ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਭਾਗਵਤਪੁਰਾਣਮ੍

ਜਦੋਂ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਜੀ ਵਿਦਾ ਲੈਣ ਲੱਗੇ, ਤਾਂ ਉਥੇ ਸੁਭਦ੍ਰਾ, ਦ੍ਰੌਪਦੀ, ਕੁੰਤੀ, ਵਿਰਾਟ ਦੀ ਧੀ, ਗਾਂਧਾਰੀ, ਧ੍ਰਿਤਰਾਸ਼ਟ੍ਰ, ਯੁਯੁਤ्सੂ, ਕ੍ਰਿਪਾਚਾਰਯ, ਅਤੇ ਜੁੜਵਾ ਭਰਾ ਨਕੁਲ ਤੇ ਸਹਦੇਵ ਸਾਰੇ ਮੌਜੂਦ ਸਨ। ਵ੍ਰਿਕੋਦਰ (ਭੀਮ), ਧੌਮਯ ਰਿਸ਼ੀ ਅਤੇ ਮਤ्सਯ ਨਰੇਸ਼ ਦੀ ਧੀ ਵਰਗੀਆਂ ਕੁਝ ਔਰਤਾਂ, ਜੋ ਵਿਛੋੜੇ ਕਰਕੇ ਬਹੁਤ ਵਿਅਕੁਲ ਤੇ ਹੇਠਾਂ ਹੋ ਚੁੱਕੀਆਂ ਸਨ, ਉਹ ਸ਼ਾਰੰਗਧਾਰੀ (ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਜੀ) ਤੋਂ ਵੱਖਰਾ ਹੋਣ ਦਾ ਦੁੱਖ ਸਹਿ ਨਹੀਂ ਸਕਦੀਆਂ ਸਨ। ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਮੰਦ ਸੰਗਤ ਤੋਂ ਛੁਟਕੇ ਚੰਗੀਆਂ ਸੰਗਤ ਵਿਚ ਆ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਫਿਰ ਕਦੇ ਭੀ ਉਸ ਪਰਮਾਤਮਾ ਦੀ ਮਿੱਠੀ ਮਹਿਮਾ ਸੁਣ ਕੇ ਉਸਦੇ ਚਰਨਾਂ ਤੋਂ ਦੂਰ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦੇ। ਫਿਰ, ਪਾਂਡਵ ਜੋ ਆਪਣੇ ਮਨ ਨੂੰ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਜੀ ਵਿੱਚ ਹੀ ਲਗਾ ਚੁੱਕੇ ਸਨ, ਉਹ ਕਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਿਛੋੜਾ ਸਹਿ ਸਕਦੇ ਸਨ, ਜਦ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸਾਹਮਣੇ ਉਸਨੂੰ ਦੇਖਿਆ, ਛੂਹਿਆ, ਗੱਲਾਂ ਕੀਤੀਆਂ, ਨਾਲ ਬੈਠੇ, ਖਾਧਾ-ਪੀਤਾ ਤੇ ਰਹਿੰਦੇ ਰਹੇ? ਸਭ ਦੇ ਦਿਲ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਜੀ ਵੱਲ ਦੌੜ ਰਹੇ ਸਨ, ਉਹ ਪਿਆਰ ਵਿੱਚ ਬੱਝੇ ਆਪਣੇ ਨੇਤਰਾਂ ਨਾਲ ਉਹਦੇ ਪਿੱਛੇ ਪਿੱਛੇ ਤੁਰਦੇ, ਕਦੇ ਇੱਧਰ, ਕਦੇ ਉੱਧਰ। ਪਰ ਘਰ ਦੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਆਪਣੀਆਂ ਵਗਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਰੋਕਦੀਆਂ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਚਾਹੁੰਦੀਆਂ ਸਨ ਕਿ ਜਦ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਜੀ ਘਰੋਂ ਨਿਕਲਣ, ਕੋਈ ਅਪਸ਼ਕੁਨ ਨਾ ਹੋਵੇ। ਉਸ ਵੇਲੇ ਮ੍ਰਿਦੰਗ, ਸ਼ੰਖ, ਭੇਰੀ, ਵੀਣਾ, ਪਣਵ, ਗੋਮੁੱਖ, ਧੁੰਦੁਰੀ, ਆਨਕ, ਘੰਟੀਆਂ ਅਤੇ ਡੁੰਡੁਭੀਆਂ ਵੱਜਣ ਲੱਗ ਪਈਆਂ। ਕੁਰੁ ਵੰਸ਼ ਦੀਆਂ ਉੱਚ ਕੁਲ ਦੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਜੀ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਲਈ ਮਹਲਾਂ ਦੀਆਂ ਛੱਤਾਂ ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹ ਗਈਆਂ, ਉਹਨੇ ਫੁੱਲ ਵਗਾਏ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਪਿਆਰ ਤੇ ਲਾਜ ਨਾਲ ਚਮਕ ਰਹੀਆਂ ਸਨ। ਗੁਡਾਕੇਸ਼ (ਅਰਜੁਨ), ਜੋ ਆਪਣੇ ਮਿੱਤਰ ਦਾ ਪਿਆਰਾ ਸੀ, ਉਸਨੇ ਮੋਤੀ ਦੀ ਲੜੀ ਨਾਲ ਸੁਸ਼ੋਭਤ ਸਫੈਦ ਛਤਰੀ ਲੈ ਲਈ। ਉਦ੍ਧਵ ਤੇ ਸਾਤ੍ਯਕੀ ਨੇ ਵਿਲੱਖਣ ਚਾਮਰ ਲੈ ਕੇ ਮਧੁਪਤੀ (ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ) ਨੂੰ ਵਿਖੇੜਿਆ, ਜਦ ਉਹ ਰਸਤੇ ਤੇ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਵਰਖਾ ਹੋ ਰਹੀ ਸੀ। ਇੱਧਰ-ਉੱਧਰ, ਦੋਹਾਂ ਵਾਰ ਪੈਦਾ ਹੋਏ (ਬ੍ਰਾਹਮਣ) ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਜੀ ਲਈ ਅਨੇਕ ਆਸ਼ੀਰਵਾਦ ਦਿੰਦੇ ਜਾ ਰਹੇ ਸਨ—ਕੁਝ ਢੁਕਵੀਆਂ, ਕੁਝ ਅਣਢੁਕਵੀਆਂ—ਉਹਦੇ ਲਈ ਜੋ ਗੁਣਾਂ ਤੋਂ ਪਰੇ ਹੈ, ਪਰ ਗੁਣਾਂ ਦਾ ਸਰੂਪ ਵੀ ਹੈ। ਕੌਰਵ ਨਗਰੀ ਦੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਆਪਸ ਵਿਚ ਗੱਲਾਂ ਕਰਦੀਆਂ, ਉਹ ਗੱਲਾਂ ਸੁਣਨ ਵਾਲਿਆਂ ਦੇ ਮਨ ਨੂੰ ਮੋਹ ਲੈਂਦੀਆਂ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਸਭ ਮਹਿਮਾ-ਮਈ ਪ੍ਰਭੂ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਸਨ। ਉਹਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕੋਈ ਕਹਿੰਦੀ, "ਇਹੀ ਪੁਰਾਣਾ ਪੁਰਖ ਹੈ, ਜੋ ਰਚਨਾ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਇਕ ਰੂਪ, ਅਦ੍ਵੈਤ ਸਵਰੂਪ ਵਜੋਂ ਸੀ, ਜੋ ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਆਤਮਾ ਤੇ ਪ੍ਰਭੂ ਹੈ, ਜਿਸਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਪ੍ਰਲਯ ਰਾਤ ਨੂੰ ਸੁੱਤੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ।" ਫਿਰ ਉਹ ਕਹਿੰਦੇ, "ਉਹ ਆਪਣੇ ਆਪ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ, ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰ ਕੇ, ਨਾਂ ਤੇ ਰੂਪ ਦੇਣ ਲਈ, ਅਕਾਰ-ਰਹਿਤ ਆਤਮਾ ਨੂੰ ਨਵੀਂ ਚਾਲ ਵਿੱਚ ਪਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।" ਜੋ ਮਹਾਤਮਾ ਲੋਕ ਆਪਣੇ ਇੰਦ੍ਰਿਆਂ ਨੂੰ ਵਸ਼ ਕਰ ਲੈਂਦੇ, ਹਵਾ ਨੂੰ ਵੀ ਜਿੱਤ ਲੈਂਦੇ, ਉਹ ਭਗਤੀ ਦੇ ਉੱਚੇ ਪਾਵਾਂ ਨਾਲ ਉਸ ਪਰਮ ਆਸ਼੍ਰਮ ਦਾ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਹੀ ਪਰਮਾਤਮਾ ਸੰਸਾਰ ਨੂੰ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰਨ ਦੇ ਯੋਗ ਹੈ। ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮਿੱਤਰਤਾ ਗਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਕਥਾਵਾਂ ਵੇਦਾਂ ਅਤੇ ਰਾਜ ਦੀਆਂ ਗੁਪਤ ਕਥਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਉਹੀ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਖੇਡ ਵਿੱਚ ਰਚਨਾ, ਪਾਲਣਾ, ਤੇ ਲਯ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਕਿਸੇ ਵਿੱਚ ਲੱਗਦਾ ਨਹੀਂ। ਜਦੋਂ ਭਟਕੇ ਹੋਏ ਰਾਜੇ ਅਧਰਮ ਨਾਲ ਰਾਜ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਉਹ ਸਾਤ੍ਵਤਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਜਨਮ ਲੈ ਕੇ, ਧਨ, ਸਚ, ਦਇਆ ਤੇ ਯਸ਼ ਨਾਲ, ਲੋਕ-ਕਲਿਆਣ ਲਈ, ਵਾਰ ਵਾਰ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਯਾਦਵ ਵੰਸ਼ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਕਿੰਨੀ ਵੱਡੀ ਹੈ! ਮਧੁ-ਵਨ ਕਿੰਨਾ ਪਵਿੱਤਰ ਹੈ, ਜਿਥੇ ਇਹ ਪਰਮ ਪੁਰਖ, ਲਕ੍ਸ਼ਮੀ ਪਤੀ, ਜਨਮ ਲੈ ਕੇ ਤੇ ਘੁੰਮ ਕੇ, ਸਭ ਨੂੰ ਆਨੰਦਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਕੁਸ਼ਸਥਲੀ (ਦੁਆਰਕਾ) ਤਾਂ ਸਵਰਗ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਨੂੰ ਵੀ ਮਿੱਟਾ ਦਿੰਦੀ ਹੈ, ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਧਰਮ ਨਾਲ ਭਰ ਦਿੰਦੀ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਥੇ ਦੇ ਲੋਕ ਆਪਣੇ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਹੰਸਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਔਰਤਾਂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਵਰਤ, ਸਨਾਨ, ਹਵਨ ਆਦਿ ਕਰਕੇ, ਆਪਣੇ ਹੱਥ ਉਸਦੇ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਦਿੱਤੇ, ਉਹ ਵੱਡੀ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲੀਆਂ ਹਨ। ਵ੍ਰਜ ਦੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਤਾਂ ਉਸਦੀ ਪ੍ਰੇਮ-ਭਰੀ ਮਿੱਠੀ ਬੋਲੀ ਸੁਣਦਿਆਂ ਹੀ ਮਗਨ ਹੋ ਗਈਆਂ। ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ, ਸਵਯੰਵਰ ਵਿੱਚ, ਸ਼ਿਸੁਪਾਲ ਆਦਿਕ ਰਾਜਿਆਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਕੇ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ, ਅਤੇ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਰਾਜਕੁਮਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਭੌਮਾਸੁਰ ਨੂੰ ਮਾਰ ਕੇ ਛੁਡਾਇਆ, ਉਹ ਸਾਰੀਆਂ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਉਸਦੇ ਪਾਸ ਆ ਗਈਆਂ। ਇਹ ਔਰਤਾਂ, ਭਾਵੇਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਕੁਲ-ਮਰਯਾਦਾ ਛੱਡ ਦਿੱਤੀ, ਫਿਰ ਵੀ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਸਤਿਤੀ ਤੇ ਪਹੁੰਚ ਗਈਆਂ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਕਮਲ-ਨੇਤਰ ਪਤੀ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਘਰੋਂ ਕਦੇ ਦੂਰ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦਾ। ਜਦੋਂ ਨਗਰ ਦੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਇੰਝ ਗੱਲਾਂ ਕਰਦੀਆਂ, ਹਰੀ ਜੀ ਹੰਸਦੇ ਹੋਏ, ਆਪਣੀਆਂ ਨੇਤਰਾਂ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰਕੇ, ਅੱਗੇ ਵਧੇ। ਅਜਾਤਸ਼ਤ੍ਰੂ (ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ), ਮਧੁ-ਦੁਸ਼ਮਣ (ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ) ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਲਈ, ਆਪਣੇ ਚੌਕੜੀ ਫੌਜ ਨਾਲ ਉਸਦੀ ਰਾਖੀ ਕਰਦਾ ਚਲਿਆ। ਫਿਰ ਸ਼ੌਰੀ (ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ) ਨੇ ਦੂਰੋਂ ਆਏ, ਵਿਛੋੜੇ ਨਾਲ ਦੁਖੀ, ਸਾਰੇ ਕੌਰਵਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰੇਮ ਨਾਲ ਸਮਝਾ ਕੇ ਵਾਪਸ ਮੋੜਿਆ ਤੇ ਆਪਣੇ ਪਿਆਰਿਆਂ ਸਮੇਤ ਆਪਣੀ ਨਗਰੀ ਵੱਲ ਰਵਾਨਾ ਹੋ ਗਿਆ। ਰਸਤੇ ਵਿੱਚ ਉਹ ਕੁਰੁ, ਜਾਂਗਲ, ਪਾਂਚਾਲ, ਸ਼ੂਰਸੈਨ, ਯਮੁਨਾ ਪਾਰ, ਬ੍ਰਹਮਾਵਰਤ, ਕੁਰੁਕਸ਼ੇਤਰ, ਮਤ੍ਸ੍ਯ ਤੇ ਸਾਰਸ੍ਵਤ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਲੰਘਿਆ। ਮਰੁਧਨਵਾ ਰੇਤੋਂ ਪਾਰ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਸੌਵੀਰ, ਆਭੀਰ ਅਤੇ ਫਿਰ ਆਨਰਟ ਦੇਸ਼ ਪਹੁੰਚਿਆ, ਭਾਰਗਵ ਦੇ ਨਾਲ, ਜਦ ਉਸਦੇ ਘੋੜੇ ਕੁਝ ਥੱਕੇ ਹੋਏ ਸਨ। ਹਰ ਥਾਂ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਹਰੀ ਦਾ ਯਥਾ ਯੋਗ ਆਦਰ ਕੀਤਾ। ਸ਼ਾਮ ਨੂੰ ਉਹ ਪੱਛਮ ਵੱਲ ਮੋੜ ਕੇ, ਗਾਵਾਂ ਦੇ ਚਰਾਗਾਹ ਵੱਲ ਚਲਾ ਗਿਆ। ਉਥੇ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਅਰਜ ਕੀਤਾ, "ਹੇ ਪਰਮਾਤਮਾ! ਸਾਨੂੰ ਆਗਿਆ ਦਿਓ, ਅਸੀਂ ਤੇਰੇ ਸੇਵਕ ਤੇ ਦਾਸ ਹਾਂ। ਰਿਸ਼ੀ ਦੀ ਕ੍ਰਿਪਾ ਨਾਲ ਅਸੀਂ ਤੇਰਾ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰ ਲਿਆ।" ਉਹ ਅਰਦਾਸ ਕਰਦੇ, "ਸਾਡੀ ਜੀਭ ਤੇਰੀ ਕਥਾ ਕਹੇ, ਸਾਡੇ ਕੰਨ ਤੇਰੀ ਮਹਿਮਾ ਸੁਣਨ, ਸਾਡੇ ਹੱਥ ਤੇਰੀ ਸੇਵਾ ਵਿੱਚ ਲੱਗਣ, ਮਨ ਤੇਰੇ ਚਰਨਾਂ ਵਿੱਚ ਲੱਗੇ, ਸਾਡਾ ਮੱਥਾ ਤੇਰੀ ਯਾਦ ਵਿੱਚ ਝੁਕੇ, ਤੇ ਸਾਡੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਤੇਰੇ ਰੂਪ ਵਾਲਿਆਂ ਦਾ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਦੀਆਂ ਰਹਿਣ।" ਸ਼ੁਕਦੇਵ ਜੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ: ਜਦ ਉਹ ਦੋਹਾਂ ਉਸਦੀ ਸਿਫ਼ਤ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ, ਗੋਕੁਲ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਜੋ ਮੋਰਢੇ ਨਾਲ ਬੱਝੇ ਹੋਏ ਸਨ, ਹੰਸ ਕੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਬੋਲੇ। ਕਹਿੰਦੇ, "ਮੈਨੂੰ ਇਹ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਪਤਾ ਸੀ, ਦਇਆਲੂ ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਸੀ ਕਿ ਕਿਸੇ ਦੇ ਦੁਸ਼ਟ ਬਚਨਾਂ ਕਰਕੇ ਤੁਸੀਂ ਆਪਣੀ ਉੱਚੀ ਸਥਿਤੀ ਤੋਂ ਹਟਾਏ ਗਏ ਅਤੇ ਮੇਰੀ ਕ੍ਰਿਪਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ।" "ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਭਲੇ, ਸਮਦਰਸ਼ੀ ਤੇ ਮੇਰੇ ਪ੍ਰਤੀ ਅਟੁੱਟ ਭਗਤਿ ਵਾਲੇ ਹਨ, ਉਹ ਮੇਰਾ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਕੇ ਕਦੇ ਬੱਝਦੇ ਨਹੀਂ, ਜਿਵੇਂ ਸੂਰਜ ਦੀ ਰੋਸ਼ਨੀ ਅੱਖਾਂ ਨੂੰ ਬੱਝਦੀ ਨਹੀਂ। ਹੁਣ ਤੁਸੀਂ ਆਪਣੀ ਲੋਕ ਵੱਲ ਜਾਓ ਨਲਕੂਬਰੋ, ਕਿਉਂਕਿ ਜੋ ਪਰਮ ਭਗਤੀ ਤੁਸੀਂ ਮੰਗੀ ਸੀ, ਉਹ ਤੁਹਾਡੇ ਹਿਰਦੇ ਵਿਚ ਜਨਮ ਲੈ ਚੁੱਕੀ ਹੈ।" ਸ਼ੁਕਦੇਵ ਜੀ ਆਖਦੇ ਹਨ: ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਉਹ ਦੋਹਾਂ ਉਸਦੀ ਪਰਿਕ੍ਰਮਾ ਕਰ ਕੇ, ਵਾਰੀ ਵਾਰੀ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਕੇ, ਮੋਰਢੇ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ, ਉੱਤਰ ਵੱਲ ਚਲੇ ਗਏ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਪਰਮਾਤਮਾ ਸਿਰਫ਼ ਭਗਤੀ ਰਾਹੀਂ ਹੀ ਪ੍ਰਗਟ ਹੁੰਦਾ ਹੈ; ਭਾਵੇਂ ਕੋਈ ਕਿੰਨਾ ਵੀ ਗਿਆਨੀ ਹੋਵੇ, ਭਗਤੀ ਤੋਂ ਬਿਨਾ ਉਹਨੂੰ ਨਹੀਂ ਵੇਖ ਸਕਦਾ। ਉਸਦੇ ਕਰਮ, ਜਨਮ ਆਦਿ ਹੋਰਾਂ ਵਾਂਗ ਨਹੀਂ; ਇਹ ਮਾਇਆ ਦੀ ਰਚਨਾ ਹੈ, ਜੋ ਕਰਤਾ-ਭਾਵ ਨੂੰ ਨਾਸ ਕਰਨ ਲਈ ਹੈ। ਇਹ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦਾ ਇੱਕ ਕਲਪ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਰਚਨਾ ਦੀਆਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਵਿਧੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਹੁਣ ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਸਮੇਂ ਦੀ ਮਾਪ, ਕਲਪ ਦਾ ਰੂਪ ਤੇ ਪਦਮ ਕਲਪ ਦੀ ਕਥਾ, ਜਿਵੇਂ ਪਹਿਲਾਂ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ, ਸੁਣਾਵਾਂਗਾ। ਫਿਰ ਸ਼ੌਨਕ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ: "ਹੇ ਸੂਤ ਜੀ! ਤੁਸੀਂ ਦੱਸਿਆ ਸੀ ਕਿ ਵਿਦੁਰ ਜੀ, ਜੋ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਭਗਤ ਹਨ, ਆਪਣੇ ਵੱਡੇ ਹੀ ਪਿਆਰੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ ਛੱਡ ਕੇ ਧਰਤੀ ਦੇ ਤੀਰਥਾਂ ਵੱਲ ਚਲੇ ਗਏ।