ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਭਾਗਵਤਪੁਰਾਣਮ੍

ਪ੍ਰਥਾ ਨੇ ਆਪਣੇ ਹਿਰਦੇ ਦੀ ਪੂਰੀ ਭਾਵਨਾ ਨਾਲ ਮਧੁਨਾਥ, ਭਗਵਾਨ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਨੂੰ ਬੇਨਤੀ ਕੀਤੀ, “ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ! ਮੇਰਾ ਮਨ ਹਰ ਵੇਲੇ ਤੇਰੇ ਪ੍ਰਤੀ ਵਿਸ਼ੁੱਧ ਪ੍ਰੇਮ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਰਹੇ, ਜਿਵੇਂ ਗੰਗਾ ਨਦੀ ਨਿਰੰਤਰ ਸਮੁੰਦਰ ਵੱਲ ਵਹਿੰਦੀ ਹੈ। ਮੇਰਾ ਮਨ ਵੀ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਵਸਤੂ ਵੱਲ ਨਾ ਭਟਕੇ, ਸਿਰਫ ਤੇਰੇ ਚਰਨਾਂ ਵਿੱਚ ਹੀ ਲੀਨ ਰਹੇ।” ਫਿਰ ਉਹ ਕਹਿੰਦੀ ਹੈ, “ਹੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ! ਤੂੰ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਦਾ ਦੋਸਤ, ਵ੍ਰਿਸ਼ਣੀ ਕੁਲ ਦਾ ਮੁਖੀ, ਅਧਰਮ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਰਾਜਿਆਂ ਵਿੱਚ ਅੱਗ ਵਾਂਗ, ਤੇਰੀ ਸ਼ਕਤੀ ਮੋਖਸ਼ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਤੂੰ ਗੋਵਿੰਦ, ਗਾਂਵਾਂ, ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਦੁੱਖ ਹਰਨ ਵਾਲਾ, ਯੋਗ ਦਾ ਮਾਲਕ, ਸਭ ਦਾ ਅਧਿਆਪਕ ਹੈਂ। ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ! ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦੀ ਹਾਂ।” ਸੂਤ ਜੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪ੍ਰਥਾ ਨੇ ਭਗਵਾਨ ਵੈਕੁੰਠ ਨੂੰ ਮਿੱਠੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਨਾਲ ਸਤਿਕਾਰ ਦਿੱਤਾ। ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਹੌਲੀ ਹੌਲੀ ਮੁਸਕਰਾ ਕੇ, ਮਾਇਆ ਨਾਲ ਉਸ ਨੂੰ ਮੋਹਿਤ ਕਰਦਿਆਂ, ਉਸ ਦੀ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਸਵੀਕਾਰ ਕੀਤੀ। ਭਗਵਾਨ ਨੇ ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਉਸ ਨੂੰ ਵਿਦਾ ਕੀਤਾ ਤੇ ਹਸਤਿਨਾਪੁਰ ਵਿੱਚ ਪਰਵੇਸ਼ ਕੀਤਾ। ਪਰ ਜਦ ਉਹ ਆਪਣੀ ਨਗਰੀ ਵਾਪਸ ਜਾਣ ਲੱਗੇ, ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਕੁਝ ਸਤ੍ਰੀਆਂ ਵੀ ਸਨ, ਤਾਂ ਰਾਜਾ ਨੇ ਪ੍ਰੇਮ ਵਿੱਚ ਰੁਕਣ ਦੀ ਬੇਨਤੀ ਕੀਤੀ। ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ, ਜੋ ਧਰਮਪੁੱਤਰ ਸੀ, ਉਹ ਵਿਅਸ ਅਤੇ ਹੋਰ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀਆਂ, ਇੱਥੋਂ ਤੱਕ ਕਿ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਆਪ ਵੀ, ਉਸ ਨੂੰ ਉਪਦੇਸ਼ ਦਿੰਦੇ ਰਹੇ। ਇਤਿਹਾਸਕ ਕਥਾਵਾਂ ਰਾਹੀਂ ਵੀ ਸਮਝਾਇਆ, ਪਰ ਉਹ ਦੁੱਖ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ ਤੇ ਸਮਝ ਨਹੀਂ ਸਕਿਆ। ਰਾਜਾ, ਜੋ ਧਰਮ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਸੀ, ਆਪਣੇ ਮਿੱਤਰਾਂ ਦੇ ਸੰਘਾਰ ਬਾਰੇ ਸੋਚ ਕੇ, ਬਹੁਤ ਹੀ ਦੁਖੀ ਤੇ ਮੋਹ ਅਤੇ ਮਾਇਆ ਵਿੱਚ ਫਸਿਆ ਹੋਇਆ, ਆਮ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਾਂਗ ਮਨ ਵਿੱਚ ਗੱਲਾਂ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ, “ਹਾਏ! ਮੇਰੀ ਮੂਰਖਤਾ ਦੇਖੋ, ਜੋ ਮੇਰੇ ਪਾਪੀ ਹਿਰਦੇ ਵਿੱਚ ਡੂੰਘੀ ਵੱਸ ਗਈ ਹੈ। ਦੂਜੇ ਦੇ ਸ਼ਰੀਰ ਲਈ ਮੈਂ ਕਈ ਫੌਜਾਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਜੇ ਮੈਂ ਦੱਸ ਹਜ਼ਾਰ ਵਾਰੀ ਦੱਸ ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲ ਨਰਕ ਤੋਂ ਛੁੱਟ ਜਾਵਾਂ, ਤਾਂ ਵੀ ਮੈਂ ਬੱਚਿਆਂ, ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ, ਮਿੱਤਰਾਂ, ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ, ਪਿਤਾ, ਭਰਾ ਤੇ ਅਧਿਆਪਕਾਂ ਨੂੰ ਹਾਨੀ ਪਹੁੰਚਾਉਣ ਦੇ ਪਾਪ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦਾ।” “ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰਨਾ, ਜੇ ਰਾਜਾ ਆਪਣੀ ਪ੍ਰਜਾ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਪਾਪ ਨਹੀਂ। ਫਿਰ ਵੀ ਇਹ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਉਪਦੇਸ਼ ਮੇਰੇ ਅੰਦਰ ਸਮਝ ਨਹੀਂ ਬਣਾਉਂਦੇ। ਇੱਥੇ ਜਿਹੜਾ ਵੈਰ ਉਤਪੰਨ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਉਹਨਾਂ ਔਰਤਾਂ ਵੱਲੋਂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ ਮਾਰੇ ਗਏ, ਉਹ ਘਰੇਲੂ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਕਰਮਾਂ ਕਰਕੇ ਉਤਪੰਨ ਹੋਇਆ, ਇਹ ਵੈਰ ਮੈਂ ਖਤਮ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦਾ।” “ਜਿਵੇਂ ਮਿੱਟੀ ਮਿੱਟੀ ਨੂੰ ਸਾਫ਼ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦੀ, ਜਾਂ ਸ਼ਰਾਬ ਸ਼ਰਾਬ ਦੇ ਦਾਗ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਹਟਾ ਸਕਦੀ, ਅਜਿਹਾ ਹੀ, ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਹੱਤਿਆ ਨੂੰ ਹੋਰ ਯਜਨਾਂ ਨਾਲ ਪਵਿੱਤਰ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ।” ਫਿਰ ਉੱਥੇ, ਇੱਕ ਉੱਤਮ ਮੰਤ੍ਰ ਦਾ ਉਪਦੇਸ਼ ਹੋਇਆ, “ਹੇ ਰਾਜਕੁਮਾਰ! ਹੁਣ ਉਸ ਪਰਮ ਗੁਪਤ ਮੰਤ੍ਰ ਨੂੰ ਸੁਣ, ਜੋ ਸੱਤ ਰਾਤਾਂ ਤੱਕ ਜਪਿਆ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਗਤੀ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਜੀਵਾਂ ਦਾ ਦਰਸ਼ਨ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ‘ਓਮ, ਭਗਵਾਨ ਵਾਸੁਦੇਵ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ।’ ਇਸ ਮੰਤ੍ਰ ਨਾਲ, ਸਮੇਂ, ਥਾਂ ਅਤੇ ਸਮੱਗਰੀ ਦੀ ਸਮਝ ਰੱਖਦਿਆਂ, ਵਿਦਵਾਨ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਭਗਵਾਨ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।” “ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਸਾਫ਼ ਪਾਣੀ, ਫੁੱਲ, ਜੰਗਲੀ ਜੜ੍ਹਾਂ, ਫਲ, ਕੋਮਲ ਟਹਿਣੀਆਂ, ਨਵੇਂ ਕਪੜੇ, ਅਤੇ ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਤੁਲਸੀ ਦੇ ਪੱਤਿਆਂ ਨਾਲ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।” “ਪੂਜਾ ਲਈ ਜੇ ਮਿੱਟੀ, ਪਾਣੀ ਜਾਂ ਹੋਰ ਅੰਸਾਂ ਨਾਲ ਬਣਿਆ ਮੂਰਤ ਬਣ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਸੰਯਮੀ, ਸ਼ਾਂਤ, ਵਚਨ ਤੇ ਖਾਣ-ਪੀਣ ਵਿੱਚ ਮਿਥਿਆਸ਼ੀ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਉਸ ਦੀ ਭਗਤੀ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।” “ਭਗਵਾਨ, ਜੋ ਉੱਚਤ ਸ਼ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਸਤਿਕਾਰਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਆਪਣੀ ਅਚਿੰਤਯ ਸ਼ਕਤੀ ਤੇ ਲੀਲਾ ਨਾਲ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਹਿਰਦੇ ਵਿੱਚ ਵਿਆਪਕ ਸਮਝ ਕੇ ਧਿਆਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।” “ਪਹਿਲਾਂ ਜੋ ਭਗਤੀ ਰੂਪ ਕਰਮ ਕੀਤੇ ਗਏ, ਹੁਣ ਉਹ ਸਭ ਕੁਝ ਮੰਤ੍ਰ ਨਾਲ ਸਥਾਪਿਤ ਪ੍ਰਭੂ ਦੇ ਰੂਪ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਕਰ ਦਿਓ, ਤੇ ਮਨ ਮੰਤ੍ਰ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਹੋ ਜਾਵੇ।” “ਜਦੋਂ ਮਨੁੱਖ ਆਪਣਾ ਸਰੀਰ, ਮਨ ਤੇ ਵਚਨ ਨਾਲ, ਹਿਰਦੇ ਦੀ ਭਾਵਨਾ ਨਾਲ, ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਤਦ ਉਹ ਸੱਚੇ ਤੌਰ ਤੇ ਭਗਵਾਨ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦਾ ਹੈ।” “ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਧੋਖੇ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੋ ਕੇ, ਢੰਗ ਨਾਲ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਭਗਤੀ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਭਗਤੀ ਵਧਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਪਰਮ ਲਾਭ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਆਮ ਕਰਮਾਂ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦਾ।” “ਜੋ ਇੰਦਰੀਆਂ ਦੇ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਤੋਂ ਵਿਰਕਤ ਹੋ ਕੇ, ਲਗਾਤਾਰ ਤੇ ਨਿਸ਼ਕਾਮ ਭਗਤੀ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਭਗਤੀ-ਯੋਗ ਰਾਹੀਂ ਪੂਰਨ ਮੁਕਤੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦੇ ਹਨ।” ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਪਦੇਸ਼ ਮਿਲਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਰਾਜਕੁਮਾਰ ਨੇ ਪ੍ਰਦਕਸ਼ਿਣਾ ਕਰਕੇ ਨਮਸਕਾਰ ਕੀਤੀ ਤੇ ਮਧੁਵਨ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭੂ ਦੇ ਪੈਰਾਂ ਨੇ ਪਵਿੱਤਰ ਕੀਤਾ ਸੀ, ਉਥੇ ਚਲੇ ਗਏ। ਜਦ ਉਹ ਤਪੋਵਨ ਪਹੁੰਚੇ, ਤਾਂ ਰਿਸ਼ੀ ਅੰਦਰਲੇ ਕਮਰੇ ਵਿੱਚ ਆਏ, ਰਾਜਾ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਆਦਰ ਕੀਤਾ, ਤੇ ਠੀਕ ਥਾਂ ਬੈਠ ਕੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਰਾਜਾ ਨੂੰ ਉਪਦੇਸ਼ ਦਿੱਤਾ। ਨਾਰਦ ਜੀ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ, “ਹੇ ਰਾਜਨ! ਤੂੰ ਵੱਡੇ ਸੋਚ ਵਿੱਚ ਕਿਉਂ ਬੈਠਾ ਹੈਂ? ਤੇਰਾ ਚਿਹਰਾ ਦੁੱਖ ਨਾਲ ਸੁੱਕ ਗਿਆ ਹੈ। ਕੀ ਕੋਈ ਇੱਛਾ ਜਾਂ ਕਰਤੱਵ, ਜੋ ਧਨ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੋਵੇ, ਪੂਰਾ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ?” ਰਾਜਾ ਨੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ, “ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ! ਮੇਰਾ ਪੁੱਤਰ, ਜੋ ਪੰਜ ਸਾਲਾਂ ਦਾ ਨਿਰਦੋਸ਼ ਬੱਚਾ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਉਸ ਦੀ ਮਾਂ ਸਮੇਤ ਇਕ ਕਰੂੜ-ਹਿਰਦੇ ਔਰਤ ਨੇ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਨਿਕਾਲ ਦਿੱਤਾ। ਉਹ ਵੱਡਾ ਰਿਸ਼ੀ ਹੈ।” “ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ! ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਉਹ ਬੇਸਹਾਰਾ ਹੈ, ਭੁੱਖਾ, ਥੱਕਾ ਹੋਇਆ, ਸੁੱਤਾ ਹੋਇਆ, ਉਸ ਦਾ ਕਮਲ ਵਰਗਾ ਚਿਹਰਾ ਮੁਰਝਾ ਗਿਆ, ਕਿਤੇ ਭੇੜ-ਭਗਵਾਨ ਉਸ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਨਾ ਪਹੁੰਚਾ ਦੇਣ।” “ਹਾਏ! ਮੇਰੀ ਨਿਕੰਮੀ ਹਾਲਤ ਦੇਖੋ, ਜੋ ਇਕ ਔਰਤ ਦੇ ਹਾਥੋਂ ਹਾਰ ਗਿਆ! ਮੈਂ ਉਸ ਨਿਰਦੋਸ਼ ਬੱਚੇ ਨੂੰ, ਜੋ ਪਿਆਰ ਵਿੱਚ ਮੇਰੀ ਗੋਦ ਵਿੱਚ ਆਉਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਸੀ, ਸਵਾਗਤ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ—ਕਿੰਨਾ ਨੀਚ ਹਾਂ ਮੈਂ!” ਨਾਰਦ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ, “ਹੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਰਖਵਾਲੇ! ਤੂੰ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਲਈ ਦੁੱਖ ਨਾ ਕਰ, ਉਹ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਲੋਂ ਰਖਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਤੂੰ ਉਸ ਦੀ ਮਹਾਨਤਾ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦਾ, ਇਸ ਲਈ ਪਛਤਾਵਾ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈਂ, ਪਰ ਉਸ ਦੀ ਖੁਸ਼ਬੂ ਸਾਰੀ ਦੁਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਫੈਲ ਜਾਵੇਗੀ।” “ਉਸ ਨੇ ਉਹ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਜੋ ਲੋਕਪਾਲਾਂ ਲਈ ਵੀ ਔਖਾ ਹੈ; ਜਲਦੀ ਹੀ ਉਹ ਤੇਰੇ ਲਈ ਐਸੀ ਮਹਾਨ ਯਸ਼ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰੇਗਾ, ਜੋ ਵੱਡੀ ਹੋ ਜਾਵੇਗੀ।” ਮੈਤਰੇਯਾ ਜੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, “ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਧਰਤੀ ਦੇ ਰਾਜਾ ਨੇ, ਰਾਜਸੀ ਵਿਭਵ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ, ਸਿਰਫ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਬਾਰੇ ਸੋਚਿਆ।” ਉਥੇ, ਸ਼ੁੱਧ ਹੋ ਕੇ, ਉਸ ਨੇ ਰਾਤ ਉਪਵਾਸ ਵਿੱਚ ਗੁਜ਼ਾਰੀ, ਤੇ ਮਨ ਨੂੰ ਕੇਂਦਰਿਤ ਕਰਕੇ, ਉਪਦੇਸ਼ ਅਨੁਸਾਰ, ਪਰਮ ਪੁਰਖ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕੀਤੀ। ਹਰ ਤਿੰਨ ਰਾਤਾਂ ਦੇ ਅੰਤ ਤੇ, ਉਹ ਬੇਲ ਤੇ ਬੇਰ ਖਾ ਕੇ, ਮਹੀਨਾ ਭਰ ਆਪਣੇ ਯੋਗ ਅਨੁਸਾਰ ਹਰੀ ਦੀ ਭਗਤੀ ਕਰਦਾ ਰਿਹਾ। ਦੂਜੇ ਮਹੀਨੇ, ਹਰ ਛੇਵੇਂ ਦਿਨ, ਉਹ ਸੁੱਕੇ ਪੱਤੇ, ਘਾਹ ਆਦਿ ਨਾਲ ਭੋਜਨ ਬਣਾਉਂਦਾ ਤੇ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦਾ। ਤੀਜੇ ਮਹੀਨੇ, ਹਰ ਨੌਵੇਂ ਦਿਨ, ਉਹ ਸਿਰਫ ਪਾਣੀ ਤੇ ਜੀਉਂਦਾ, ਤੇ ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਹੋ ਕੇ ਮਹਾਨ ਪ੍ਰਭੂ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਵਿੱਚ ਲੱਗਾ ਰਹਿੰਦਾ। ਚੌਥੇ ਮਹੀਨੇ, ਹਰ ਬਾਰ੍ਹਵੇਂ ਦਿਨ, ਉਹ ਸਿਰਫ ਹਵਾ ਤੇ ਜੀਉਂਦਾ, ਪ੍ਰਾਣਾਂ ਨੂੰ ਸੰਯਮ ਕਰਕੇ, ਪ੍ਰਭੂ ਦਾ ਧਿਆਨ ਕਰਦਾ। ਜਦ ਪੰਜਵਾਂ ਮਹੀਨਾ ਆਇਆ, ਰਾਜਕੁਮਾਰ ਨੇ ਪ੍ਰਾਣਾਂ ਤੇ ਸੰਯਮ ਪਾ ਕੇ, ਇਕ ਪੈਰ ਤੇ ਖੜਾ ਹੋਇਆ, ਤੇ ਪਰਮਾਤਮਾ ਦਾ ਅਡੋਲ ਧਿਆਨ ਕਰਦਿਆਂ, ਸਥਿਰ ਹੋ ਗਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਮਨ ਨੂੰ ਹਰ ਥਾਂ ਤੋਂ ਹਟਾ ਕੇ, ਹਿਰਦੇ ਵਿੱਚ, ਜੋ ਤੱਤਾਂ ਤੇ ਇੰਦਰੀਆਂ ਦਾ ਆਧਾਰ ਹੈ, ਕੇਂਦਰਿਤ ਕਰਕੇ, ਪ੍ਰਭੂ ਦੇ ਰੂਪ ਦਾ ਧਿਆਨ ਕੀਤਾ, ਤੇ ਹੋਰ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਵੇਖਿਆ। ਜਦ ਉਹ ਪਰਮਾਤਮਾ, ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ ਤੇ ਮਹਾ-ਭੂਤਾਂ ਦੇ ਆਧਾਰ, ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਆਸਰੇ, ਦਾ ਧਿਆਨ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਤਾਂ ਤਿੰਨ ਲੋਕ ਕੰਬਣ ਲੱਗ ਪਏ। ਜਦ ਉਹ ਰਾਜਕੁਮਾਰ ਇਕ ਪੈਰ ਤੇ ਖੜਾ ਹੋਇਆ, ਉਸ ਦੇ ਪੈਰ ਦੇ ਅੰਗੂਠੇ ਦੇ ਦਬਾਅ ਨਾਲ ਧਰਤੀ ਓਸ ਥਾਂ ਝੁਕ ਗਈ, ਜਿਵੇਂ ਹਾਥੀ ਦੇ ਭਾਰ ਨਾਲ ਪਲੈਟਫਾਰਮ ਝੁਕ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਨੇ ਜਦ ਸਾਰੇ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਆਤਮਾ ਦਾ ਧਿਆਨ ਕੀਤਾ, ਇੰਦਰੀਆਂ ਦੇ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਬੰਦ ਕਰ ਕੇ, ਅਡੋਲ ਚਿੱਤ ਨਾਲ, ਤਦ ਲੋਕ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਰਖਵਾਲੇ, ਦੁਖੀ ਹੋ ਕੇ, ਸਾਹ ਨਹੀਂ ਲੈ ਸਕਦੇ ਸੀ, ਤੇ ਹਰੀ ਦੀ ਸ਼ਰਨ ਲੈਣ ਆਏ। ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਅਰਦਾਸ ਕੀਤੀ, “ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ! ਅਸੀਂ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਵਿੱਚ, ਚਾਹੇ ਚਲਣ ਵਾਲੇ ਜਾਂ ਅਚਲ, ਅਜਿਹੀ ਪ੍ਰਾਣ-ਸੰਯਮਤਾ ਨਹੀਂ ਵੇਖੀ। ਅਸੀਂ ਤੇਰੇ ਕੋਲ ਆਏ ਹਾਂ, ਸਾਨੂੰ ਇਸ ਦੁਖ ਤੋਂ ਮੁਕਤੀ ਦੇ, ਤੂੰ ਹੀ ਸਾਡਾ ਆਖਰੀ ਆਸਰਾ ਹੈਂ।