਾਇਕਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਪਰਵੇਸ਼ ਕੀਤਾ। ਜਦ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਸ਼ਹਿਰ ਦੀ ਰਾਜ ਮਾਰਗ ਤੇ ਚਲਿਆ, ਦਵਾਰਿਕਾ ਦੀਆਂ ਸੁਧੀਆਂ ਔਰਤਾਂ, ਉਸਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਦੇ ਮਹੋਤਸਵ ਲਈ, ਆਪਣੇ ਘਰਾਂ ਦੀਆਂ ਛੱਤਾਂ ਤੇ ਚੜ੍ਹ ਗਈਆਂ। ਦਵਾਰਿਕਾ ਦੇ ਵਾਸੀ, ਚਾਹੇ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਕਿੰਨਾ ਵੀ ਵੇਖਿਆ, ਉਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਕਦੇ ਤ੍ਰਿਪਤ ਨਹੀਂ ਹੋਈਆਂ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਸੋਭਾ ਦਾ ਸਰੋਤ ਤੇ ਲਕਸ਼ਮੀ ਦਾ ਨਿਵਾਸ ਹੈ। ਉਸ ਦਾ ਛਾਤੀ ਲਕਸ਼ਮੀ ਦਾ ਆਸਥਾਨ ਸੀ, ਚਿਹਰਾ ਅੱਖਾਂ ਲਈ ਅਮ੍ਰਿਤ ਦਾ ਪਿਆਲਾ, ਬਾਂਹਾਂ ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਲਈ, ਤੇ ਕਮਲ ਚਰਨ ਭਗਤਾਂ ਦੀ ਓਟ। ਚਿੱਟੇ ਛਤਰੀਆਂ ਤੇ ਪੱਖਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ, ਤਾਜ਼ੇ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਵਰਖਾ ਹੋ ਰਹੀ, ਪੀਲੇ ਵਸਤ੍ਰ ਤੇ ਵਨਮਾਲਾ ਪਹਿਨੇ, ਉਹ ਐਸਾ ਚਮਕ ਰਿਹਾ ਸੀ ਜਿਵੇਂ ਬੱਦਲਾਂ, ਇੰਦਰਧਨੁਸ਼ ਤੇ ਬਿਜਲੀ ਵਿੱਚ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੂਰਜ।