ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਭਾਗਵਤਪੁਰਾਣਮ੍

ਜਦੋਂ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਧ੍ਰੁਵ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਭਰਾਵਾਂ ਨੂੰ ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨ ਦਿੱਤਾ, ਧ੍ਰੁਵ ਰਾਜਾ ਖੁਸ਼ੀ-ਖੁਸ਼ੀ ਹਾਥੀ 'ਤੇ ਚੜ੍ਹ ਕੇ, ਸਭ ਦੀਆਂ ਵਧਾਈਆਂ ਲੈਂਦਾ ਹੋਇਆ, ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋਇਆ। ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਹਰ ਦਰਵਾਜ਼ੇ 'ਤੇ ਵਧੀਆ ਮਕਰ-ਦਰਵਾਜ਼ੇ, ਕੇਲੇ ਦੇ ਡੰਡੇ ਅਤੇ ਸੁੰਦਰ ਪਾਨ ਦੇ ਢੇਰ ਸਜਾਏ ਹੋਏ ਸਨ। ਹਰ ਇੱਕ ਦਰਵਾਜ਼ਾ ਪਾਣੀ ਦੇ ਘੜਿਆਂ, ਦੀਆਂ, ਨਵੇਂ ਆਮ ਦੇ ਪੱਤਿਆਂ ਦੀਆਂ ਮਾਲਾਵਾਂ ਅਤੇ ਮੋਤੀਆਂ ਦੀਆਂ ਲੜੀਆਂ ਨਾਲ ਸਜਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਸਾਰੇ ਪਾਸੇ ਸ਼ਹਿਰ ਦੀਆਂ ਕੰਧਾਂ, ਦਰਵਾਜ਼ੇ, ਘਰ ਅਤੇ ਉੱਚ-ਉੱਚ ਮਹਿਲਾਂ ਦੇ ਚੋਟੀ ਸোনੇ ਦੀਆਂ ਸ਼ੋਭਾਵਾਂ ਨਾਲ ਚਮਕ ਰਹੀਆਂ ਸਨ। ਅੰਗਣੇ, ਗਲੀਆਂ ਅਤੇ ਚੌਕ ਸਾਫ-ਸੁਥਰੇ ਸਨ, ਚੰਦਨ ਦੇ ਪੇਸਟ ਨਾਲ ਛਿੜਕਾਏ ਹੋਏ, ਅਤੇ ਹਰ ਥਾਂ ਭੁੰਨੇ ਚਾਵਲ, ਅਟੁੱਟ ਦਾਣੇ, ਫੁੱਲ, ਫਲ ਅਤੇ ਚਾਵਲ ਦੀਆਂ ਭੇਟਾਂ ਪਈਆਂ ਸਨ। ਜਦੋਂ ਧ੍ਰੁਵ ਰਾਜਾ ਸੜਕ 'ਤੇ ਲੰਘਿਆ, ਸ਼ਹਿਰ ਦੀਆਂ ਮਹਿਲਾਵਾਂ ਨੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਥਾਵਾਂ 'ਤੇ ਸ਼ੁਭ ਪਦਾਰਥ—ਚਾਵਲ, ਅਟੁੱਟ ਦਾਣੇ, ਦਹੀਂ, ਪਾਣੀ, ਪੁਨੀ ਘਾਸ, ਫੁੱਲ ਅਤੇ ਫਲ—ਪੇਸ਼ ਕੀਤੇ। ਉਹ ਸਤਕਾਰੀ ਮਹਿਲਾਵਾਂ ਨੇ ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਆਸ਼ੀਰਵਾਦ ਦਿੱਤੇ, ਜਦੋਂ ਉਹ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਦੇ ਮਹਲ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋਇਆ, ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਮਿੱਠੇ, ਬੱਚਿਆਂ ਵਾਲੇ ਗੀਤ ਸੁਣੇ। ਉਹ ਮਹਲ, ਵੱਡੇ-ਵੱਡੇ ਰਤਨਾਂ ਦੀਆਂ ਮਾਲਾਵਾਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ, ਧ੍ਰੁਵ ਨੂੰ ਪਿਤਾ ਵਲੋਂ ਵੱਡਾ ਪਿਆਰ ਮਿਲਿਆ, ਅਤੇ ਉਹ ਉੱਥੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਾਂਗ ਸੁਖੀ ਹੋ ਕੇ ਵੱਸਣ ਲੱਗਾ। ਉੱਥੇ, ਬਿਸਤਰਾਂ ਦੁੱਧ ਦੇ ਝਾਗ ਵਾਂਗ ਚਿੱਟੇ ਸਨ, ਸਵੇਰੇ ਸোনੇ ਦੀਆਂ ਸਜਾਵਟਾਂ, ਮੂਲ-ਮੂਲ ਦੇ ਕੀਮਤੀ ਆਸਣ, ਅਤੇ ਸਾਰੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਸੋਨੇ ਦੀਆਂ ਬਣੀਆਂ ਹੋਈਆਂ। ਉਸ ਥਾਂ, ਕ੍ਰਿਸਟਲ ਦੀਆਂ ਕੰਧਾਂ ਅਤੇ ਵੱਡੇ ਪਨ੍ਹੇ, ਜਹਿਰਤਾਂ ਵਾਲੀਆਂ ਦੀਆਂ ਲੰਪਾਂ, ਜੋ ਮਹਿਲਾਵਾਂ ਦੇ ਗਹਣਿਆਂ ਦੀਆਂ ਰਤਨਾਂ ਨਾਲ ਸਜੀਆਂ ਹੋਈਆਂ, ਚਮਕ ਰਹੀਆਂ ਸਨ। ਬਾਗਾਂ ਵਿੱਚ ਅਸਮਾਨੀ ਦਰੱਖਤਾਂ, ਜੋੜਿਆਂ ਵਾਲੀਆਂ ਚਿੜੀਆਂ ਅਤੇ ਮਸਤ ਮਧੁਮੱਖੀਆਂ ਦੀਆਂ ਧੁਨੀਆਂ ਨਾਲ ਭਰੀਆਂ ਹੋਈਆਂ। ਪੋਖਰਾਂ ਲਾਪਿਸ ਲਾਜੂਲੀ ਦੇ ਘੱਟਾਂ ਨਾਲ, ਜਿੱਥੇ ਕਮਲ, ਨੀਲੋਫਰ ਅਤੇ ਕੁਮੁਦ ਫੁੱਲ ਖਿਲੇ ਹੋਏ, ਅਤੇ ਉੱਥੇ ਹੰਸ, ਸਾਰਸ ਅਤੇ ਚਕਰਵਾਕ ਬਤਖਾਂ ਵੱਸਦੀਆਂ। ਰਾਜਾ ਉਤਤਾਨਪਾਦ, ਜੋ ਰਾਜ-ਰਸ਼ੀ ਸੀ, ਆਪਣੇ ਪੁੱਤ ਦੀ ਵੱਡੀ ਮਹਿਮਾ ਦੇਖ ਕੇ, ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਅਸ਼ਚਰਜ ਨਾਲ ਭਰ ਗਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਧ੍ਰੁਵ ਨੂੰ ਲੋਕਾਂ ਵਲੋਂ ਪਿਆਰ ਅਤੇ ਮੰਤਰੀਆਂ ਵਲੋਂ ਮਨਜ਼ੂਰ ਦੇਖ ਕੇ, ਧਰਤੀ ਦਾ ਸਰਤਾਜ ਬਣਾਇਆ। ਆਪਣੀ ਉਮਰ ਦੇ ਵਧੇਰੇ ਹੋਣ ਦਾ ਅਹਿਸਾਸ ਕਰਕੇ, ਰਾਜਾ ਨਿਰਲੇਪ ਹੋ ਕੇ, ਮਨ ਦੀ ਯਾਤਰਾ 'ਤੇ, ਆਤਮਾ ਦੀ ਰਾਹੀਂ, ਜੰਗਲ ਵੱਲ ਚਲ ਪਿਆ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਸ਼ੌਨਕ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ, “ਹੇ ਧਰਮਵਾਨ, ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ ਨੇ ਆਪਣੇ ਰਾਜ ਅਤੇ ਦੌਲਤ ਦੇ ਲਾਲਚੀ ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰ ਕੇ, ਭਰਾਵਾਂ ਸਮੇਤ ਰੋਟੀ-ਰੋਜ਼ੀ ਸੁਨਿਸ਼ਚਿਤ ਕਰ ਲਈ, ਤਾਂ ਫਿਰ ਉਹ ਨੇ ਕੀ ਕੀਤਾ? ਉਹ ਕਿਵੇਂ ਅੱਗੇ ਵਧਿਆ?” ਸੂਤ ਨੇ ਕਿਹਾ, “ਹਰੀ, ਸੰਸਾਰ ਦਾ ਸਿਰਜਣਹਾਰ, ਜਿਸ ਨੇ ਕੁਰੁ ਵੰਸ਼ ਨੂੰ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਹੀ ਵੰਸ਼ਜਾਂ ਦੀ ਅੱਗ ਨਾਲ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ, ਮੁੜ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ, ਅਤੇ ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ ਨੂੰ ਉਸ ਦੇ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਬੈਠਾ ਕੇ, ਮਨ ਹੀ ਮਨ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਇਆ। ਭੀਸ਼ਮ ਅਤੇ ਅਚ੍ਯੁਤ ਦੇ ਉਪਦੇਸ਼ ਸੁਣ ਕੇ, ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ ਦੇ ਸੰਦੇਹ ਸਚੀ ਗਿਆਨ ਨਾਲ ਦੂਰ ਹੋ ਗਏ, ਅਤੇ ਉਹ ਆਪਣੇ ਅਜੈ ਭਰਾਵਾਂ ਨਾਲ, ਇੰਦਰ ਵਾਂਗ, ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਰਾਜ ਕਰਨ ਲੱਗਾ। ਮੋਸਮ ਚੰਗਾ ਸੀ—ਬਾਦਲ ਮਨਚਾਹਾ ਵਰ੍ਹਦੇ, ਧਰਤੀ ਮਨਚਾਹੀ ਫਸਲ ਦਿੰਦੀ, ਅਤੇ ਗਾਂਵਾਂ ਵਿੱਚ ਗਾਂਵਾਂ ਖੁਸ਼ੀ-ਖੁਸ਼ੀ ਦੁੱਧ ਨਾਲ ਭਰ ਗਏ। ਨਦੀਆਂ, ਸਮੁੰਦਰ, ਪਹਾੜ, ਜੰਗਲ ਅਤੇ ਪੌਦੇ—ਹਰ ਜੜੀ-ਬੂਟੀ—ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ ਦੀ ਇੱਛਾ ਅਨੁਸਾਰ ਫਲ ਪੈਦਾ ਕਰਦੇ। ਉਸ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਕੋਈ ਰੋਗ, ਬਿਮਾਰੀ ਜਾਂ ਦੁੱਖ—ਚਾਹੇ ਕਿਸਮਤ, ਹੋਰ ਜੀਵ ਜਾਂ ਆਪਣੇ ਕਰਮ ਤੋਂ—ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਆਇਆ। ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ, ਜਿਸਦਾ ਵੈਰੀ ਕਦੇ ਪੈਦਾ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ, ਦੇ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਸਭ ਸੁਖੀ ਸਨ। ਹਰੀ ਕੁਝ ਮਹੀਨੇ ਹਸਤਿਨਾਪੁਰ ਵਿੱਚ ਰਿਹਾ, ਆਪਣੇ ਮਿੱਤਰਾਂ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ ਕਰਨ ਅਤੇ ਪਿਆਰੀ ਭੈਣ ਦੀ ਪ੍ਰਸੰਨਤਾ ਲਈ। ਫਿਰ, ਵਿਦਾ ਲੈ ਕੇ, ਆਸ਼ੀਰਵਾਦ ਲੈ ਕੇ, ਉਹ ਰਥ 'ਤੇ ਚੜ੍ਹ ਕੇ, ਕੁਝ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਗਲੇ ਲਾਇਆ, ਕੁਝ ਨੇ ਸਤਕਾਰ ਕੀਤਾ। ਸਭ ਉੱਥੇ ਸਨ—ਸੁਭਦ੍ਰਾ, ਦ੍ਰੌਪਦੀ, ਕੁੰਤੀ, ਵੀਰਾਟਾ ਦੀ ਧੀ, ਗਾਂਧਾਰੀ, ਧ੍ਰਿਤਰਾਸ਼ਟਰ, ਯੁਯੁਤ्सੁ, ਕ੍ਰਿਪਾ, ਅਤੇ ਜੁੜਵੇਂ ਨਕੁਲ-ਸਹਦੇਵ। ਵ੍ਰਿਕੋਦਰ, ਧੌਮਯ ਅਤੇ ਮਤਸਿਆ ਰਾਜ ਦੀ ਧੀ ਸਮੇਤ ਮਹਿਲਾਵਾਂ, ਸ਼ਾਰੰਗਧਾਰੀ ਦੇ ਵਿਛੋੜੇ ਨੂੰ ਸਹਿ ਨਹੀਂ ਸਕੇ। ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਮਧੁਰ ਸੰਗਤ ਨਾਲ ਬੁਰੇ ਸੰਗਤ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ, ਇੱਕ ਵਾਰੀ ਉਸ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਸੁਣ ਕੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਛੱਡ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ। ਪ੍ਰਿਥਾ ਦੇ ਪੁੱਤ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮਨ ਉਸ 'ਤੇ ਕੇਂਦਰਿਤ ਸਨ, ਉਹ ਵਿਛੋੜਾ ਕਿਵੇਂ ਸਹਿ ਸਕਦੇ—ਜਦੋਂ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ, ਛੂਹਿਆ, ਗੱਲਾਂ ਕੀਤੀਆਂ, ਉਸ ਨਾਲ ਲੇਟੇ, ਬੈਠੇ, ਖਾਧਾ? ਸਭ ਦੇ ਦਿਲ ਉਸ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਭੱਜਦੇ, ਉਹ ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਬੰਨ੍ਹੇ, ਅੱਖਾਂ ਨਾਲ ਉਸ ਨੂੰ ਤੱਕਦੇ, ਇਧਰ-ਉਧਰ ਟੁਰਦੇ। ਘਰ ਦੀਆਂ ਮਹਿਲਾਵਾਂ ਨੇ, ਦੇਵਕੀ ਦੇ ਪੁੱਤ ਦੀ ਲੋਚ ਨਾਲ, ਅਸ਼ਕ ਰੋਕੇ, ਸੋਚਦੀਆਂ, “ਉਸ ਦੇ ਜਾਣ ਨਾਲ ਕੋਈ ਅਸ਼ੁਭ ਨਾ ਹੋਵੇ।” ਮ੍ਰਿਦੰਗ, ਸ਼ੰਖ, ਭੇਰੀ, ਵੀਣਾ, ਪਣਵ, ਗੋਮੁਖ, ਧੁੰਧੁਰੀ, ਆਨਕ, ਘੰਟੀਆਂ ਅਤੇ ਡੁੰਡੁਭੀਆਂ ਦੀ ਧੁਨੀ ਗੂੰਜੀ। ਕੁਰੁ ਵੰਸ਼ ਦੀਆਂ ਉੱਚ ਕੁਲ ਦੀਆਂ ਮਹਿਲਾਵਾਂ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਨੂੰ ਵੇਖਣ ਦੀ ਲਾਲਸਾ ਨਾਲ, ਮਹਲਾਂ ਦੀਆਂ ਛੱਤਾਂ 'ਤੇ ਚੜ੍ਹੀਆਂ, ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਵਰਖਾ ਕੀਤੀ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਪਿਆਰ ਅਤੇ ਲਾਜ ਨਾਲ ਮੁਸਕਰਾਈਆਂ। ਗੁਡਾਕੇਸ਼ਾ, ਆਪਣੇ ਪਿਆਰੇ ਮਿੱਤਰ ਦਾ ਪਿਆਰਾ, ਚਿੱਟਾ ਛਤਰੀ ਉਠਾਈ, ਜੋ ਮੋਤੀਆਂ ਦੀ ਲੜੀ ਅਤੇ ਰਤਨਾਂ ਵਾਲੇ ਹੱਥੇ ਨਾਲ ਸਜੀ ਹੋਈ ਸੀ। ਉਦਧਵ ਅਤੇ ਸਾਤਯਕੀ, ਅਸਧਾਰਣ ਪੰਖਿਆਂ ਨਾਲ, ਮਧੁਪਤੀ ਨੂੰ ਪੰਖਾ ਕਰਦੇ, ਜਦੋਂ ਉਹ ਰਸਤੇ 'ਤੇ ਚਮਕਦਾ, ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਵਰਖਾ ਹੋ ਰਹੀ ਸੀ। ਕਿਤੇ-ਕਿਤੇ, ਸੱਚੇ ਆਸ਼ੀਰਵਾਦ ਸੁਣੇ ਜਾਂਦੇ, ਜੁੜੇ ਹੋਏ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਵਲੋਂ, ਕੁਝ ਠੀਕ, ਕੁਝ ਅਣ-ਠੀਕ, ਉਸ ਨੂੰ, ਜੋ ਗੁਣਾਂ ਤੋਂ ਪਰੇ, ਪਰ ਗੁਣਾਂ ਦਾ ਸਰੂਪ ਹੈ, ਨਿਵੇਦਨ ਕੀਤੇ। ਕੌਰਵ ਰਾਜ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਦੀਆਂ ਮਹਿਲਾਵਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਆਪਸੀ ਗੱਲ-ਬਾਤ ਹੋਈ, ਜੋ ਸੁਣਨ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਮੋਹ ਲੈਣ ਵਾਲੀ ਸੀ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਮਨ ਮਹਿਮਾ ਵਾਲੇ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਸਨ। ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ, “ਇਹੀ ਵਿਆਕਤੀ, ਪੁਰਾਣਾ ਸਤ, ਜੋ ਗੁਣਾਂ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿੱਚ ਅਭਿੰਨ, ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਆਤਮਾ ਅਤੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਆਪਣੀ ਸ਼ਕਤੀ ਰਾਤ ਦੇ ਪ੍ਰਲੈ ਵਿੱਚ ਸੁੱਤੀ ਹੋਈ, ਵਿਆਪਕ ਹੈ।” ਉਹ, ਮੁੜ, ਆਪਣੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ, ਜੀਵ-ਸ਼ਕਤੀ—ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ—ਨੂੰ ਪਿੱਛੇ ਲੈਂਦਾ, ਰਚਨਾ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਦਾ, ਨਾਮ-ਰੂਪ ਦੇਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਦਾ, ਅਤੇ, ਸ਼ਾਸਤਰ ਦਾ ਸਰਜਣਹਾਰ, ਉਹ ਰਚਨਾ ਨੂੰ ਚਲਾਉਂਦਾ। ਉਹੀ ਥਾਂ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਰਿਸ਼ੀਆਂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਤੇ ਕਾਬੂ ਪਾ ਲਿਆ, ਹਵਾ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਲਿਆ, ਅਤੇ ਭਾਵ-ਭਾਵ ਨਾਲ ਪਵਿਤ੍ਰ ਮਨ ਰੱਖਿਆ, ਭਕਤੀ ਨਾਲ ਵੇਖਦੇ, ਉਹੀ ਵਿਆਕਤੀ, ਜੀਵਨ ਨੂੰ ਪਵਿਤ੍ਰ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹੈ। ਉਹ, ਜਿਸਦੀ ਦੋਸਤੀ ਗਾਈ ਜਾਂਦੀ, ਜਿਸ ਦੀਆਂ ਪਵਿਤ੍ਰ ਕਥਾਵਾਂ ਵੇਦਾਂ ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਰਹੱਸ-ਜਾਣਣ ਵਾਲਿਆਂ ਵਲੋਂ ਗੁਪਤ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸੁਣਾਈ ਜਾਂਦੀਆਂ, ਉਹੀ ਇਕੱਲਾ ਪ੍ਰਭੂ ਹੈ, ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਆਤਮਾ, ਜੋ ਲੀਲਾ ਕਰਕੇ ਰਚਦਾ, ਪਾਲਦਾ, ਨਸ਼ਟ ਕਰਦਾ, ਪਰ ਇਹਨਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਨਹੀਂ। ਜਦੋਂ ਰਾਜਿਆਂ ਦੇ ਮਨ ਅਧਰਮ ਨਾਲ ਮਲਿਨ ਹੋ ਜਾਂਦੇ, ਤਦ ਉਹ ਸਾਤਵਤਾਂ ਵਿਚੋਂ, ਸੁਭਾਗ, ਸਚ, ਦਇਆ ਅਤੇ ਯਸ਼ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਰੂਪ ਧਾਰਨ ਕਰਦਾ, ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ, ਯੁਗ ਦਰ ਯੁਗ।