ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਭਾਗਵਤਪੁਰਾਣਮ੍

ਜਦੋਂ ਉਹ ਮਹਾਨ ਰਾਜਾ, ਜਿਸਦਾ ਕੋਈ ਵੈਰੀ ਕਦੇ ਜਨਮਿਆ ਹੀ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਰਾਜ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਉਸ ਸਮੇਂ ਪ੍ਰਜਾ ਉੱਤੇ ਕਿਸੇ ਕਿਸਮ ਦੀ ਬੀਮਾਰੀ, ਕਲੇਸ਼ ਜਾਂ ਦੁੱਖ—ਚਾਹੇ ਉਹ ਕਿਸਮਤ, ਹੋਰ ਜੀਵ ਜਾਂ ਆਪਣੇ ਆਪ ਤੋਂ ਆਉਂਦੇ ਹੋਣ—ਕਦੇ ਵੀ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦੇ ਸਨ। ਇਸੇ ਦੌਰਾਨ, ਹਰੀ ਕੁਝ ਮਹੀਨੇ ਹਸਤਿਨਾਪੁਰ ਵਿੱਚ ਰਹੇ, ਆਪਣੇ ਮਿੱਤਰਾਂ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ ਕਰਨ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਪਿਆਰੀ ਭੈਣ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕਰਨ ਲਈ। ਜਦੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਵਿਦਾ ਲੈਣੀ ਸੀ, ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸਭ ਤੋਂ ਆਗਿਆ ਲੈ ਕੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਗਲੇ ਲਾਇਆ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਚਰਨ ਛੁਹੇ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਰਥ ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹ ਗਏ। ਕੁਝ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਗਲੇ ਲਾਇਆ, ਕੁਝ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਤਿਕਾਰ ਨਾਲ ਵਿਦਾਈ ਦਿੱਤੀ। ਉਥੇ ਸుభਦ੍ਰਾ, ਦ੍ਰੌਪਦੀ, ਕੁੰਤੀ, ਵਿਰਾਟ ਦੀ ਧੀ, ਗਾਂਧਾਰੀ, ਧ੍ਰਿਤਰਾਸ਼ਟਰ, ਯੁਯੁਤ्सੁ, ਕ੍ਰਿਪਾ ਅਤੇ ਜੁੜਵੇਂ ਨਕੁਲ ਤੇ ਸਹਦੇਵ ਹਾਜ਼ਰ ਸਨ। ਵ੍ਰਿਕੋਦਰ, ਧੌਮ੍ਯ ਅਤੇ ਮਤ्सਯ ਰਾਜ ਦੀ ਧੀ ਵਰਗੀਆਂ ਔਰਤਾਂ, ਜੋ ਹਰੀ ਦੇ ਵਿਛੋੜੇ ਕਰਕੇ ਬਹੁਤ ਹੀ ਬੇਕਰਾਰ ਤੇ ਹੈਰਾਨ ਸਨ, ਉਹ ਸ਼ਾਰੰਗਧਾਰੀ ਦੇ ਵਿਛੋੜੇ ਨੂੰ ਸਹਿ ਨਹੀਂ ਸਕਦੀਆਂ ਸਨ। ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਮਿਹਨਤ ਕਰਕੇ ਸਤਸੰਗ ਨਾਲ ਜੁੜ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਇੱਕ ਵਾਰੀ ਉਸ ਦੀ ਮਿੱਠੀ ਮਹਿਮਾ ਸੁਣ ਕੇ, ਫਿਰ ਕਦੇ ਵੀ ਉਸ ਨੂੰ ਵਿਛੋੜ ਨਹੀਂ ਸਕਦੇ। ਫਿਰ ਜਿਹੜੇ ਪਾਂਡਵ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਬੁੱਧੀਆਂ ਸਦਾ ਹਰੀ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਰਹਿੰਦੀਆਂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ, ਛੂਹਿਆ, ਗੱਲਾਂ ਕੀਤੀਆਂ, ਨਾਲ ਬੈਠੇ, ਖਾਧਾ, ਉਹ ਕਿਵੇਂ ਵਿਛੋੜਾ ਸਹਿ ਸਕਦੇ ਸਨ? ਸਭ ਦੇ ਦਿਲ ਹਰੀ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਵਗ ਰਹੇ ਸਨ। ਉਹ ਸਿੱਧਾ ਨਿਗਾਹ ਨਾਲ ਹਰੀ ਨੂੰ ਤੱਕਦੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰੀਤ ਵਿੱਚ ਬੰਨ੍ਹੇ, ਇਧਰ-ਉਧਰ ਘੁੰਮਦੇ ਜਾ ਰਹੇ ਸਨ। ਪਰ ਘਰ ਦੀਆਂ ਔਰਤਾਂ, ਹਰੀ ਦੇ ਵਿਛੋੜੇ ਦੀ ਲੋਚ ਵਿੱਚ, ਆਪਣੇ ਵਗਦੇ ਹੰਝੂ ਰੋਕ ਰਹੀਆਂ ਸਨ, ਸੋਚਦੀਆਂ, "ਕੋਈ ਅਸ਼ੁਭ ਨਾ ਹੋਵੇ, ਜਦੋਂ ਦੇਵਕੀ ਪੁੱਤਰ ਘਰ ਛੱਡ ਰਹੇ ਹਨ।" ਉਸ ਵੇਲੇ ਮ੍ਰਿਦੰਗ, ਸ਼ੰਖ, ਭੇਰੀ, ਵੀਣਾ, ਪਣਵ, ਗੋਮੁਖ, ਧੁੰਦੁਰੀ, ਆਨਕ, ਘੰਟੀਆਂ ਅਤੇ ਦੁੰਦੁਭੀਆਂ ਵੱਜਣ ਲੱਗ ਪਈਆਂ। ਕੁਰੁ ਪਰਿਵਾਰ ਦੀਆਂ ਉੱਚ ਘਰਾਂ ਦੀਆਂ ਔਰਤਾਂ, ਜੋ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਨੂੰ ਵੇਖਣ ਲਈ ਉਤਸੁਕ ਸਨ, ਮਹਲਾਂ ਦੀਆਂ ਛੱਤਾਂ ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹ ਗਈਆਂ ਅਤੇ ਹਰੀ ਉੱਤੇ ਫੁੱਲ ਵਰਸਾਉਣ ਲੱਗ ਪਈਆਂ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਪਿਆਰ ਤੇ ਲਾਜ ਨਾਲ ਮਸਕ ਰਹੀਆਂ ਸਨ। ਇਸ ਵੇਲੇ ਗੁਡਾਕੇਸ਼, ਜੋ ਆਪਣੇ ਸਭ ਤੋਂ ਪਿਆਰੇ ਮਿੱਤਰ ਦਾ ਪ੍ਰਿਯ ਸੀ, ਮੋਤੀ ਦੀ ਲੜੀ ਅਤੇ ਰਤਨਾਂ ਦੀ ਡੰਡ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਚਿੱਟਾ ਛਤਰੀ ਲੈ ਕੇ ਖੜਾ ਹੋਇਆ। ਉਧਵ ਤੇ ਸਾਤ੍ਯਕੀ, ਅਦਭੁਤ ਵਿਦਯਾਂ ਵਾਲੀਆਂ ਚਾਮੀਆਂ ਨਾਲ, ਮਧੁਪਤੀ ਨੂੰ ਪੰਘਾ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ, ਜਦੋਂ ਉਹ ਰਸਤੇ ਉੱਤੇ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਵਰਖਾ ਵਿੱਚ ਚਮਕ ਰਹੇ ਸਨ। ਇਥੇ-ਉਥੇ, ਦੋਹਾਂ ਵਾਰ ਪੈਦਾਂ ਹੋਏ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਵੱਲੋਂ, ਕੁਝ ਉਚਿਤ ਤੇ ਕੁਝ ਅਨੁਚਿਤ ਅਸ਼ੀਰਵਾਦ, ਉਸ ਗੁਣਾਤੀਤ ਪਰਮਾਤਮਾ ਲਈ ਉਚਾਰਨ ਹੋ ਰਹੇ ਸਨ। ਕੌਰਵ ਰਾਜਧਾਨੀ ਦੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਵਿਚਕਾਰ, ਆਪਸੀ ਗੱਲ-ਬਾਤ ਹੋ ਰਹੀ ਸੀ, ਜੋ ਸਭ ਸੁਣਨ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਮੋਹ ਰਹੀ ਸੀ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮਨ ਮਹਿਮਾ ਵਾਲੇ ਹਰੀ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਸਨ। ਉਹ ਆਪਸ ਵਿਚ ਆਖਣ ਲੱਗੀਆਂ, "ਇਹੀ ਤਾਂ ਉਹ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਪਰਮਾਤਮਾ ਹੈ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਗੁਣਾਂ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦੇ ਰਾਤ ਸਮੇਂ, ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿਚ ਅਦਵੈਤ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸੀ।" ਫਿਰ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਹੀ ਸ਼ਕਤੀ ਦੇ ਉਤਸ਼ਾਹ ਨਾਲ, ਆਪਣੀ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ ਪਿੱਛੇ, ਨਾਮ ਤੇ ਰੂਪ ਦੇਣ ਵਾਸਤੇ, ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦੀ ਰਚਨਾ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਹੀ ਉਹ ਚੋਟੀ ਦਾ ਆਸਰਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਸੰਤ-ਮਹਾਤਮਾ, ਜੋ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਤੇ ਹਵਾ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਲੈਂਦੇ ਹਨ, ਭਾਵ-ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਪਵਿੱਤਰ ਮਨ ਰਾਹੀਂ ਵੇਖਦੇ ਹਨ। ਉਸ ਦੀ ਦੋਸਤੀ ਦੀ ਮਹਿਮਾ, ਜਿਸਦੀ ਕਥਾ ਵੇਦਾਂ ਅਤੇ ਗੁਪਤ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਗਿਆਨੀ ਲੋਕਾਂ ਵੱਲੋਂ ਗਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਉਹੀ ਸਾਰੇ ਜਗਤ ਦਾ ਮਾਲਕ ਹੈ, ਜੋ ਖੇਡ-ਖੇਡ ਵਿੱਚ ਰਚਨਾ, ਪਾਲਣਾ ਤੇ ਸੰਹਾਰ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਕਿਸੇ ਚੀਜ਼ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਨਹੀਂ। ਜਦੋਂ ਜਗਤ ਵਿੱਚ ਅਧਰਮੀ ਰਾਜੇ ਰਾਜ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਉਹ ਸਾਤਵਤ ਵੰਸ਼ ਵਿੱਚ ਧਰਮ, ਦਇਆ, ਸ਼ੌਰ्य ਤੇ ਯਸ਼ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਰੂਪ ਧਾਰ ਕੇ, ਜਗਤ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ, ਵਾਰ-ਵਾਰ ਜਨਮ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। "ਆਹ! ਯਾਦਵਾਂ ਦਾ ਵੰਸ਼ ਕਿੰਨਾ ਧੰਨ ਹੈ, ਮਧੁਵਨ ਕਿੰਨਾ ਪਵਿੱਤਰ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਇਹ ਪਰਮਪੁਰਖ, ਲਕਸ਼ਮੀਪਤੀ, ਜਨਮ ਲੈ ਕੇ ਤੇ ਵਿਹੜਿਆਂ ਵਿੱਚ ਫਿਰ ਕੇ, ਸਭ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ।" ਕੁਸ਼ਸਥਲੀ (ਦਵਾਰਕਾ) ਤਾਂ ਸਵਰਗ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਨੂੰ ਵੀ ਮਾਤ ਦੇ ਦਿੰਦੀ ਹੈ, ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਥੇ ਦੇ ਲੋਕ ਹਮੇਸ਼ਾ ਆਪਣੇ ਪ੍ਰਭੂ ਦਾ ਹੱਸਦਾ ਤੇ ਤੱਕਦਾ ਚਿਹਰਾ ਵੇਖਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਔਰਤਾਂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਵਰਤ, ਤੀਰਥ ਸਨਾਨ, ਹੋਮ ਆਦਿ ਕਰਕੇ ਹਰੀ ਨੂੰ ਪਤੀ ਵਜੋਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ, ਉਹ ਹਮੇਸ਼ਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰੀਤ ਭਰੀ ਬਾਣੀ ਦਾ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਪੀਂਦੀਆਂ, ਅਤੇ ਵ੍ਰਜ ਦੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਤਾਂ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹਰੀ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਹੋ ਗਈਆਂ। ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਹਰੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸ਼ੌਰ੍ਯ ਨਾਲ, ਸ਼ਿਸ਼ੁਪਾਲ ਆਦਿਕ ਮਹਾਨ ਰਾਜਿਆਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਕੇ, ਆਪਣੀ ਵਲੋਂ ਸਵਯੰਵਰ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ, ਅਤੇ ਪ੍ਰਦੁਮਨ, ਸੰਬ ਆਦਿ ਰਾਜਿਆਂ ਦੀਆਂ ਧੀਆਂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਭੌਮਾਸੁਰ ਨੂੰ ਮਾਰ ਕੇ ਛੁਡਾਇਆ, ਉਹ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਹਰੀ ਨੂੰ ਮਿਲ ਗਈਆਂ। ਇਹ ਔਰਤਾਂ, ਭਾਵੇਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸਭ ਲਾਜ-ਸ਼ਰਮ ਛੱਡ ਦਿੱਤੀ, ਫਿਰ ਵੀ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਸਤਰੀਤਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਈਆਂ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਕਮਲ-ਨੇਤ੍ਰਾਂ ਵਾਲੇ ਪਤੀ ਕਦੇ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਘਰਾਂ ਨੂੰ ਛੱਡਦੇ ਨਹੀਂ, ਆਪਣੇ ਸਵੈ-ਰੂਪ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਦਿਲਾਂ ਨੂੰ ਛੂਹਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਜਦੋਂ ਸ਼ਹਿਰ ਦੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਗੱਲਾਂ ਕਰ ਰਹੀਆਂ ਸਨ, ਹਰੀ ਨੇ ਹੱਸਦੇ ਹੋਏ, ਪ੍ਰੀਤ ਭਰੀ ਨਿਗਾਹ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਗੱਲ ਮੰਨ ਲਈ, ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਰਾਹੀ ਚੱਲ ਪਏ। ਅਜਾਤਸ਼ਤ੍ਰੁ ਨੇ, ਮਧੁ-ਸ਼ਤ੍ਰੁ (ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ) ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਲਈ, ਆਪਣੀ ਚਤੁਰੰਗੀ ਸੈਨਾ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਕੀਤੀ, ਤਾਂ ਜੋ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਵਲੋਂ ਕੋਈ ਖਤਰਾ ਨਾ ਆ ਜਾਵੇ। ਫਿਰ ਸ਼ੌਰੀ ਨੇ, ਉਹਨਾਂ ਕੌਰਵਾਂ ਨੂੰ, ਜੋ ਦੂਰੋਂ ਆਏ ਤੇ ਵਿਛੋੜੇ ਨਾਲ ਦੁਖੀ ਸਨ, ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਮਨਾਇਆ ਕਿ ਉਹ ਵਾਪਸ ਮੁੜ ਜਾਣ, ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਪ੍ਰਿਆਂ ਦੇ ਨਾਲ ਆਪਣੀ ਨਗਰੀ ਵੱਲ ਰਵਾਨਾ ਹੋ ਗਏ। ਉਹ ਕੁਰੁ, ਜੰਗਲ, ਪਾਂਚਾਲ, ਸ਼ੂਰਸੈਨ, ਯਮੁਨਾ ਦੇ ਪਾਸਲੇ, ਬ੍ਰਹਮਾਵਰਤ, ਕੁਰੁਕਸ਼ੇਤਰ, ਮਤਸ, ਸਾਰਸ੍ਵਤ ਆਦਿ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿਚੋਂ ਲੰਘੇ। ਮਰੁਧਨਵ ਦੇ ਰੇਤ ਦੇ ਮੈਦਾਨ ਨੂੰ ਪਾਰ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਉਹ ਸੌਵੀਰ ਤੇ ਆਭੀਰ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿਚੋਂ ਗੁਜ਼ਰੇ, ਫਿਰ ਭਾਰਗਵ ਦੇ ਨਾਲ ਆਨਰਟ ਪਹੁੰਚੇ, ਜਿੱਥੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਘੋੜੇ ਕੁਝ ਥੱਕ ਗਏ ਸਨ। ਹਰ ਥਾਂ, ਹਰੀ ਦਾ ਸਥਾਨਕ ਲੋਕਾਂ ਵਲੋਂ ਯਥੋਚਿਤ ਸਤਿਕਾਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ; ਸ਼ਾਮ ਨੂੰ, ਉਹ ਪੱਛਮ ਵੱਲ ਮੁੜੇ ਅਤੇ ਗੌਚਰ ਦੇਸ਼ (ਗਾਵਾਂ ਵਾਲੀ ਧਰਤੀ) ਵੱਲ ਚਲੇ ਗਏ। ਉਥੇ, ਲੋਕ ਆਖਣ ਲੱਗੇ, "ਹੇ ਪਰਮੇਸ਼ਵਰ, ਸਾਨੂੰ ਆਗਿਆ ਦਿਓ ਕਿ ਅਸੀਂ, ਤੁਹਾਡੇ ਦਾਸ ਤੇ ਸੇਵਕ, ਹੁਣ ਜਾਂ ਸਕੀਏ; ਰਿਸ਼ੀ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਅਸੀਂ ਤੁਹਾਡਾ ਦਰਸ਼ਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ।" ਉਹ ਅਰਦਾਸ ਕਰਦੇ, "ਸਾਡੀ ਜੀਭ ਤੇਰਾ ਜੱਸ ਗਾਵੇ, ਸਾਡੇ ਕੰਨ ਤੇਰੀ ਕਥਾ ਸੁਣਨ, ਸਾਡੇ ਹੱਥ ਤੇਰੀ ਸੇਵਾ ਕਰਨ, ਸਾਡਾ ਮਨ ਤੇਰੇ ਚਰਨਾਂ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਰਹੇ; ਸਾਡਾ ਮੱਥਾ ਤੇਰੀ ਯਾਦ ਵਿੱਚ ਨਿਵੇ, ਅਤੇ ਅੱਖਾਂ ਤੇਰੇ ਰੂਪ ਵਾਲੇ ਸੰਤਾਂ ਦਾ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਨ।" ਸ਼ੁਕਦੇਵ ਜੀ ਆਖਦੇ ਹਨ: ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਜਦੋਂ ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਉਸ ਦੀ ਸਿਫਤ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ, ਤਦੋਂ ਗੋਕੁਲ ਦੇ ਮਾਲਕ, ਜੋ ਮੋਰਢੇ ਨਾਲ ਬੱਧੇ ਹੋਏ ਸਨ, ਮੁਸਕਰਾਏ ਅਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਆਖਿਆ। ਪਰਮਾਤਮਾ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਇਹ ਮੈਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਪਤਾ ਸੀ, ਕਿ ਦਇਆਲੂ ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਦੱਸ ਦਿੱਤਾ ਸੀ ਕਿ ਤੁਸੀਂ, ਦੌਲਤ ਦੇ ਅੰਨ੍ਹਿਆਂ ਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਕਰਕੇ, ਆਪਣੀ ਪਦਵੀ ਤੋਂ ਹਟਾ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਤੇ ਮੇਰੀ ਕ੍ਰਿਪਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ। ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਧਰਮੀ, ਸਮਦਰਸ਼ੀ ਤੇ ਮੇਰੇ ਅਖੰਡ ਭਗਤ ਹਨ, ਉਹ ਮੈਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਬੰਨ੍ਹੇ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦੇ, ਜਿਵੇਂ ਸੂਰਜ ਦੀ ਰੋਸ਼ਨੀ ਅੱਖਾਂ ਨੂੰ ਬੰਨ੍ਹਦੀ ਨਹੀਂ। ਹੁਣ, ਨਲਕੂਬਰਾ, ਤੁਸੀਂ ਆਪਣੇ ਅਸਲ ਸਥਾਨ ਨੂੰ ਜਾਓ, ਕਿਉਂਕਿ ਜੋ ਪਰਮ ਭਗਤੀ ਤੁਸੀਂ ਮੰਗੀ ਸੀ, ਉਹ ਤੁਹਾਡੇ ਦਿਲ ਵਿੱਚ ਜਨਮ ਲੈ ਚੁੱਕੀ ਹੈ।" ਸ਼ੁਕਦੇਵ ਜੀ ਆਖਦੇ ਹਨ: ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਹਰੀ ਦੀ ਪਰਿਕ੍ਰਮਾ ਕਰਕੇ, ਮੁੜ ਮੁੜ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਕੇ, ਮੋਰਢੇ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ, ਉੱਤਰੀ ਦਿਸ਼ਾ ਵੱਲ ਚਲੇ ਗਏ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਪਰਮੇਸ਼ਵਰ ਸਿਰਫ ਭਗਤੀ ਰਾਹੀਂ ਪ੍ਰਗਟ ਹੁੰਦੇ ਹਨ; ਭਾਵੇਂ ਕੋਈ ਕਿੰਨਾ ਵੀ ਗਿਆਨੀ ਹੋਵੇ, ਬਿਨਾਂ ਭਗਤੀ ਦੇ ਉਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਵੇਖ ਸਕਦਾ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕਰਮ, ਜਨਮ ਆਦਿ ਹੋਰਾਂ ਵਾਂਗ ਨਿਯਮ-ਬੱਧ ਨਹੀਂ; ਇਹ ਸਭ ਮਾਇਆ ਵਲੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਉੱਤੇ ਲਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਜੋ ਕਰਤਾਪਣ ਦੀ ਭਾਵਨਾ ਨੂੰ ਨਾਸ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ।