ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਭਾਗਵਤਪੁਰਾਣਮ੍

ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਪਰਿੰਦਿਆਂ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਚੱਲ ਰਹੀ ਸੀ। ਜਦ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਮਾਂ-ਪਿਉਂ ਦੇ ਕੋਲ ਆ ਕੇ ਆਪਣੇ ਪਰਾਂ ਦੀ ਮਿੱਠੀ ਛੋਹ, ਮਧੁਰ ਬੋਲੀ ਅਤੇ ਪਿਆਰੇ ਹਾਵਭਾਵ ਦਿਖਾਏ, ਤਾਂ ਉਹ ਮਾਂ-ਪਿਉਂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਦਿਲ ਚੋਂ ਦੁੱਖ ਦੂਰ ਸੀ, ਖੁਸ਼ੀ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਨ ਲੱਗੇ। ਪਰ ਇਹ ਦੋਵੇਂ ਮਾਂ-ਪਿਉਂ, ਆਪਣੇ ਬੱਚਿਆਂ ਅਤੇ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ ਡੂੰਘੀ ਮਮਤਾ ਵਿੱਚ ਬੰਨ੍ਹੇ ਹੋਏ, ਵਿਸ਼ਣੂ ਦੀ ਮਾਇਆ ਵਿੱਚ ਫਸ ਕੇ, ਚਿੰਤਤ ਮਨ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਪਰਿਵਾਰ ਦੀ ਪਰਵਰਿਸ਼ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ। ਇੱਕ ਵਾਰ, ਇਹ ਦੋਵੇਂ ਘਰੇਲੂ ਪੰਛੀ ਆਪਣੇ ਬੱਚਿਆਂ ਲਈ ਖਾਣ ਦੀ ਤਲਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਘੁੰਮਣ ਲੱਗ ਪਏ। ਉਹ ਕਾਫੀ ਦੇਰ ਤਕ ਖੁਰਾਕ ਲੱਭਦੇ ਫਿਰਦੇ ਰਹੇ। ਇਧਰ, ਇੱਕ ਸ਼ਿਕਾਰੀ, ਜੋ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਫਿਰ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਨੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖ ਲਿਆ। ਜਦ ਉਹ ਬੱਚੇ ਆਪਣੇ ਘੋਸਲੇ ਦੇ ਨੇੜੇ ਆਏ, ਤਾਂ ਉਸ ਨੇ ਜਾਲ ਵਿਛਾ ਕੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਫੜ ਲਿਆ। ਮਾਂ-ਪਿਉਂ, ਜੋ ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਆਪਣੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਪਾਲਣ ਲਈ ਉਤਸੁਕ ਰਹਿੰਦੇ ਸਨ, ਖੁਰਾਕ ਲੈ ਕੇ ਵਾਪਸ ਘੋਸਲੇ ਆਏ। ਮਾਂ ਪੰਛੀ ਨੇ ਜਦ ਆਪਣੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਜਾਲ ਵਿੱਚ ਫਸਿਆ ਵੇਖਿਆ, ਉਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਲ ਚੀਕਦੀ ਹੋਈ, ਵੱਡੇ ਦੁੱਖ ਵਿੱਚ ਦੌੜ ਪਈ। ਆਪਣੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਬੰਨ੍ਹਿਆ ਵੇਖ ਕੇ, ਉਹ ਮਮਤਾ ਤੇ ਦੁੱਖ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹੋ ਗਈ, ਮਾਇਆ ਵਿੱਚ ਮਤਵਾਲੀ ਹੋ ਕੇ, ਆਪ ਵੀ ਜਾਲ ਵਿੱਚ ਫਸ ਗਈ। ਪਿਉਂ ਪੰਛੀ ਨੇ ਜਦ ਆਪਣੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ—ਜੋ ਉਸਦੀ ਜਾਨ ਤੋਂ ਵੀ ਵਧਕੇ ਪਿਆਰੇ ਸਨ—ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਨੂੰ, ਜੋ ਉਸਦੇ ਸਮਾਨ ਸੀ, ਬੰਨ੍ਹਿਆ ਵੇਖਿਆ, ਤਾਂ ਉਹ ਵੱਡੇ ਦੁੱਖ ਵਿੱਚ ਵਿਲਾਪ ਕਰਨ ਲੱਗ ਪਿਆ। ਉਹ ਆਖਣ ਲੱਗਾ, "ਹਾਏ, ਮੇਰਾ ਨਸੀਬ ਕਿੰਨਾ ਮਾੜਾ ਤੇ ਅਕਲ ਕਿੰਨੀ ਥੋੜ੍ਹੀ! ਮੈਨੂੰ ਘਰੇਲੂ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੰਤੁਸ਼ਟੀ ਨਹੀਂ ਮਿਲੀ, ਮੇਰੇ ਜੀਵਨ ਦੇ ਤਿੰਨ ਮੂਲ ਉਦੇਸ਼ ਵੀ ਅਧੂਰੇ ਰਹਿ ਗਏ। ਮੇਰੀ ਪਤਨੀ, ਜੋ ਮੇਰੀ ਅਤਿ ਪ੍ਰੀਤਮ ਤੇ ਘਰ ਦੀ ਲਕਸ਼ਮੀ ਸੀ, ਹੁਣ ਇਨ੍ਹਾਂ ਪੁੱਤਰਾਂ ਸਮੇਤ ਸਵਰਗ ਨੂੰ ਚਲੀ ਗਈ ਹੈ, ਤੇ ਇਹ ਘਰ ਸੁੰਝਾ ਹੋ ਗਿਆ। ਹੁਣ ਮੈਂ ਇਸ ਦੁੱਖੀ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ, ਵਧੇਰੇ ਦੁੱਖ ਸਹਿ ਕੇ, ਕਿਉਂ ਜੀਵਾਂ?" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਆਪਣੇ ਹੀ ਬੱਚਿਆਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਮੌਤ ਦੇ ਚੰਗਲ ਵਿੱਚ ਫਸ ਕੇ, ਉਹ ਪੰਛੀ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਤੀਰਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਮਾਇਆ ਵਿੱਚ ਅੰਨ੍ਹਾ ਹੋ ਕੇ ਡਿੱਗ ਪਿਆ। ਸ਼ਿਕਾਰੀ, ਜਿਸ ਨੇ ਇਹ ਸਭ ਫੜ ਲਿਆ ਸੀ, ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਉਹ ਪੰਛੀ, ਉਸ ਦੀ ਮੈਟ, ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਬੱਚਿਆਂ—ਇਹ ਸਾਰੇ ਘਰੇਲੂ ਪਰਿਵਾਰ—ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਘਰ ਲੈ ਗਿਆ। ਇਸ ਕਹਾਣੀ ਰਾਹੀਂ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਕਿ ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਆਪਣੇ ਮਨ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤ ਨਹੀਂ ਰੱਖਦਾ, ਦੁਲਤਾ ਵਿੱਚ ਮਸਤ ਰਹਿੰਦਾ ਤੇ ਪਰਿਵਾਰ ਨਾਲ ਅਤਿ ਲਗਾਵ ਰੱਖਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਸੰਬੰਧਾਂ ਵਿੱਚ ਬੰਨ੍ਹ ਕੇ ਡੁੱਬ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜਿਸ ਨੇ ਮਨੁੱਖਾ ਜਨਮ ਪਾ ਕੇ ਵੀ, ਜਿੱਥੇ ਮੁਕਤੀ ਦਾ ਦਰਵਾਜ਼ਾ ਖੁਲਿਆ ਹੈ, ਪੰਛੀ ਵਾਂਗ ਘਰੇਲੂ ਮੋਹ ਵਿੱਚ ਫਸਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਐਸਾ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਚੋਟੀ ਤੇ ਚੜ੍ਹ ਕੇ ਮੁੜ ਡਿੱਗ ਪਿਆ ਹੋਵੇ। ਇਸ ਤੋ ਬਾਅਦ, ਸੂਤ ਜੀ ਆਖਦੇ ਹਨ ਕਿ ਜਦ ਆਪਣੇ ਸੱਜਣਾਂ ਦੀ ਪਿਤਰ-ਤਰਪਣ ਲਈ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਿੱਚ ਸਾਰੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਗੰਗਾ ਜੀ ਉੱਤੇ ਗਈਆਂ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਪਾਣੀ ਅਰਪਣ ਕੀਤਾ, ਫਿਰ ਦੁਖੀ ਹੋ ਕੇ ਰੋਈਆਂ, ਅਤੇ ਹਰੀ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਅਤੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਦੀ ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਨਾਲ ਸੰਚਿਤ ਦਰਿਆ ਵਿੱਚ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕੀਤਾ। ਉੱਥੇ ਮਾਧਵ ਨੇ ਕੁਰੁ ਰਾਜਾ ਧ੍ਰਿਤਰਾਸ਼ਟਰ ਨੂੰ, ਉਸਦੇ ਛੋਟੇ ਭਰਾ, ਗਾਂਧਾਰੀ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਦੇ ਦੁੱਖ ਨਾਲ ਤੜਪ ਰਹੀ ਸੀ, ਪૃਥਾ ਅਤੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਸਮੇਤ ਬੈਠਾ ਵੇਖਿਆ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ, ਸਾਰਿਆਂ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੇ ਨਾਲ, ਆਪਣੇ ਸੱਜਣ ਗੁਆ ਚੁੱਕਿਆਂ ਨੂੰ ਸਮਝਾਇਆ ਕਿ ਕਾਲ ਦਾ ਚੱਕਰ ਸਭ ਉੱਤੇ ਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਕੋਈ ਟਾਲ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ। ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਨੇ ਅਜਾਤਸ਼ਤ੍ਰੂ, ਯਾਨੀ ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ ਨੂੰ, ਉਸ ਦਾ ਆਪਣਾ ਰਾਜ ਦੁਬਾਰਾ ਦਿੱਤਾ, ਜੋ ਜੂਏ ਵਿੱਚ ਖੋ ਗਿਆ ਸੀ, ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਅਧਰਮੀ ਰਾਜਿਆਂ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ, ਜੋ ਪਾਪੀ ਜੀਵਨ ਜੀ ਰਹੇ ਸਨ। ਉਸ ਨੇ ਤਿੰਨ ਵਾਰ ਅਸ਼ਵਮੇਧ ਯਜਨਾ ਕਰਵਾਈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਉਸ ਦੀ ਸ਼ੁੱਧ ਖ਼ਿਆਤਿ ਚਾਰ ਚੁਫੇਰੇ ਫੈਲ ਗਈ, ਇੰਦਰ ਵਾਂਗ। ਫਿਰ, ਪਾਂਡਵਾਂ ਨੂੰ ਵਿਦਾ ਕਰਕੇ, ਸਾਤ੍ਯਕੀ ਤੇ ਉਦ੍ਧਵ ਨਾਲ, ਅਤੇ ਵਿਆਸ ਆਦਿ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੀ ਆਦਰ-ਸਨਮਾਨ ਕਰਕੇ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਜੀ ਆਪਣੇ ਵਤਨ ਦੁਆਰਕਾ ਵੱਲ ਰਵਾਨਾ ਹੋਏ। ਪਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਉੱਤਰਾ ਮਿਲੀ, ਜੋ ਡਰ ਨਾਲ ਦੌੜਦੀ ਆਈ। ਉੱਤਰਾ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਮੈਨੂੰ ਬਚਾਓ, ਮੈਨੂੰ ਬਚਾਓ, ਹੇ ਮਹਾਨ ਯੋਗੀ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਦੇਵਤਾ, ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਸੁਆਮੀ! ਮੌਤ ਹਰ ਪਾਸੇ ਘੇਰ ਰਹੀ ਹੈ, ਮੇਰੇ ਲਈ ਤੁਹਾਡੇ ਬਿਨਾ ਹੋਰ ਕੋਈ ਆਸਰਾ ਨਹੀਂ। ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਇੱਕ ਲਾਲ ਹੋ ਰਹੀ ਲੋਹੇ ਦੀ ਤੀਰ ਮੇਰੇ ਵੱਲ ਆ ਰਹੀ ਹੈ! ਜੇ ਇਹ ਮੈਨੂੰ ਸਾੜ ਦੇਵੇ ਤਾਂ ਚੰਗਾ, ਪਰ ਮੇਰੇ ਅਣਜੰਮੇ ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਬਚਾ ਲਵੋ।" ਸੂਤ ਜੀ ਆਖਦੇ ਹਨ ਕਿ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਜੀ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਭਗਤਾਂ ਨਾਲ ਪਿਆਰ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਸਮਝ ਗਏ ਕਿ ਇਹ ਦ੍ਰੋਣਪੁੱਤਰ ਅਸ਼੍ਵਥਾਮਾ ਦਾ ਅਸਤ੍ਰ ਪਾਂਡਵ ਵੰਸ਼ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰਨ ਲਈ ਆ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਪੰਜੇ ਪਾਂਡਵਾਂ ਨੇ ਵੀ, ਉਹ ਤੀਰ ਆਪਣੇ ਵੱਲ ਆਉਂਦੇ ਵੇਖ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਹਥਿਆਰ ਚੁੱਕ ਲਏ। ਪਰ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਉੱਤੇ ਭਰੋਸਾ ਰੱਖਣ ਵਾਲਿਆਂ ਦੇ ਸਾਰੇ ਦੁੱਖ ਵੇਖ ਰਹੇ ਸਨ, ਆਪਣਾ ਸੁਦਰਸ਼ਨ ਚੱਕਰ ਲੈ ਕੇ ਆਪਣੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਨ ਲੱਗ ਪਏ। ਹਰੀ, ਜੋ ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੇ ਹਨ, ਆਪਣੀ ਯੋਗ-ਮਾਇਆ ਨਾਲ ਉੱਤਰਾ ਦੇ ਗਰਭ ਨੂੰ ਢੱਕ ਲਿਆ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਬ੍ਰਹਮਾਸ਼ਿਰ ਅਸਤ੍ਰ ਅਟੱਲ ਤੇ ਅਪਰਤਿਆਹਤ ਸੀ, ਪਰ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਦੀ ਵੈਸ਼ਨਵ ਸ਼ਕਤੀ ਅੱਗੇ ਉਹ ਨਿਸ਼ਕ੍ਰਿਆ ਹੋ ਗਿਆ। ਇਹ ਕੋਈ ਅਚੰਭਾ ਨਹੀਂ, ਕਿਉਂਕਿ ਅਚ੍ਯੁਤ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ, ਜੋ ਸਭ ਅਦਭੁਤ ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹਨ, ਆਪਣੀ ਮਾਇਆ ਨਾਲ ਇਹ ਸੰਸਾਰ ਰਚਦੇ, ਚਲਾਉਂਦੇ ਤੇ ਨਾਸ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਅਸਤ੍ਰ ਤੋਂ ਬਚ ਕੇ, ਉੱਤਰਾ, ਉਸਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਅਤੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਜੀ ਦੇ ਨਾਲ, ਧਰਮਵਤੀ ਪૃਥਾ ਨੇ ਵਿਦਾ ਲੈ ਰਹੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਨੂੰ ਆਖਿਆ: "ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦੀ ਹਾਂ, ਹੇ ਆਦਿ ਪੁਰਖ, ਪ੍ਰਭੂ, ਜੋ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ ਤੋਂ ਪਰੇ ਹੋ, ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਲਈ ਅਦ੍ਰਿਸ਼, ਪਰ ਹਮੇਸ਼ਾ ਅੰਦਰ ਤੇ ਬਾਹਰ ਮੌਜੂਦ ਹੋ। ਮਾਇਆ ਦੇ ਪਰਦੇ ਨਾਲ ਢੱਕੇ ਹੋਏ, ਅਜਨਮੀ ਤੇ ਅਵਿਨਾਸੀ, ਤੁਸੀਂ ਮੋਹ ਵਿੱਚ ਪਏ ਮਨੁੱਖਾਂ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਦਿੱਸਦੇ, ਜਿਵੇਂ ਨਟ ਆਪਣੀ ਭੂਮਿਕਾ ਵਿੱਚ ਲੁਕਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।" "ਤੁਸੀਂ ਸੰਨਿਆਸੀ, ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਅਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਮਨ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਭਗਤੀ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਲਈ ਆਉਂਦੇ ਹੋ, ਤਾਂ ਅਸੀਂ ਔਰਤਾਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਪਛਾਣ ਸਕਦੇ ਹਾਂ? ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ, ਵਾਸੁਦੇਵ, ਦੇਵਕੀ-ਨੰਦਨ, ਨੰਦ-ਯਸ਼ੋਦਾ ਦੇ ਲਾਲ, ਗੋਵਿੰਦ, ਤੁਹਾਨੂੰ ਵਾਰ ਵਾਰ ਨਮਸਕਾਰ। ਕੰਵਲ-ਨਾਭੀ, ਕੰਵਲ-ਮਾਲਾ, ਕੰਵਲ-ਨੇਤਰ, ਕੰਵਲ-ਚਰਣ ਵਾਲੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ।" "ਜਿਵੇਂ ਤੁਸੀਂ ਕਮਸ ਦੇ ਜੁਲਮ ਹੇਠਾਂ ਕਾਲੀ ਦੁਖੀ ਦੇਵਕੀ ਨੂੰ ਬਚਾਇਆ, ਉਵੇਂ ਹੀ ਤੂੰ ਬਾਰ-ਬਾਰ ਮੈਨੂੰ ਤੇ ਮੇਰੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਬਚਾਇਆ—ਜ਼ਹਿਰ ਤੋਂ, ਵੱਡੀ ਅੱਗ ਤੋਂ, ਰਾਕਸ਼ਸ ਦੀ ਨਜ਼ਰ ਤੋਂ, ਦੁਸ਼ਟਾਂ ਦੀ ਸਭਾ ਤੋਂ, ਜੰਗਲ ਦੀਆਂ ਮੁਸ਼ਕਲਾਂ ਤੋਂ, ਅਤੇ ਮਹਾਨ ਯੋਧਿਆਂ ਨਾਲ ਲੜਾਈਆਂ ਤੋਂ। ਦ੍ਰੌਣਪੁੱਤਰ ਦੇ ਅਸਤ੍ਰ ਤੋਂ ਵੀ, ਹੇ ਹਰੀ, ਤੂੰ ਸਾਡੀ ਰੱਖਿਆ ਕੀਤੀ।" "ਹੇ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਗੁਰੂ, ਇਹ ਮੁਸੀਬਤਾਂ ਸਾਡੇ ਉੱਤੇ ਹਮੇਸ਼ਾ ਆਉਂਦੀਆਂ ਰਹਿਣ, ਤਾਂ ਜੋ ਅਸੀਂ ਤੁਹਾਡਾ ਦਰਸ਼ਨ ਵਾਰ ਵਾਰ ਕਰੀਏ, ਕਿਉਂਕਿ ਤੇਰਾ ਦਰਸ਼ਨ ਮਿਲਣ ਤੇ ਮੁੜ ਮੁੜ ਜਨਮ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦਾ।