ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਭਾਗਵਤਪੁਰਾਣਮ੍

ਉਸ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਹਰ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਉੱਤੇ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਮਕਰ-ਤੋਰਣਾਂ ਸਜੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਸਨ, ਕੇਲਿਆਂ ਦੇ ਗੁੱਛੇ ਅਤੇ ਸੁਪਾਰੀ ਦੇ ਢੇਰ ਸੁੰਦਰਤਾ ਨਾਲ ਲਗਾਏ ਹੋਏ ਸਨ। ਹਰ ਇਕ ਬੂਹੇ ਨੂੰ ਪਾਣੀ ਦੇ ਘੜੇ, ਜਲ ਰਹੀਆਂ ਦੀਵੇਂ, ਨਵੇਂ ਆਮ ਦੇ ਪੱਤਿਆਂ ਦੀਆਂ ਮਾਲਾਵਾਂ ਅਤੇ ਮੋਤੀਆਂ ਦੀਆਂ ਲੜੀਆਂ ਨਾਲ ਸਜਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਚਾਰੋ ਪਾਸੇ ਕਿਲ੍ਹੇ, ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਅਤੇ ਸੋਨੇ ਦੀਆਂ ਵਸਤਾਂ ਨਾਲ ਸਜੇ ਹੋਏ ਘਰ, ਅਤੇ ਮਹਲਾਂ ਦੀਆਂ ਚਮਕਦਾਰ ਚੋਟੀਆਂ ਨਾਲ ਰੌਣਕ ਸੀ। ਅੰਗਣੇ, ਗਲੀਆਂ ਤੇ ਚੌਰਾਹੇ ਬੜੇ ਸੁਚੱਜੇ ਤੇ ਚੰਨਣ ਦੀ ਸੁਗੰਧ ਵਾਲੇ ਚੰਦਨ ਨਾਲ ਛਿੜਕੇ ਹੋਏ ਸਨ। ਹਰ ਥਾਂ ਭੁੰਨੇ ਹੋਏ ਚੌਲ, ਅਟੁੱਟ ਅਨਾਜ, ਫੁੱਲ, ਫਲ ਤੇ ਚੌਲ ਦੀਆਂ ਭੇਟਾਂ ਰੱਖੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਸਨ। ਜਦੋਂ ਧੀਰਜਵਾਨ ਰਾਜਾ ਰਸਤੇ ਉੱਤੇ ਲੰਘਿਆ, ਤਾਂ ਸ਼ਹਿਰ ਦੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਥਾਵਾਂ ਉੱਤੇ ਸ਼ੁਭ ਚੀਜ਼ਾਂ—ਚੌਲ, ਅਟੁੱਟ ਅਨਾਜ, ਦਹੀਂ, ਪਾਣੀ, ਕੁਸ਼ਾ, ਫੁੱਲ ਤੇ ਫਲ—ਲੈ ਕੇ ਆਈਆਂ। ਉਹ ਨਾਰੀਵਾਂ ਪਿਆਰ ਨਾਲ, ਮਿੱਠੇ ਬਚਿਆਂ ਵਰਗੇ ਗੀਤ ਗਾਂਦੀਆਂ, ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਅਸੀਸਾਂ ਦਿੰਦੀਆਂ ਜਦ ਉਹ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਦੇ ਮਹਲ ਵਿੱਚ ਪਰਵਾਰਿਆ। ਉਹ ਮਹਲ, ਵੱਡੀਆਂ ਮੋਤੀਆਂ ਦੇ ਗੁੱਛਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ, ਬੜੀ ਸ਼ਾਨ ਨਾਲ ਚਮਕ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਉਥੇ ਰਾਜੇ ਦੇ ਪਿਤਾ ਨੇ ਬੇਹੱਦ ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਉਸ ਦੀ ਪਰਵਰਿਸ਼ ਕੀਤੀ, ਤੇ ਉਹ ਓਥੇ ਇੰਦਰ ਵਾਂਗਾਂ ਵਸਦਾ ਸੀ। ਮਹਲ ਦੇ ਬਿਸਤਰੇ ਦੁੱਧ ਦੀ ਝੱਗ ਵਾਂਗ ਚਿੱਟੇ ਤੇ ਸੋਨੇ ਦੀਆਂ ਵਸਤਾਂ ਨਾਲ ਸਜੇ ਹੋਏ ਸਨ; ਬੈਠਕਾਂ ਬੜੀ ਕੀਮਤੀ ਤੇ ਸਾਰੀਆਂ ਸਜਾਵਟਾਂ ਸੋਨੇ ਦੀਆਂ ਬਣੀਆਂ ਹੋਈਆਂ। ਉਥੇ ਕ੍ਰਿਸਟਲ ਦੀਆਂ ਕੰਧਾਂ ਤੇ ਵੱਡੇ ਪੰਨਿਆਂ ਉੱਤੇ ਜਵੇਲਰੀ ਵਾਲੀਆਂ ਦੀਵੀਆਂ ਚਮਕਦੀਆਂ, ਜੋ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਗਹਣਿਆਂ ਦੇ ਰਤਨਾਂ ਨਾਲ ਰੰਗੀਨ ਹੋਈਆਂ। ਉਸ ਮਹਲ ਵਿੱਚ ਸੁੰਦਰ ਬਾਗ ਸਨ, ਜਿੱਥੇ ਅਸਮਾਨੀ ਦਰੱਖਤ ਲਹਿਰਾਉਂਦੇ, ਚਿੜੀਆਂ ਦੇ ਜੋੜੇ ਕੁਹਕਦੇ ਅਤੇ ਮਸਤ ਭੌਰੇ ਗੁੰਝਦੇ। ਨੀਲੇ ਪੱਥਰ ਦੀਆਂ ਸੀੜੀਆਂ ਵਾਲੇ ਤਲਾਬ ਕਮਲ, ਕੁਮੁਦ ਅਤੇ ਜਲ-ਲਿਲੀਆਂ ਨਾਲ ਭਰੇ ਹੋਏ, ਜਿੱਥੇ ਹੰਸ, ਬੱਗਲੇ ਅਤੇ ਚਕਰਵਾਕ ਹੰਸ ਕ੍ਰੀੜਾ ਕਰਦੇ। ਰਾਜਾ ਉਤਤਾਨਪਾਦ, ਜੋ ਮਹਾਨ ਰਾਜਰਿਸ਼ੀ ਸੀ, ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਅਸਧਾਰਣ ਮਹਿਮਾ ਵੇਖ ਕੇ ਹੈਰਾਨੀ ਨਾਲ ਭਰ ਗਿਆ। ਜਦ ਉਸਨੇ ਧ੍ਰੁਵ ਨੂੰ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰੀਤ ਅਤੇ ਮੰਤਰੀਆਂ ਦੀ ਸਲਾਹ ਨਾਲ ਵੱਡਾ ਹੋਇਆ ਵੇਖਿਆ, ਤਾਂ ਉਸਨੂੰ ਧਰਤੀ ਦਾ ਰਾਜਾ ਬਣਾ ਦਿੱਤਾ। ਆਪਣੇ ਵਧਦੇ ਉਮਰ ਨੂੰ ਸਮਝ ਕੇ, ਉਹ ਰਾਜਾ ਵਿਅਰਾਗੀ ਹੋ ਗਿਆ ਤੇ ਆਤਮਾ ਦੇ ਮਾਰਗ ਦਾ ਚਿੰਤਨ ਕਰਦਿਆਂ ਜੰਗਲ ਵੱਲ ਚਲ ਪਿਆ। ਇਸ ਸਮੇਂ, ਸ਼ੌਨਕ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ, "ਹੇ ਧਰਮ ਦੇ ਸਰਵੋਤਮ! ਜਦ ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ ਨੇ ਆਪਣੇ ਵੈਰੀਆਂ ਨੂੰ ਮਾਰ ਕੇ ਰਾਜ ਤੇ ਧਨ-ਦੌਲਤ ਹਾਸਲ ਕਰ ਲਿਆ, ਤੇ ਆਪਣੇ ਭਰਾਵਾਂ ਨਾਲ ਰੋਜ਼ੀ-ਰੋਟੀ ਸੁਧਾਰ ਲਈ, ਤਾਂ ਫਿਰ ਉਸਨੇ ਅੱਗੇ ਕੀ ਕੀਤਾ? ਉਹ ਕਿਵੇਂ ਚਲਾ?" ਸੁਤ ਜੀ ਨੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ, "ਹਰਿ, ਜੋ ਸੰਸਾਰ ਦਾ ਰਚਨਹਾਰ ਹੈ, ਉਸਨੇ ਕੁਰੁ ਵੰਸ਼, ਜੋ ਆਪਣੇ ਹੀ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਅੱਗ ਨਾਲ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ, ਨੂੰ ਮੁੜ ਠੀਕ ਕੀਤਾ। ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ ਨੂੰ ਉਸਦੇ ਆਪਣੇ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਬੈਠਾ ਕੇ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਇਆ।" "ਭੀਸ਼ਮ ਅਤੇ ਅਚ੍ਯੁਤ ਦੇ ਬਚਨਾਂ ਨੂੰ ਸੁਣ ਕੇ, ਅਤੇ ਸੱਚੀ ਗਿਆਨ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਸੰਦੇਹ ਦੂਰ ਕਰਕੇ, ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ ਨੇ ਆਪਣੇ ਅਜੇਤੁ ਭਰਾਵਾਂ ਨਾਲ, ਇੰਦਰ ਵਾਂਗ, ਧਰਤੀ ਦਾ ਰਾਜ ਕੀਤਾ। ਉਸਦੇ ਰਾਜ ਵਿੱਚ, ਬੱਦਲ ਜਿਵੇਂ ਚਾਹੁੰਦੇ ਵਰ੍ਹਦੇ, ਧਰਤੀ ਚਾਹੁੰਦੇ ਫਲ ਦਿੰਦੀ, ਅਤੇ ਗਾਂ ਆਨੰਦ ਨਾਲ ਪਿੰਡਾਂ ਨੂੰ ਦੁੱਧ ਨਾਲ ਭਰ ਦਿੰਦੀਆਂ। ਨਦੀਆਂ, ਸਮੁੰਦਰ, ਪਹਾੜ, ਜੰਗਲ ਅਤੇ ਬੂਟੀਆਂ—ਸਭ ਕੁਝ ਉਸਦੇ ਲਈ ਇੱਛਾ ਅਨੁਸਾਰ ਫਲ ਦਿੰਦੇ।" "ਉਸਦੇ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਜੀਵ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਕਿਸਮ ਦੀ ਬਿਮਾਰੀ, ਦੁੱਖ ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਤੋਂ ਕੋਈ ਕਲੇਸ਼ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਨਾ ਕਿਸੇ ਦਾ ਆਪਣਾ, ਨਾ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਦਾ, ਨਾ ਕਿਸਮਤ ਦਾ। ਹਰਿ, ਕੁਝ ਮਹੀਨੇ ਹਸਤਿਨਾਪੁਰ ਵਿੱਚ ਰਹਿ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਮਿੱਤਰਾਂ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ ਕਰਨ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਪਿਆਰੀ ਭੈਣ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕਰਨ ਲਈ ਆਇਆ। ਫਿਰ, ਵਿਦਾ ਲੈ ਕੇ, ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਰਥ ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹਿਆ, ਅਤੇ ਕੁਝ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਗਲੇ ਲਾਇਆ ਤੇ ਆਦਰ ਦਿੱਤਾ।" "ਉਥੇ ਸੁਭਦ੍ਰਾ, ਦ੍ਰੌਪਦੀ, ਕੁੰਤੀ, ਵਿਰਾਟ ਦੀ ਧੀ, ਗਾਂਧਾਰੀ, ਧ੍ਰਿਤਰਾਸ਼ਟਰ, ਯੁਯੁਤ्सੁ, ਕ੍ਰਿਪਾ ਅਤੇ ਜੁੜਵੇਂ ਨਕੁਲ-ਸਹਦੇਵ ਮੌਜੂਦ ਸਨ। ਵ੍ਰਿਕੋਦਰ, ਧੌਮਯ ਅਤੇ ਮਤ्सਯ ਰਾਜ ਦੀ ਧੀ ਵਰਗੀਆਂ ਔਰਤਾਂ, ਵਿਛੋੜੇ ਦੇ ਦੁੱਖ ਨਾਲ ਹੈਰਾਨ ਤੇ ਬੇਕਰਾਰ, ਸ਼ਾਰੰਗਧਾਰੀ ਤੋਂ ਵੱਖ ਹੋਣਾ ਸਹਿ ਨਹੀਂ ਸਕਦੀਆਂ। ਜਦ ਕੋਈ ਬੰਦਾ ਚੰਗੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਸੰਗਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ, ਤਾਂ ਉਹ ਮੰਦ ਸੰਗਤ ਤੋਂ ਛੁਟ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਇਕ ਵਾਰੀ ਉਸ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਸੁਣ ਕੇ, ਉਹ ਉਸਨੂੰ ਛੱਡ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ।" "ਪ੍ਰਿਥਾ ਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮਨ ਉਸ ਉੱਤੇ ਟਿਕੇ ਹੋਏ, ਉਸਦੇ ਵਿਛੋੜੇ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਸਹਿ ਸਕਦੇ ਸਨ—ਜਦ ਉਹ ਉਸਨੂੰ ਵੇਖਦੇ, ਛੁਹਦੇ, ਗੱਲਾਂ ਕਰਦੇ, ਨਾਲ ਸੁੱਤੇ, ਬੈਠਦੇ, ਤੇ ਖਾਂਦੇ ਰਹੇ? ਉਹ ਸਾਰੇ, ਆਪਣਾ ਮਨ ਉਸਦੇ ਪਿੱਛੇ ਲੈ ਜਾਂਦੇ, ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਬੰਨੇ ਹੋਏ, ਉਸਦੇ ਪਿੱਛੇ ਨਿਗਾਹਾਂ ਹਟਾਏ ਬਿਨਾਂ ਚੱਲ ਪਏ। ਘਰ ਦੀਆਂ ਔਰਤਾਂ, ਆਪਣੇ ਵਗਦੇ ਹੰਝੂ ਰੋਕਦੀਆਂ, ਮਨ ਵਿੱਚ ਸੋਚਦੀਆਂ, 'ਜਦ ਉਹ ਘਰ ਛੱਡਦਾ ਹੈ, ਕੋਈ ਅਸੁਭ ਹੋਵੇ ਨਾ।'" "ਮ੍ਰਿਦੰਗ, ਸ਼ੰਖ, ਭੇਰੀ, ਵੀਣਾ, ਪਣਵ, ਗੋਮੁਖ, ਧੁੰਧੁਰੀ, ਆਨਕ, ਘੰਟੀਆਂ ਅਤੇ ਦੁੰਦੁਭੀਆਂ ਵੱਜ ਰਹੀਆਂ ਸਨ। ਕੁਰੂ ਘਰ ਦੀਆਂ ਉੱਚੀ ਜਾਤ ਦੀਆਂ ਔਰਤਾਂ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਨੂੰ ਵੇਖਣ ਦੀ ਆਸ ਵਿੱਚ, ਮਹਲਾਂ ਦੀਆਂ ਛਤਾਂ ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹੀਆਂ, ਪਿਆਰ ਤੇ ਲਾਜ ਨਾਲ ਹੱਸਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਨਾਲ, ਉਹਦੇ ਉੱਤੇ ਫੁੱਲ ਵਰਸਾਏ।" "ਗੁਡਾਕੇਸ਼, ਆਪਣੇ ਸਭ ਤੋਂ ਪਿਆਰੇ ਮਿੱਤਰ ਦਾ ਪਿਆਰਾ, ਮੋਤੀਆਂ ਦੀ ਲੜੀ ਅਤੇ ਰਤਨ-ਜੜੇ ਹੱਥੇ ਵਾਲਾ ਚਿੱਟਾ ਛਤਰੀ ਲੈ ਕੇ ਖੜਾ ਹੋਇਆ। ਉਧਵ ਅਤੇ ਸਾਤ੍ਯਕੀ, ਅਦਭੁਤ ਚਮਚਿਆਂ ਨਾਲ, ਮਧੁਪਤੀ ਨੂੰ ਰਸਤੇ ਉੱਤੇ ਪੱਖਾ ਕਰਦੇ, ਜਦ ਉਹ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਵਰਖਾ ਵਿਚ ਚਮਕ ਰਿਹਾ ਸੀ।" "ਇੱਥੇ-ਉੱਥੇ, ਦੋਹਾਂ ਜਨਮਾਂ ਵਾਲਿਆਂ ਵੱਲੋਂ ਅਸਲ ਅਸੀਸਾਂ ਸੁਣਾਈਆਂ ਦਿੰਦੀਆਂ, ਕੁਝ ਯੋਗ, ਕੁਝ ਅਯੋਗ, ਉਸਦੇ ਲਈ, ਜੋ ਗੁਣਾਂ ਤੋਂ ਪਰੇ, ਪਰ ਗੁਣਾਂ ਦਾ ਹੀ ਸਰੂਪ ਹੈ। ਕੁਰੂ ਰਾਜ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਦੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਵਿਚ, ਆਪਸੀ ਗੱਲ-ਬਾਤ ਹੋਈ, ਜੋ ਸੁਣਨ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਮੋਹ ਲੈਣ ਵਾਲੀ ਸੀ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਮਨ ਮਹਿਮਾ ਵਾਲੇ ਪ੍ਰਭੂ ਵਿਚ ਲੀਨ ਸਨ।" "ਅਸਲ ਵਿੱਚ, ਇਹੀ ਵਿਅਕਤੀ ਉਹ ਆਦਿ-ਪੁਰਖ ਹੈ, ਜੋ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦੇ ਰਾਤ ਦੇ ਸਮੇਂ, ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿਚ ਅਵਿਭਾਜਿਤ, ਵਿਸ਼ਵ ਦੀ ਆਤਮਾ ਤੇ ਸੁਆਮੀ ਵਜੋਂ, ਆਪਣੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨੂੰ ਸੁੱਤਾ ਹੋਇਆ ਰੱਖ ਕੇ, ਇਕਲਾ ਮੌਜੂਦ ਸੀ। ਫਿਰ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਆਪ ਦੀ ਹੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ, ਆਪਣੀ ਜੀਵਨ-ਉਰਜਾ ਦੇ ਪਿੱਛੇ, ਰਚਨਾ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਕੇ, ਨਾਂ ਤੇ ਰੂਪ ਦੇਣ ਲਈ, ਸ਼ਾਸਤਰ ਦੀ ਰਚਨਾ ਕਰਦਾ ਹੈ।" "ਉਹੀ ਥਾਂ, ਜਿਸਨੂੰ ਰਿਸ਼ੀ—ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਤੇ ਹਵਾ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਲਿਆ—ਆਤਮ-ਭਕਤੀ ਨਾਲ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋਏ ਮਨ ਨਾਲ ਵੇਖਦੇ ਹਨ, ਉਹੀ ਸਰਵ-ਪਵਿਤ੍ਰਤਾ ਵਾਲਾ ਹੈ। ਉਸ ਦੀ ਮਿੱਤਰਤਾ ਗਾਈ ਜਾਂਦੀ, ਉਸ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਵੇਦਾਂ ਅਤੇ ਗੁਪਤ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਗਿਆਨੀਆਂ ਵੱਲੋਂ ਸੁਣਾਈ ਜਾਂਦੀ। ਉਹੀ ਇਕ ਮਾਲਕ ਹੈ, ਜੋ ਖੇਡ-ਖੇਡ ਵਿੱਚ, ਰਚਦਾ, ਸੰਭਾਲਦਾ ਤੇ ਨਾਸ ਕਰਦਾ, ਪਰ ਕਿਸੇ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਨਹੀਂ।" "ਜਦੋਂ ਭਟਕਦੇ ਮਨ ਵਾਲੇ ਰਾਜੇ ਅਧਰਮ ਨਾਲ ਜੀਉਂਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਉਹ ਸਾਤਵਤਾਂ ਵਿਚੋਂ, ਧਨ, ਸੱਚ, ਕਰੁਣਾ ਤੇ ਯਸ਼ ਦੀ ਮੂਰਤੀ ਬਣ ਕੇ, ਦੁਨੀਆਂ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ, ਜੁਗ-ਜੁਗ ਵਿਚ ਅਵਤਾਰ ਧਾਰਦਾ ਹੈ। ਹਾਏ, ਕਿੰਨਾ ਵਡਿਆਈਯੋਗ ਹੈ ਯਾਦਵ ਵੰਸ਼! ਕਿੰਨਾ ਪਵਿੱਤਰ ਹੈ ਮਧੁਵਨ, ਜਿੱਥੇ ਇਹ ਸ੍ਰੀ-ਪਤੀ, ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿਚ ਸਰਵੋਤਮ, ਆਪਣੇ ਜਨਮ ਤੇ ਵਿਹਾਰ ਨਾਲ ਰੌਣਕ ਲਿਆਉਂਦਾ ਹੈ।