ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਭਾਗਵਤਪੁਰਾਣਮ੍

ਸੂਤ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਜਦੋਂ ਕੁੰਤੀ ਜੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਹਿਰਦੇ ਦੀ ਗੱਲ ਆਖੀ, ਤਾਂ ਭਗਵਾਨ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਭਗਤਾਂ ਨਾਲ ਬੇਹੱਦ ਪਿਆਰ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਸਮਝ ਗਏ ਕਿ ਦ੍ਰੋਣਪੁੱਤਰ ਅਸ਼ਵੱਥਾਮਾ ਦਾ ਹਥਿਆਰ ਪਾਂਡਵਾਂ ਦੀ ਵੰਸ਼ ਨਾਸ਼ ਕਰਨ ਲਈ ਛੱਡਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਐਸੇ ਵੇਲੇ, ਹੇ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੇ ਸਰਵੋਤਮ, ਪੰਜੇ ਪਾਂਡਵਾਂ ਨੇ ਜਦੋਂ ਉਹ ਤੇਜ਼ ਅੱਗ ਵਾਂਗ ਤੀਰ ਆਪਣੇ ਵੱਲ ਆਉਂਦੇ ਵੇਖੇ, ਤਾਂ ਉਹ ਵੀ ਆਪਣੀ ਰੱਖਿਆ ਲਈ ਹਥਿਆਰ ਚੁੱਕ ਲਏ। ਇਸ ਅਚਾਨਕ ਆਈ ਮੁਸੀਬਤ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਜੋ ਉਹਨਾਂ ਉੱਤੇ ਆਈ ਸੀ—ਜੋ ਸਦਾ ਆਪਣੇ ਮਨ ਨੂੰ ਕੇਵਲ ਪ੍ਰਭੂ ’ਚ ਲਗਾ ਕੇ ਰੱਖਦੇ ਸਨ—ਭਗਵਾਨ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸੁਦਰਸ਼ਨ ਚੱਕਰ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਹੀ ਜਨਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕੀਤੀ। ਹਰੀ, ਜੋ ਯੋਗ ਦੇ ਪਤੀ ਹਨ, ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਅੰਦਰ ਆਤਮਾ ਵਾਂਗ ਵੱਸਦੇ ਹਨ, ਆਪਣੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਉੱਤਰਾ ਦੇ ਗਰਭ ਨੂੰ ਢੱਕ ਲਿਆ। ਭਾਵੇਂ ਬ੍ਰਹਮਾਸ਼ਿਰ ਹਥਿਆਰ ਅਟੱਲ ਤੇ ਅਪਰਾਜਿਤ ਹੈ, ਪਰ, ਹੇ ਭ੍ਰਿਗੁ ਵੰਸ਼ੀ ਸਰਵੋਤਮ, ਤੁਹਾਡੀ ਵੈਸ਼ਣਵ ਸ਼ਕਤੀ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਉਹ ਵੀ ਨਿਰਜੀਵ ਹੋ ਗਿਆ। ਇਹ ਕੋਈ ਅਚੰਭਾ ਨਹੀਂ, ਕਿਉਂਕਿ ਅਚੂਤ ਭਗਵਾਨ ਵਿੱਚ ਸਾਰੇ ਅਦਭੁਤ ਭਰੇ ਹੋਏ ਹਨ; ਉਹ ਅਜਨਮੀ, ਆਪਣੇ ਵਿਸ਼ਨ ਮਾਯਾ ਨਾਲ ਇਹ ਸੰਸਾਰ ਰਚਦੇ, ਪਾਲਦੇ ਤੇ ਸੰਘਰਸ਼ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਤੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਸਮੇਤ, ਪਵਿੱਤਰ ਕੁੰਤੀ (ਪ੍ਰਿਥਾ) ਨੇ, ਜਦੋਂ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਵਿਦਾ ਹੋਣ ਲੱਗੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਨਮਨ ਕਰਦਿਆਂ ਆਖਿਆ: "ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦੀ ਹਾਂ, ਹੇ ਆਦਿ ਪੁਰਖ, ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ! ਤੁਸੀਂ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ ਤੋਂ ਪਰੇ ਹੋ, ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਲਈ ਅਦ੍ਰਿਸ਼, ਪਰ ਹਰ ਥਾਂ ਮੌਜੂਦ ਹੋ। ਤੁਸੀਂ ਮਾਇਆ ਦੀ ਚਾਦਰ ਨਾਲ ਢੱਕੇ ਹੋਏ, ਅਜਨਮੀ ਤੇ ਅਵਿਨਾਸ਼ੀ ਹੋ, ਭਟਕਦੇ ਮਨੁੱਖ ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਹੀਂ ਵੇਖ ਸਕਦੇ, ਜਿਵੇਂ ਨਟ ਦੇ ਭੇਸ ਵਿਚ ਨਟ ਪਛਾਣ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦਾ। ਤੂੰ ਤਾਂ ਉਚੇਤ ਸੰਨਿਆਸੀ, ਸ਼ੁੱਧ ਹਿਰਦੇ ਵਾਲੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਵਿਚ ਭਗਤੀ ਵਧਾਉਣ ਲਈ ਆਉਂਦਾ ਹੈਂ, ਪਰ ਅਸੀਂ ਔਰਤਾਂ ਕਿਵੇਂ ਤੇਰੀ ਪਹਚਾਣ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਾਂ? ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ, ਵਾਸੁਦੇਵ, ਦੇਵਕੀ ਨੰਦਨ, ਨੰਦ-ਯਸ਼ੋਦਾ ਦੇ ਲਾਲ, ਗੋਵਿੰਦ—ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦੀ ਹਾਂ। ਕਮਲ-ਨਾਭੀ, ਕਮਲ-ਮਾਲਾ, ਕਮਲ-ਨੈਣ, ਤੇਰੇ ਕਮਲ-ਚਰਨਾਂ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ। ਜਿਵੇਂ ਤੂੰ ਹ੍ਰਿਸ਼ੀਕੇਸ਼ ਨੇ ਕਮਸ ਵਲੋਂ ਕੈਦ ਕੀਤੀ ਹੋਈ ਦੇਵਕੀ ਨੂੰ ਦੁੱਖ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਕੀਤਾ, ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਤੇ ਮੇਰੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨੂੰ ਬੇਅੰਤ ਮੁਸੀਬਤਾਂ ਤੋਂ ਬਚਾਇਆ। ਜਿਹੜਾ ਜ਼ਹਿਰ ਮਿਲਿਆ, ਵੱਡੀ ਅੱਗ, ਰਾਕਸ਼ਸ ਦਾ ਡਰਾਉਣਾ ਦਰਸ਼ਨ, ਦੁਸ਼ਟ ਸਭਾ, ਜੰਗਲ ਦੀਆਂ ਮੁਸ਼ਕਲਾਂ, ਮਹਾਨ ਯੋਧਿਆਂ ਨਾਲ ਮੁਕਾਬਲੇ, ਤੇ ਦ੍ਰੋਣਪੁੱਤਰ ਦੇ ਹਥਿਆਰ—ਹੇ ਹਰੀ, ਤੂੰ ਸਾਨੂੰ ਹਰ ਵਾਰੀ ਬਚਾਇਆ। ਹੇ ਜਗਤ ਦੇ ਅਧਿਆਪਕ, ਇਹ ਮੁਸੀਬਤਾਂ ਸਾਡੀਆਂ ਉੱਤੇ ਸਦਾ ਆਉਂਦੀਆਂ ਰਹਿਣ, ਤਾਂ ਜੋ ਅਸੀਂ ਤੈਨੂੰ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਵੇਖ ਸਕੀਏ, ਕਿਉਂਕਿ ਤੇਰਾ ਦਰਸ਼ਨ ਹੋਇਆ ਤਾਂ ਮੁੜ ਜਨਮ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗਾ। ਜਿਹੜਾ ਮਨੁੱਖ ਆਪਣੇ ਜਨਮ, ਧਨ, ਗਿਆਨ ਜਾਂ ਸੋਹਣੇ ਪਣ ਤੋਂ ਅਹੰਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਤੇਰਾ ਸੱਚਾ ਸੰਬੋਧਨ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦਾ, ਤੂੰ ਤਾਂ ਕੇਵਲ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਮਿਲਦਾ ਹੈਂ, ਜਿਹੜੇ ਸਭ ਕੁਝ ਛੱਡ ਚੁੱਕੇ ਹਨ। ਹੇ ਨਿਧਿ-ਹੀਨਿਆਂ ਦੇ ਧਨ, ਗੁਣ-ਰਹਿਤ, ਆਤਮ-ਰਤੀ, ਸ਼ਾਂਤ, ਮੁਕਤੀ ਦੇ ਸਵਾਮੀ, ਤੈਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ। ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਅਕਾਲ, ਸ਼ਾਸਕ, ਆਦਿ-ਅੰਤ ਰਹਿਤ, ਸਭ ਵਿਆਪਕ, ਸਭ ਤੇ ਇੱਕੋ ਜਿਹਾ ਵਰਤਣ ਵਾਲਾ ਸਮਾਂ ਸਮਝਦੀ ਹਾਂ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਸਾਰੇ ਵਿਵਾਦ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਕੋਈ ਭੀ, ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਤੇਰੀ ਮਰਜ਼ੀ ਨਹੀਂ ਜਾਣ ਸਕਦਾ; ਤੇਰੇ ਸੰਸਾਰਿਕ ਕਰਮ ਮਨੁੱਖਾਂ ਲਈ ਮਜ਼ਾਕ ਵਾਂਗ ਹਨ। ਤੂੰ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਪਿਆਰ ਜਾਂ ਵੈਰ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ, ਪਰ ਲੋਕ ਆਪਣੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਪੱਖਪਾਤ ਰੱਖਦੇ ਹਨ। ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਆਤਮਾ, ਅਜਨਮੀ ਤੇ ਨਿਰਕਰਮੀ ਦੇ ਜਨਮ ਤੇ ਕਰਤਬ, ਚਾਹੇ ਪਸ਼ੂ, ਮਨੁੱਖ ਜਾਂ ਜਲਚਰਾਂ ਵਿੱਚ ਹੋਣ, ਇਹ ਸਭ ਵੱਡਾ ਵਿਅੰਗ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਗੋਪੀ ਨੇ ਤੇਰੀ ਸ਼ਰਾਰਤਾਂ ਕਰਕੇ ਤੈਨੂੰ ਰੱਸੀ ਨਾਲ ਬੰਨਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ, ਤੇਰੇ ਅੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਡਰ ਦੇ ਕਾਰਨ ਹੰਝੂ ਤੇ ਸੁਰਮਾ ਲੱਗਾ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਤੂੰ ਡਰ ਨਾਲ ਆਪਣਾ ਚਿਹਰਾ ਝੁਕਾ ਲਿਆ—ਇਹ ਮੈਨੂੰ ਹੈਰਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਸਭ ਡਰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਤੂੰ ਆਪ ਡਰਦਾ ਦਿਸਿਆ। ਕੁਝ ਲੋਕ ਆਖਦੇ ਹਨ ਕਿ ਅਜਨਮੀ ਪ੍ਰਭੂ ਯਾਦਵ ਵੰਸ਼ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਵਧਾਉਣ ਲਈ ਜਨਮੇ, ਜਿਵੇਂ ਮਲਯ ਪਹਾੜਾਂ ਵਿੱਚ ਚੰਦਨ ਦਾ ਵਾਟਾ ਹੋਵੇ। ਹੋਰ ਆਖਦੇ ਹਨ ਕਿ ਵਾਸੁਦੇਵ ਤੇ ਦੇਵਕੀ ਦੀ ਅਰਜੀ ਤੇ, ਤੂੰ ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਤੇ ਦੇਵ-ਦ੍ਰੋਹੀਆਂ ਦੇ ਨਾਸ਼ ਲਈ ਜਨਮ ਲਿਆ। ਕੁਝ ਆਖਦੇ ਹਨ ਕਿ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੀ ਬੇਨਤੀ ਤੇ, ਜਦੋਂ ਧਰਤੀ ਭਾਰੀ ਬੋਝ ਨਾਲ ਡੁੱਬ ਰਹੀ ਸੀ, ਤੂੰ ਉਸ ਦਾ ਭਾਰ ਹਲਕਾ ਕਰਨ ਆਇਆ। ਹੋਰ ਆਖਦੇ ਹਨ ਕਿ ਤੂੰ ਇੱਥੇ ਉਹ ਕੰਮ ਕਰਨ ਆਇਆ, ਜੋ ਦੁਖੀ, ਮੋਹ, ਤੇ ਕਰਮ ਵਿੱਚ ਫਸੇ ਲੋਕ ਸੁਣਨ ਤੇ ਯਾਦ ਕਰਨ ਯੋਗ ਹਨ। ਜਿਹੜੇ ਲੋਕ ਤੇਰੀਆਂ ਲੀਲਾਵਾਂ ਨਿੱਤ ਸੁਣਦੇ, ਗਾਉਂਦੇ, ਗੁਣ ਗਾਉਂਦੇ, ਯਾਦ ਕਰਦੇ ਤੇ ਖੁਸ਼ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਜਲਦੀ ਤੇਰੇ ਕਮਲ-ਚਰਨਾਂ ਦਾ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਸੰਸਾਰ-ਸਮੁੰਦਰ ਤੋਂ ਪਾਰ ਲੰਘਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਕੀ ਹੁਣ ਤੂੰ ਸਾਨੂੰ, ਆਪਣੇ ਭਗਤਾਂ ਤੇ ਆਸਰੇ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਛੱਡ ਦੇਵੇਂਗਾ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਤੇਰੇ ਚਰਨਾਂ ਤੋਂ ਬਿਨਾ ਹੋਰ ਕੋਈ ਸ਼ਰਣ ਨਹੀਂ, ਭਾਵੇਂ ਅਸੀਂ ਰਾਜ-ਭੋਗ ਤੇ ਉਸ ਦੇ ਪਾਪਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਹਾਂ? ਅਸੀਂ ਪਾਂਡਵ ਤੇ ਯਾਦਵ ਕੀ ਹਾਂ? ਕੇਵਲ ਨਾਮ ਤੇ ਰੂਪ। ਜਦ ਤੂੰ, ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਦੇ ਸੁਆਮੀ, ਨਹੀਂ ਦਿਸਦਾ, ਅਸੀਂ ਕੁਝ ਵੀ ਨਹੀਂ। ਹੇ ਗਦਾਧਰ, ਧਰਤੀ ਤੇਰੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਚਿਹਨਾਂ ਵਾਲੇ ਚਰਨਾਂ ਨਾਲ ਸਜੀ ਹੋਈ ਹੈ, ਤੇਰੇ ਬਿਨਾ ਚਮਕ ਨਹੀਂ ਸਕਦੀ। ਇਹ ਧਰਤੀ, ਇਸ ਦੀਆਂ ਜੜੀਆਂ-ਬੂਟੀਆਂ, ਜੰਗਲ, ਪਹਾੜ, ਦਰਿਆ, ਸਮੁੰਦਰ—all ਤੇਰੀ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਨਾਲ ਹੀ ਫਲ-ਫੂਲ ਰਹੇ ਹਨ। ਇਸ ਲਈ, ਹੇ ਜਗਤ ਦੇ ਸੁਆਮੀ, ਆਤਮਾ, ਸਰੂਪ, ਮੇਰੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਪਾਂਡਵਾਂ ਤੇ ਵ੍ਰਿਸ਼ਣੀਆਂ ਨਾਲ ਜੋੜੀ ਇਹ ਮਜ਼ਬੂਤ ਮਮਤਾ ਦੀ ਰੱਸਾ ਕੱਟ ਦੇ। ਹੇ ਮਧੁਸੂਦਨ, ਮੇਰਾ ਮਨ, ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਵਸਤੂ ਵੱਲ ਨਾ ਜਾਵੇ, ਸਦਾ ਤੇਰੇ ਲਈ ਹੀ ਪ੍ਰੇਮ ਨਾਲ ਵਗਦਾ ਰਹੇ, ਜਿਵੇਂ ਗੰਗਾ ਨਦੀ ਰੁਕਾਵਟ ਰਹਿਤ ਸਮੁੰਦਰ ਵੱਲ ਵਗਦੀ ਹੈ। ਹੇ ਸ਼੍ਰੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਦੇ ਮਿਤਰ, ਵ੍ਰਿਸ਼ਣੀਆਂ ਦੇ ਮੁਖੀਆ, ਅਧਰਮ ਦੇ ਨਾਸ਼ਕ, ਰਾਜਵੰਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਅਗਨਿ, ਤੇਰੀ ਸ਼ਕਤੀ ਮੁਕਤੀ ਦਿੰਦੀਆਂ ਹੈ, ਗੋਵਿੰਦ, ਜੋ ਗਾਂ, ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਦੁੱਖ ਹਰਨ ਵਾਲਾ, ਯੋਗ ਦੇ ਸੁਆਮੀ, ਸਭ ਦਾ ਅਧਿਆਪਕ, ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦੀ ਹਾਂ। ਸੂਤ ਜੀ ਆਖਦੇ ਹਨ: ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪ੍ਰਿਥਾ ਨੇ ਮਿੱਠੇ ਬੋਲਾਂ ਨਾਲ ਵਾਹ ਵਾਹ ਕੀਤੀ, ਤਾਂ ਸਭ ਮੰਗਲ ਦਾਤਾ ਵੈਕੁੰਠ ਨਾਥ ਭਗਵਾਨ ਹੌਲੀ ਹੌਲੀ ਮੁਸਕੁਰਾਏ, ਜਿਵੇਂ ਆਪਣੀ ਮਾਇਆ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮੋਹਿਤ ਕਰ ਰਹੇ ਹੋਣ। ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਵਿਦਾ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਹਸਤਿਨਾਪੁਰ ਵਿਖੇ ਪਰਵੇਸ਼ ਕਰ ਗਏ। ਪਰ ਜਦ ਉਹ ਆਪਣੀਆਂ ਸਤ੍ਰੀਆਂ ਸਮੇਤ ਆਪਣੀ ਨਗਰੀ ਵੱਲ ਜਾਣ ਲੱਗੇ, ਤਾਂ ਰਾਜਾ ਨੇ ਪ੍ਰੇਮ ਵਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਰੋਕ ਲਿਆ। ਭਾਵੇਂ ਵਿਅਾਸ ਤੇ ਹੋਰ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ, ਤੇ ਅਦਭੁਤ ਕਰਤਬ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਨੇ, ਇਤਿਹਾਸਾਂ ਰਾਹੀਂ ਸਮਝਾਇਆ, ਪਰ ਰਾਜਾ (ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ) ਗਹਿਰੀ ਉਦਾਸੀ ਤੇ ਦੁੱਖ ਕਾਰਨ ਸਮਝ ਨਾ ਸਕੇ। ਧਰਮਪੁੱਤਰ ਰਾਜਾ, ਆਪਣੇ ਮਿਤ੍ਰਾਂ ਦੇ ਸੰਘਾਰ ਨੂੰ ਸੋਚ ਕੇ, ਆਮ ਮਨੁੱਖ ਵਾਂਗ, ਮੋਹ ਤੇ ਮਾਇਆ ਵਿੱਚ ਫਸੇ ਹੋਏ, ਆਖਣ ਲੱਗੇ: "ਹਾਏ! ਵੇਖੋ ਮੇਰੀ ਅਗਿਆਨਤਾ, ਜੋ ਮੇਰੇ ਮੰਦੇ ਹਿਰਦੇ ਵਿੱਚ ਡੂੰਘੀ ਵੱਸ ਗਈ ਹੈ! ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਦੇ ਸਰੀਰ ਦੀ ਖਾਤਰ, ਮੈਂ ਕਈ ਫੌਜਾਂ ਦਾ ਨਾਸ਼ ਕਰਾ ਦਿੱਤਾ। ਜੇ ਮੈਂ ਦਸ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਵਾਰੀ ਦਸ ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲ ਨਰਕ ਤੋਂ ਛੁੱਟ ਵੀ ਜਾਵਾਂ, ਫਿਰ ਵੀ ਮੈਂ ਬੱਚਿਆਂ, ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ, ਮਿੱਤਰਾਂ, ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ, ਪਿਤਾ, ਭਰਾ ਤੇ ਅਧਿਆਪਕਾਂ ਨੂੰ ਹਾਨੀ ਪਹੁੰਚਾਉਣ ਦੇ ਪਾਪ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦਾ। ਰਾਜਾ ਲਈ, ਜੇਕਰ ਉਹ ਆਪਣੀ ਪ੍ਰਜਾ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੋਵੇ, ਧਰਮ-ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਦਾ ਸੰਘਾਰ ਪਾਪ ਨਹੀਂ, ਪਰ ਇਹ ਹੁਕਮ ਵਾਲੇ ਬਚਨ ਵੀ ਮੇਰੇ ਮਨ ਨੂੰ ਸੰਤੋਖ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦੇ।