ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਭਾਗਵਤਪੁਰਾਣਮ੍

ਭਗਵਾਨ ਨੇ ਅਰਜੁਨ ਨੂੰ ਸਿੱਧਾ ਸਲਾਹ ਦਿੱਤੀ: "ਬ੍ਰਾਹਮਣ—even ਜੇ ਉਹ ਅਤਿਅਚਾਰੀ ਹੋਵੇ—ਉਹਨੂੰ ਮਾਰਿਆ ਨਹੀਂ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ; ਪਰ ਅਤਿਅਚਾਰੀ ਮਰਨ ਦੇ ਯੋਗ ਹੈ। ਮੈਂ ਦੋਵੇਂ ਪਾਸੇ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਦਿੱਤੀ ਹੈ—ਮੇਰੀ ਆਗਿਆ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰੋ।" ਫਿਰ, ਭਗਵਾਨ ਨੇ ਅਰਜੁਨ ਨੂੰ ਯਾਦ ਦਿਵਾਇਆ ਕਿ ਉਹ ਕੁਰੂ ਵੰਸ਼ ਲਈ ਜੋ ਵਾਅਦਾ ਕੀਤਾ ਸੀ, ਜੋ ਭੀਮਸੇਨ, ਦ੍ਰੌਪਦੀ ਅਤੇ ਖੁਦ ਭਗਵਾਨ ਨੂੰ ਪਿਆਰਾ ਸੀ, ਉਹ ਪੂਰਾ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ। ਸੂਤ ਜੀ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਹਰਿ ਦੀ ਮਰਜੀ ਨੂੰ ਸਮਝ ਕੇ, ਅਰਜੁਨ ਨੇ ਆਪਣੀ ਤਲਵਾਰ ਨਾਲ ਦਵਿਜ (ਅਸ਼ਵਥਾਮਾ) ਦੇ ਸਿਰ ਤੋਂ ਮਣੀ ਅਤੇ ਵਾਲ ਕੱਟ ਦਿੱਤੇ। ਫਿਰ, ਉਸ ਨੂੰ ਬੰਨ੍ਹ ਕੇ, ਜਿਸ ਦੀ ਚਮਕ ਪੁਤ੍ਰ-ਹੱਤਿਆ ਦੇ ਪਾਪ ਕਰਕੇ ਮੰਦ ਹੋ ਚੁਕੀ ਸੀ, ਮਣੀ ਦੀ ਰੌਸ਼ਨੀ ਤੋਂ ਵੰਜਿਤ ਕਰਕੇ, ਅਰਜੁਨ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਸ਼ਿਵਿਰ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਲੈ ਗਿਆ। ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨਾਮ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਲਈ—ਸਿਰ ਮੁੰਡਣਾ, ਧਨ ਲੈ ਲੈਣਾ, ਅਤੇ ਦੇਸ਼ ਤੋਂ ਕੱਢ ਦੇਣਾ—ਇਹੀ ਸਰੀਰਕ ਸਜ਼ਾ ਹੈ; ਹੋਰ ਕੋਈ ਨਹੀਂ। ਪਾਂਡਵ—all ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਮੌਤ ਦੇ ਦੁੱਖ ਵਿੱਚ—ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਦੇ ਨਾਲ, ਆਪਣੇ ਮਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਦੀ ਅੰਤਿਮ ਕ੍ਰਿਆ ਕੀਤੀ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਸ਼ਵ ਲਿਜਾਉਣਾ। ਫਿਰ, ਸੱਤਵਾਂ ਅਧਿਆਇ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ। ਭਗਵਾਨ ਨੇ ਕਿਹਾ: "ਤੁਸੀਂ ਜੋ ਮੈਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ ਹੈ, ਹੇ ਭਾਗ੍ਯਵਾਨ, ਉਹੀ ਮੈਂ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ। ਬ੍ਰਹਮਾ, ਸ਼ਿਵ, ਅਤੇ ਲੋਕ-ਪਾਲ, ਸਭ ਮੇਰੇ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਵਸਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ।" ਲੋਕ ਸੁਖੀ ਹੋ ਗਏ, ਜਿਵੇਂ ਪਿਆਰ ਭਰੀ ਜੋੜੀ ਆਪਣੇ ਬੱਚਿਆਂ ਦੀ ਦੇਖਭਾਲ ਕਰ ਰਹੀ ਸੀ, ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਬੋਲ-ਚਾਲ ਸੁਣ ਕੇ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਰਹੀ ਸੀ। ਮਾਂ-ਪਿਓ, ਆਪਣੇ ਬੱਚਿਆਂ ਦੇ ਪਿਆਰ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪਿਆਰੀਆਂ ਚਲ-ਭਲ, ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਨਰਮ ਛੁਹਾਟ ਨਾਲ, ਦੁੱਖ ਰਹਿਤ ਹੋ ਕੇ, ਆਨੰਦ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਦੇ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਦਿਲ ਪਿਆਰ ਵਿੱਚ ਬੱਝੇ ਹੋਏ, ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੀ ਮਾਇਆ ਨਾਲ ਮੋਹਿਤ, ਦੋਵੇਂ, ਚਿੰਤਤ ਮਨ ਨਾਲ, ਆਪਣੇ ਬੱਚਿਆਂ ਅਤੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਪਰਵਰਿਸ਼ ਕਰਦੇ। ਇੱਕ ਵਾਰੀ, ਉਹ ਦੋ ਘਰ ਵਾਲੇ ਆਪਣੇ ਬੱਚਿਆਂ ਦੀ ਖਾਤਰ, ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਖੁਰਾਕ ਲੱਭਣ ਗਏ, ਅਤੇ ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਭਟਕਦੇ ਰਹੇ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ, ਇੱਕ ਸ਼ਿਕਾਰੀ, ਜੋ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਆਇਆ ਸੀ, ਨੇ ਦੇਖ ਕੇ, ਜਾਲ ਪਾ ਕੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਫੜ ਲਿਆ, ਜਦੋਂ ਉਹ ਘੋਸਲੇ ਦੇ ਨੇੜੇ ਆਏ। ਮਰਦ ਅਤੇ ਮਾਦਾ ਕਬੂਤਰ, ਆਪਣੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਪਾਲਣ ਲਈ ਉਤਸ਼ਾਹੀ, ਖੁਰਾਕ ਲੈ ਕੇ ਘੋਸਲੇ ਵਾਪਸ ਆਏ। ਮਾਦਾ ਕਬੂਤਰ, ਆਪਣੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਜਾਲ ਵਿੱਚ ਫੜਿਆ ਦੇਖ ਕੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਵੱਲ ਭੱਜੀ, ਰੋਈ, ਬਹੁਤ ਪਰੇਸ਼ਾਨ ਹੋਈ, ਜਿਵੇਂ ਉਹ ਬੱਚੇ ਰੋ ਰਹੇ ਸਨ। ਉਹ, ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਅਤੇ ਦੁਖੀ ਦਿਲ, ਮੋਹ-ਮਾਇਆ ਵਿੱਚ ਫਸ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਬੰਨ੍ਹਿਆ ਦੇਖ, ਆਪਣੇ ਹੋਸ਼ ਗਵਾ ਬੈਠੀ, ਅਤੇ ਖੁਦ ਜਾਲ ਵਿੱਚ ਫਸ ਗਈ। ਮਰਦ ਕਬੂਤਰ, ਆਪਣੇ ਪਿਆਰੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ—ਜੋ ਉਸ ਨੂੰ ਜਾਨ ਤੋਂ ਵੀ ਵਧ ਕੇ ਪਿਆਰੇ ਸਨ—ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਨੂੰ, ਜੋ ਉਸ ਲਈ ਸਮਾਨ ਸੀ, ਬੰਨ੍ਹਿਆ ਦੇਖ ਕੇ, ਵੱਡੇ ਦੁਖ ਵਿੱਚ ਰੋਇਆ। "ਹਾਏ, ਮੇਰੀ ਤਕਲੀਫ ਦੇਖੋ—ਮੇਰੇ ਥੋੜੇ ਪੁੰਨ ਤੇ ਮੂਰਖ ਮਨ! ਘਰ-ਗ੍ਰਹਸਥੀ ਦੀ ਤ੍ਰੈ-ਪੁਰਸ਼ਾਰਥ ਦੀ ਖੋਜ ਅਧੂਰੀ ਰਹਿ ਗਈ। ਜੋ ਮੇਰੀ ਭਗਤ, ਸੁਖਦਾਈ ਪਤਨੀ ਸੀ, ਮੇਰੀ ਦੇਵੀ, ਉਹ ਮੈਨੂੰ ਇਸ ਖਾਲੀ ਘਰ ਵਿੱਚ ਛੱਡ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰਾਂ—ਧਰਮਵਾਨ—ਦੇ ਨਾਲ ਸਵਰਗ ਚਲੀ ਗਈ। ਮੈਂ, ਇਸ ਖਾਲੀ ਘਰ ਵਿੱਚ, ਪਤਨੀ ਤੇ ਬੱਚਿਆਂ ਤੋਂ ਵੰਜਿਤ, ਦੁਖੀ, ਹੁਣ ਜੀਉਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਿਉਂ ਰੱਖਾਂ, ਜਦੋਂ ਜੀਵਨ ਦੁਖੀ ਹੋ ਗਿਆ?" ਉਹ ਕਬੂਤਰ, ਆਪਣੇ ਹੀ ਬੱਚਿਆਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ, ਮੌਤ ਦੀ ਫੜ ਵਿੱਚ ਫਸਿਆ, ਬੇਬਸ ਹੋ ਕੇ, ਤੀਰਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਵੀ, ਅਗਿਆਨ ਵਿੱਚ ਡਿੱਗ ਪਿਆ। ਸ਼ਿਕਾਰੀ, ਆਪਣਾ ਮਨੋਰਥ ਪੂਰਾ ਹੋਣ 'ਤੇ, ਕਬੂਤਰ, ਉਸ ਦੀ ਮਾਤਾ, ਅਤੇ ਬੱਚਿਆਂ—all ਘਰ ਵਾਲੇ—ਨੂੰ ਫੜ ਕੇ ਆਪਣੇ ਘਰ ਲੈ ਗਿਆ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਗ੍ਰਹਸਥੀ ਜੋ ਮਨ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਂਤੀ ਨਹੀਂ ਰੱਖਦਾ, ਜੋ ਦੁਵੈਤ ਵਿੱਚ ਲਗਦਾ, ਪੰਛੀ ਵਾਂਗ ਪਰਿਵਾਰ ਦੇ ਮੋਹ ਵਿੱਚ ਫਸਿਆ, ਆਪਣੇ ਸੰਬੰਧਾਂ ਵਿੱਚ ਬੱਝ ਕੇ ਡੁੱਬ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਮਨੁੱਖ, ਮਨੁੱਖਾ ਜਨਮ (ਮੁਕਤੀ ਦਾ ਦਰਵਾਜ਼ਾ ਖੁਲਿਆ) ਮਿਲਣ 'ਤੇ ਵੀ, ਪੰਛੀ ਵਾਂਗ ਘਰ-ਗ੍ਰਹਸਥੀ ਵਿੱਚ ਹੀ ਲੱਗਾ ਰਹਿੰਦਾ, ਉਹ ਉੱਚਾ ਚੜ੍ਹ ਕੇ ਡਿੱਗ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ, ਸੂਤ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: "ਪ੍ਰੇਤਾਂ ਲਈ ਪਾਣੀ ਦੇਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਿੱਚ, ਸਭ ਔਰਤਾਂ ਗੰਗਾ ਤੇ ਗਈਆਂ। ਪਾਣੀ ਚੜ੍ਹਾ ਕੇ, ਦੁਖੀ ਹੋ ਕੇ ਰੋਈਆਂ, ਉਹ ਹਰਿ ਦੇ ਪਦਮ-ਪੈਰਾਂ ਅਤੇ ਅਜਨਮਾ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਪਵਿਤ੍ਰ ਕੀਤੇ ਦਰਿਆ ਵਿੱਚ ਨ੍ਹਾਈਆਂ। ਉਥੇ, ਮਾਧਵ ਨੇ ਕੁਰੁ ਰਾਜ ਧ੍ਰਿਤਰਾਸ਼ਟਰ ਨੂੰ, ਉਸ ਦੇ ਛੋਟੇ ਭਰਾ, ਗਾਂਧਾਰੀ (ਪੁੱਤਰਾਂ ਦੇ ਦੁਖ ਵਿੱਚ), ਪ੍ਰਿਥਾ ਤੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਦੇ ਨਾਲ, ਬੈਠਾ ਦੇਖਿਆ। ਉਸ ਨੇ, ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੇ ਨਾਲ, ਆਪਣੇ ਆਪਣੇ ਪਰਿਵਾਰ ਦੇ ਮਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਲਈ ਦੁਖੀ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਸਮਝਾਇਆ, ਸਮੇਂ ਦੇ ਅਟਲ ਚਲਣ ਨੂੰ ਦਿਖਾ ਕੇ, ਜੋ ਟਾਲਿਆ ਨਹੀਂ ਜਾ ਸਕਦਾ। ਅਜਾਤਸ਼ਤ੍ਰੂ ਨੂੰ, ਉਸ ਦਾ ਰਾਜ ਜੋ ਜੂਆਰੀਆਂ ਨੇ ਲੈ ਲਿਆ ਸੀ, ਵਾਪਸ ਦਿੱਤਾ, ਅਤੇ ਅਧਰਮੀ ਰਾਜਿਆਂ ਨੂੰ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਜਿੰਦਗੀ ਕਚਾ ਦੇ ਛੂਹਣ ਨਾਲ ਮਲਿਨ ਹੋ ਗਈ ਸੀ, ਮਾਰ ਕੇ, ਆਪਣਾ ਮਨੋਰਥ ਪੂਰਾ ਕੀਤਾ। ਉਸ ਨੂੰ, ਤਿੰਨ ਅਸ਼ਵਮੇਧ ਯਜਨ ਕਰਵਾਏ, ਵਧੀਆ ਵਿਵਸਥਾ ਨਾਲ, ਅਤੇ ਇੰਦਰ ਵਾਂਗ ਆਪਣੀ ਸ਼ੁੱਧ ਕੀਰਤੀ ਚਾਰੇ ਪਾਸੇ ਫੈਲਾਈ। ਪਾਂਡਵਾਂ ਤੋਂ ਵਿਦਾ ਲੈ ਕੇ, ਸਾਟਯਕੀ ਤੇ ਉਧਵ ਦੇ ਨਾਲ, ਅਤੇ ਵਿਆਸ ਤੇ ਹੋਰ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੀ ਇਜ਼ਤ ਕਰ ਕੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵਾਪਸ ਆਦਰ ਦਿੱਤਾ। ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਦਵਾਰਕਾ ਜਾਣ ਦਾ ਨਿਸ਼ਚਾ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਰਥ ਤੇ ਚੜ੍ਹਿਆ, ਪਰ ਉਤਰਾਅ ਮਿਲੀ, ਜੋ ਡਰ ਨਾਲ ਭੱਜੀ ਆ ਰਹੀ ਸੀ। ਉਤਰਾਅ ਨੇ ਕਿਹਾ: "ਮੇਰੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰੋ, ਮੇਰੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰੋ, ਹੇ ਮਹਾਂ ਯੋਗੀ, ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਦੇਵ, ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਸਵਾਮੀ! ਮੌਤ ਚਾਰ ਪਾਸੇ ਘੇਰੀ ਹੋਈ ਹੈ; ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੇ ਬਿਨਾ ਹੋਰ ਕੋਈ ਆਸਰਾ ਨਹੀਂ ਵੇਖਦੀ। ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਇੱਕ ਬਲੌਂਦ ਲੋਹਾ ਦਾ ਤੀਰ ਮੇਰੇ ਵੱਲ ਆ ਰਿਹਾ ਹੈ! ਜੇ ਮੈਨੂੰ ਸਾੜਨਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਸਾੜ ਲਵੇ, ਪਰ ਮੇਰੇ ਅਜਨਮਾ ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਨਾ ਹੋਣ ਦਿਓ।" ਸੂਤ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: "ਉਸ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਭਗਵਾਨ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਭਗਤਾਂ ਨੂੰ ਪਿਆਰ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਸਮਝ ਗਏ ਕਿ ਦ੍ਰੋਣ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਦਾ ਹਥਿਆਰ ਪਾਂਡਵ ਵੰਸ਼ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰਨ ਲਈ ਹੈ। ਫਿਰ, ਹੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੇ ਸਰਵੋਤਮ, ਪੰਜ ਪਾਂਡਵਾਂ ਨੇ, ਜਲਦੇ ਤੀਰਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਵੱਲ ਆਉਂਦੇ ਦੇਖ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਹਥਿਆਰ ਚੁੱਕ ਲਏ। ਭਗਵਾਨ, ਆਪਣੇ ਭਗਤਾਂ ਨੂੰ ਆਫਤ ਵਿੱਚ ਵੇਖ ਕੇ, ਸੁਦਰਸ਼ਨ ਚਕਰ ਨਾਲ, ਆਪਣੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕੀਤੀ। ਹਰੀ, ਜੋ ਯੋਗ ਦੇ ਸਵਾਮੀ ਹਨ, ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੇ ਹਨ, ਆਪਣੇ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਉਤਰਾਅ (ਕੁਰੁ ਵੰਸ਼) ਦੇ ਗਰਭ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕੀਤੀ। ਬ੍ਰਹਮਸ਼ਿਰਸ ਹਥਿਆਰ, ਜੋ ਅਟੱਲ ਹੈ ਤੇ ਰੋਕਿਆ ਨਹੀਂ ਜਾ ਸਕਦਾ, ਤੇਰੇ ਵਿਸ਼ਨਵ ਸ਼ਕਤੀ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਗਿਆ। ਇਹ ਅਚੰਭਾ ਨਾ ਸਮਝੋ, ਕਿਉਂਕਿ ਅਚ੍ਯੁਤ, ਜੋ ਸਭ ਅਚੰਭਿਆਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੈ, ਉਹ ਅਜਨਮਾ, ਆਪਣੀ ਮਾਇਆ ਨਾਲ, ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਰਚਨਾ, ਪਾਲਣਾ ਅਤੇ ਨਾਸ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਤੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਦੇ ਨਾਲ, ਧਰਮਵਾਨ ਪ੍ਰਿਥਾ ਨੇ, ਵਿਦਾ ਲੈਣ ਵਾਲੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਨੂੰ ਇਹ ਵਚਨ ਕਿਹਾ।