ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਭਾਗਵਤਪੁਰਾਣਮ੍

ਕਲੀ ਯੁੱਗ ਦੇ ਭਿਆਨਕ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ, ਜਦੋਂ ਜਦੋਂ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਵਿਰਲਤਾ ਅਸੁਰ-ਸਭਾ ਵਾਲੀ ਹੋ ਚੁਕੀ ਸੀ, ਸਾਊਨਕ ਆਦਿ ਮਹਾਰਥੀਆਂ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ—ਇਸ ਦੁਖੀ ਜਨਤਾ ਲਈ ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਅਤੇ ਅੰਤਿਮ ਉਪਾਏ ਕੀ ਹੈ? ਉਹ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, “ਸਾਨੂੰ ਉਹ ਸਰਵੋਤਮ ਮੰਗਲਮਈ, ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਦੀ ਪਵਿੱਤਰਤਮ ਪ੍ਰਥਾ ਦੱਸੋ, ਜੋ ਸਦਾ-ਸਦਾ ਲਈ ਰਹਿਣ ਵਾਲੀ ਹੈ ਤੇ ਜਿਸ ਰਾਹੀਂ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।” ਉਹ ਦੱਸਦੇ ਹਨ—ਜਿਵੇਂ ਚਿੰਤਾਮਣੀ ਪੱਥਰ ਦੁਨੀਆਂ ਦੀ ਖੁਸ਼ੀ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕਲਪ-ਵ੍ਰਖ਼ ਅਸਮਾਨੀ ਧਨ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਜੇ ਗੁਰੂ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਉਹ ਵੈਕੁੰਠ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਯੋਗੀਆਂ ਲਈ ਵੀ ਵਿਰਲਾ ਹੈ। ਸੂਤ ਜੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, “ਸਾਊਨਕ ਜੀ, ਤੁਹਾਡੇ ਹਿਰਦੇ ਵਿੱਚ ਪਿਆਰ ਉਤਪੰਨ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ, ਇਸ ਕਰਕੇ ਮੈਂ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਵਿਚਾਰ ਕਰਕੇ ਤੁਹਾਨੂੰ ਉਹ ਗੱਲ ਦੱਸਾਂਗਾ, ਜੋ ਸਾਰੀਆਂ ਸਿੱਖਿਆਵਾਂ ਦਾ ਨਤੀਜਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸੰਸਾਰਕ ਡਰ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਉਹ ਦੱਸਾਂਗਾ, ਜੋ ਭਗਤੀ ਦੀ ਵਾਹ ਵਧਾਉਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕਰਦੀ ਹੈ; ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸੁਣੋ।” ਸੂਤ ਜੀ ਦੱਸਦੇ ਹਨ ਕਿ ਕਾਲੀ ਯੁੱਗ ਵਿੱਚ, ਸਮੇਂ ਦੇ ਸੱਪ ਦੇ ਡਰ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਨ ਲਈ, ਕਿਰ ਨੇ ਸ਼੍ਰੀਮਦ ਭਾਗਵਤ ਦਾ ਉਚਾਰਣ ਕੀਤਾ। ਮਨ ਦੀ ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਲਈ ਇਸ ਤੋਂ ਵੱਖਰਾ ਕੋਈ ਉਪਾਏ ਨਹੀਂ; ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਿਛਲੇ ਜਨਮਾਂ ਦੇ ਪੁੰਨ ਹਨ, ਉਹ ਭਾਗਵਤ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਜਦੋਂ ਪਰੀਕਸ਼ਿਤ ਜੀ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਕਹਾਣੀ ਸੁਣਨ ਲਈ ਬੈਠੇ ਸਨ, ਅਤੇ ਸ਼ੁਕਦੇਵ ਜੀ ਵੀ ਹਾਜ਼ਰ ਸਨ, ਤਦ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਉਥੇ ਆ ਕੇ ਅਮ੍ਰਿਤ ਭਰਿਆ ਘੜਾ ਲਿਆ। ਉਹ ਸਭ ਸ਼ੁਕਦੇਵ ਜੀ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਕੇ ਬੇਨਤੀ ਕਰਦੇ ਹਨ: “ਸਾਨੂੰ ਕਹਾਣੀਆਂ ਦਾ ਅਮ੍ਰਿਤ ਦਿਓ, ਅਸੀਂ ਅਮ੍ਰਿਤ ਲਿਆਏ ਹਾਂ।” ਜਦੋਂ ਵਟਾਂਦਰਾ ਹੋਇਆ, ਤਾਂ ਰਾਜਾ ਨੂੰ ਅਮ੍ਰਿਤ ਪੀਣ ਲਈ ਮਿਲਿਆ; ਪਰ ਅਸੀਂ ਸਾਰੇ ਭਾਗਵਤ ਦਾ ਅਮ੍ਰਿਤ ਪੀਣ ਵਾਲੇ ਹਾਂ। ਇਸ ਵੇਲੇ, ਬ੍ਰਹਮਰਾਤਾ ਨੇ ਸੋਚਿਆ—ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਵਿਚ ਅਮ੍ਰਿਤ ਕਿੱਥੇ, ਕਹਾਣੀਆਂ ਕਿੱਥੇ, ਕੱਚ ਕਿੱਥੇ, ਮਹਾ-ਮਨੀ ਕਿੱਥੇ? ਉਹ ਦੇਵਤਿਆਂ ਉੱਤੇ ਹੱਸ ਪਏ। ਜੋ ਦੇਵਤਾ ਭਗਤੀ-ਰਹਿਤ ਸਨ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਕਹਾਣੀਆਂ ਦਾ ਅਮ੍ਰਿਤ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤਾ; ਭਾਗਵਤ ਦੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਲਈ ਵੀ ਵਿਰਲੀਆਂ ਹਨ। ਰਾਜਾ ਦੀ ਮੁਕਤੀ ਦੇਖ ਕੇ, ਖੁਦ ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਹੈਰਾਨ ਹੋ ਗਏ; ਸਤਯਲੋਕ ਵਿਚ ਤਰਾਜੂ ਬੰਨ੍ਹ ਕੇ, ਅਜਨਮਾ ਨੇ ਮੁਕਤੀ ਦੇ ਉਪਾਏ ਤੋਲ ਦਿੱਤੇ। ਹੋਰ ਗ੍ਰੰਥ, ਜੋ ਉਤਪੰਨ ਹੋਏ ਹਨ, ਉਹ ਛੋਟੇ ਹਨ; ਇਹ ਮਹਾਨ ਹੈ, ਗੰਭੀਰਤਾ ਵਿਚ। ਇਸ ਕਰਕੇ, ਸਾਰੇ ਰਿਸ਼ੀ-ਮੁਨੀ ਉੱਚੀ ਅਚੰਭਾ ਨਾਲ ਭਰ ਗਏ। ਉਹ ਭਾਗਵਤ ਗ੍ਰੰਥ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭੂ ਦਾ ਹੀ ਰੂਪ ਮੰਨਦੇ ਹਨ, ਕਿਉਂਕਿ ਕਾਲੀ ਯੁੱਗ ਵਿਚ, ਇਸ ਨੂੰ ਪੜ੍ਹਨ ਜਾਂ ਸੁਣਨ ਨਾਲ, ਤੁਰੰਤ ਵੈਕੁੰਠ ਦਾ ਫਲ ਮਿਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਗ੍ਰੰਥ ਸੱਤ ਦਿਨਾਂ ਵਿਚ ਸੁਣਿਆ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਹਰ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਮੁਕਤੀ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਪੁਰਾਣੇ ਸਮੇਂ ਵਿਚ, ਦਯਾਲੂ ਸਨਕਾਦਿ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਇਹ ਨਾਰਦ ਜੀ ਨੂੰ ਸੁਣਾਇਆ ਸੀ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਨਾਰਦ ਜੀ ਨੇ ਇਹ ਬ੍ਰਹਮਨ ਦੇ ਸੰਬੰਧ ਨਾਲ ਦਿਵ੍ਯ ਰਿਸ਼ੀ ਤੋਂ ਸੁਣਿਆ ਸੀ, ਪਰ ਸੱਤ ਦਿਨਾ ਵਿਚ ਸੁਣਨ ਦੀ ਵਿਧੀ ਕੁਮਾਰਾਂ ਨੇ ਦੱਸ ਦਿੱਤੀ। ਸਾਊਨਕ ਪੁੱਛਦੇ ਹਨ: “ਨਾਰਦ ਜੀ, ਜੋ ਸੰਸਾਰਕ ਬੰਧਨਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਤੇ ਹਮੇਸ਼ਾ ਚਲਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਕਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇਥੇ ਉਪਸਥਿਤ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ ਪਿਆਰ ਜਾਂ ਸੰਬੰਧ ਜੋੜ ਸਕਦੇ ਹਨ?” ਸੂਤ ਜੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ: “ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਉਥੇ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਦੱਸਦਾ ਹਾਂ, ਭਗਤੀ-ਭਾਵ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ, ਜੋ ਸ਼ੁਕਦੇਵ ਜੀ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਗੁਪਤ ਰੂਪ ਵਿਚ, ਮੈਨੂੰ ਆਪਣਾ ਸ਼ਿਸ਼ ਦਿਲਾ ਕੇ, ਸੁਣਾਈ ਸੀ।” ਇੱਕ ਵਾਰੀ, ਵਿਸ਼ਾਲਾ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ, ਚਾਰ ਪਵਿੱਤਰ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਸਤ-ਸੰਗਤ ਲਈ ਇਕੱਠੇ ਹੋਏ, ਉਥੇ ਨਾਰਦ ਜੀ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ। ਕੁਮਾਰਾਂ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ: “ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਤੁਹਾਡਾ ਚਿਹਰਾ ਉਦਾਸ ਕਿਉਂ ਹੈ, ਮਨ ਵਿਚ ਚਿੰਤਾ ਕਿਉਂ ਹੈ? ਤੁਸੀਂ ਕਿੱਥੇ ਜਾ ਰਹੇ ਹੋ, ਤੇ ਕਿੱਥੋਂ ਆਏ ਹੋ?” “ਹੁਣ ਤਾਂ ਤੁਸੀਂ ਖਾਲੀ-ਹਿਰਦੇ ਦਿਸਦੇ ਹੋ, ਜਿਵੇਂ ਕੋਈ ਆਮ ਮਨੁੱਖ ਆਪਣੀ ਦੌਲਤ ਗਵਾ ਬੈਠਾ ਹੋਵੇ। ਇਹ ਤੁਹਾਡੇ ਲਈ, ਜੋ ਅਸਕਤੀ-ਰਹਿਤ ਹੋ, ਉਚਿਤ ਨਹੀਂ—ਸਾਨੂੰ ਕਾਰਨ ਦੱਸੋ।” ਨਾਰਦ ਜੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ: “ਮੈਂ ਧਰਤੀ ਤੇ ਫਿਰਿਆ, ਇਹਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਸਮਝ ਕੇ, ਪੁਸ਼ਕਰ, ਪ੍ਰਯਾਗ, ਕਾਸ਼ੀ, ਅਤੇ ਗੋਦਾਵਰੀ ਵੀ ਗਏ। ਹਰੀ-ਖੇਤਰ, ਕੁਰੁ-ਖੇਤਰ, ਸ਼੍ਰੀਰੰਗ, ਸੇਤੁਬੰਧ ਤੇ ਹੋਰ ਤੀਰਥਾਂ ਉੱਤੇ ਵੀ ਜਾ-ਜਾ ਕੇ ਫਿਰਿਆ।” “ਕਿਤੇ ਵੀ ਮਨ ਦੀ ਸੰਤੁਸ਼ਟੀ ਵਾਲੀ ਖੁਸ਼ੀ ਨਹੀਂ ਮਿਲੀ; ਅੱਜ-ਕਲ ਧਰਤੀ ਕਲੀ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਹੈ, ਜੋ ਅਧਰਮ ਦਾ ਮਿੱਤਰ ਹੈ। ਸੱਚ, ਤਪ, ਪਵਿੱਤਰਤਾ, ਦਇਆ, ਤੇ ਦਾਨ—ਕੋਈ ਨਹੀਂ। ਲੋਕ ਬਦਕਿਸਮਤੀ ਨਾਲ, ਪੇਟ ਭਰਨ ਲਈ ਜੀਉਂਦੇ ਹਨ ਤੇ ਝੂਠ ਬੋਲਦੇ ਹਨ।” “ਲੋਕ ਮੰਦ-ਬੁਧੀ, ਬਦਕਿਸਮਤ, ਤੇ ਪੀੜਤ ਹਨ। ਚੰਗੇ ਲੋਕ ਘੱਟ ਹਨ, ਉਹ ਵੀ ਪਾਖੰਡ ਵਿਚ ਲੀਨ ਹਨ; ਸੰਨਿਆਸੀ ਵੀ ਘਰ-ਗ੍ਰਹਸਤੀ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਘਰਾਂ ਦੀ ਰਾਜ-ਭਾਗ ਜਵਾਨ ਕੁੜੀਆਂ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ, ਸਾਲਿਆਂ ਦੀ ਸਲਾਹ ਚਲਦੀ ਹੈ, ਧੀਆਂ ਲਾਲਚ ਵਿਚ ਵੇਚੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਪਤੀ-ਪਤਨੀ ਵਿਚ ਵਿਗੜ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।” “ਆਸ਼ਰਮਾਂ ਤੇ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਰੋਕ ਲਾ ਰਹੇ ਹਨ, ਪਵਿੱਤਰ ਦਰਿਆ ਵੀ ਰੁਕ ਗਏ ਹਨ; ਬਹੁਤ ਦੇਵ-ਮੰਦਿਰ ਦੁਸ਼ਟਾਂ ਨੇ ਨਸ਼ਟ ਕਰ ਦਿੱਤੇ ਹਨ। ਨ ਕੋਈ ਯੋਗੀ, ਨ ਕੋਈ ਸਿਧ, ਨ ਕੋਈ ਗਿਆਨੀ, ਨ ਕੋਈ ਸ਼ੁਭ-ਚਲਣ ਵਾਲਾ; ਕਲੀ ਦੀ ਅਗਨਿ ਵਿਚ ਸਾਰੇ ਆਤਮਿਕ ਅਭਿਆਸ ਸੁੱਟੇ ਜਾ ਚੁਕੇ ਹਨ।” “ਪਿੰਡਾਂ ਤੇ ਡਾਕੂ ਹਾਵੀ ਹਨ, ਦੋ-ਜਨਮੀਆਂ ਨੂੰ ਸ਼ਿਵ ਜੀ ਦੀ ਤ੍ਰਿਸ਼ੂਲ ਚੋਟ ਪਾ ਰਹੀ ਹੈ, ਤੇ ਇਸ ਕਲੀ ਯੁੱਗ ਵਿਚ, ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਵਾਲ ਖੁਲ੍ਹੇ ਹੋਏ, ਵਾਸਨਾ ਵਾਲੀਆਂ ਹੋ ਗਈਆਂ ਹਨ।” “ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਕਲੀ ਯੁੱਗ ਦੀਆਂ ਖਾਮੀਆਂ ਵੇਖ ਕੇ, ਮੈਂ ਧਰਤੀ ਤੇ ਫਿਰਿਆ; ਫਿਰ ਯਮੁਨਾ ਦੇ ਕੰਢੇ ਆਇਆ, ਜਿੱਥੇ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀਆਂ ਲੀਲਾਵਾਂ ਹੋਈਆਂ ਸਨ। ਉਥੇ ਇਕ ਅਜੀਬ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਵੇਖੀ—ਸੁਣੋ, ਹੇ ਮਹਾ-ਰਿਸ਼ੀਆਂ: ਉਥੇ ਇਕ ਜਵਾਨ ਕੁੜੀ ਬੈਠੀ ਸੀ, ਉਸ ਦਾ ਮਨ ਥਕਿਆ ਤੇ ਪੀੜਤ ਸੀ।” “ਉਸ ਦੇ ਕੋਲ ਦੋ ਬੁਜ਼ੁਰਗ ਪੁਰਸ਼ ਪਏ ਹੋਏ ਸਨ, ਸੁੰਨ-ਪਏ, ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਸਾਹ ਲੈ ਰਹੇ, ਬੇਹੋਸ਼; ਉਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰ ਰਹੀ ਸੀ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਜਗਾਉਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰ ਰਹੀ ਸੀ, ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਅੱਗੇ ਰੋਂਦੀ ਸੀ।” “ਉਹ ਦਸ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਵੱਲ ਆਪਣੀ ਰੱਖਿਆ ਲਈ ਤੱਕਦੀ ਸੀ, ਉਸ ਦੀ ਆਪਣੀ ਰੂਪ ਦੀ ਸੇਵਾ ਸੈਂਕੜਿਆਂ ਔਰਤਾਂ ਕਰ ਰਹੀਆਂ ਸਨ, ਜੋ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਉਸ ਨੂੰ ਜਗਾਉਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰ ਰਹੀਆਂ ਸਨ।” “ਇਹ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟਿ ਦੂਰੋਂ ਵੇਖ ਕੇ, ਮੈਂ ਉਤਸ਼ੁਕਤਾ ਨਾਲ ਨੇੜੇ ਆਇਆ; ਮੈਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਉਹ ਜਵਾਨ ਕੁੜੀ ਉਠੀ, ਉਲਝੀ ਹੋਈ, ਤੇ ਇਹ ਬੋਲ ਪਈ।” “ਉਹ ਕਹਿੰਦੀ ਹੈ: ਹੇ ਪਵਿੱਤਰ ਜੀ, ਥੋੜਾ ਠਹਿਰੋ ਤੇ ਮੇਰੀ ਚਿੰਤਾ ਦੂਰ ਕਰੋ; ਤੁਹਾਡੀ ਦਰਸ਼ਨ ਹੀ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਪਾਪਾਂ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਤੁਹਾਡੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦੁਆਰਾ, ਦੁਖ-ਮੁਕਤੀ ਆਵੇਗੀ; ਜਦੋਂ ਵੱਡਾ ਸੁਭਾਗ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਤੁਹਾਡਾ ਦਰਸ਼ਨ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।” ਨਾਰਦ ਜੀ ਪੁੱਛਦੇ ਹਨ: “ਤੁਸੀਂ ਕੌਣ ਹੋ? ਇਹ ਦੋ ਕੌਣ ਹਨ, ਤੇ ਇਹ ਕੰਵਲ-ਨੇਤਰ ਵਾਲੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਕੌਣ ਹਨ? ਦੱਸੋ, ਹੇ ਦੇਵੀ, ਆਪਣੀ ਪੀੜਾ ਦਾ ਕਾਰਨ।” ਕੁੜੀ ਕਹਿੰਦੀ ਹੈ: “ਮੈਂ ਭਗਤੀ ਦੇ ਨਾਂ ਨਾਲ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹਾਂ; ਇਹ ਦੋ ਮੇਰੇ ਪੁੱਤਰ ਹਨ, ਗਿਆਨ ਤੇ ਵੈਰਾਗ, ਜੋ ਹੁਣ ਸਮੇਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨਾਲ ਬੁਜ਼ੁਰਗ ਤੇ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹੋ ਚੁਕੇ ਹਨ।