ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਭਾਗਵਤਪੁਰਾਣਮ੍

ਪਾਂਡੂ ਮਹਾਨ ਯੋਧਾ ਜਦੋਂ ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਤੋਂ ਚਲੇ ਗਏ, ਤਾਂ ਕੁੰਤੀ ਜੀ ਇਕ ਵਿਧਵਾ ਹੋ ਕੇ, ਨੌਜਵਾਨ ਬੱਚਿਆਂ ਨਾਲ, ਬੜੀਆਂ ਮੁਸ਼ਕਲਾਂ ਵਿਚ ਪਈ ਰਹੀ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਬੱਚਿਆਂ ਦੀ ਖਾਤਰ, ਵਾਰ ਵਾਰ, ਮਾਂ ਵਾਂਗ ਸਹਾਰਾ ਬਣੀ, ਹਮੇਸ਼ਾ ਦੁੱਖ-ਸੁਖ ਸਹਿੰਦੀ ਰਹੀ। ਭੀਸ਼ਮ ਪਿਤਾਮਾ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਮੈਂ ਤਾਂ ਇਹ ਸਮਝਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਤੁਹਾਡੇ ਉੱਤੇ ਜੋ ਕੁਝ ਅਸੁਖ ਆਇਆ, ਉਹ ਸਾਰਾ ਕਾਲ ਦੀ ਲੀਲਾ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ ਹਵਾ ਬੱਦਲਾਂ ਨੂੰ ਉਡਾਉਂਦੀ ਹੈ, ਇਉਂ ਹੀ ਇਹ ਸੰਸਾਰ, ਇਸ ਦੇ ਰਾਜੇ, ਸਭ ਕੁਝ ਕਾਲ ਦੇ ਵਸ਼ ਵਿਚ ਹਨ। ਫਿਰ ਵੀ ਸੋਚੋ, ਜਿੱਥੇ ਧਰਮਪੁੱਤਰ ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ ਰਾਜ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਭੀਮਸੇਨ ਗਦਾ ਧਾਰਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਅਰਜੁਨ ਦੇ ਹੱਥ ਵਿਚ ਗਾਂਡੀਵ ਧਨੁਸ਼ ਹੈ, ਅਤੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣਾ ਤੁਹਾਡਾ ਮਿੱਤਰ ਹੈ—ਉੱਥੇ ਮੁਸ਼ਕਲਾਂ ਕਿਵੇਂ ਹੋ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ? ਪਰ, ਹੇ ਰਾਜਨ, ਕੋਈ ਵੀ ਕਦੇ ਉਸ ਪਰਮਾਤਮਾ ਦੀ ਮਰਜ਼ੀ ਨੂੰ ਸਮਝ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ। ਵੱਡੇ ਵੱਡੇ ਗਿਆਨੀ ਵੀ ਉਸ ਦੀ ਲੀਲਾ ਵਿਚ ਹੈਰਾਨ ਰਹਿ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਲਈ, ਹੇ ਭਾਰਤ ਵੰਸ਼ੀ, ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਨਿਆਤੀ ਦਾ ਨਿਯਮ ਹੀ ਸਮਝੋ। ਜੇ ਨਿਆਤੀ ਨੇ ਤੁਹਾਨੂੰ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਲਈ ਚੁਣਿਆ ਹੈ, ਤਾਂ ਤੁਸੀਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸੰਭਾਲ ਕਰੋ। ਇਹ ਜੋ ਤੁਹਾਡੇ ਸਾਹਮਣੇ ਖੜਾ ਹੈ, ਇਹ ਆਪ ਭਗਵਾਨ ਨਾਰਾਇਣ ਹੀ ਹਨ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਵ੍ਰਿਸ਼ਣੀਆਂ ਵਿੱਚ ਲੁਕਾ ਕੇ, ਆਪਣੀ ਮਾਇਆ ਨਾਲ ਸੰਸਾਰ ਨੂੰ ਭੁਲਾਵੇ ਵਿੱਚ ਪਾ ਦੇਂਦੇ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਗੁਪਤ ਸ਼ਕਤੀ ਭਗਵਾਨ ਸ਼ਿਵ, ਮਹਾ ਰਿਸ਼ੀ ਨਾਰਦ ਅਤੇ ਭਗਵਾਨ ਕਪਿਲ ਨੂੰ ਹੀ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਤਾ ਹੈ। ਜਿਸਨੂੰ ਤੁਸੀਂ ਆਪਣਾ ਮਾਤਾ-ਪੱਖੀ ਭਰਾ, ਸਭ ਤੋਂ ਪਿਆਰਾ ਮਿੱਤਰ, ਸਲਾਹਕਾਰ, ਦੂਤ ਅਤੇ ਰਥੀ ਬਣਾਇਆ, ਉਹ ਤਾਂ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਆਤਮਾ ਹੈ, ਜੋ ਸਭ ਨੂੰ ਇਕਸਾਰ ਵੇਖਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਦੂਜਾਪਣ ਜਾਂ ਅਹੰਕਾਰ ਨਹੀਂ। ਉਹ ਜੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਮਨਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਭਾਵ ਪੈਦਾ ਕਰੇ, ਉਸ ਵਿੱਚ ਵੀ ਕੋਈ ਖੋਟ ਨਹੀਂ। ਪਰ ਦੇਖੋ, ਹੇ ਰਾਜਨ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਭਗਤਾਂ ਉੱਤੇ ਕਿੰਨੀ ਦਇਆ ਕਰਦਾ ਹੈ! ਮੈਂ ਜਦੋਂ ਆਪਣਾ ਪਰਾਣ ਛੱਡਣ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹਾਂ, ਤਦੋਂ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣਾ ਆਪ ਮੇਰੇ ਸਾਹਮਣੇ ਆ ਖੜਾ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਜੋ ਯੋਗੀ ਭਗਵਾਨ ਉੱਤੇ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਮਨ ਲਾ ਕੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਨਾਮ ਉਚਾਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਜਦੋਂ ਸਰੀਰ ਛੱਡਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਸਾਰੇ ਵਾਸਨਾਵਾਂ ਤੇ ਕਰਮਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਮੇਰੀ ਇੱਛਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਭਗਵਾਨ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਨਾਥ, ਹਮੇਸ਼ਾ ਮੇਰੇ ਸਾਹਮਣੇ ਰਹੇ, ਜਦ ਤੱਕ ਮੈਂ ਇਹ ਸਰੀਰ ਨਹੀਂ ਛੱਡ ਦਿੰਦਾ। ਉਹ ਚਿਹਰੇ ਉੱਤੇ ਮਿੱਠੀ ਮੁਸਕਾਨ, ਲਾਲ ਲਾਲ ਅੱਖਾਂ, ਚਮਕਦਾਰ ਕਮਲ ਵਰਗਾ ਚਿਹਰਾ ਅਤੇ ਚਾਰ ਬਾਂਹਾਂ ਵਾਲਾ, ਮੇਰੇ ਧਿਆਨ ਦਾ ਕੇਂਦਰ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਸੂਤ ਜੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਜਦ ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ ਨੇ ਇਹ ਸਭ ਸੁਣਿਆ, ਤਾਂ ਉਹ ਤੀਰਾਂ ਦੇ ਸੈਜ ਉੱਤੇ ਪਏ ਭੀਸ਼ਮ ਪਿਤਾਮਾ ਕੋਲੋਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਕਰਤਵਾਂ ਬਾਰੇ ਪੁੱਛਣ ਲੱਗ ਪਿਆ, ਜਦ ਕਿ ਸਭ ਰਿਸ਼ੀ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸੁਣ ਰਹੇ ਸਨ। ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ ਨੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਜਾਤ, ਵਰਣ ਤੇ ਆਸ਼੍ਰਮ ਅਨੁਸਾਰ ਕਰਤਵਾਂ, ਵਿਅੋਗ ਅਤੇ ਸੰਯੋਗ ਦੇ ਲੱਛਣ, ਦਾਨ, ਰਾਜਧਰਮ, ਮੋਖ, ਨਾਰੀ ਧਰਮ, ਭਗਵਤ ਭਗਤੀ ਅਤੇ ਯੋਗ ਦੇ ਭੇਦਾਂ ਬਾਰੇ ਪੁੱਛਿਆ। ਭੀਸ਼ਮ ਪਿਤਾਮਾ, ਜੋ ਤੱਤ ਗਿਆਨ ਨੂੰ ਜਾਣਦੇ ਸਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਧਰਮ, ਅਰਥ, ਕਾਮ ਤੇ ਮੋਖ ਦੇ ਲੱਛਣ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਾਧਨ, ਅਤੇ ਕਈ ਕਥਾਵਾਂ ਰਾਹੀਂ ਇਹ ਸਭ ਸਮਝਾਇਆ। ਜਦ ਉਹ ਧਰਮ ਬਾਰੇ ਉਪਦੇਸ਼ ਦੇ ਰਹੇ ਸਨ, ਤਾਂ ਉਹ ਸੁਭ ਸਮਾਂ ਆ ਗਿਆ, ਜਿਸ ਦੀ ਆਸ ਯੋਗੀ ਆਪਣੇ ਇੱਛਾ ਮੌਤ ਲਈ ਕਰਦੇ ਹਨ—ਉੱਤਰੀ ਦਿਸ਼ਾ ਦਾ ਸਮਾਂ। ਭੀਸ਼ਮ ਨੇ ਆਪਣੀ ਬੋਲਣ ਦੀ ਧਾਰ ਨੂੰ ਵਾਪਸ ਲਿਆ, ਮਨ ਨੂੰ ਸਾਰੇ ਮੋਹ-ਮਾਇਆ ਤੋਂ ਹਟਾ ਕੇ ਆਦਿ ਪੁਰਖ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣਾ ਉੱਤੇ ਟਿਕਾ ਲਿਆ, ਜੋ ਪੀਲੇ ਵਸਤ੍ਰਾਂ ਵਾਲੇ, ਚਾਰ ਬਾਂਹਾਂ ਵਾਲੇ, ਅਡੋਲ ਅੱਖਾਂ ਨਾਲ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਖੜੇ ਸਨ। ਪੂਰਨ ਏਕਾਗ੍ਰਤਾ ਵਿੱਚ, ਸਾਰੇ ਅਸ਼ੁਭ ਨਾਸ ਹੋ ਗਏ, ਜੰਗ ਦੀ ਥਕਾਵਟ ਸਿਰਫ਼ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਨਾਲ ਮਿਟ ਗਈ, ਸਾਰੇ ਇੰਦਰੀਆਂ ਦੇ ਕਰਮ ਰੁਕ ਗਏ, ਅਤੇ ਭੀਸ਼ਮ ਨੇ ਜਨਾਰਦਨ ਦੀ ਸਤਿਕਾਰ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਪ੍ਰਯਾਣ ਕਰਨ ਲੱਗ ਪਏ। ਭੀਸ਼ਮ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, "ਮੇਰਾ ਮਨ ਹੁਣ ਪਿਆਸ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਕੇ, ਉਸ ਪਰਮਾਤਮਾ ਵਿੱਚ ਟਿਕ ਗਿਆ ਹੈ, ਜੋ ਸਾਰਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵਿਆਪਕ ਹੈ, ਸਾਤਵਤਾਂ ਦਾ ਸਿਰਮੌਰ ਹੈ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਆਨੰਦ ਵਿਚ ਲੀਨ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਕਦੇ ਕਦੇ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ ਵਿਚ ਆ ਕੇ, ਜਨਮ ਮੌਤ ਦੇ ਚੱਕਰ ਦੀ ਲੀਲਾ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਮੇਰੀ ਨਿਰਮਲ ਪ੍ਰੀਤ ਉਸ ਉੱਤੇ ਟਿਕੀ ਰਹੇ, ਜੋ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਆਨੰਦ ਹੈ, ਤਮਾਲ ਰੁੱਖ ਵਰਗਾ ਸ਼ਿਆਮ ਰੰਗ, ਸੂਰਜ ਦੀ ਕਿਰਣਾਂ ਵਰਗੇ ਚਮਕਦਾਰ ਵਸਤ੍ਰ, ਘੁੰਘਰਾਲੇ ਵਾਲ, ਕਮਲ ਚਿਹਰਾ ਅਤੇ ਅਰਜੁਨ ਦਾ ਮਿੱਤਰ ਹੈ। ਜੰਗ ਵਿਚ, ਜਦੋਂ ਉਸ ਦੇ ਚਿਹਰੇ ਉੱਤੇ ਮਿਹਨਤ ਦਾ ਪਸੀਨਾ ਸੀ, ਵਾਲਾਂ ਉੱਤੇ ਘੋੜਿਆਂ ਦੀ ਧੂੜ ਸੀ, ਚਮਕਦਾਰ ਕਵਚ, ਅਤੇ ਮੇਰੇ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਉਸ ਦੀ ਚਮੜੀ ਛਿੱਲੀ ਹੋਈ ਸੀ—ਉਹੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣਾ, ਮੇਰੀ ਅਸਲੀ ਆਤਮਾ, ਮੇਰੇ ਲਈ ਸਦਾ ਮੌਜੂਦ ਰਹੇ। ਜਦ ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਮਿੱਤਰ ਅਰਜੁਨ ਦੀ ਬਾਤ ਸੁਣ ਕੇ, ਰਥ ਦੋ ਸੈਨਾਵਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਲਾ ਦਿੱਤਾ, ਅਤੇ ਵੈਰੀ ਫੌਜੀਆਂ ਦੀ ਜਾਨ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕੀਤੀ, ਤਾਂ ਮੇਰਾ ਮਨ ਪਾਰਥ ਦੇ ਮਿੱਤਰ ਉੱਤੇ ਟਿਕਿਆ ਰਹੇ, ਜਿਸ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਤਾਕਤ ਖਤਮ ਕਰ ਦਿੱਤੀ। ਜਦ ਅਰਜੁਨ ਨੇ ਆਪਣੇ ਹੀ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰਣ ਤੋਂ ਹਿਚਕਦੇ ਹੋਏ, ਮੁੱਖ ਮੋੜ ਲਿਆ, ਤਾਂ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣਾ ਨੇ ਆਤਮਾ ਦੇ ਗਿਆਨ ਨਾਲ ਉਸ ਦੀ ਮਾਇਆ ਦੂਰ ਕਰ ਦਿੱਤੀ—ਮੇਰੀ ਸਰਵੋਚ ਭਗਤੀ ਉਸਦੇ ਚਰਨਾਂ ਉੱਤੇ ਹੋਵੇ। ਮੇਰੀ ਪ੍ਰਤਿਗਿਆ ਪੂਰੀ ਕਰਨ ਲਈ, ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਹੀ ਪ੍ਰਤਿਗਿਆ ਛੱਡ ਦਿੱਤੀ, ਰਥ ਤੋਂ ਉਤਰਿਆ, ਚਾਦਰ ਡਿੱਗ ਪਈ, ਕੋੜਾ ਲੈ ਕੇ, ਹਾਥੀ ਵਾਂਗ ਵਧਦੇ ਸ਼ਤ੍ਰੂ ਵੱਲ ਦੌੜਿਆ। ਜਦ ਮੇਰਾ ਧਨੁਸ਼ ਟੁੱਟ ਗਿਆ, ਸਰੀਰ ਖੂਨ ਨਾਲ ਭਿੱਜ ਗਿਆ, ਤੇ ਵੈਰੀ ਮੈਨੂੰ ਮਾਰਨ ਵੱਲ ਵਧਿਆ, ਤਦ ਉਹ ਮੁਕੁੰਦ ਹੀ ਮੇਰਾ ਆਸਰਾ ਬਣੇ। ਮੌਤ ਵੇਲੇ ਮੇਰੀ ਭਗਤੀ ਉਸ ਪ੍ਰਭੂ ਉੱਤੇ ਟਿਕੀ ਰਹੇ, ਜੋ ਅਰਜੁਨ ਦੇ ਰਥ ਉੱਤੇ ਰਾਸੀ ਅਤੇ ਕੋੜਾ ਫੜ ਕੇ ਖੜਾ ਸੀ, ਜਿਸ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਨਾਲ ਇੱਥੇ ਮਰੇ ਹੋਏ ਯੋਧੇ ਆਪਣਾ ਅਸਲ ਰੂਪ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਗਏ। ਗੋਪੀਆਂ, ਆਪਣੀ ਮੱਦ-ਭਰੀ ਚਾਲ, ਮਿੱਠੀ ਹੰਸੀ, ਪਿਆਰ ਅਤੇ ਨਕਲੀ ਰੁਸਵੇਂ ਵਾਲੀਆਂ ਤਿਰਛੀਆਂ ਨਜ਼ਰਾਂ ਨਾਲ, ਉਸ ਦੀਆਂ ਲੀਲਾਵਾਂ ਨੂੰ ਪਾਗਲਪਨ ਵਿੱਚ ਨਚਦੀਆਂ, ਉਸਦੇ ਸਵਰੂਪ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਹੋ ਗਈਆਂ। ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ ਦੇ ਰਾਜਸੂਯ ਯਜਨ ਵਿੱਚ, ਜਦ ਉਹ ਰਾਜਸਭਾ ਵਿੱਚ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਅਤੇ ਰਾਜਿਆਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਤਦ ਉਹੀ ਸਭ ਤੋਂ ਪੂਜਣਯੋਗ ਸੀ, ਤੇ ਮੇਰੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਨੇ ਉਸਦੇ ਸੱਚੇ ਰੂਪ ਦਾ ਦਰਸ਼ਨ ਕੀਤਾ। ਹੁਣ ਮੈਂ ਉਸ ਅਜਨਮਾ ਨੂੰ ਪਛਾਣ ਲਿਆ ਹੈ, ਜੋ ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਹਿਰਦੇ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਹਰ ਕੋਈ ਆਪਣੇ ਮਨ ਅਨੁਸਾਰ ਉਸਨੂੰ ਵੱਖ ਵੱਖ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਵੇਖਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਇੱਕ ਹੀ ਸੂਰਜ ਕਈ ਝੀਲਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਖ ਵੱਖ ਦਿਸਦਾ ਹੈ। ਮੇਰਾ ਭ੍ਰਮ ਹੁਣ ਦੂਰ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ। ਸੂਤ ਜੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ: ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਭੀਸ਼ਮ ਨੇ ਆਪਣਾ ਮਨ, ਬੋਲ ਅਤੇ ਨੈਣ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣਾ ਉੱਤੇ ਟਿਕਾ ਲਿਆ, ਆਪਣੀ ਆਤਮਾ ਨੂੰ ਪਰਮਾਤਮਾ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਕਰ ਲਿਆ, ਸਾਹ ਨੂੰ ਅੰਦਰ ਖਿੱਚਿਆ ਤੇ ਸਥਿਰ ਹੋ ਗਿਆ। ਸਭ ਨੇ ਵੇਖਿਆ ਕਿ ਭੀਸ਼ਮ ਪਿਤਾਮਾ ਅਖੰਡ ਬ੍ਰਹਮ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਹੋ ਰਹੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਸਭ ਚੁੱਪ ਹੋ ਗਏ, ਜਿਵੇਂ ਸ਼ਾਮ ਨੂੰ ਪੰਛੀ ਚੁੱਪ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਉਸ ਵੇਲੇ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਅਤੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਨੇ ਨਗਾਰੇ ਵਜਾਏ, ਧਰਮਾਤਮਾ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਉਸ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਕੀਤੀ, ਤੇ ਅਸਮਾਨ ਤੋਂ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਵਰਖਾ ਹੋਈ। ਭੀਸ਼ਮ ਦੇ ਪਰਲੋਕ ਸਿਧਾਰ ਜਾਣ ਉਪਰੰਤ, ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ ਨੇ ਸੰਸਕਾਰ ਆਦਿ ਕਰਮ ਕੀਤੇ, ਪਰ ਕੁਝ ਸਮਾਂ ਉਹ ਗਹਿਰੀ ਉਦਾਸੀ ਵਿੱਚ ਰਿਹਾ। ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਣਾ ਦੀ ਗੁਪਤ ਨਾਮਾਂ ਨਾਲ ਸਤਿਕਾਰ ਕੀਤਾ, ਤੇ ਆਪਣੇ ਆਸ਼ਰਮਾਂ ਵੱਲ ਪਰਤ ਗਏ। ਫਿਰ ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਣਾ ਦੇ ਨਾਲ, ਗਜਾਹਵਯਾ ਗਿਆ, ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਅਤੇ ਤਪਸਵੀ ਗਾਂਧਾਰੀ ਨੂੰ ਸੰਤੋਖ ਦਿੱਤਾ। ਪਿਤਾ ਦੀ ਆਗਿਆ ਅਤੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣਾ ਦੀ ਸਲਾਹ ਨਾਲ, ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ ਨੇ ਪਿਤਾ-ਪਿਤਾਮਾ ਤੋਂ ਮਿਲੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਨੂੰ ਧਰਮ ਨਾਲ ਚਲਾਇਆ। ਮਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਵਾਰ ਵਾਰ ਚੁੰਮਿਆ, ਉਸ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਤੋਂ ਸੁਭ ਅੰਸੂ ਵਗੇ, ਤੇ ਛਾਤੀ ਤੋਂ ਦੁੱਧ ਵਗਿਆ। ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਰਾਣੀ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, "ਭਾਗਾਂ ਵਾਲੀ, ਤੇਰਾ ਪੁੱਤਰ, ਜੋ ਦੁੱਖ ਦੂਰ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਬਾਅਦ ਮੁੜ ਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਹੁਣ ਉਹ ਧਰਤੀ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰੇਗਾ।" ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ, ਰਾਣੀ, ਤੁਸੀਂ ਉਸ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਭਗਤੀ ਕੀਤੀ ਹੈ, ਜੋ ਦੁੱਖੀਆਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਉਸ ਉੱਤੇ ਧਿਆਨ ਧਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਮੌਤ ਵਰਗੇ ਕਠਿਨ ਰੁਕਾਵਟ ਨੂੰ ਵੀ ਪਾਰ ਕਰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।