ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਭਾਗਵਤਪੁਰਾਣਮ੍

ਜਦੋਂ ਦੋਵੇਂ ਅਸਤਰਾਂ ਦੀਆਂ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਆਮਨੇ-ਸਾਮਨੇ ਹੋਈਆਂ, ਉਹ ਧਰਤੀ ਤੇ ਆਕਾਸ਼ ਨੂੰ ਢੱਕਦੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਵਧਣ ਲੱਗ ਪਈਆਂ, ਬਿਲਕੁਲ ਐਵੇਂ ਜਿਵੇਂ ਸੂਰਜ ਦੀ ਅੱਗ ਵਧਦੀ ਹੈ। ਉਹ ਅੱਗੀ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਇੰਨੀ ਭੜਕਦੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਕਿ ਤਿੰਨੇ ਲੋਕ ਜਲਣ ਲੱਗ ਪਏ। ਸਾਰੇ ਜੀਵ, ਜਦ ਉਸ ਅੱਗ ਨੂੰ ਦੇਖਦੇ ਹਨ, ਸੋਚਦੇ ਹਨ ਕਿ ਇਹ ਤਾਂ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਨਾਸ ਦੀ ਅੱਗ ਹੈ। ਜਦ ਅਰਜੁਨ ਨੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿਚ ਉਥਲੇ ਹਲਚਲ ਅਤੇ ਸੰਸਾਰ ਵਿਚ ਉਪਦ੍ਰਵ ਦੇਖਿਆ, ਅਤੇ ਉਸਨੂੰ ਵਾਸੁਦੇਵ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਯਾਦ ਆਈ, ਤਾਂ ਉਸਨੇ ਦੋਵੇਂ ਅਸਤਰਾਂ ਨੂੰ ਵਾਪਸ ਲੈ ਲਿਆ। ਫਿਰ ਉਹ ਗੋਤਮੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਜੋ ਕਿ ਕ੍ਰੋਧ ਨਾਲ ਲਾਲ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲਾ ਸੀ, ਕੋਲ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਗਿਆ ਅਤੇ ਉਸਨੂੰ ਰੱਸੀਆਂ ਨਾਲ ਬਾਂਧ ਦਿੱਤਾ, ਜਿਵੇਂ ਕਿਸੇ ਜਾਨਵਰ ਨੂੰ ਬਾਂਧਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜਦ ਉਹ ਵੈਰੀ ਨੂੰ, ਜੋ ਹੁਣ ਰੱਸੀਆਂ ਨਾਲ ਬੰਨ੍ਹਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਖੇਮਿਆਂ ਵੱਲ ਲੈ ਜਾਂਦਾ ਸੀ, ਤਾਂ ਕਮਲ ਨੈਤਰ ਵਾਲੇ ਪ੍ਰਭੂ ਕ੍ਰੋਧ ਵਿਚ ਆ ਕੇ ਅਰਜੁਨ ਨੂੰ ਆਖਦੇ ਹਨ, “ਹੇ ਪਾਰਥ, ਇਸਨੂੰ ਨਾ ਛੱਡ! ਇਸ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨਾਮਕ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦੇ, ਜਿਸਨੇ ਨਿਰਦੋਸ਼, ਸੌਂਦੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਰਾਤ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ।” “ਜੋ ਧਰਮ ਜਾਣਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਵੈਰੀ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਮਾਰਦਾ ਜਦ ਉਹ ਨਸ਼ੇ ਵਿਚ, ਧਿਆਨ-ਭੰਗ, ਪਾਗਲ, ਨੀਂਦ ਵਿਚ, ਬੱਚਾ, ਔਰਤ, ਬੇਸਹਾਰਾ, ਸ਼ਰਨ ਆਇਆ, ਨਿਰਸਤ੍ਰ ਜਾਂ ਡਰਿਆ ਹੋਵੇ। ਪਰ ਜਿਹੜਾ ਨਿਰਦਈ ਮਨੁੱਖ, ਹੋਰਾਂ ਦੀ ਜਾਨ ਲੈ ਕੇ ਆਪਣੀ ਜਾਨ ਰੱਖਦਾ ਹੈ, ਉਸਦਾ ਮਰਨਾ ਹੀ ਚੰਗਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਐਸਾ ਪਾਪੀ ਮਨੁੱਖ ਨਰਕ ਵਿਚ ਡਿੱਗ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।” “ਤੇਰੇ ਵਾਅਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਤੂੰ ਦ੍ਰੌਪਦੀ ਨੂੰ ਮੇਰੇ ਸਾਹਮਣੇ ਆਖਿਆ ਸੀ ਕਿ, ‘ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਦੇ ਹੰਕਾਰੂ ਹੱਤਿਆਰੇ ਦਾ ਸੀਸ ਲਿਆਵਾਂਗਾ।’ ਇਸ ਕਰਕੇ, ਇਸ ਪਾਪੀ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦੇ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਆਕ੍ਰਮਕ, ਸਵਜਨ-ਹੰਤਾ ਹੈ, ਇਹਨੇ ਆਪਣੇ ਆਕਾ ਨੂੰ ਨਾਰਾਜ਼ ਕਰਕੇ ਆਪਣੇ ਵੰਸ਼ ਨੂੰ ਕਲੰਕਿਤ ਕੀਤਾ ਹੈ।” ਸੂਤ ਜੀ ਆਖਦੇ ਹਨ ਕਿ, ਇੰਝ ਧਰਮ ਦੀ ਪੜਤਾਲ ਕਰਦਿਆਂ ਅਤੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਦੇ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਨ ਤੇ ਵੀ, ਅਰਜੁਨ ਆਪਣੇ ਅਧਿਆਪਕ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ, ਭਾਵੇਂ ਉਹ ਵੱਡਾ ਦੋਸ਼ੀ ਸੀ, ਮਾਰਣਾ ਨਹੀਂ ਚਾਹੁੰਦਾ ਸੀ। ਫਿਰ, ਆਪਣੇ ਖੇਮੇ ਵਾਪਸ ਆ ਕੇ, ਗੋਵਿੰਦ ਦੇ ਪਿਆਰੇ ਸਾਰਥੀ ਨੇ ਆਪਣੀ ਦੁਖੀ ਪਤਨੀ ਨੂੰ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਮਾਰੇ ਗਏ ਪੁੱਤਰਾਂ ਲਈ ਸੋਗ ਕਰ ਰਹੀ ਸੀ, ਸਾਰੀ ਘਟਨਾ ਦੱਸ ਦਿੱਤੀ। ਜਦ ਕ੍ਰਿਪੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ, ਜੋ ਹੁਣ ਪਾਪ ਕਰਕੇ ਆਪਣੀ ਮਹਿਮਾ ਗਵਾ ਬੈਠਾ ਸੀ, ਰੱਸੀਆਂ ਨਾਲ ਬੰਨ੍ਹਿਆ ਅਤੇ ਮੂੰਹ ਥੱਲੇ ਕਰਕੇ ਲਿਆਉਂਦੇ ਦੇਖਿਆ, ਤਾਂ ਉਹ, ਜੋ ਸੁਭਾਵਕ੍ਰਮ ਨਰਮ ਸੀ, ਦਇਆ ਨਾਲ ਝੁਕ ਗਈ। ਉਹ, ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਤੇ ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਇਹ ਹਾਲਤ ਦੇਖ ਕੇ, ਸਹਿ ਨਹੀਂ ਸਕੀ ਤੇ ਆਖਣ ਲੱਗੀ, “ਛੱਡੋ, ਛੱਡੋ! ਇਹ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਹੈ, ਸੱਚਮੁੱਚ ਗੁਰੂ ਹੈ।” “ਤੂੰ ਜੋ ਧਨੁਰਵਿਦਿਆ, ਅਸਤਰਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾ ਦੀ ਵਾਪਸੀ ਆਦਿ ਦੇ ਗੁਪਤ ਵਿਦਿਆ ਸੀਖੀ, ਇਹ ਸਾਰੀ ਉਸ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਹੀ ਸੀ। ਉਹੀ ਮਹਾਨ ਦ੍ਰੋਣ, ਹੁਣ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿਚ ਮੌਜੂਦ ਹੈ; ਉਸਦਾ ਅੱਧਾ ਹਿੱਸਾ ਕ੍ਰਿਪੀ ਵਿਚ, ਜਿਸ ਨੇ ਇਹ ਵੀਰ ਪੁੱਤਰ ਜਣਿਆ, ਵੱਸਦਾ ਹੈ।” “ਇਸ ਕਰਕੇ, ਹੇ ਧਰਮ ਦੇ ਜਾਣਨ ਵਾਲੇ, ਹੇ ਮਹਾਨ, ਤੇਰਾ ਉੱਚ ਵੰਸ਼, ਜੋ ਸਤਿਕਾਰਯੋਗ ਹੈ, ਕਿਸੇ ਅਜਿਹੀ ਕਰਤੂਤ ਨਾਲ ਬਦਨਾਮ ਨਾ ਹੋਵੇ। ਗੋਤਮੀ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਹੈ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਲਈ ਨਾ ਰੋਵੇ, ਜਿਵੇਂ ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਮਾਰੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਲਈ ਵਾਰ ਵਾਰ ਰੋਈ ਹਾਂ।” “ਜੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਵੰਸ਼ ਕ੍ਰੋਧੀ ਹੋ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਉਹ ਅਣਗੁਣੇ ਕਸ਼ਤਰੀਆਂ ਨੂੰ, ਭਾਵੇਂ ਉਹ ਪਵਿੱਤਰ ਹੀ ਕਿਉਂ ਨਾ ਹੋਣ, ਜਲਦੀ ਹੀ ਨਾਸ ਕਰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।” ਸੂਤ ਜੀ ਆਖਦੇ ਹਨ ਕਿ, ਧਰਮਪੁੱਤਰ ਰਾਜਾ ਨੇ ਰਾਣੀ ਦੇ ਬਚਨ, ਜੋ ਧਰਮਯੁਕਤ, ਨਿਆਯਪੂਰਨ, ਦਇਆਲੂ ਤੇ ਨਿਰਪੱਖ ਸਨ, ਸਵੀਕਾਰ ਕਰ ਲਏ। ਉਥੇ ਨਕੁਲ, ਸਹਦੇਵ, ਯੁਯੁਧਾਨ, ਧਨੰਜਯ, ਦੇਵਕੀਪੁੱਤਰ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਅਤੇ ਹੋਰ ਸਾਰੇ ਪੁਰਖ ਤੇ ਔਰਤਾਂ ਮੌਜੂਦ ਸਨ। ਭੀਮ, ਜੋ ਗੁੱਸੇ ਵਿਚ ਸੀ, ਆਖਣ ਲੱਗਾ ਕਿ, “ਜੋ ਬਿਨਾ ਕਿਸੇ ਕਾਰਣ ਦੇ, ਨਾ ਆਪਣੇ ਆਕਾ ਲਈ, ਨਾ ਆਪਣੇ ਲਈ, ਸੌਂਦੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਮਾਰਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਲਈ ਮੌਤ ਹੀ ਠੀਕ ਸਜ਼ਾ ਹੈ।” ਭੀਮ ਦੇ ਤੇ ਦ੍ਰੌਪਦੀ ਦੇ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ, ਚਤੁਰਭੁਜ ਪ੍ਰਭੂ, ਆਪਣੇ ਮਿੱਤਰ ਦੇ ਚਿਹਰੇ ਵਲ ਤੱਕ ਕੇ, ਹੌਲੇ ਹੱਸਦੇ ਹੋਏ ਆਖਦੇ ਹਨ, “ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਭਾਵੇਂ ਆਕ੍ਰਮਕ ਹੋਵੇ, ਮਾਰਿਆ ਨਹੀਂ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ; ਪਰ ਆਕ੍ਰਮਕ ਮਰਨ ਦੇ ਯੋਗ ਹੈ। ਮੈਂ ਦੋਵੇਂ ਪਾਸੇ ਸਿਖਾਇਆ ਹੈ—ਮੇਰੀ ਸਿੱਖਿਆ ਨੂੰ ਯਾਦ ਰੱਖ।” “ਕੁਰੂ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ ਤੇਰਾ ਵਾਅਦਾ, ਜੋ ਤੂੰ ਆਪਣੀ ਪਿਆਰੀ ਨੂੰ ਧੀਰਜ ਦੇਣ ਲਈ ਦਿੱਤਾ ਸੀ, ਭੀਮਸੇਨ, ਦ੍ਰੌਪਦੀ ਅਤੇ ਮੈਨੂੰ ਜੋ ਪਿਆਰਾ ਹੈ, ਉਹ ਪੂਰਾ ਕਰ।” ਸੂਤ ਜੀ ਆਖਦੇ ਹਨ ਕਿ, ਅਰਜੁਨ ਨੇ ਹਰਿ ਦੀ ਮਨਸ਼ਾ ਨੂੰ ਅਚਾਨਕ ਸਮਝ ਕੇ, ਆਪਣੀ ਤਲਵਾਰ ਨਾਲ ਉਸ ਦੁਜਾਤੀ ਦੇ ਸਿਰ ਤੋਂ ਮਣੀ ਤੇ ਵਾਲ ਵੱਖ ਕਰ ਦਿੱਤੇ। ਫਿਰ, ਉਸਨੂੰ, ਜੋ ਹੁਣ ਪਾਪ ਕਰਕੇ ਆਪਣੀ ਚਮਕ ਗਵਾ ਬੈਠਾ ਸੀ, ਰੱਸੀਆਂ ਨਾਲ ਬੰਨ੍ਹ ਕੇ, ਮਣੀ ਤੋਂ ਵੰਜਿਤ ਕਰਕੇ, ਖੇਮੇ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਲੈ ਗਿਆ। ਸਿਰ ਮੂੰਡਣਾ, ਧਨ ਲੈਣਾ, ਤੇ ਦੇਸ ਤੋਂ ਕੱਢ ਦੇਣਾ—ਇਹ ਉਹ ਸਰੀਰਕ ਸਜ਼ਾਵਾਂ ਹਨ ਜੋ ਕੇਵਲ ਨਾਮ ਮਾਤਰ ਦੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਲਈ ਹਨ; ਹੋਰ ਕੋਈ ਨਹੀਂ। ਸਾਰੇ ਪਾਂਡਵ, ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਮੌਤ ਦੇ ਦੁੱਖ ਨਾਲ ਪੀੜਤ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਸਮੇਤ, ਆਪਣੇ ਮਰੇ ਹੋਏ ਪੁੱਤਰਾਂ ਦੇ ਸੰਸਕਾਰ ਆਦਿ ਕਰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਫਿਰ, ਸੱਤਵੇਂ ਅਧਿਆਇ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਸ਼੍ਰੀ ਭਗਵਾਨ ਆਖਦੇ ਹਨ, “ਤੂੰ ਜੋ ਮੈਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ ਹੈ, ਹੇ ਮਹਾਭਾਗ, ਉਹੀ ਮੈਂ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ। ਬ੍ਰਹਮਾ, ਸ਼ਿਵ, ਤੇ ਲੋਕਪਾਲ—all ਮੇਰੇ ਲੋਕ ਵਿਚ ਵੱਸਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ।” ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਲੋਕ ਖੁਸ਼ਹਾਲ ਹੋ ਗਏ, ਜਿਵੇਂ ਪਿਆਰ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਜੋੜਾ ਆਪਣੇ ਬੱਚਿਆਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਦਾ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮਿੱਠੀ ਬੋਲੀਆਂ ਤੇ ਚਲਾਕੀ ਭਰੀਆਂ ਹਰਕਤਾਂ ਸੁਣਕੇ ਖੁਸ਼ ਹੁੰਦੇ। ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਪਰਾਂ ਦੇ ਹੌਲੇ ਛੂਹਣ, ਬੋਲੀਆਂ ਤੇ ਪਿਆਰੀਆਂ ਚਾਲਾਂ, ਜਦ ਉਹ ਆਪਣੇ ਮਾਪਿਆਂ ਕੋਲ ਆਉਂਦੇ, ਤਾਂ ਮਾਪਿਆਂ ਦੇ ਦੁੱਖ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ੀ ਮਿਲਦੀ। ਪਿਆਰ ਵਿਚ ਬੰਨੇ, ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੀ ਮਾਇਆ ਵਿਚ ਫਸੇ, ਦੋਵੇਂ, ਮਨ ਵਿਚ ਉਦਾਸੀ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਆਪਣੇ ਬੱਚਿਆਂ ਅਤੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਪਰਵਰਿਸ਼ ਕਰਦੇ। ਇੱਕ ਵਾਰੀ, ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਗ੍ਰਿਹਸਥ ਆਪਣੇ ਨੌਜਵਾਨ ਬੱਚਿਆਂ ਲਈ ਭੋਜਨ ਲੈਣ ਜੰਗਲ ਚਲੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਉਹ ਉਥੇ ਭਟਕਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਦੌਰਾਨ, ਇੱਕ ਸ਼ਿਕਾਰੀ, ਜੋ ਜੰਗਲ ਵਿਚ ਮੌਕੇ ਨਾਲ ਆ ਗਿਆ, ਆਪਣੇ ਜਾਲ ਪਾ ਕੇ, ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਘੋਸਲੇ ਕੋਲ ਆਏ, ਫੜ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਨਰ ਅਤੇ ਮਾਦਾ ਕਬੂਤਰ, ਜੋ ਹਮੇਸ਼ਾ ਆਪਣੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਪਾਲਣ ਲਈ ਉਤਸੁਕ ਰਹਿੰਦੇ, ਭੋਜਨ ਲੈ ਕੇ ਘਰ ਵਾਪਸ ਆਉਂਦੇ ਹਨ। ਮਾਦਾ ਕਬੂਤਰ, ਜਦ ਆਪਣੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਜਾਲ ਵਿਚ ਫਸਿਆ ਹੋਇਆ ਵੇਖਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਲ ਦੌੜਦੀ ਹੈ, ਰੋਦੀ ਹੈ, ਬੜੀ ਪੀੜ੍ਹਾ ਵਿਚ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਉਹਦੇ ਬੱਚੇ ਰੋ ਰਹੇ ਹਨ। ਉਹ, ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਭਰੀ, ਦੁਖੀ ਦਿਲ ਨਾਲ, ਮਾਇਆ ਵਿਚ ਫਸ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਬੰਨ੍ਹਿਆ ਦੇਖ ਕੇ, ਆਪ ਵੀ ਜਾਲ ਵਿਚ ਫਸ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਤੇ ਹੋਸ਼ ਗਵਾ ਬੈਠਦੀ ਹੈ। ਨਰ ਕਬੂਤਰ, ਜਦ ਆਪਣੇ ਪਿਆਰੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ, ਜੋ ਉਸਦੀ ਜਾਨ ਤੋਂ ਵਧ ਕੇ ਸਨ, ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਨੂੰ, ਜੋ ਉਸਦੇ ਬਰਾਬਰ ਸੀ, ਬੰਨ੍ਹਿਆ ਵੇਖਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ ਵੱਡੇ ਦੁੱਖ ਵਿਚ ਵਿਲਾਪ ਕਰਦਾ ਹੈ, “ਹਾਏ, ਮੇਰੀ ਹਾਲਤ ਦੇਖੋ—ਮੈਂ ਥੋੜੀ ਪੂੰਜੀ, ਮੂਰਖ ਮਨ ਵਾਲਾ! ਨ ਤ੍ਰਿਪਤ ਹੋਇਆ, ਨ ਸੰਤੁਸ਼ਟ, ਮੇਰਾ ਗ੍ਰਿਹਸਥ ਜੀਵਨ ਦੇ ਤਿੰਨ ਲੱਛਿਆਂ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਵੀ ਨਾਸ ਹੋ ਗਈ।