ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਭਾਗਵਤਪੁਰਾਣਮ੍

ਭੀਮਸੇਨ, ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹੋ ਕੇ, ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਜਿਸ ਨੇ ਨਾ ਆਪਣੇ ਮਾਲਕ ਲਈ, ਨਾ ਆਪਣੇ ਆਪ ਲਈ, ਬਿਨਾ ਕਿਸੇ ਕਾਰਨ ਦੇ, ਸੋਏ ਹੋਏ ਬੱਚਿਆਂ ਦਾ ਕਤਲ ਕੀਤਾ, ਉਸ ਲਈ ਮੌਤ ਹੀ ਉਚਿਤ ਸਜ਼ਾ ਹੈ। ਭੀਮ ਦੇ ਇਹ ਸ਼ਬਦ ਅਤੇ ਦ੍ਰੌਪਦੀ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਚਤੁਰਭੁਜ ਸ੍ਰੀਹਰੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਮਿੱਤਰ ਵੱਲ ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਵੇਖ ਕੇ ਹੌਲੀ ਮੁਸਕਾਨ ਨਾਲ ਬੋਲਿਆ, "ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਭਾਵੇਂ ਵੈਰੀ ਹੋਵੇ, ਮਾਰੇ ਨਹੀਂ ਜਾਣੇ ਚਾਹੀਦੇ, ਪਰ ਵੈਰੀ ਮੌਤ ਦੇ ਯੋਗ ਹੈ। ਦੋਵੇਂ ਪਾਸਿਆਂ ਦੀ ਮੈਨੂੰ ਸਿੱਖਿਆ ਦਿੱਤੀ ਹੈ, ਹੁਣ ਮੇਰੀ ਆਗਿਆ ਅਨੁਸਾਰ ਚਲੋ।" "ਕੁਰੂ ਵੰਸ਼ ਨੂੰ ਜੋ ਵਚਨ ਤੂੰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ, ਉਹ ਪੂਰਾ ਕਰ। ਇਹੀ ਗੱਲ ਭੀਮ, ਦ੍ਰੌਪਦੀ ਅਤੇ ਮੈਨੂੰ ਵੀ ਪ੍ਰੀਤਿ ਹੈ।" ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਅਰਜੁਨ ਸ੍ਰੀਹਰੀ ਦੀ ਮੰਨਤ ਨੂੰ ਸਮਝ ਗਿਆ ਅਤੇ ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਤਲਵਾਰ ਨਾਲ ਅਸ਼੍ਵਥਾਮਾ ਦੇ ਸਿਰ ਤੋਂ ਮਾਣਕ ਅਤੇ ਕੇਸ ਇਕੱਠੇ ਕੱਟ ਦਿੱਤੇ। ਫਿਰ, ਉਸ ਨੂੰ ਕਮਰ ਨਾਲ ਬੱਧ ਕੇ, ਜੋ ਬੱਚੇ ਮਾਰ ਕੇ ਆਪਣੇ ਚਮਕ ਨੂੰ ਗੁਆ ਚੁੱਕਾ ਸੀ, ਮਾਣਕ ਦੀ ਰੌਸ਼ਨੀ ਤੋਂ ਵੀ ਵੰਞਿਆ, ਕੈਂਪ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਲੈ ਗਿਆ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਜਿਹੜੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਸਿਰਫ ਨਾਂ ਦੇ ਹੀ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਸਰੀਰਕ ਸਜ਼ਾ—ਸਿਰ ਮੁੰਡਾਉਣਾ, ਧਨ ਛੀਨਣਾ ਅਤੇ ਦੇਸ਼ ਤੋਂ ਕੱਢਣਾ ਹੀ ਹੈ; ਹੋਰ ਕੋਈ ਸਜ਼ਾ ਨਹੀਂ। ਫਿਰ ਪਾਂਡਵ, ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਮੌਤ ਦੇ ਦੁੱਖ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬੇ ਹੋਏ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਸਮੇਤ, ਆਪਣੇ ਮਰੇ ਹੋਏ ਦੀਆਂ ਅੰਤਿਮ ਕ੍ਰਿਆਵਾਂ ਕੀਤੀਆਂ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਸੱਤਵੇਂ ਅਧਿਆਇ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਸ੍ਰੀ ਭਗਵਾਨ ਆਖਦੇ ਹਨ, "ਜੋ ਕੁਝ ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ ਹੈ, ਹੇ ਮਹਾਭਾਗ, ਉਹੀ ਮੇਰੀ ਇੱਛਾ ਵੀ ਹੈ। ਬ੍ਰਹਮਾ, ਮਹਾਦੇਵ, ਅਤੇ ਲੋਕਪਾਲ ਸਾਰੇ ਮੇਰੇ ਧਾਮ ਵਿਚ ਵੱਸਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ।" ਫਿਰ ਲੋਕ ਖੁਸ਼ਹਾਲ ਹੋ ਗਏ, ਕਿਉਂਕਿ ਮਾਪੇ ਆਪਣੇ ਬੱਚਿਆਂ ਦੀ ਸੰਭਾਲ ਕਰਦੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮਿੱਠੀ ਬੋਲੀਆਂ ਸੁਣ ਕੇ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੁੰਦੇ। ਬੱਚਿਆਂ ਦੇ ਪਰਾਂ ਦੀ ਹੌਲੀ ਛੋਹ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਕੂਕ ਅਤੇ ਮਨਮੋਹਣੇ ਹਾਵਭਾਵ ਮਾਪਿਆਂ ਨੂੰ ਆਨੰਦ ਦਿੰਦੇ। ਮੋਹ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਦੋਵੇਂ ਮਾਪੇ ਆਪਣੇ ਬੱਚਿਆਂ ਤੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕਰਦੇ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਉਹ ਵਿਸ਼ਣੂ ਦੀ ਮਾਇਆ ਵਲੋਂ ਭਟਕ ਚੁੱਕੇ ਸਨ। ਇੱਕ ਵਾਰ, ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਘਰੇਲੂ ਪੰਛੀ ਆਪਣੇ ਬੱਚਿਆਂ ਲਈ ਖਾਣਾ ਲੈਣ ਜੰਗਲ ਵਿਚ ਚਲੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਜਦ ਉਹ ਖਾਣਾ ਲੱਭ ਰਹੇ ਸਨ, ਇਕ ਸ਼ਿਕਾਰੀ ਨੇ, ਜੋ ਉਥੇ ਯਾਦਵੀ ਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਜਾਲ ਪਾ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਉਹ ਬੱਚੇ ਜੋ ਆਪਣੇ ਘੋਸਲੇ ਕੋਲ ਖੇਡ ਰਹੇ ਸਨ, ਫੜ ਲਏ। ਮਾਪੇ ਜਦ ਖਾਣਾ ਲੈ ਕੇ ਵਾਪਸ ਆਏ, ਮਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਜਾਲ ਵਿਚ ਫਸਿਆ ਵੇਖਿਆ, ਉਹ ਚੀਕ ਮਾਰਦੀ ਹੋਈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਲ ਦੌੜ ਪਈ। ਮੋਹ ਤੇ ਦੁਖ ਨਾਲ ਭਰੀ, ਮਾਂ ਵੀ ਜਾਲ ਵਿਚ ਫਸ ਗਈ। ਪਿਓ, ਜਿਸ ਲਈ ਉਸਦੇ ਬੱਚੇ ਜਾਨ ਤੋਂ ਵੀ ਵਧ ਕੇ ਸਨ ਅਤੇ ਪਤਨੀ ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਰਗੀ ਸੀ, ਦੁਖੀ ਹੋ ਕੇ ਵਿਲਾਪ ਕਰਦਾ ਹੈ, "ਹਾਏ, ਮੇਰੀ ਨਾਸਮਝੀ ਤੇ ਥੋੜ੍ਹੀ ਪੂੰਜੀ! ਘਰ-ਗ੍ਰਿਹਸਥ ਦੀ ਤ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਅਧੂਰੀ ਰਹਿ ਗਈ। ਮੇਰੀ ਪਤਨੀ, ਜੋ ਮੇਰੀ ਪੂਜਾ ਯੋਗ ਸੀ, ਪੁੱਤਰਾਂ ਸਮੇਤ ਮੈਨੂੰ ਛੱਡ ਗਈ। ਹੁਣ, ਇਸ ਸੁੰਨੇ ਘਰ ਵਿਚ, ਨ ਪਤਨੀ ਰਹੀ ਨ ਪੁੱਤਰ, ਦੁਖੀ ਹੋ ਕੇ ਮੈਂ ਕਿਉਂ ਜੀਵਾਂ?" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਆਪਣੇ ਹੀ ਸੰਤਾਨਾਂ ਦੀ ਘੇਰਾਬੰਦੀ ਵਿਚ, ਮੌਤ ਦੇ ਵੱਸ ਵਿਚ ਆ ਕੇ, ਉਹ ਬੇਬਸ ਪੰਛੀ ਵੀ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਤੀਰਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਮੂਰਖਤਾ ਵਿਚ ਡਿੱਗ ਪਿਆ। ਸ਼ਿਕਾਰੀ, ਜਿਸ ਦਾ ਮਨ ਸਖਤ ਸੀ, ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ, ਪਤੀ-ਪਤਨੀ ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਫੜ ਕੇ ਆਪਣੇ ਘਰ ਲੈ ਗਿਆ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਜੋ ਗ੍ਰਿਹਸਥੀ ਮਨੁੱਖ ਆਪਣੇ ਮਨ ਨੂੰ ਸੰਤੁਲਿਤ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ, ਦੋਵਾਈਆਂ ਵਿਚ ਮੋਹ ਰੱਖਦਾ, ਅਤੇ ਪਰਿਵਾਰ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਸੰਬੰਧਾਂ ਵਿਚ ਫਸ ਕੇ ਡੁੱਬ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜਿਸ ਨੇ ਮਨੁੱਖਾ ਜਨਮ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲਿਆ, ਜਿੱਥੇ ਮੋਖ ਦੇ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਖੁੱਲ੍ਹੇ ਹਨ, ਪਰ ਉਹ ਪੰਛੀ ਵਾਂਗ ਘਰ-ਗ੍ਰਿਹਸਥੀ ਵਿਚ ਫਸਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਚੜ੍ਹ ਕੇ ਵੀ ਥੱਲੇ ਡਿੱਗਣ ਵਾਲਾ ਸਮਝਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ, ਸੂਤ ਜੀ ਆਖਦੇ ਹਨ, "ਮਰੇ ਹੋਏ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਲਈ ਜਲ ਦੈਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਹੇਠ ਔਰਤਾਂ ਗੰਗਾ ਵੱਲ ਗਈਆਂ। ਉਥੇ, ਜਲ ਅਰਪਣ ਕਰਕੇ, ਦੁਖ ਨਾਲ ਵਿਲਾਪ ਕਰਕੇ, ਹਰੀ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਅਤੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਵਲੋਂ ਪਵਿੱਤਰ ਕੀਤੀ ਗਈ ਗੰਗਾ ਵਿਚ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕੀਤਾ। ਉਥੇ, ਮਾਧਵ ਨੇ ਕੁਰੁ ਰਾਜਾ ਧ੍ਰਿਤਰਾਸ਼ਟਰ ਨੂੰ, ਉਸਦੇ ਛੋਟੇ ਭਰਾ, ਗਾਂਧਾਰੀ, ਪ੍ਰਿਥਾ ਅਤੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਸਮੇਤ, ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਦੇ ਦੁੱਖ ਵਿਚ ਡੁੱਬੇ ਹੋਏ ਵੇਖਿਆ।" ਸ੍ਰੀਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਨੇ, ਸਾਧੂਆਂ ਸਮੇਤ, ਆਪਣੇ ਜਨ ਆਪਣੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਦੇ ਵਿਛੋੜੇ ਦੇ ਦੁੱਖ ਵਿਚ ਡੁੱਬੇ ਹੋਏ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਸਮਝਾਇਆ ਕਿ ਸਮਾਂ ਸਭ ਉੱਤੇ ਵੱਡਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਕੋਈ ਟਾਲ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ। ਫਿਰ, ਅਜਾਤਸ਼ਤ੍ਰੂ ਨੂੰ ਉਸ ਦਾ ਆਪਣਾ ਰਾਜ ਵਾਪਸ ਕਰਵਾਇਆ, ਜੋ ਜੋਆਰੀਆਂ ਨੇ ਛੀਨ ਲਿਆ ਸੀ, ਅਤੇ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਪਾਪੀ ਰਾਜਿਆਂ ਦੇ ਜੀਵਨ ਕਚਾ ਦੇ ਛੂਹਣ ਨਾਲ ਮੈਲੇ ਹੋ ਗਏ ਸਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰ ਕੇ, ਆਪਣਾ ਉਦੇਸ਼ ਪੂਰਾ ਕੀਤਾ। ਫਿਰ, ਉਸ ਨੇ ਅਜਾਤਸ਼ਤ੍ਰੂ ਵਲੋਂ ਵਧੀਆ ਤਿਆਰੀਆਂ ਨਾਲ ਤਿੰਨ ਅਸ਼ਵਮੇਧ ਯੱਗ ਕਰਵਾਏ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਉਸ ਦੀ ਸ਼ੁੱਧ ਕੀਰਤੀ ਚਹੁੰ ਪਾਸੇ ਫੈਲ ਗਈ, ਜਿਵੇਂ ਇੰਦਰ ਦੀ ਹੋਣਦੀ ਹੈ। ਪਾਂਡਵਾਂ ਨੂੰ ਵਿਦਾ ਕਰਕੇ, ਸਾਤ੍ਯਕੀ ਅਤੇ ਉਦ੍ਧਵ ਸਮੇਤ, ਅਤੇ ਵਿਆਸ ਤੇ ਹੋਰ ਸਾਧੂਆਂ ਵਲੋਂ ਸਨਮਾਨਿਤ ਹੋ ਕੇ, ਉਹ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਆਦਰ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ, ਦ੍ਵਾਰਕਾ ਵੱਲ ਜਾਣ ਦਾ ਨਿਸ਼ਚਯ ਕਰਕੇ, ਰਥ 'ਤੇ ਚੜ੍ਹਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਉਤਰਾ, ਜੋ ਡਰ ਨਾਲ ਭੱਜੀ ਆ ਰਹੀ ਸੀ, ਉਸਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਆ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਉਤਰਾ ਕਹਿੰਦੀ ਹੈ, "ਮੈਨੂੰ ਬਚਾਓ, ਮੈਨੂੰ ਬਚਾਓ, ਹੇ ਮਹਾਂਯੋਗੀ, ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਦੇਵ, ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਸੁਆਮੀ! ਮੈਨੂੰ ਹੋਰ ਕੋਈ ਆਸਰਾ ਨਹੀਂ ਦਿੱਸਦਾ, ਜਿੱਥੇ ਚਹੁੰ ਪਾਸੇ ਮੌਤ ਦਾ ਖਤਰਾ ਹੈ। ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਇਕ ਜਲਦਾ ਲੋਹੇ ਦਾ ਤੀਰ ਮੇਰੇ ਵੱਲ ਵਧ ਰਿਹਾ ਹੈ! ਜੇ ਮੈਨੂੰ ਸਾੜਨਾ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਸਾੜ ਲਵੇ, ਪਰ ਮੇਰੇ ਅਜੰਮੇ ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਕੁਝ ਨਾ ਹੋਵੇ।" ਸੂਤ ਜੀ ਆਖਦੇ ਹਨ, "ਉਸਦੇ ਸ਼ਬਦ ਸੁਣ ਕੇ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਭਗਤਾਂ ਨਾਲ ਪਿਆਰ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਸ੍ਰੀਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਨੇ ਸਮਝ ਲਿਆ ਕਿ ਦ੍ਰੋਣਪੁਤ੍ਰ ਅਸ਼੍ਵਥਾਮਾ ਦਾ ਅਸਤ੍ਰ ਪਾਂਡਵ ਵੰਸ਼ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰਨ ਲਈ ਹੈ। ਪੰਜੇ ਪਾਂਡਵ, ਜਦੋਂ ਉਹ ਲਪਕਦੇ ਹੋਏ ਅੱਗ ਵਾਲੇ ਤੀਰ ਵੇਖਦੇ ਹਨ, ਆਪਣਾ ਹਥਿਆਰ ਚੁੱਕ ਲੈਂਦੇ ਹਨ। ਪਰ, ਪ੍ਰਭੂ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਉੱਤੇ ਅਡੋਲ ਭਰੋਸਾ ਰੱਖਣ ਵਾਲਿਆਂ ਤੇ ਆਈ ਆਫ਼ਤ ਵੇਖਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਸੁਦਰਸ਼ਨ ਚੱਕਰ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਦਾ ਹੈ।" ਹਰੀ, ਜੋ ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਅੰਦਰ ਆਤਮਾ ਵਜੋਂ ਵੱਸਦਾ ਹੈ, ਆਪਣੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਉਤਰਾ ਦੇ ਗਰਭ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਭਾਵੇਂ ਬ੍ਰਹਮਸ਼ੀਰ ਅਸਤ੍ਰ ਅਟੱਲ ਅਤੇ ਅਟਲ ਹੈ, ਪਰ, ਹੇ ਭ੍ਰਿਗੁਵੰਸ਼ੀ, ਤੇਰੀ ਵੈਸ਼ਨਵ ਸ਼ਕਤੀ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਉਹ ਨਿਸ਼ਕ੍ਰਿਆ ਹੋ ਗਿਆ।