ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਭਾਗਵਤਪੁਰਾਣਮ੍

ਇੱਕ ਸਮੇਂ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਸੁੰਦਰ ਬਾਗਾਂ ਵਿੱਚ ਅਸਮਾਨੀ ਦਰੱਖਤ ਖਿੜੇ ਹੋਏ ਸਨ। ਉਥੇ ਪੰਛੀਆਂ ਦੇ ਜੋੜੇ ਮਿੱਠੇ ਸੁਰਾਂ ਵਿੱਚ ਕੁਹਿੜ ਰਹੇ ਸਨ, ਅਤੇ ਮਸਤ ਭੌਰੇ ਗੁੰਜ ਰਹੇ ਸਨ। ਉਹਨਾਂ ਬਾਗਾਂ ਦੇ ਨੇੜੇ-ਤੇੜੇ ਨੀਲੇ ਪੱਥਰਾਂ ਦੀਆਂ ਸੀੜੀਆਂ ਵਾਲੇ ਸਰੋਵਰ ਸਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਕਮਲ, ਕੁਮੁਦ ਅਤੇ ਜਲ-ਨੈਣ ਖਿੜੇ ਹੋਏ ਸਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਰੋਵਰਾਂ ਵਿੱਚ ਹੰਸ, ਸਾਰਸ ਅਤੇ ਚਕਰਵਾਕ ਹੰਸ ਆ ਕੇ ਵੱਸਦੇ ਸਨ। ਇਸੇ ਸਮੇਂ, ਮਹਾਰਾਜ ਉਤਾਨਪਾਦ, ਜੋ ਰਾਜਰਿਸ਼ੀ ਸਨ, ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਅਸਾਧਾਰਣ ਮਹਾਨਤਾ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਕੇ, ਬੜੀ ਹੈਰਾਨੀ ਅਤੇ ਆਨੰਦ ਨਾਲ ਭਰ ਗਏ। ਜਦੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਦੇਖਿਆ ਕਿ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰੀਤ ਅਤੇ ਮੰਤਰੀਆਂ ਦੀ ਮਨਜ਼ੂਰੀ ਨਾਲ ਧ੍ਰੁਵ ਵੱਡਾ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਧ੍ਰੁਵ ਨੂੰ ਧਰਤੀ ਦਾ ਰਾਜਾ ਬਣਾਇਆ। ਆਪਣੀ ਉਮਰ ਅਤੇ ਵੈਰਾਗ ਦੀ ਅਹਿਸਾਸੀ ਕਰਕੇ, ਰਾਜਾ ਉਤਾਨਪਾਦ ਨੇ ਰਾਜ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਆਤਮਾ ਦੇ ਮਾਰਗ ਉੱਤੇ ਚਿੰਤਨ ਕਰਦਿਆਂ, ਜੰਗਲ ਵੱਲ ਚਲੇ ਗਏ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਇਕ ਹੋਰ ਸਮੇਂ, ਸ਼ੌਨਕ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ, “ਹੇ ਧਰਮਾਤਮਾ, ਜਦ ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ ਨੇ ਆਪਣੇ ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰ ਕੇ ਰਾਜ ਪਾਇਆ ਤੇ ਆਪਣੇ ਭਰਾਵਾਂ ਨਾਲ ਆਰਾਮ ਨਾਲ ਜੀਵਨ ਬਿਤਾਉਂਦੇ ਸਨ, ਤਾਂ ਉਹ ਅੱਗੇ ਕੀ ਕਰਦੇ ਸਨ?” ਸੁਤ ਜੀ ਨੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ, “ਹਰੀ, ਜਗਤ ਦੇ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟਿਕਰਤਾ ਨੇ, ਆਪਣੇ ਹੀ ਵੰਸ਼ ਦੀ ਅੱਗ ਨਾਲ ਨਸ਼ਟ ਹੋਏ ਕੁਰੁ-ਵੰਸ਼ ਨੂੰ ਦੁਬਾਰਾ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ, ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ ਨੂੰ ਉਸਦੇ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਬੈਠਾ ਕੇ, ਮਨ ਹੀ ਮਨ ਖੁਸ਼ ਹੋਏ। ਭੀਸ਼ਮ ਅਤੇ ਅਚ੍ਯੁਤ ਦੇ ਉਪਦੇਸ਼ ਸੁਣ ਕੇ, ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ ਦੇ ਸਾਰੇ ਸੰਦੇਹ ਦੂਰ ਹੋ ਗਏ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਅਜੈ ਭਰਾਵਾਂ ਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਨਾਲ ਇੰਦਰ ਵਾਂਗ ਧਰਤੀ ਦਾ ਰਾਜ ਕਰਦਾ ਸੀ। ਉਸਦੇ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਬਦਲ ਚਾਹੀਦੇ ਮੁਤਾਬਕ ਵਰਸਦੇ, ਧਰਤੀ ਮਨਚਾਹੇ ਫਲ ਉਗਾਉਂਦੀ, ਗਾਂਵਾਂ ਵਿੱਚ ਗਾਵਾਂ ਖੁਸ਼ੀ-ਖੁਸ਼ੀ ਦੁੱਧ ਵਗਾਉਂਦੀਆਂ। ਦਰਿਆ, ਸਮੁੰਦਰ, ਪਹਾੜ, ਜੰਗਲ, ਬੂਟੇ—ਸਭ ਕੁਝ ਉਸਦੇ ਇਸ਼ਾਰੇ ਉੱਤੇ ਫਲਦਾਇਕ ਹੋ ਜਾਂਦੇ। ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਕੋਈ ਰੋਗ, ਪੀੜਾ ਜਾਂ ਦੁੱਖ ਨਹੀਂ ਸੀ—ਨਾ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਜੀਵ ਤੋਂ, ਨਾ ਕਿਸੇ ਆਪਣੇ ਕਰਮ ਤੋਂ, ਨਾ ਕਿਸਮਤ ਤੋਂ। ਕੁਝ ਮਹੀਨੇ ਹਸਤਿਨਾਪੁਰ ਵਿੱਚ ਰਹਿ ਕੇ, ਹਰੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਮਿੱਤਰਾਂ ਅਤੇ ਪਿਆਰੀ ਭੈਣ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ ਕੀਤਾ। ਫਿਰ, ਵਿਦਾ ਮੰਗ ਕੇ, ਸਭ ਨੂੰ ਗਲੇ ਲਾ ਕੇ, ਨਮਨ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਰਥ ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹੇ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵਿਦਾ ਦੇਣ ਆਏ ਸਨ—ਸੁਭਦ੍ਰਾ, ਦ੍ਰੌਪਦੀ, ਕੁੰਤੀ, ਵਿਰਾਟ ਦੀ ਧੀ, ਗਾਂਧਾਰੀ, ਧ੍ਰਿਤਰਾਸ਼ਟਰ, ਯੁਯੁਤਸੁ, ਕ੍ਰਿਪਾ, ਅਤੇ ਜੁੜਵਾ ਭਰਾ ਨਕੁਲ ਤੇ ਸਹਦੇਵ। ਵ੍ਰਿਕੋਦਰ, ਧੌਮਯ ਅਤੇ ਮਤ्सਯ ਨਰਪਤੀ ਦੀ ਧੀ ਵਰਗੀਆਂ ਔਰਤਾਂ, ਜੋ ਹਰੀ ਤੋਂ ਵਿੱਛੋੜੇ ਕਰਕੇ ਬੇਹਾਲ ਸਨ, ਉਹ ਵੀ ਰੋ ਰਹੀਆਂ ਸਨ। ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਮਹਿਲਾਤਮਾਵਾਂ ਦੀ ਸੰਗਤ ਨਾਲ ਦੁਸ਼ਟਾਂ ਤੋਂ ਛੁਟ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਇੱਕ ਵਾਰ ਉਸ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ-ਯੋਗ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਸੁਣ ਕੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਛੱਡ ਨਹੀਂ ਸਕਦੇ। ਫਿਰ, ਪਾਂਡਵ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮਨ ਉਸ ਪ੍ਰਭੂ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਹੋ ਚੁੱਕੇ ਸਨ, ਉਹ ਕਿਵੇਂ ਵਿੱਛੋੜਾ ਸਹਿ ਸਕਦੇ ਸਨ—ਜਦ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਦੇਖਿਆ, ਛੁਹਿਆ, ਗੱਲਾਂ ਕੀਤੀਆਂ, ਨਾਲ ਲੇਟੇ, ਬੈਠੇ ਤੇ ਖਾਣ-ਪੀਣ ਕੀਤਾ? ਸਭ ਦੇ ਹਿਰਦੇ ਉਸ ਵੱਲ ਖਿੱਚੇ ਜਾਂਦੇ, ਉਹ ਅੱਖਾਂ ਚੁਲਕਾ ਕੇ ਉਸਦੇ ਪਿੱਛੇ ਪਿੱਛੇ ਚਲੇ ਜਾਂਦੇ। ਘਰ ਦੀਆਂ ਔਰਤਾਂ, ਜੋ ਹਰੀ ਦੇ ਵਿਛੋੜੇ ਕਾਰਨ ਵਿਆਕੁਲ ਹੋ ਰਹੀਆਂ ਸਨ, ਆਪਣੇ ਹੰਝੂ ਰੋਕ ਰਹੀਆਂ ਸਨ, ਇਹ ਸੋਚ ਕੇ ਕਿ ਜਦ ਉਹ ਘਰ ਛੱਡ ਰਿਹਾ ਹੈ ਤਾਂ ਕੋਈ ਅਸ਼ੁਭ ਨਾ ਹੋਵੇ। ਮ੍ਰਿਦੰਗ, ਸ਼ੰਖ, ਭੇਰੀਆਂ, ਵੀਣਾ, ਪਣਵਾ, ਗੋਮੁਖ, ਧੁੰਦੁਰੀ, ਆਨਕ, ਘੰਟੀਆਂ ਅਤੇ ਦੁੰਦੁਭੀਆਂ ਦੀ ਧੁਨ ਗੂੰਜ ਰਹੀ ਸੀ। ਕੁਰੂ ਘਰਾਣੇ ਦੀਆਂ ਉੱਚ-ਕੁਲ ਦੀਆਂ ਔਰਤਾਂ, ਜੋ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਲਈ ਉਤਾਵਲੀਆਂ ਸਨ, ਮਹਲਾਂ ਦੀਆਂ ਛੱਤਾਂ ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹ ਕੇ, ਪ੍ਰੇਮ ਅਤੇ ਲਾਜ ਨਾਲ ਹੱਸਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਨਾਲ, ਉਸ ਉੱਤੇ ਫੁੱਲ ਵਾਰ ਰਹੀਆਂ ਸਨ। ਗੁਡਾਕੇਸ਼, ਜੋ ਮਿੱਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਪਿਆਰਾ ਸੀ, ਉਸ ਨੇ ਮੋਤੀ ਦੀ ਲੜੀ ਅਤੇ ਰਤਨਾਂ ਵਾਲਾ ਸੁਫੈਦ ਛਤਰੀ ਲੈ ਕੇ ਖੜਾ ਹੋਇਆ। ਉਦ੍ਧਵ ਅਤੇ ਸਾਤ੍ਯਕੀ ਨੇ ਵਿਲੱਖਣ ਚਾਮਰ ਲੈ ਕੇ, ਰਸਤੇ 'ਤੇ ਚੱਲਦੇ ਮਧੁਪਤੀ ਨੂੰ ਝਲ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਜਦੋਂ ਉਸ ਉੱਤੇ ਫੁੱਲ ਵਰ੍ਹ ਰਹੇ ਸਨ। ਇੱਥੇ-ਉੱਥੇ, ਦੋਵਾਂ ਜਨਮਾਂ ਵਾਲਿਆਂ ਵੱਲੋਂ ਅਨੇਕ ਅਨੇਕ ਆਸ਼ੀਰਵਾਦ ਉਚਾਰਣ ਹੋ ਰਹੇ ਸਨ—ਕੁਝ ਯੋਗ, ਕੁਝ ਅਯੋਗ—ਉਹ ਪ੍ਰਭੂ ਲਈ, ਜੋ ਗੁਣਾਤੀਤ ਹੋ ਕੇ ਵੀ ਗੁਣ-ਸਰੂਪ ਹੈ। ਕੌਰਵ ਨਗਰੀ ਦੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਇੱਕ-ਦੂਜੇ ਨਾਲ ਗੱਲਾਂ ਕਰਦੀਆਂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਸੁਣ ਕੇ ਹਰ ਕੋਈ ਮੋਹਿਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਮਨ ਮਹਾਨ ਪ੍ਰਭੂ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਸਨ। ਉਹ ਆਪਸੀ ਗੱਲਾਂ ਕਰਦੀਆਂ, “ਇਹੀ ਤਾਂ ਉਹ ਪੁਰਾਤਨ ਪੁਰਖ ਹੈ, ਜੋ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਆਪ ਹੀ ਆਪ, ਅਦ੍ਵੈਤ, ਨਿਰਾਕਾਰ, ਯੂਨੀਵਰਸ ਦਾ ਆਤਮਾ ਅਤੇ ਪ੍ਰਭੂ ਸੀ, ਜਿਸ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਪ੍ਰਲਯ ਦੇ ਸਮੇਂ ਸੁੱਤੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ। ਫਿਰ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਹੀ ਇਛਾ ਨਾਲ, ਨਿਰਾਕਾਰ ਆਤਮਾ ਨੂੰ ਨਾਮ ਤੇ ਰੂਪ ਦੇਣ ਲਈ, ਸਰਗਰਮ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਧਰਮ-ਸ਼ਾਸਤਰ ਦਾ ਰਚਨਹਾਰ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਹੀ ਨਿਵਾਸ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਤੇ ਜਿੱਤ ਪਾਉਣ ਵਾਲੇ ਅਤੇ ਪ੍ਰੇਮ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਮਨ ਵਾਲੇ ਰਿਸ਼ੀ-ਮੁਨੀ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹੀ ਸੱਚਮੁੱਚ ਸਭ ਦੀ ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਦਾ ਕਾਰਨ ਹੈ। ਜਿਸ ਦੀ ਮਿੱਤਰਤਾ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਵੇਦਾਂ ਅਤੇ ਰਾਜ-ਰਹੱਸ ਜਾਣਣ ਵਾਲਿਆਂ ਵੱਲੋਂ ਗਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਉਹੀ ਇਕੱਲਾ ਸਰਬ-ਆਤਮਾ, ਜਿਹੜਾ ਖੇਡ-ਖੇਡ ਵਿੱਚ ਰਚਨਾ, ਪਾਲਣਾ ਅਤੇ ਲਯ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਕਿਸੇ ਚੀਜ਼ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦਾ। ਜਦੋ ਜਗਤ ਦੇ ਰਾਜੇ ਅਧਰਮ ਨਾਲ ਰਾਜ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਤਦ ਉਹ ਸਾਤ੍ਵਤਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਧਰਮ, ਦਇਆ, ਯਸ਼ ਅਤੇ ਲਕ੍ਸ਼ਮੀ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਰੂਪ ਧਾਰ ਕੇ, ਜਗਤ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ, ਸਮੇਂ-ਸਮੇਂ ਤੇ ਅਵਤਾਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਹਾਏ! ਯਾਦਵਾਂ ਦਾ ਵੰਸ਼ ਕਿੰਨਾ ਵਧੀਆ ਹੈ! ਮਧੁ-ਵਨ ਕਿੰਨਾ ਪਵਿੱਤਰ ਹੈ, ਜਿਥੇ ਇਹ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਸਰਵੋਤਮ, ਲਕ੍ਸ਼ਮੀਪਤੀ, ਜਨਮ ਅਤੇ ਵਿਹਾਰ ਕਰਕੇ, ਸਭ ਨੂੰ ਰੱਜਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਕੁਸ਼ਸਥਲੀ, ਜੋ ਸਵਰਗ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਨੂੰ ਵੀ ਮਿੱਟਾ ਦਿੰਦੀ ਅਤੇ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਧਰਮਮਈ ਕਰਦੀ, ਉਹ ਕਿੰਨੀ ਧੰਨ ਹੈ, ਜਿਥੇ ਲੋਕ ਹਰ ਵੇਲੇ ਆਪਣੇ ਪ੍ਰਭੂ ਦਾ ਮੁਸਕਰਾਉਂਦਾ ਚਿਹਰਾ ਵੇਖਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਘਰ ਦੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਉਪਵਾਸ, ਸਨਾਨ, ਹੋਮ ਅਤੇ ਹੋਰ ਅਨੁਸ਼ਠਾਨ ਕਰ ਕੇ, ਉਸ ਪ੍ਰਭੂ ਨੂੰ ਪਤੀ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪਾ ਚੁੱਕੀਆਂ ਹਨ। ਵ੍ਰਜ ਦੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਤਾਂ ਉਸ ਦੀ ਪ੍ਰੇਮ-ਭਰੀ ਬਾਣੀ ਦਾ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਪੀ ਕੇ, ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਸ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਹੋ ਗਈਆਂ। ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸਵਯੰਵਰ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਭੂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਪਰਾਕ੍ਰਮ ਨਾਲ ਪਤੀ ਬਣਾਇਆ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਉਸ ਨੇ ਸ਼ਿਸ਼ੁਪਾਲ ਆਦਿਕ ਸ਼ਕਤਿਸ਼ਾਲੀ ਰਾਜਿਆਂ ਨੂੰ ਪਰਾਜਿਤ ਕਰ ਕੇ ਜਿੱਤਿਆ, ਜਾਂ ਪ੍ਰਦੁਮਨ ਤੇ ਸੰਬਾ ਵਰਗੇ ਰਾਜਿਆਂ ਦੀਆਂ ਧੀਆਂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਉਸ ਨੇ ਭੌਮਾਸੁਰ ਨੂੰ ਮਾਰ ਕੇ ਛੁਡਾਇਆ, ਉਹ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਉਸ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਗਈਆਂ। ਇਹ ਔਰਤਾਂ, ਭਾਵੇਂ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਆਪਣਾ ਮਰਯਾਦਾ ਤੇ ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਛੱਡ ਦਿੱਤੀ, ਪਰ ਉਹ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਨਾਰੀ-ਅਵਸਥਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਈਆਂ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਕਮਲ-ਨੇਤ੍ਰੀ ਪਤੀ, ਪ੍ਰਭੂ, ਕਦੇ ਵੀ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਘਰ ਛੱਡ ਕੇ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦੇ, ਸਦਾ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਹਿਰਦੇ ਨੂੰ ਛੁਹਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਜਦੋਂ ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਨਗਰੀ ਦੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਗੱਲਾਂ ਕਰਦੀਆਂ, ਹਰੀ ਨੇ ਮੁਸਕਰਾ ਕੇ, ਆਪਣੀ ਕ੍ਰਿਪਾ-ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਨਾਲ ਉਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰਿਆ ਅਤੇ ਅੱਗੇ ਵਧ ਗਏ। ਅਜਾਤਸ਼ਤ੍ਰੂ (ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ), ਮਧੁ-ਦੁਸ਼ਮਣ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਲਈ, ਚਾਰਾਂ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਫੌਜ ਨਾਲ ਉਸਦੇ ਰੱਖ-ਰਖਾਵ ਲਈ ਤਾਇਨਾਤ ਕਰ ਦਿੱਤੀ, ਤਾਂ ਜੋ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਵਲੋਂ ਕੋਈ ਖਤਰਾ ਨਾ ਹੋਵੇ। ਫਿਰ, ਸ਼ੌਰੀ (ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ) ਨੇ, ਆਪਣੇ ਵਿੱਛੋੜੇ ਨਾਲ ਦੁਖੀ ਹੋਏ ਦੂਰ-ਦੂਰ ਤੋਂ ਆਏ ਕੌਰਵਾਂ ਨੂੰ ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਮਨਾਇਆ, ਤੇ ਆਪਣੇ ਪਿਆਰੇ ਜਣਿਆਂ ਸਮੇਤ ਆਪਣੇ ਸ਼ਹਿਰ ਵੱਲ ਰਵਾਨਾ ਹੋ ਗਏ। ਰਸਤੇ ਵਿੱਚ ਉਹ ਕੁਰੁ, ਜੰਗਲ, ਪਾਂਚਾਲ, ਸ਼ੂਰਸੈਨ, ਯਮੁਨਾ-ਤਟ, ਬ੍ਰਹਮਾਵਰਤ, ਕੁਰੁਕਸ਼ੇਤਰ, ਮਤ੍ਸਯ ਅਤੇ ਸਾਰਸ੍ਵਤ ਦੇਸ਼ਾਂ ਤੋਂ ਲੰਘੇ। ਮਾਰੁਧਨਵਾ ਦਾ ਰੇਤਲਾ ਇਲਾਕਾ ਪਾਰ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਸਉਵੀਰ, ਆਭੀਰ ਅਤੇ ਫਿਰ ਆਨਰਤ ਦੇਸ਼ ਪਹੁੰਚੇ, ਭਾਰਗਵ (ਉਦ੍ਧਵ) ਸਮੇਤ, ਜਦੋਂ ਉਸਦੇ ਘੋੜੇ ਕੁਝ ਥੱਕੇ ਹੋਏ ਸਨ।