ਅਸ਼੍ਵਥਾਮਾ, ਜੋ ਕਿ ਬੱਚੇ ਦੇ ਹੱਤਿਆ ਦੇ ਪਾਪ ਕਰਕੇ ਆਪਣੀ ਚਮਕ ਗੁਆ ਚੁੱਕਾ ਸੀ ਤੇ ਜਿਸ ਦੀ ਕਮਰ ’ਚ ਰੱਸੀ ਨਾਲ ਬੰਨ੍ਹ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ, ਉਸਨੂੰ ਉਸ ਦੀ ਮਾਣ-ਮਰਿਆਦਾ ਅਤੇ ਮੂਲ ਰਤਨ ਦੀ ਰੌਸ਼ਨੀ ਤੋਂ ਵੀ ਵੰਜਿਤ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਉਸਨੂੰ ਪਾਂਡਵਾਂ ਦੇ ਸ਼ਿਵਿਰ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਲੈ ਜਾਇਆ ਗਿਆ। ਜਿਹੜੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਸਿਰਫ ਨਾਮ ਦੇ ਹੀ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਸਰੀਰਕ ਦੰਡ—ਸਿਰ ਮੁੰਡਾਉਣਾ, ਧਨ-ਦੌਲਤ ਲੈ ਲੈਣਾ ਅਤੇ ਦੇਸ਼ ਤੋਂ ਨਿਕਾਲ ਦੇਣਾ—ਇਹੀ ਹੈ; ਹੋਰ ਕੋਈ ਦੰਡ ਨਹੀਂ। ਸਾਰੇ ਪਾਂਡਵ, ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਮੌਤ ਦੇ ਦੁੱਖ ਨਾਲ ਪਰੇਸ਼ਾਨ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਸਮੇਤ, ਆਪਣੇ ਮਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਦੀ ਅੰਤਿਮ ਕ੍ਰਿਆ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਮੁਰਦੇ ਨੂੰ ਲਿਜਾਣਾ। ਫਿਰ, ਸ੍ਰੀ ਭਗਵਾਨ ਨੇ ਕਿਹਾ, “ਤੁਸੀਂ ਜੋ ਪੁੱਛਿਆ, ਹੇ ਧਨਵੰਤ ਵਿਅਕਤੀ, ਓਹੀ ਮੇਰਾ ਮਨੋਰਥ ਸੀ। ਬ੍ਰਹਮਾ, ਸ਼ਿਵ ਤੇ ਸਾਰੇ ਲੋਕਪਾਲ ਮੇਰੇ ਧਾਮ ਵਿਚ ਵੱਸਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ।” ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਲੋਕ ਖੁਸ਼ਹਾਲੀ ਨਾਲ ਜੀਅ ਰਹੇ ਸਨ, ਜਦੋਂ ਪਿਆਰ ਭਰੀ ਜੋੜੀ ਆਪਣੇ ਬੱਚਿਆਂ ਦੀ ਸੰਭਾਲ ਕਰਦੀ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮਿੱਠੀ ਬੋਲੀਆਂ ਤੇ ਕੂਕਣ ਸੁਣ ਕੇ ਖੁਸ਼ ਹੁੰਦੀ। ਉਹ ਮਾਂ-ਪਿਉ, ਆਪਣੇ ਬੱਚਿਆਂ ਦੇ ਪੰਖਾਂ ਦੀ ਹੌਲੀ ਛੁਹਾਰ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਕੂਕ ਤੇ ਮੋਹਕ ਅੰਦਾਜ਼ ਨਾਲ, ਦੁੱਖ-ਰਹਿਤ ਹੋ ਕੇ ਅੰਦਰੋਂ ਖੁਸ਼ੀ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਦੇ। ਪਰ, ਵਿਣੂ ਦੀ ਮਾਇਆ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਹੇਠ, ਦਿਲੋਂ ਮੋਹ ਦੇ ਬੰਧਨ ਵਿਚ ਫਸੇ ਹੋਏ, ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਮਾਂ-ਪਿਉ ਚਿੰਤਾ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਬੱਚਿਆਂ ਤੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕਰਦੇ। ਇੱਕ ਵਾਰ ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਘਰੇਲੂ ਪੰਛੀ ਆਪਣੇ ਬੱਚਿਆਂ ਲਈ ਜੰਗਲ ਵਿਚ ਖਾਣਾ ਲੱਭਣ ਨਿਕਲੇ ਤੇ ਕਈ ਸਮਾਂ ਭਟਕਦੇ ਰਹੇ। ਇਸ ਦੌਰਾਨ, ਇੱਕ ਸ਼ਿਕਾਰੀ, ਜੋ ਜੰਗਲ ਵਿਚ ਫਿਰ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਘੋਸਲੇ ਕੋਲ ਆਉਂਦੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਜਾਲ ਵਿਚ ਫਸਾ ਲਿਆ। ਮਾਂ-ਪਿਉ, ਜਦ ਖਾਣਾ ਲੈ ਕੇ ਘੋਸਲੇ ਵਾਪਸ ਆਏ, ਮਾਂ-ਪੰਛੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਜਾਲ ਵਿਚ ਫਸਿਆ ਦੇਖਿਆ, ਤਾਂ ਉਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵੱਲ ਰੋਦੀ ਹੋਈ, ਵੱਡੇ ਦੁੱਖ ਨਾਲ ਦੌੜ ਪਈ। ਮੋਹ ਤੇ ਦੁਖ ਨਾਲ ਭਰੀ, ਮਾਇਆ ਵਿਚ ਭੁੱਲੀ ਹੋਈ, ਉਹ ਮਾਂ ਆਪਣੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਫਸਿਆ ਵੇਖ ਕੇ ਆਪ ਵੀ ਜਾਲ ਵਿਚ ਫਸ ਗਈ। ਪਿਉ-ਪੰਛੀ ਨੇ, ਆਪਣੇ ਬੱਚਿਆਂ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਨੂੰ ਜਾਲ ਵਿਚ ਫਸਿਆ ਦੇਖ, ਵੱਡਾ ਵਿਲਾਪ ਕੀਤਾ। ਉਸ ਨੇ ਸੋਚਿਆ, “ਹਾਏ ਮੇਰੀ ਮੰਦਾ ਕismet! ਘਰੇਲੂ ਜੀਵਨ ਵਿਚ ਮੈਨੂੰ ਨਾ ਕੋਈ ਸੰਤੋਖ ਮਿਲਿਆ, ਨਾ ਕੋਈ ਉਪਲਬਧੀ। ਮੇਰੀ ਪਿਆਰੀ ਪਤਨੀ, ਜੋ ਮੇਰੀ ਦੇਵੀ ਸੀ, ਮੈਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ, ਸਾਥੀ ਪੁੱਤਰਾਂ ਸਮੇਤ, ਸਵਰਗ ਨੂੰ ਚਲੀ ਗਈ। ਹੁਣ ਇਸ ਸੁੰਨੇ ਘਰ ਵਿਚ, ਵਿਆਥਾ-ਭਰੇ ਜੀਵਨ ਵਿਚ, ਮੈਂ ਕਿਉਂ ਜੀਉਂ?” ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਆਪਣੀ ਹੀ ਸੰਤਾਨ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ, ਮੌਤ ਦੇ ਵੱਸ ਵਿਚ ਆਇਆ, ਉਹ ਬੇਚਾਰਾ ਪੰਛੀ ਵੀ, ਤੀਰਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖਦੇ ਹੋਏ ਵੀ, ਮੂਰਖਤਾ ਵਿਚ ਡਿੱਗ ਪਿਆ। ਸ਼ਿਕਾਰੀ ਨੇ, ਆਪਣਾ ਮਨੋਰਥ ਪੂਰਾ ਕਰਕੇ, ਮਾਂ-ਪਿਉ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਬੱਚਿਆਂ—ਸਭ ਘਰੇਲੂ ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ—ਫੜ੍ਹ ਕੇ ਆਪਣੇ ਘਰ ਲੈ ਗਿਆ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਜਿਹੜਾ ਘਰੇਲੂ ਜੀਵਨ ਦੇ ਮੋਹ ਵਿਚ ਫਸਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਦੁਲੈਤਾਂ ਵਿਚ ਖੁਸ਼ੀ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਹੀ ਸੰਬੰਧਾਂ ਵਿਚ ਬੰਨ੍ਹ ਕੇ ਡੁੱਬ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜਿਸ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਮਨੁੱਖਾ ਜਨਮ ਮਿਲਿਆ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਮੁਕਤੀ ਦਾ ਦਰਵਾਜਾ ਖੁੱਲਾ ਹੈ, ਪਰ ਉਹ ਵੀ ਪੰਛੀ ਵਾਂਗ ਘਰੇਲੂ ਮੋਹ ਵਿਚ ਫਸਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਸਨੂੰ ਅਜਿਹਾ ਸਮਝੋ ਜਿਵੇਂ ਚੜ੍ਹ ਕੇ ਡਿੱਗ ਪਿਆ ਹੋਵੇ। ਫਿਰ, ਸੂਤ ਜੀ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਫਿਰ, ਆਪਣੇ ਮਰੇ ਹੋਏ ਸੱਜਣਾਂ ਲਈ ਪਾਣੀ ਦੇਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ, ਦ੍ਰੌਪਦੀ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਹੇਠ ਔਰਤਾਂ ਗੰਗਾ ਨਦੀ ਉੱਤੇ ਗਈਆਂ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਪਾਣੀ ਅਰਪਣ ਕੀਤਾ, ਦੁੱਖ ਨਾਲ ਰੋਈਆਂ, ਅਤੇ ਫਿਰ ਹਰੀ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਤੇ ਅਜਨਮੀ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨਾਲ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋਈ ਨਦੀ ਵਿਚ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕੀਤਾ। ਉਥੇ, ਮਾਧਵ ਨੇ ਕੁਰੁ ਰਾਜਾ ਧ੍ਰਿਤਰਾਸ਼ਟਰ ਨੂੰ, ਆਪਣੇ ਛੋਟੇ ਭਰਾ, ਗਾਂਧਾਰੀ (ਜੋ ਪੁੱਤਰਾਂ ਦੀ ਮੌਤ ਨਾਲ ਦੁਖੀ ਸੀ), ਪ੍ਰਿਥਾ ਅਤੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਨਾਲ, ਬੈਠਿਆ ਵੇਖਿਆ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ, ਸਾਧੂਆਂ ਸਮੇਤ, ਆਪਣੇ ਪਰਿਵਾਰ ਦੇ ਗੁਆਚੇ ਹੋਏ, ਦੁਖੀ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਸਮਝਾਇਆ ਕਿ ਸਮੇਂ ਦੀ ਲੀਲਾ ਅਟੱਲ ਹੈ, ਜਿਸਨੂੰ ਕੋਈ ਰੋਕ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ। ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਨੇ ਅਜਾਤਸ਼ਤ੍ਰੁ ਨੂੰ ਉਸ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਵਾਪਸ ਦਿਵਾਈ, ਜੋ ਜੂਏ ਵਿਚ ਖੋ ਗਈ ਸੀ, ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਅਧਰਮੀ ਰਾਜਿਆਂ ਨੂੰ ਮਾਰਿਆ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਜਿੰਦਗੀ ਪਾਪ ਨਾਲ ਲਤਪਤ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਤਿੰਨ ਅਸ਼੍ਵਮੇਧ ਯਗ੍ਯ ਕਰਵਾਏ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸ਼ੁੱਧ ਖਿਆਤੀ ਚਹੁੰ ਦਿਸ਼ਾਂ ਵਿਚ ਫੈਲ ਗਈ, ਇੰਦਰ ਵਾਂਗ। ਫਿਰ, ਪਾਂਡਵਾਂ ਨੂੰ ਵਿਦਾ ਕਰਕੇ, ਸਾਤ੍ਯਕੀ, ਉਧਵ ਅਤੇ ਵਿਆਸ ਆਦਿ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੇ ਸਨਮਾਨ ਨਾਲ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਆਦਰ ਕੀਤਾ। ਜਦ ਉਹ ਦ੍ਵਾਰਕਾ ਵੱਲ ਚਲਣ ਲਈ ਰਥ ’ਤੇ ਚੜ੍ਹੇ, ਉਤਰਾ ਡਰੀ ਹੋਈ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਵੱਲ ਦੌੜੀ ਆਈ। ਉਤਰਾ ਨੇ ਬੇਨਤੀ ਕੀਤੀ, “ਮੇਰੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰੋ, ਹੇ ਮਹਾਨ ਯੋਗੀ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਦੇਵ, ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ! ਮੈਨੂੰ ਤੇਰੇ ਬਿਨਾ ਹੋਰ ਕੋਈ ਆਸਰਾ ਨਹੀਂ, ਜਦ ਮੌਤ ਹਰ ਪਾਸੇ ਘੇਰ ਲੈਣੀ ਹੈ। ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ! ਇੱਕ ਜਲਦਾ ਲੋਹੇ ਦਾ ਤੀਰ ਮੇਰੇ ਵੱਲ ਵਧ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇਹ ਮੈਨੂੰ ਸਾੜ ਦੇਵੇ, ਪਰ ਮੇਰੇ ਅਜਨਮੇ ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਨਾ ਹੋਵੇ।” ਸੂਤ ਜੀ ਨੇ ਦੱਸਿਆ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਬਚਨਾਂ ਨੂੰ ਸੁਣਕੇ, ਭਗਵਾਨ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਭਗਤਾਂ ਉੱਤੇ ਕ੍ਰਿਪਾਲੂ ਹਨ, ਸਮਝ ਗਏ ਕਿ ਇਹ ਹਥਿਆਰ ਦ੍ਰੋਣਪੁੱਤਰ ਨੇ ਪਾਂਡਵ ਵੰਸ਼ ਖਤਮ ਕਰਨ ਲਈ ਛੱਡਿਆ ਹੈ। ਉਸ ਵੇਲੇ, ਪੰਜੇ ਪਾਂਡਵਾਂ ਨੇ, ਜਲਦੇ ਤੀਰਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਵੱਲ ਆਉਂਦੇ ਵੇਖ, ਆਪਣੇ ਹਥਿਆਰ ਚੁੱਕ ਲਏ। ਪਰ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮਨ ਸਿਰਫ ਉਸ ਉੱਤੇ ਟਿਕੇ ਹੋਏ ਸਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਆਫਤ ਵੇਖ ਕੇ, ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸੁਦਰਸ਼ਨ ਚੱਕਰ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕੀਤੀ। ਹਰੀ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਅੰਦਰ ਵਸਦੇ ਹਨ, ਆਪਣੇ ਯੋਗ-ਬਲ ਨਾਲ, ਉਤਰਾ ਦੇ ਗਰਭ ਵਿਚਲੇ ਬੱਚੇ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕੀਤੀ। ਭਾਵੇਂ ਬ੍ਰਹਮਾਸ਼ਿਰਸ ਹਥਿਆਰ ਅਟੱਲ ਤੇ ਅਪਰਤਿਆਹ ਹੈ, ਪਰ ਜਦ ਉਹ ਵੈਸ਼ਨਵ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਟਕਰਾਇਆ, ਉਹ ਨਿਰਸਾਰ ਹੋ ਗਿਆ। ਇਹ ਅਚੰਭਾ ਨਹੀਂ, ਕਿਉਂਕਿ ਅਚ੍ਯੁਤ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਚਮਤਕਾਰਾਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹਨ, ਉਹੀ ਆਪਣੀ ਮਾਇਆ ਨਾਲ ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਰਚਨਾ, ਪਾਲਣਾ ਤੇ ਸੰਹਾਰ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਤੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਸਮੇਤ, ਧਰਮਣੀ ਪ੍ਰਿਥਾ ਨੇ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਨੂੰ, ਜੋ ਚਲਣ ਲੱਗੇ ਸਨ, ਆਖਿਆ: “ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦੀ ਹਾਂ, ਹੇ ਆਦਿ-ਪੁਰਖ, ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਜੋ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ ਤੋਂ ਪਰੇ, ਅਦ੍ਰਿਸ਼੍ਯ, ਪਰ ਸਭ ਵਿਚ ਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਮੌਜੂਦ ਹੈ। ਤੂੰ ਮਾਇਆ ਦੇ ਪਰਦੇ ਨਾਲ ਢੱਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਅਗੋਚਰ ਤੇ ਅਵਿਨਾਸੀ ਹੈ, ਮੋਹ ਵਿਚ ਫਸੇ ਲੋਕ ਤੈਨੂੰ ਨਹੀਂ ਵੇਖ ਸਕਦੇ, ਜਿਵੇਂ ਨਟ ਆਪਣੇ ਭੇਸ ਵਿਚ ਲੁਕਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ, ਜੋ ਉੱਤਮ ਵੈਰਾਗੀ ਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਹਿਰਦੇ ਵਾਲੇ ਸਾਧੂ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਭਗਤੀ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਲਈ ਤੂੰ ਆਉਂਦਾ ਹੈਂ; ਪਰ ਅਸੀਂ ਔਰਤਾਂ ਭਲਾ ਤੈਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਸਮਝ ਸਕਦੇ ਹਾਂ?