ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਭਾਗਵਤਪੁਰਾਣਮ੍

ਇੱਕ ਸਮੇਂ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਖੁਸ਼ਹਾਲ ਹੋ ਗਈ ਸੀ। ਪਿਆਰ ਭਰੀ ਜੋੜੀ ਆਪਣੇ ਬੱਚਿਆਂ ਦੀ ਸੰਭਾਲ ਕਰਦੀ ਸੀ, ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਮਾਸੂਮ ਬੋਲ-ਚਾਲ ਸੁਣ ਕੇ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਜਾਂਦੇ। ਜਦੋਂ ਉਹ ਛੋਟੇ-ਛੋਟੇ ਪੰਛੀ ਆਪਣੇ ਮਾਂ-ਪਿਓ ਦੇ ਕੋਲ ਆਉਂਦੇ, ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਪਰਾਂ ਦੀ ਮਿੱਠੀ ਛੁਹਟ, ਮਾਸੂਮ ਬੁਲਾਵਾਂ ਤੇ ਪਿਆਰੇ ਹਾਵ-ਭਾਵ, ਮਾਂ-ਪਿਓ ਦੇ ਦੁਖ-ਰਹਿਤ ਦਿਲ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ੀ ਦੇ ਜਾਂਦੇ। ਪਿਆਰ ਦੇ ਬੰਨ੍ਹੇ ਹੋਏ ਦਿਲ, ਪਰ ਵਿਸ਼ਣੂ ਦੀ ਮਾਇਆ ਵਿਚ ਫਸੇ, ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਪੰਛੀ ਚਿੰਤਿਤ ਮਨ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਬੱਚਿਆਂ ਅਤੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਪਰਵਰਿਸ਼ ਕਰਦੇ। ਇਕ ਦਿਨ, ਉਹ ਦੋ ਘਰਵਾਲੇ ਆਪਣੇ ਬੱਚਿਆਂ ਲਈ ਜੰਗਲ ਵਿਚ ਖਾਣਾ ਲੱਭਣ ਨਿਕਲੇ। ਉਹ ਜੰਗਲ ਵਿਚ ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਭਟਕਦੇ ਰਹੇ। ਉਥੇ, ਇੱਕ ਸ਼ਿਕਾਰੀ, ਜੋ ਜੰਗਲ ਵਿਚ ਮੌਕਿਆਂ-ਮੌਕੇ ਘੁੰਮ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਨੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਜਾਲ ਫੈਲਾਇਆ ਤੇ ਜਦ ਬੱਚੇ ਆਪਣੇ ਘੋਂਸਲੇ ਕੋਲ ਆਏ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਫੜ ਲਿਆ। ਮਰਦ ਤੇ ਮਹਿਲਾ ਪੰਛੀ, ਜੋ ਹਮੇਸ਼ਾ ਆਪਣੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਪਾਲਣ ਲਈ ਉਤਸੁਕ ਰਹਿੰਦੇ, ਖਾਣਾ ਲੈ ਕੇ ਆਪਣੇ ਘੋਂਸਲੇ ਵਾਪਸ ਆਏ। ਮਹਿਲਾ ਪੰਛੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਜਾਲ ਵਿਚ ਫਸਿਆ ਦੇਖਿਆ, ਉਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵੱਲ ਦੌੜੀ, ਤੇ ਬੱਚਿਆਂ ਦੇ ਰੋਣ ਨਾਲ ਖੁਦ ਵੀ ਗ਼ਮ ਵਿੱਚ ਪਈ। ਪਿਆਰ ਤੇ ਦੁਖ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ, ਮਾਇਆ ਵਿਚ ਭਟਕਦੀ, ਉਹ ਮਾਂ ਵੀ ਜਾਲ ਵਿਚ ਫਸ ਗਈ, ਆਪਣੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਬੰਨ੍ਹਿਆ ਦੇਖ ਕੇ, ਹੋਸ਼ ਗਵਾ ਬੈਠੀ। ਮਰਦ ਪੰਛੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪਿਆਰੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ—ਜੋ ਉਸ ਲਈ ਜਾਨ ਤੋਂ ਵੀ ਵਧ ਕੇ ਸਨ—ਤੇ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਨੂੰ, ਜੋ ਉਸਦੇ ਸਮਾਨ ਸੀ, ਜਾਲ ਵਿਚ ਫਸਿਆ ਦੇਖ ਕੇ, ਵੱਡੇ ਦੁਖ ਵਿਚ ਵਿਲਾਪ ਕੀਤਾ। "ਹਾਏ, ਮੇਰੀ ਦੁਖੀ ਹਾਲਤ ਵੇਖੋ! ਮੇਰੇ ਅਮਲ ਥੋੜ੍ਹੇ, ਮੇਰਾ ਮਨ ਮੂਰਖ। ਘਰਵਾਲੀ ਜੀਵਨ ਦੇ ਤਿੰਨ ਉਦੇਸ਼—ਧਰਮ, ਅਰਥ, ਕਾਮ—ਮੈਂ ਪੂਰੇ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਿਆ।" "ਜੋ ਪਤਨੀ ਮੇਰੀ ਭਗਵਤੀ ਸੀ, ਮੇਰੀ ਪ੍ਰੀਤਮ, ਉਹ ਮੈਨੂੰ ਖਾਲੀ ਘਰ ਵਿਚ ਛੱਡ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਸਮੇਤ, ਜੋ ਧਰਮਵਾਨ ਸਨ, ਸਵਰਗ ਚਲੀ ਗਈ। ਹੁਣ ਮੈਂ, ਇਸ ਖਾਲੀ ਘਰ ਵਿਚ, ਪਤਨੀ ਤੇ ਬੱਚਿਆਂ ਤੋਂ ਵਿਹੁਣ, ਦੁਖੀ, ਕਿਉਂ ਜੀਵਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਾਂ?" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਆਪਣੇ ਹੀ ਬੱਚਿਆਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ, ਮੌਤ ਦੀ ਪਕੜ ਵਿਚ ਆਇਆ, ਤੇ ਬੇਬਸੀ ਨਾਲ ਤੜਪਦਾ, ਉਹ ਪੰਛੀ, ਤੀਰਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਵੀ, ਅਗਿਆਨ ਵਿਚ ਡਿੱਗ ਗਿਆ। ਸ਼ਿਕਾਰੀ, ਜੋ ਕਠੋਰ ਦਿਲ ਵਾਲਾ ਸੀ, ਆਪਣਾ ਲਕੜੀ ਹਾਸਲ ਕਰ ਕੇ, ਪੰਛੀ, ਉਸ ਦੀ ਪਤਨੀ ਤੇ ਬੱਚਿਆਂ—ਜੋ ਘਰਵਾਲੇ ਸਨ—ਸਭ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਘਰ ਲੈ ਗਿਆ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਜੋ ਘਰਵਾਲਾ ਆਪਣੇ ਮਨ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ, ਦੁਵੈਤ ਵਿਚ ਰੁਚੀ ਰੱਖਦਾ, ਤੇ ਪਰਵਾਰ ਨੂੰ ਲਗਾਵਟ ਨਾਲ ਪਾਲਦਾ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਸੰਬੰਧਾਂ ਵਿਚ ਬੰਨ੍ਹ ਕੇ ਡੁੱਬ ਜਾਂਦਾ। ਜਿਸਨੇ ਮਨੁੱਖਾ ਜੀਵਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ, ਜਿੱਥੇ ਮੁਕਤੀ ਦਾ ਦਰਵਾਜ਼ਾ ਖੁੱਲਾ ਹੈ, ਪਰ ਉਹ ਪੰਛੀ ਵਾਂਗ ਘਰਵਾਲੀ ਜੀਵਨ ਵਿਚ ਹੀ ਜੁੜਿਆ ਰਹਿੰਦਾ, ਉਹ "ਚੜ੍ਹ ਕੇ ਡਿੱਗਣ ਵਾਲਾ" ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ। ਫਿਰ, ਸੂਤ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਆਪਣੇ ਮਰੇ ਹੋਏ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਲਈ ਪਾਣੀ ਦੇਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਦੇ ਨੇਤ੍ਰਤਵ ਹੇਠ, ਸਤਰੀਆਂ ਗੰਗਾ ਨਦੀ ਵੱਲ ਗਈਆਂ। ਪਾਣੀ ਅਰਪਣ ਕਰਕੇ ਤੇ ਦੁਖ ਨਾਲ ਦੁਬਾਰਾ ਵਿਲਾਪ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਹਰੀ ਦੇ ਕਮਲ-ਚਰਨਾਂ ਤੇ ਅਜਨਮ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੁਆਰਾ ਪਵਿੱਤਰ ਕੀਤੀ ਨਦੀ ਵਿਚ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕੀਤਾ। ਉਥੇ, ਮਾਧਵ ਨੇ ਕੁਰੁ ਰਾਜਾ ਧ੍ਰਿਤਰਾਸ਼ਟਰ ਨੂੰ, ਆਪਣੇ ਛੋਟੇ ਭਰਾ ਨਾਲ, ਗਾਂਧਾਰੀ—ਜੋ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਦੇ ਦੁਖ ਵਿਚ ਪਈ ਸੀ—ਪ੍ਰਿਥਾ ਤੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਦੇ ਨਾਲ ਬੈਠਾ ਦੇਖਿਆ। ਉਸ ਨੇ, ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਸਮੇਤ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਨੂੰ ਗੁਆ ਕੇ ਦੁਖੀ ਸਨ, ਸਮਝਾਇਆ ਕਿ ਸਮਾਂ ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਵਿਚ ਅਟੱਲ ਹੈ, ਜਿਸਨੂੰ ਕੋਈ ਰੋਕ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ। ਅਜਾਤਸ਼ਤ੍ਰੂ ਨੂੰ, ਜਿਸ ਦੀ ਰਿਆਸਤ ਜੂਆਰੀਆਂ ਨੇ ਛੀਨ ਲਈ ਸੀ, ਮੁੜ ਰਾਜ ਦਿੱਤਾ, ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਅਧਰਮੀ ਰਾਜਿਆਂ ਨੂੰ, ਜੋ ਕਚਾ ਦੇ ਛੂਹੇ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦਾਗੀ ਹੋ ਗਈ ਸੀ, ਮਾਰ ਕੇ, ਆਪਣਾ ਉਦੇਸ਼ ਪੂਰਾ ਕੀਤਾ। ਉਸ ਨੇ, ਉਸ ਤੋਂ ਤਿੰਨ ਅਸ਼ਵਮੇਧ ਯਜਨ ਕਰਵਾਏ, ਸਭ ਵਧੀਆ ਵਿਵਸਥਾ ਨਾਲ, ਤੇ ਆਪਣੀ ਪਵਿੱਤਰ ਖ਼ੁਸ਼ਬੂ ਚਾਰ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿਚ ਫੈਲਾ ਦਿੱਤੀ, ਇੰਦਰ ਵਾਂਗ। ਪਾਂਡਵਾਂ ਦੇ ਪੁੱਤਰਾਂ, ਸਾਤਯਕੀ ਤੇ ਉਦਧਵ ਦੇ ਨਾਲ, ਤੇ ਵਿਆਸ ਅਤੇ ਹੋਰ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਵੱਲੋਂ ਸਨਮਾਨਿਤ ਹੋ ਕੇ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਨੇ ਵੀ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਸਨਮਾਨ ਦਿੱਤਾ। ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ! ਦਵਾਰਕਾ ਜਾਣ ਦਾ ਨਿਸ਼ਚੈ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਰਥ 'ਤੇ ਚੜ੍ਹ ਗਿਆ, ਪਰ ਉਤਰਾਅ, ਜੋ ਡਰ ਨਾਲ ਭਰੀ ਹੋਈ, ਉਸ ਵੱਲ ਦੌੜਦੀ ਆਈ। ਉਤਰਾਅ ਨੇ ਕਿਹਾ: "ਮੇਰੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰੋ, ਮੇਰੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰੋ, ਹੇ ਮਹਾਂਯੋਗੀ, ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਦੇਵ, ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਸਵਾਮੀ! ਮੈਨੂੰ ਤੇਰੇ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਹੋਰ ਕੋਈ ਆਸਰਾ ਨਹੀਂ ਦਿੱਸਦਾ, ਜਿੱਥੇ ਮੌਤ ਹਰ ਪਾਸੇ ਘੇਰੀ ਹੋਈ ਹੈ।" "ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ! ਇੱਕ ਤਪਦਾ ਲੋਹਾ ਦਾ ਤੀਰ ਮੇਰੇ ਵੱਲ ਆ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਜੇ ਇਹ ਮੈਨੂੰ ਸਾੜ ਦੇਵੇ, ਤਾਂ ਵੀ ਠੀਕ, ਪਰ, ਹੇ ਮਾਲਕ! ਮੇਰੇ ਅਜਨਮ ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਨਾ ਹੋਣ ਦਿਓ।" ਸੂਤ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਉਸਦੇ ਬੋਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਭਗਵਾਨ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਭਗਤਾਂ ਨਾਲ ਪਿਆਰ ਕਰਦਾ, ਸਮਝ ਗਿਆ ਕਿ ਦ੍ਰੋਣ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਦਾ ਹਥਿਆਰ ਪਾਂਡਵ ਵੰਸ਼ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰਨ ਲਈ ਹੈ। ਫਿਰ, ਹੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੇ ਸਰਵੋਤਮ, ਪੰਜ ਪਾਂਡਵਾਂ ਨੇ, ਤਪਦੇ ਤੀਰਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਵੱਲ ਆਉਂਦੇ ਵੇਖ, ਆਪਣਾ ਹਥਿਆਰ ਚੁੱਕ ਲਿਆ। ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਮਨ ਸਿਰਫ਼ ਉਸ 'ਤੇ ਟਿਕੇ ਹੋਏ, ਤੇ ਮੁਸੀਬਤ ਆਉਂਦੀ ਵੇਖ, ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ Sudarshan ਚਕਰ ਨਾਲ ਕੀਤੀ। ਹਰੀ, ਜੋ ਯੋਗਾ ਦੇ ਮਾਹਰ ਤੇ ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਅੰਦਰ ਵੱਸਦਾ ਹੈ, ਆਪਣੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਉਤਰਾਅ ਦੇ ਗਰਭ ਨੂੰ ਢੱਕ ਲਿਆ, ਜੋ ਕੁਰੁ ਵੰਸ਼ ਦੀ ਵਾਰਿਸ ਸੀ। Brahmaśiras ਹਥਿਆਰ, ਜੋ ਅਟੱਲ ਤੇ ਅਪਰਤਿਆਹ ਹੈ, ਹੇ ਭ੍ਰਿਗੂਆਂ ਦੇ ਸਰਵੋਤਮ, ਉਹ ਵੀ ਤੇਰੀ ਵਿਸ਼ਣੂ ਸ਼ਕਤੀ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਨਿਰਸ਼ਕ ਹੋ ਗਿਆ। ਇਹ ਅਚੰਭਾ ਨਾ ਸਮਝੋ, ਕਿਉਂਕਿ ਅਚੂਤ, ਜੋ ਸਭ ਅਚੰਭਿਆਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ, ਉਹ ਜਨਮ-ਮਰਨ-ਸੰਸਾਰ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਮਾਇਆ ਨਾਲ ਰਚਦਾ, ਸੰਭਾਲਦਾ ਤੇ ਨਸ਼ਟ ਕਰਦਾ। ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਤੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਸਮੇਤ, ਧਰਮਵਾਨ ਪ੍ਰਿਥਾ ਨੇ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ, ਜੋ ਵਿਦਾ ਹੋਣ ਵਾਲਾ ਸੀ, ਨੂੰ ਇਹ ਬੋਲ ਕਹੇ: ਕੁੰਤੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: "ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦੀ ਹਾਂ, ਮੂਲ ਪੁਰਖ, ਪ੍ਰਭੂ, ਜੋ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ ਤੋਂ ਪਾਰ, ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਤੋਂ ਅਦ੍ਰਿਸ਼, ਪਰ ਅੰਦਰ ਤੇ ਬਾਹਰ ਮੌਜੂਦ ਹੋ।" "ਮਾਇਆ ਦੇ ਪਰਦੇ ਨਾਲ ਢੱਕੇ ਹੋਏ, ਅਗਿਆਤ ਤੇ ਅਵਿਨਾਸੀ, ਤੁਸੀਂ ਮੂਰਖਾਂ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਦਿੱਸਦੇ, ਜਿਵੇਂ ਅਦਾਕਾਰ ਆਪਣੇ ਭੇਸ ਵਿਚ ਲੁਕਿਆ ਹੋਵੇ।" "ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਵਿਰਾਗੀਆਂ, ਸ਼ੁੱਧ ਮਨ ਵਾਲੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਵਿਚ ਭਗਤੀ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਲਈ, ਤੁਸੀਂ ਆਉਂਦੇ ਹੋ; ਫਿਰ, ਅਸੀਂ ਔਰਤਾਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਜਾਣ ਸਕਦੇ?" "ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ, ਵਾਸੁਦੇਵ, ਦੇਵਕੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਨੰਦ ਤੇ ਗੋਪਾਂ ਦੇ ਲਾਡਲੇ, ਗੋਵਿੰਦ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦੀ ਹਾਂ।" "ਕਮਲ-ਨਾਭੀ, ਕਮਲ-ਮਾਲਾ, ਕਮਲ-ਨੈਣ, ਤੇ ਕਮਲ-ਚਰਨ ਵਾਲੇ, ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ।" "ਜਿਵੇਂ ਹ੍ਰਿਸ਼ੀਕੇਸ਼ ਨੇ, ਕਮਸਾ ਦੀ ਕੈਦ ਵਿਚ ਪਈ, ਦੁਖੀ ਦੇਵਕੀ ਨੂੰ ਛੁਟਕਾਰਾ ਦਿੱਤਾ, ਤਿਵੇਂ, ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਤੁਸੀਂ ਮੈਨੂੰ ਤੇ ਮੇਰੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਮੁਸੀਬਤਾਂ ਤੋਂ ਮੁੜ-ਮੁੜ ਬਚਾਇਆ।" "ਜਹਿਰੀਲੇ ਵਿਸ਼ ਤੋਂ, ਵੱਡੀ ਅੱਗ ਤੋਂ, ਰਾਖਸ਼ਸ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਤੋਂ, ਦੁਸ਼ਟਾਂ ਦੀ ਸਭਾ ਤੋਂ, ਜੰਗਲ ਦੀਆਂ ਮੁਸ਼ਕਲਾਂ ਤੋਂ, ਅਨੇਕ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਯੋਧਿਆਂ ਨਾਲ ਜੰਗਾਂ ਤੋਂ, ਤੇ ਦ੍ਰੋਣ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਦੇ ਹਥਿਆਰ ਤੋਂ, ਹੇ ਹਰੀ, ਤੁਸੀਂ ਸਾਡੀ ਰੱਖਿਆ ਕੀਤੀ।