ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਭਾਗਵਤਪੁਰਾਣਮ੍

ਭੀਸ਼ਮ ਪਿਤਾਮਾ, ਜੰਗ ਦੇ ਮੈਦਾਨ 'ਚ ਤੀਰਾਂ ਦੀਆਂ ਸੇਜ 'ਤੇ ਪਏ ਹੋਏ ਸਨ, ਜਿਵੇਂ ਕੋਈ ਦੇਵਤਾ ਅਕਾਸ਼ ਤੋਂ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਡਿੱਗ ਪਏ ਹੋ। ਪਾਂਡਵ ਆਪਣੇ ਸਾਥੀਆਂ ਅਤੇ ਚਕਰਧਾਰੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਦੇ ਨਾਲ, ਭੀਸ਼ਮ ਜੀ ਦੇ ਚਰਨਾਂ 'ਤੇ ਨਤਮਸਤਕ ਹੋਏ। ਉਥੇ, ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਵਿਚੋਂ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀਆਂ, ਦੇਵ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਅਤੇ ਰਾਜ ਰਿਸ਼ੀਆਂ—ਸਭ ਦੇਵਤਾਵਾਂ ਦੇ ਅਗਲੇ, ਭਾਰਤ ਵੰਸ਼ ਦੇ ਮੁਖੀ ਭੀਸ਼ਮ ਨੂੰ ਦੇਖਣ ਵਾਸਤੇ ਇਕੱਠੇ ਹੋਏ। ਉਸ ਸਮੇਂ, ਪਰਵਤ, ਨਾਰਦ, ਧੌਮਯ, ਵਡੇ ਪੂਜਨਯ ਬਦਰਾਯਣ, ਬ੍ਰਿਹਦਾਸ਼ਵ, ਭਰਦਵਾਜ ਆਪਣੇ ਸ਼ਿਸ਼ਿਆਂ ਸਮੇਤ, ਅਤੇ ਰੇਣੁਕਾ ਪੁਤ੍ਰ ਵੀ ਹਾਜ਼ਰ ਸਨ। ਵਸੀਸ਼ਠ, ਇੰਦਰਪ੍ਰਮਾਦ, ਤ੍ਰਿਤ, ਗ੍ਰਿਤਸਮਦ, ਅਸੀਤ, ਕਕਸ਼ਿਵਨ, ਗੌਤਮ, ਅਤ੍ਰਿ, कौशिक ਅਤੇ ਸੁਦਰਸ਼ਨ ਵੀ ਉਥੇ ਆਏ ਹੋਏ ਸਨ। ਹੋਰ ਰਿਸ਼ੀ ਵੀ, ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਜਿਵੇਂ ਬ੍ਰਹਮਰਤ ਅਤੇ ਹੋਰ ਪਵਿੱਤਰ-ਹਿਰਦੇ ਵਾਲੇ, ਆਪਣੇ-ਆਪਣੇ ਸ਼ਿਸ਼ਿਆਂ ਸਮੇਤ—ਕਸ਼ਯਪ, ਅੰਗੀਰਸ ਆਦਿ—ਉਥੇ ਪਹੁੰਚੇ। ਇਹ ਸਾਰਿਆਂ ਨੂੰ ਦੇਖ ਕੇ, ਸਭ ਤੋਂ ਸੁਭਾਗੀ, ਵਸੁਆਂ ਵਿਚੋਂ ਸਰਵੋਤਮ ਭੀਸ਼ਮ, ਜੋ ਧਰਮ ਅਤੇ ਸਥਾਨ-ਕਾਲ ਦੀ ਪਛਾਣ ਜਾਣਦੇ ਸਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਆਦਰ ਸਤਕਾਰ ਕੀਤਾ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਦੀ ਵੀ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ, ਜੋ ਆਪਣੀ ਮਹਿਮਾ ਜਾਣਦੇ ਹੋਏ, ਉਥੇ ਵਿਸ਼ਵ ਦੇ ਸਵਾਮੀ ਵਜੋਂ, ਹਿਰਦੇ ਵਿੱਚ ਵਿਆਪਕ, ਆਪਣੀ ਮਾਇਆ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਆਏ ਹੋਏ ਸਨ। ਭੀਸ਼ਮ ਨੇ ਪਾਂਡਵਾਂ ਨੂੰ, ਜੋ ਨਮ੍ਰਤਾ ਅਤੇ ਸਨੇਹ ਨਾਲ ਬੈਠੇ ਸਨ, ਅੱਖਾਂ ਵਿਚੋਂ ਸਨੇਹ ਦੇ ਹੰਝੂਆਂ ਨਾਲ ਅੰਨ੍ਹੇ ਹੋਏ, ਸੰਬੋਧਨ ਕੀਤਾ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਅਫ਼ਸੋਸ, ਕਿੰਨਾ ਦੁਖਦਾਈ ਤੇ ਅਨਿਆਇਕ ਹੈ ਕਿ ਤੁਸੀਂ, ਹੇ ਧਰਮ ਦੇ ਪੁੱਤਰੋ, ਜੋ ਦੁਖੀ ਹੋ, ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ, ਧਰਮ ਅਤੇ ਅਚ੍ਯੁਤ ਦੇ ਭਗਤ ਹੋ, ਤੁਹਾਡੇ ਲਈ ਦੁਖ-ਕਲੇਸ਼ ਯੋਗ ਨਹੀਂ। ਪਾਂਡੁ ਜੀ ਮਹਾਨ ਯੋਧਾ ਸਨ, ਪਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਜਾਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਕੁੰਤੀ ਜੀ, ਨੌਜਵਾਨ ਬੱਚਿਆਂ ਨਾਲ, ਵਿਧਵਾ ਹੋ ਕੇ, ਤੁਹਾਡੇ ਲਈ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਕਲੇਸ਼ ਸਹਿ ਰਹੀ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕੋਈ ਮਾਂ ਆਪਣੇ ਬੱਚੇ ਲਈ ਸਹਿ ਰਹੀ ਹੋਵੇ।" "ਮੈਂ ਸਮਝਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਤੁਹਾਡੇ ਲਈ ਜੋ ਕੁਝ ਅਸੁਖਦਾਈ ਹੈ, ਉਹ ਸਮੇਂ (ਕਾਲ) ਵੱਲੋਂ ਹੈ; ਸੰਸਾਰ ਅਤੇ ਇਸਦੇ ਸ਼ਾਸਕ, ਹਵਾ ਨਾਲ ਚਲਦੇ ਬੱਦਲਾਂ ਵਾਂਗ, ਕਾਲ ਦੇ ਵਸ਼ ਵਿਚ ਹਨ। ਜਿੱਥੇ ਧਰਮਪੁੱਤਰ ਰਾਜਾ ਹੈ, ਭੀਮ ਗਦਾ ਧਾਰਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਅਰਜੁਨ ਗਾਂਡੀਵ ਧਾਰਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਤੁਹਾਡਾ ਮਿਤ੍ਰ ਹੈ—ਉਥੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਵਿਪਤਾ ਕਿਵੇਂ ਆ ਸਕਦੀ ਹੈ?" "ਹੇ ਰਾਜਨ, ਕੋਈ ਵੀ ਕਦੇ ਭਗਵਾਨ ਦੀ ਇਛਾ ਨਹੀਂ ਜਾਣ ਸਕਦਾ; ਖੋਜ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਅਤੇ ਗਿਆਨੀ ਵੀ ਇਸ ਵਿਚ ਭਟਕ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਲਈ, ਹੇ ਭਾਰਤਾਂ ਵਿਚੋਂ ਸਰਵੋਤਮ, ਇਸ ਨੂੰ ਭਾਗ ਦੇ ਵਿਧਾਨ ਵਜੋਂ ਸਮਝੋ; ਜਿਵੇਂ ਇਹ ਨਿਰਧਾਰਤ ਹੈ, ਹੇ ਅਨਾਥ, ਤੁਸੀਂ ਰਾਜਾ ਹੋ ਕੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰੋ।" "ਇਹ ਭਗਵਾਨ ਖੁਦ, ਆਦਿ ਨਾਰਾਇਣ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਵ੍ਰਿਸ਼ਣੀਆਂ ਵਿਚ ਲੁਕਾ ਕੇ, ਆਪਣੀ ਮਾਇਆ ਨਾਲ ਸੰਸਾਰ ਨੂੰ ਭਟਕਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਗੁਪਤ ਸ਼ਕਤੀ, ਭਗਵਾਨ ਸ਼ਿਵ, ਦੇਵ ਰਿਸ਼ੀ ਨਾਰਦ, ਅਤੇ ਭਗਵਾਨ ਕਪਿਲ ਨੂੰ ਹੀ ਪਤਾ ਹੈ।" "ਜਿਸ ਨੂੰ ਤੁਸੀਂ ਆਪਣਾ ਮਾਤਾ-ਪੱਖੀ ਭਰਾ, ਪਿਆਰਾ ਮਿਤ੍ਰ, ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਸੁਹਰਦ, ਮੰਤਰੀ, ਦੂਤ, ਤੇ ਰਥੀ ਬਣਾਇਆ ਹੈ, ਉਹ ਸਭ ਦਾ ਆਤਮਾ ਹੈ, ਸਭ ਨੂੰ ਸਮਾਨ ਵੇਖਦਾ ਹੈ, ਅਦ੍ਵੈਤ ਹੈ, ਅਹੰਕਾਰ ਰਹਿਤ ਹੈ—ਉਸ ਵੱਲੋਂ ਮਨਾਂ ਵਿਚ ਜੋ ਭਿੰਨਤਾ ਆਉਂਦੀ ਹੈ, ਉਸ ਵਿਚ ਕਦੇ ਕੋਈ ਦੋਸ਼ ਨਹੀਂ।" "ਫਿਰ ਵੀ, ਹੇ ਰਾਜਨ, ਦੇਖੋ, ਭਗਵਾਨ ਦੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਦਯਾ, ਜੋ ਅਨਨ੍ਯ ਭਗਤੀ ਵਾਲਿਆਂ ਉੱਤੇ ਹੈ: ਜਦੋਂ ਮੈਂ ਆਪਣਾ ਜੀਵਨ ਛੱਡ ਰਿਹਾ ਹਾਂ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਖੁਦ ਮੇਰੇ ਸਾਹਮਣੇ ਆਏ ਹਨ।" "ਜੋ ਯੋਗੀ, ਭਗਤੀ ਨਾਲ, ਮਨ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ 'ਤੇ ਧਿਆਨ ਲਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਨਾਮ ਉਚਾਰਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਇੱਥੋਂ ਜਾਂਦੇ ਸਮੇਂ, ਇੱਛਾ ਤੇ ਕਰਮ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।" "ਮੇਰੀ ਇਛਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਭਗਵਾਨ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸਵਾਮੀ, ਮੇਰੀ ਦੇਹ ਛੱਡਣ ਤੱਕ ਉਥੇ ਰਹੇ; ਉਹ, ਮੁਸਕਰਾਉਂਦੇ ਚਿਹਰੇ, ਲਾਲ-ਲਾਲ ਅੱਖਾਂ, ਚਮਕਦੇ ਕੰਵਲ-ਸਮਾਨ ਚਿਹਰੇ, ਚਾਰ ਬਾਂਹਾਂ ਨਾਲ, ਮੇਰੇ ਸਾਹਮਣੇ ਖੜੇ ਹਨ, ਮੇਰੇ ਧਿਆਨ ਦਾ ਰਸਤਾ ਬਣੇ ਹੋਏ।" ਸੂਤ ਜੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ: "ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ ਨੇ ਇਹ ਸੁਣਕੇ, ਤੀਰਾਂ ਦੀ ਸੇਜ 'ਤੇ ਪਏ ਭੀਸ਼ਮ ਪਿਤਾਮਾ ਨੂੰ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਕਰਤਵਿਆਂ ਬਾਰੇ ਪੁੱਛਿਆ, ਜਦੋਂ ਸਾਰੇ ਰਿਸ਼ੀ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸੁਣ ਰਹੇ ਸਨ।" ਉਸਨੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ, ਵਰਣ, ਆਸ਼੍ਰਮ ਅਨੁਸਾਰ ਕਰਤਵਿਆਂ, ਅਤੇ ਵਿਦਿਆਵਾਂ ਵਿੱਚ ਦੁਰਾਗ੍ਰਹ ਤੇ ਰਾਗ ਦੇ ਲੱਛਣ ਬਾਰੇ ਪੁੱਛਿਆ। ਉਸਨੇ ਦਾਨ, ਰਾਜਧਰਮ, ਮੁਕਤੀ, ਸਤੀਆਂ, ਅਤੇ ਭਗਵਾਨ ਭਗਤੀ ਦੇ ਕਰਤਵਿਆਂ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਭਾਗ ਅਤੇ ਯੋਗਿਕ ਵਿਧੀਆਂ ਬਾਰੇ, ਸੰਖੇਪ ਅਤੇ ਵਿਸਥਾਰ ਵਿੱਚ ਪੁੱਛਿਆ। ਭੀਸ਼ਮ ਪਿਤਾਮਾ, ਸੱਚ ਜਾਣਦੇ ਹੋਏ, ਨੇ ਧਰਮ, ਧਨ, ਇੱਛਾ ਅਤੇ ਮੁਕਤੀ ਦੇ ਲਕਸ਼ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਉਪਾਅ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਕਥਾਵਾਂ ਤੇ ਇਤਿਹਾਸਾਂ ਰਾਹੀਂ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਮਝਾਇਆ। ਜਦੋਂ ਉਹ ਧਰਮ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ, ਉਹ ਸ਼ੁਭ ਸਮਾਂ ਆ ਗਿਆ—ਜੋ ਯੋਗੀ ਮਰਣ ਦੀ ਇਛਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉੱਤਰायण ਦਾ ਸਮਾਂ। ਫਿਰ, ਆਪਣੀ ਵਾਣੀ, ਜੋ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਧਾਰਾਂ ਵਾਂਗ ਬਹਿ ਰਹੀ ਸੀ, ਵਾਪਸ ਲੈਕੇ, ਮਨ ਨੂੰ ਸਾਰੇ ਸੰਬੰਧਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਕਰਕੇ, ਆਦਿ-ਪੁਰਸ਼—ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ—'ਤੇ ਧਿਆਨ ਲਾਇਆ, ਜੋ ਪੀਲੇ ਵਸਤ੍ਰ, ਚਾਰ ਬਾਂਹਾਂ, ਅਟੱਲ ਨੈਣਾਂ ਨਾਲ, ਸਾਹਮਣੇ ਖੜੇ ਸਨ। ਸ਼ੁੱਧ ਚਿਤ ਨਾਲ, ਸਾਰੇ ਅਸ਼ੁਭ ਨਾਸ਼ ਹੋ ਚੁੱਕੇ, ਜੰਗ ਦੀ ਥਕਾਵਟ ਕੇਵਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਨਾਲ ਦੂਰ ਹੋ ਗਈ, ਸਾਰੇ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਦੇ ਕਰਮ ਰੁਕ ਗਏ; ਭੀਸ਼ਮ ਜੀ ਨੇ ਜਨਾਰਦਨ, ਸਰਜਨਹਾਰ ਦੀ ਸਤੁਤੀ ਕੀਤੀ, ਜਦੋਂ ਉਹ ਪ੍ਰਵਾਸ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਸਨ। ਭੀਸ਼ਮ ਜੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ: "ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਮੇਰਾ ਮਨ, ਤ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਤੋਂ ਮੁਕਤ, ਭਗਵਾਨ, ਸਾਤਵਤਾਂ ਵਿਚੋਂ ਸਰਵੋਤਮ, ਸਰਵ ਵਿਆਪਕ, ਜੋ ਆਪਣੀ ਆਨੰਦ-ਸਥਿਤੀ ਪਾ ਕੇ, ਕਦੇ-ਕਦੇ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ ਵਿਚ ਆਉਂਦੇ ਹਨ, 'ਤੇ ਅਡੋਲ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ।" "ਮੇਰਾ ਪਵਿੱਤਰ ਸਨੇਹ ਉਸ 'ਤੇ ਸਥਿਰ ਰਹੇ, ਜੋ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਆਨੰਦ ਹੈ, ਤਮਾਲ ਰੁੱਖ ਵਾਂਗ ਸ਼ਾਮ, ਸੂਰਜ ਦੀ ਕਿਰਣਾਂ ਵਰਗੇ ਚਮਕਦੇ ਵਸਤ੍ਰ, ਘੁੰਮਦੇ ਵਾਲ, ਕੰਵਲ-ਸਮਾਨ ਚਿਹਰਾ, ਅਤੇ ਅਰਜੁਨ ਦਾ ਮਿਤ੍ਰ ਹੈ।" "ਜੰਗ ਵਿਚ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਚਿਹਰਾ ਘਮ ਨਾਲ ਚਮਕਦਾ, ਵਾਲ ਘੋੜਿਆਂ ਦੀ ਧੂੰਆਂ ਨਾਲ ਧੁੰਦਲੇ, ਕਵਚ ਚਮਕਦੇ, ਮੇਰੇ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਚਮੜੀ ਛੇਦੀ ਹੋਈ—ਉਹ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ, ਮੇਰੇ ਅਸਲ ਆਤਮਾ, ਮੇਰੇ ਲਈ ਉਪਸਥਿਤ ਹੋਣ।" "ਜਦੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਮਿੱਤਰ ਦੀ ਬਾਤ ਸੁਣੀ, ਰਥ ਨੂੰ ਦੋ ਫੌਜਾਂ ਵਿਚ ਰੱਖਿਆ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਵੈਰੀ ਸੈਨਿਕਾਂ ਦੀ ਜਾਨ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕੀਤੀ, ਪਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਤਾਕਤ ਖੋਹ ਲਈ—ਮੇਰਾ ਮਨ ਪਾਰਥ ਦੇ ਮਿਤ੍ਰ 'ਤੇ ਸਨੇਹੀ ਹੋਵੇ।" "ਅਰਜੁਨ ਨੇ ਵੈਰੀ ਫੌਜ ਦੇਖੀ, ਆਪਣਾ ਕੁਲ ਮਾਰਨ ਦੀ ਗਲਤੀ ਦੇ ਅਹਿਸਾਸ ਨਾਲ, ਹਟ ਗਿਆ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮਾਇਆ ਨਾਲ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਨੇ ਅਰਜੁਨ ਦੀ ਭਟਕਾਵਟ ਆਤਮ-ਗਿਆਨ ਨਾਲ ਦੂਰ ਕੀਤੀ—ਮੇਰੀ ਉੱਚੀ ਭਗਤੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕੰਵਲ ਚਰਨਾਂ 'ਤੇ ਹੋਵੇ।" "ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣਾ ਵਚਨ ਛੱਡ ਕੇ ਮੇਰਾ ਵਚਨ ਪੂਰਾ ਕੀਤਾ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਰਥ ਤੋਂ ਉਤਰੀ ਕੇ, ਉਪਰਲਾ ਵਸਤ੍ਰ ਸੁੱਟ ਕੇ, ਚਾਬੀ ਤੇ ਕਸਿਆ ਲੈ ਕੇ, ਹਰੀ ਵਾਂਗ ਹਾਥੀ ਨੂੰ ਮਾਰਨ ਵਾਂਗ, ਮੇਰੇ ਉੱਤੇ ਦੌੜ ਪਏ।" "ਮੈਂ ਤੀਖੇ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਛੇਦਿਆ, ਧਨੁਸ਼ ਟੁੱਟਿਆ, ਸਰੀਰ ਲਹੂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਮੇਰੇ ਉੱਤੇ ਹਮਲਾ ਕੀਤਾ—ਉਹ ਮੁਕੁੰਦ ਭਗਵਾਨ ਮੇਰੀ ਸ਼ਰਨ ਹੋਣ।" "ਮੇਰੀ ਭਗਤੀ, ਮਰਨ ਸਮੇਂ, ਉਸ ਭਗਵਾਨ 'ਤੇ ਸਥਿਰ ਰਹੇ, ਜੋ ਅਰਜੁਨ ਦੇ ਰਥ 'ਤੇ, ਰਾਸ ਤੇ ਚਾਬੀ ਲੈ ਕੇ ਖੜਾ ਹੈ; ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਇੱਥੇ ਮਾਰੇ ਗਏ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇਖ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਅਸਲ ਰੂਪ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਏ।" "ਗੋਪੀਆਂ, ਆਪਣੀ ਚਾਲ ਵਿਚ ਮਧੁਰਤਾ, ਹਾਸੇ ਵਿਚ ਆਕਰਸ਼ਣ, ਪਿਆਰ ਤੇ ਝੂਠੇ ਗੁੱਸੇ ਵਾਲੀ ਨਜ਼ਰ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਖੇਡਾਂ ਦੀ ਨਕਲ ਕਰਦੀਆਂ, ਮਸਤ ਤੇ ਬੇ-ਸੁਧ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸੁਭਾਵ ਵਿਚ ਲੀਨ ਹੋ ਗਈਆਂ।" "ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ ਦੇ ਰਾਜਸੂਯ ਯਗ ਵਿਚ, ਰਾਜ ਸਭਾ ਵਿਚ, ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਤੇ ਰਾਜਿਆਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ, ਕੇਵਲ ਉਹੀ ਪੂਜਨਯ ਸੀ, ਮੇਰੀ ਅੱਖਾਂ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸੱਚਾ ਰੂਪ ਵੇਖਿਆ—ਉਹ ਜੋ ਆਪਣੇ ਅਸਲ ਨੂੰ ਵਿਖਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।" "ਹੁਣ ਮੈਂ ਉਸ ਅਜਨਮਾ ਨੂੰ ਜਾਣ ਲਿਆ ਹੈ, ਜੋ ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਹਿਰਦੇ ਵਿੱਚ ਵਿਆਪਕ ਹੈ, ਜੋ ਹਰ ਮਨ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰੂਪ ਵਿਚ ਸੋਚਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਇੱਕ ਸੂਰਜ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਦਿਸਦਾ ਹੈ; ਮੇਰੀ ਭਿੰਨਤਾ ਦੀ ਭਟਕਾਵਟ ਦੂਰ ਹੋ ਗਈ।" ਸੂਤ ਜੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ: "ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਭੀਸ਼ਮ ਜੀ ਨੇ ਆਪਣਾ ਮਨ, ਵਚਨ, ਤੇ ਨੈਣ ਭਗਵਾਨ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ 'ਤੇ ਟਿਕਾ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਪਰਮ ਆਤਮਾ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਕਰਕੇ, ਸਾਹ ਅੰਦਰ ਖਿੱਚ ਕੇ, ਸ਼ਾਂਤ ਹੋ ਗਏ।