ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਭਾਗਵਤਪੁਰਾਣਮ੍

ਇਸ ਯੁਗ ਵਿਚ ਲੋਕ ਅਘਾਸੁਰ ਵਾਂਗ ਬੁਰੇ ਕੰਮ ਤੇ ਧੋਖਾਧੜੀ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ। ਇੱਥੇ ਨੇਕ ਲੋਕ ਦੁਖੀ ਹਨ, ਤੇ ਪਾਪੀ ਮਨੁੱਖ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਰਹੇ ਹਨ। ਪਰ ਜੋ ਬੁੱਧੀਮਾਨ ਮਨੁੱਖ ਹੌਸਲਾ ਨਹੀਂ ਛੱਡਦੇ, ਉਹੀ ਅਸਲ ਵਿਚ ਸਥਿਰ ਤੇ ਗਿਆਨਵਾਨ ਹਨ। ਇਹਨਾਂ ਅਛੂਤਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਧਰਤੀ ਭੀ ਬੋਝ ਝਲਣ ਵਾਲੀ ਬਣ ਗਈ ਹੈ। ਸਾਲੋਂ ਸਾਲ, ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ, ਕੋਈ ਮੰਗਲ ਨਹੀਂ ਦਿੱਸਦਾ। ਹੁਣ ਤਾਂ ਕੋਈ ਵੀ ਤੁਹਾਨੂੰ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਸਮੇਤ ਨਹੀਂ ਵੇਖਦਾ, ਲੋਕ ਮੋਹ ਵਿਚ ਅੰਨ੍ਹੇ ਹੋਏ ਹਨ ਤੇ ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਜ਼ਰਅੰਦਾਜ਼ ਕਰਦੇ ਹਨ; ਤੁਸੀਂ ਬੁੱਢਾਪੇ ਵਿਚ ਪੈ ਗਏ ਹੋ। ਪਰ ਜਦ ਤੁਸੀਂ ਵ੍ਰਿੰਦਾਵਨ ਨਾਲ ਮਿਲੇ, ਤਾਂ ਫਿਰ ਤੋਂ ਤੁਸੀਂ ਨੌਜਵਾਨ ਤੇ ਤਾਜ਼ਗੀ ਨਾਲ ਭਰ ਗਏ। ਵਾਹ ਵ੍ਰਿੰਦਾਵਨ! ਉੱਥੇ ਤਾਂ ਭਗਤੀ ਵੀ ਨੱਚਦੀ ਹੈ। ਇੱਥੇ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਉਹ ਮਿਲਦੇ ਨਹੀਂ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਉੱਤੇ ਬੁੱਢਾਪਾ ਵੀ ਨਹੀਂ ਛੱਡਦਾ; ਥੋੜ੍ਹੀ ਜਿਹੀ ਆਤਮ-ਸੰਤੁਸ਼ਟੀ ਨਾਲ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਚੈਨ ਵਿਚ ਸਮਝਦੇ ਹਨ। ਭਗਤੀ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ: "ਕਲੀ ਨੂੰ ਪਰੀਕਸ਼ਿਤ ਨੇ ਕਿਵੇਂ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ? ਜਦੋਂ ਕਲੀ ਆਇਆ, ਤਾਂ ਸਾਰੇ ਗੁਣਾਂ ਦਾ ਸਾਰ ਕਿੱਥੇ ਗਿਆ?" "ਅਤੇ ਦਇਆਲੂ ਹਰੀ ਦੇ ਹੁੰਦਿਆਂ ਵੀ ਅਧਰਮ ਕਿਵੇਂ ਵੇਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ? ਮੇਰਾ ਇਹ ਸੰਦੇਹ ਦੂਰ ਕਰੋ, ਤਾਂ ਜੋ ਮੈਂ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਜਾਵਾਂ।" ਨਾਰਦ ਨੇ ਕਿਹਾ: "ਬੱਚੇ, ਜਦ ਤੂੰ ਪੁੱਛਿਆ ਹੈ, ਤਾਂ ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਸੁਣ। ਮੈਂ ਸਭ ਕੁਝ ਦੱਸਾਂਗਾ, ਤੇਰਾ ਸੰਦੇਹ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ।" "ਜਦੋਂ ਮੁਕੁੰਦ, ਪਰਮਾਤਮਾ, ਧਰਤੀ ਛੱਡ ਕੇ ਆਪਣੇ ਨਿਵਾਸ ਨੂੰ ਚਲੇ ਗਏ, ਉਸ ਦਿਨ ਤੋਂ ਕਲੀ ਆ ਗਿਆ, ਜਿਸ ਨੇ ਸਾਰੇ ਧਰਮ ਦੇ ਰਸਤੇ ਰੋਕ ਦਿੱਤੇ। ਰਾਜਾ ਨੇ ਜਦੋਂ ਆਪਣੇ ਜਿੱਤਣ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਕਲੀ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ, ਤਾਂ ਕਲੀ ਦੁਖੀ ਹੋ ਕੇ ਸ਼ਰਨ ਆਇਆ; ਮੈਂ ਉਸ ਨੂੰ ਮਾਰਿਆ ਨਹੀਂ, ਜਿਵੇਂ ਮਧੂ-ਸੰਗ੍ਰਹੀਤਾ ਮੱਖੀ ਨੂੰ ਛੱਡ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।" "ਜੋ ਫਲ ਤਪ, ਯੋਗ ਜਾਂ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦਾ, ਉਹ ਕਲੀ ਯੁਗ ਵਿਚ ਕੇਸ਼ਵ ਦੀ ਸਤਕਾਰ ਕਰਕੇ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮਿਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਵਿ਷ਨੁਰਾਤ ਨੇ ਵੇਖਿਆ ਕਿ ਕਲੀ ਇਕੋ ਜਿਹਾ, ਰਸ ਤੋਂ ਖਾਲੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਸ ਨੂੰ ਕਲੀ ਜਨਮਿਆਂ ਦੀ ਖੁਸ਼ੀ ਲਈ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।" "ਮੰਦੇ ਕੰਮਾਂ ਕਰਕੇ ਹੁਣ ਹਰ ਥਾਂ ਤੋਂ ਸਾਰ ਚਲਾ ਗਿਆ ਹੈ; ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਚੀਜ਼ਾਂ ਸਿਰਫ ਛਿਲਕਿਆਂ ਵਾਂਗ ਰਹਿ ਗਈਆਂ ਹਨ। ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੇ ਭਾਗਵਤ ਉਪਦੇਸ਼ ਹਰ ਘਰ, ਹਰ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ, ਪਰ ਲਾਲਚ ਕਰਕੇ ਕਹਾਣੀਆਂ ਦਾ ਸਾਰ ਚਲਾ ਗਿਆ।" "ਜੋ ਬਹੁਤ ਭਿਆਨਕ ਤੇ ਵੱਡੇ ਪਾਪ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਨਾਸਤਿਕ ਤੇ ਨਰਕ ਵਾਲੇ ਲੋਕ—even ਉਹ ਵੀ ਤੀਰਥਾਂ ਉੱਤੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਤੀਰਥਾਂ ਦਾ ਸਾਰ ਚਲਾ ਗਿਆ। ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮਨ ਵੱਡੀ ਇੱਛਾ, ਕ੍ਰੋਧ, ਲਾਲਚ ਤੇ ਤ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਨਾਲ ਉਥਲ-ਪੁਥਲ ਹਨ, ਉਹ ਵੀ ਤਪ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਤਪ ਦਾ ਅਸਲ ਸਾਰ ਵੀ ਖਤਮ ਹੋ ਗਿਆ।" "ਮਨ ਦੀ ਹਾਰ, ਲਾਲਚ, ਪਖੰਡ, ਵਿਅੰਗ, ਤੇ ਸਿਰਫ ਸ਼ਾਸਤਰ ਪੜ੍ਹਨ ਕਰਕੇ ਵੀ, ਧਿਆਨ ਤੇ ਯੋਗ ਦਾ ਫਲ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਗਿਆ। ਪੰਡਿਤ ਆਪਣੀਆਂ ਪਤਨੀਆਂ ਨਾਲ ਭੈਂਸਾਂ ਵਾਂਗ ਮੌਜ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਪੁੱਤਰ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਵਿਚ ਨਿਪੁੰਨ, ਪਰ ਮੁਕਤੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਵਿਚ ਅਸਮਰਥ ਹਨ।" "ਹੁਣ ਕਿਸੇ ਵੀ ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ ਦੇ ਮੁਖੀਆਂ ਵਿਚ ਸੱਚਾ ਵੈਸ਼ਨਵ ਧਰਮ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦਾ; ਇਸ ਲਈ ਅਸਲ ਸਾਰ ਹਰ ਥਾਂ ਖਤਮ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ। ਪਰ ਇਹ ਤਾਂ ਯੁਗ ਦੀ ਫ਼ਿਤਰਤ ਹੈ; ਕਿਸ ਨੂੰ ਦੋਸ਼ ਦੇਈਏ? ਇਸ ਲਈ ਕਮਲ-ਨੇਤਰ ਵਾਲਾ ਪਰਮਾਤਮਾ ਨੇੜੇ ਖੜਾ ਹੋ ਕੇ ਸਭ ਕੁਝ ਸਹਾਰਦਾ ਹੈ।" ਸੂਤ ਜੀ ਨੇ ਆਖਿਆ: "ਇਹ ਗੱਲਾਂ ਸੁਣ ਕੇ, ਸਭ ਹੈਰਾਨ ਹੋ ਗਏ। ਭਗਤੀ ਨੇ ਫਿਰ ਬੋਲਿਆ: 'ਇਹ ਵੀ ਸੁਣ, ਹੇ ਸ਼ੌਨਕ!'" ਭਗਤੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: "ਹੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਮਾਹਰ, ਤੂੰ ਧੰਨ ਹੈਂ, ਜੋ ਮੇਰੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਇੱਥੇ ਆਇਆ। ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਵਿਚ ਸੱਜਣਾਂ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਨਾਲ ਸਾਰੇ ਸਿਧਾਂਤ ਮਿਲ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।" "ਜਿੱਤ ਹੋਵੇ ਉਸ ਨੂੰ, ਜਿਸ ਦਾ ਸਰੀਰ ਮਾਇਆ ਦਾ ਆਧਾਰ ਹੈ, ਜੋ ਸਿਰਫ ਇੱਕ ਬੋਲ ਨਾਲ ਸਾਰੀ ਵਾਣੀ ਰਚਦਾ ਹੈ! ਉਸ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਧ੍ਰੁਵ ਨੇ ਅਮਰ ਅਵਸਥਾ ਪਾਈ। ਮੈਂ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹਾਂ, ਜੋ ਸਭ ਮੰਗਲ ਦਾ ਪਾਤਰ ਹੈ।" "ਇਹ ਹੈ ਸ਼੍ਰੀਮਦ ਭਾਗਵਤ ਦੀ ਮਹਿਮਾ—ਦੂਜੇ ਅਧਿਆਇ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ। ਨਾਰਦ ਦਾ ਭਗਤੀ ਦਾ ਦੁੱਖ ਦੂਰ ਕਰਨ ਲਈ ਉੱਦਮ। ਨਾਰਦ ਨੇ ਕਿਹਾ: 'ਬੱਚੇ, ਤੂੰ ਵਿਅਰਥ ਹੀ ਚਿੰਤਾ ਕਰ ਕੇ ਦੁਖੀ ਹੋ ਰਹੀ ਹੈਂ। ਸ਼੍ਰੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਦੇ ਕਮਲ ਚਰਨਾਂ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰ, ਤੇਰਾ ਦੁੱਖ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ।'" "ਉਹੀ ਸੀ ਜਿਸ ਨੇ ਦ੍ਰੌਪਦੀ ਨੂੰ ਕੌਰਵਾਂ ਦੀ ਮੁਸੀਬਤ ਤੋਂ ਬਚਾਇਆ, ਤੇ ਗੌਲਣਾਂ ਦੀ ਰਾਖੀ ਕੀਤੀ; ਉਹ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਹੁਣ ਕਿੱਥੇ ਹੈ?" "ਪਰ ਤੂੰ, ਭਗਤੀ, ਉਸ ਨੂੰ ਜਿੰਦ ਤੋਂ ਵੀ ਵਧ ਕੇ ਪਿਆਰੀ ਹੈਂ। ਜਦ ਤੂੰ ਬੁਲਾਂਦੀ ਹੈਂ, ਪ੍ਰਭੂ ਨੀਵਿਆਂ ਦੇ ਘਰ ਵੀ ਆ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।" "ਪਹਿਲੇ ਤਿੰਨ ਯੁਗਾਂ ਵਿਚ ਸੱਚ, ਗਿਆਨ ਤੇ ਵੈਰਾਗ ਹੀ ਮੁਕਤੀ ਦੇ ਰਸਤੇ ਹਨ; ਪਰ ਕਲੀ ਵਿੱਚ ਸਿਰਫ ਭਗਤੀ ਹੀ ਬ੍ਰਹਮ ਨਾਲ ਮਿਲਾਪ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।" "ਇਹ ਸੋਚ ਕੇ, ਚੇਤਨ ਪਰਮਾਤਮਾ ਨੇ ਤੈਨੂੰ, ਜੋ ਉਸੇ ਸਰੂਪ ਦੀ ਹੈਂ, ਸੁੰਦਰ ਪਰਮ ਆਨੰਦ ਮਈ ਰੂਪ ਵਿਚ ਰਚਿਆ, ਜੋ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਨੂੰ ਪਿਆਰੀ ਹੈ।" "ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਤੂੰ ਪੁੱਛਿਆ: 'ਮੈਂ ਕੀ ਕਰਾਂ?' ਤਾਂ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਨੇ ਹੁਕਮ ਦਿੱਤਾ: 'ਮੇਰੇ ਭਗਤਾਂ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕਰ।'" "ਤੂੰ ਉਹ ਹੁਕਮ ਮੰਨਿਆ, ਤੇ ਹਰੀ ਖੁਸ਼ ਹੋਇਆ। ਉਸ ਨੇ ਮੁਕਤੀ ਨੂੰ ਤੇਰੀ ਦਾਸੀ ਬਣਾਇਆ, ਤੇ ਇਹ ਦੋਵੇਂ—ਗਿਆਨ ਤੇ ਵੈਰਾਗ।" "ਵੈਕੁੰਠ ਵਿਚ ਤੂੰ ਆਪਣੇ ਹੀ ਰੂਪ ਨਾਲ ਪਾਲਣਾ ਕਰਦੀ ਹੈਂ; ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ, ਭਗਤਾਂ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਲਈ, ਆਪਣਾ ਛਾਇਆ-ਰੂਪ ਧਾਰਨ ਕਰਦੀ ਹੈਂ।" "ਮੁਕਤੀ, ਗਿਆਨ, ਤੇ ਵੈਰਾਗ ਨਾਲ, ਤੂੰ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਆਈ, ਤੇ ਕ੍ਰਿਤ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਦੁਆਪਰ ਦੇ ਅੰਤ ਤੱਕ ਵੱਡੀ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਰਹੀ।" "ਕਲੀ ਵਿੱਚ, ਮੁਕਤੀ ਵਾਮ-ਮੱਤ ਤੋਂ ਪੀੜਤ ਹੋ ਕੇ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਗਈ; ਤੇਰੇ ਹੁਕਮ ਨਾਲ, ਉਹ ਤੁਰੰਤ ਵਾਪਸ ਵੈਕੁੰਠ ਚਲੀ ਗਈ।" "ਮੁਕਤੀ ਇੱਥੇ ਆਉਂਦੀ ਜਾਂਦੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਤੂੰ ਯਾਦ ਕਰਦੀ ਹੈਂ; ਤੇ ਇਹ ਦੋਵੇਂ, ਜੋ ਤੂੰ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਬਣਾਏ, ਤੇਰੇ ਕੋਲ ਹੀ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਹਨ।" "ਅਣਦੇਖੀ ਕਰਕੇ, ਤੇਰੇ ਇਹ ਦੋ ਪੁੱਤਰ ਕਲੀ ਯੁਗ ਵਿਚ ਕਮਜ਼ੋਰ ਤੇ ਬੁੱਢੇ ਹੋ ਗਏ ਹਨ; ਪਰ ਚਿੰਤਾ ਨਾ ਕਰ—ਮੈਂ ਕੋਈ ਉਪਾਅ ਸੋਚਾਂਗਾ।" "ਹੇ ਸੁੰਦਰ, ਕਲੀ ਵਰਗਾ ਹੋਰ ਕੋਈ ਯੁਗ ਨਹੀਂ; ਇਸ ਯੁਗ ਵਿਚ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਹਰ ਘਰ, ਹਰ ਮਨੁੱਖ ਵਿਚ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰਾਂਗਾ।" "ਹੋਰ ਕਾਰਜ ਛੱਡ ਕੇ, ਤੇ ਵੱਡੀਆਂ ਤੇਉਹਾਰਾਂ ਨੂੰ ਪਹਿਲ ਦਿੰਦੇ ਹੋਏ, ਉਸ ਸਮੇਂ ਮੈਂ ਨਾਹ ਤਾਂ ਹਰੀ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਾਂਗਾ, ਨਾਂ ਹੀ ਤੈਨੂੰ ਸੰਸਾਰ ਵਿਚ ਫੈਲਾਵਾਂਗਾ।" "ਜੋ ਜੀਵ ਕਲੀ ਯੁਗ ਵਿਚ ਤੇਰੇ ਨਾਲ ਹਨ—even ਜੇ ਪਾਪੀ ਹੋਣ—ਉਹ ਨਿਡਰ ਹੋ ਕੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਦੇ ਮੰਦਰ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।" "ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਹਿਰਦੇ ਹਮੇਸ਼ਾ ਪ੍ਰੇਮ-ਰੂਪ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਭਰੇ ਹਨ, ਅਸ਼ੁੱਧ ਜੀਵ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਨੀਂਦ ਵਿਚ ਵੀ ਨੁਕਸਾਨ ਨਹੀਂ ਪਹੁੰਚਾ ਸਕਦੇ।" "ਨਾ ਭੂਤ, ਨਾ ਪ੍ਰੇਤ, ਨਾ ਦੈਤ, ਨਾ ਅਸੁਰ ਵੀ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮਨ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਭਰੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਛੂਹ ਕੇ ਵੀ ਨੁਕਸਾਨ ਨਹੀਂ ਪਹੁੰਚਾ ਸਕਦੇ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਭਗਤੀ, ਗਿਆਨ ਤੇ ਵੈਰਾਗ ਦੇ ਹਾਲਾਤ, ਕਲੀ ਯੁਗ ਦੇ ਦੁਖ ਤੇ ਆਸ, ਤੇ ਨਾਰਦ ਜੀ ਦੇ ਉਪਦੇਸ਼, ਸਭ ਨੇ ਇੱਕ ਪਿਆਰ ਭਰੀ ਕਹਾਣੀ ਵਾਂਗ ਰੂਪ ਧਾਰ ਲਿਆ।