ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਭਾਗਵਤਪੁਰਾਣਮ੍

ਜੇ ਕੋਈ ਸੁਣਨ ਵਾਲਾ ਵਿਅਕਤੀ ਵੈਰਾਗੀ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਅਗਲੇ ਦਿਨ ਕੀਰਤਨ ਤੇ ਵਾਦ-ਯੰਤਰ ਨਾਲ ਭਗਵਤ-ਕਥਾ ਕੀਤੀ ਜਾਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ; ਜੇ ਉਹ ਗ੍ਰਹਸਥ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਉਸਦੇ ਕਰਮਾਂ ਦੀ ਸ਼ੁਧੀ ਲਈ ਹਵਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਹਰ ਸ਼ਲੋਕ ਉੱਤੇ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਖੀਰ, ਸ਼ਹਦ, ਘੀ, ਤੇ ਤਿਲ ਹੋਰ ਸਮੱਗਰੀਆਂ ਨਾਲ ਮਿਲਾ ਕੇ ਯਜਨਾ ਵਿੱਚ ਭੇਟ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਦਸਵੇਂ ਸਕੰਧ ਦੀ ਕਥਾ ਲਈ। ਵਿਕਲਪ ਵਜੋਂ, ਗਾਯਤਰੀ ਮੰਤਰ ਨਾਲ ਪੂਰਨ ਧਿਆਨ ਦੇ ਨਾਲ ਹਵਨ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਪੁਰਾਣ ਪਰਮਾਤਮਾ ਦੇ ਹੀ ਸਰੂਪ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਹਵਨ ਕਰਨ ਦੀ ਸਮਰਥਾ ਨਾ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਸਮਝਦਾਰ ਵਿਅਕਤੀ ਹਵਨ ਦੀ ਸਮੱਗਰੀ ਦੂਜਿਆਂ ਨੂੰ ਦੇਵੇ, ਤਾਂ ਜੋ ਉਸਦਾ ਫਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋ ਸਕੇ, ਅਤੇ ਰੁਕਾਵਟਾਂ, ਘਾਟ ਜਾਂ ਵਾਧਾ ਦੂਰ ਹੋ ਸਕੇ। ਦੋਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤ ਕਰਨ ਲਈ, ਹਜ਼ਾਰ ਨਾਮਾਂ ਦੀ ਜਪ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ; ਇਸ ਨਾਲ ਸਭ ਕੁਝ ਫਲਦਾਇਕ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਸ ਤੋਂ ਵਧ ਕੇ ਹੋਰ ਕੁਝ ਨਹੀਂ। ਫਿਰ, ਬਾਰਾਂ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਖੀਰ ਤੇ ਸ਼ਹਦ ਖਵਾਉਣਾ, ਅਤੇ ਸੋਨਾ ਤੇ ਗਾਂ ਦਾਨ ਦੇ ਕੇ ਵ੍ਰਤ ਦੀ ਪੂਰੀ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਸਮਰਥ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਸੋਨੇ ਦਾ ਤਿੰਨ ਪਲ ਭਾਰ ਦਾ ਸਿੰਘ ਬਣਾਇਆ ਜਾਵੇ, ਅਤੇ ਉਸ ਉੱਤੇ ਸੁੰਦਰ ਲਿਖਤ ਵਿੱਚ ਭਗਵਤ ਗ੍ਰੰਥ ਰੱਖਿਆ ਜਾਵੇ। ਯਥਾ-ਵਿਧੀ, ਆਮੰਤ੍ਰਣ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਸਾਰੇ ਸੰਸਕਾਰ, ਦਾਨ, ਵਸਤ੍ਰ, ਗਹਣੇ, ਸੁਗੰਧ ਆਦਿ ਦੇ ਕੇ, ਜੋ ਸਵੈ-ਨਿਯੰਤ੍ਰਿਤ ਤੇ ਪੂਜਨਯੋਗ ਹੈ, ਉਸਦੇ ਆਦਰ ਨਾਲ ਸਤਕਾਰ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ। ਜੇਕਰ ਸਮਝਦਾਰ ਵਿਅਕਤੀ ਇਹ ਗ੍ਰੰਥ ਆਪਣੇ ਗੁਰੂ ਨੂੰ ਦੇਵੇ, ਤਾਂ ਉਹ ਸੰਸਾਰਕ ਬੰਧਨਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਇਸ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ, ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਕਰਮ ਕਰਕੇ, ਸਾਰੇ ਪਾਪ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਭਾਗਵਤ ਪੁਰਾਣਾ, ਫਲਦਾਇਕ ਹੈ; ਇਹ ਧਰਮ, ਅਰਥ, ਕਾਮ ਤੇ ਮੋਖਸ਼ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਦਾ ਸਾਧਨ ਹੈ—ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ। ਕੁਮਾਰਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਹੂੰ, ਜੋ ਕੁਝ ਪੁੱਛਿਆ ਸੀ, ਸਭ ਦੱਸ ਦਿੱਤਾ; ਹੋਰ ਕੀ ਸੁਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹੋ? ਭਾਗਵਤ ਪੁਰਾਣਾ ਆਪ ਹੀ ਭੋਗ ਤੇ ਮੋਖਸ਼ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਸੂਤ ਜੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ: ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਉਹ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾਵਾਂ ਨੇ ਭਾਗਵਤ ਕਥਾ ਕੀਤੀ, ਜੋ ਪਾਪ ਨਾਸਕ, ਪੁੰਨਦਾਇਕ, ਤੇ ਭੋਗ-ਮੋਖਸ਼ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਸੱਤ ਦਿਨ, ਸਾਰੇ ਸੰਯਤ ਮਨ ਵਾਲੇ ਜੀਵਾਂ ਨੇ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਸੁਣਿਆ, ਤੇ ਫਿਰ ਸਭ ਨੇ ਪਰਮਾਤਮਾ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸਰਵੋਤਮ, ਦੀ ਸਤਕਾਰੀ ਕੀਤੀ। ਕਥਾ ਦੇ ਅੰਤ ਤੇ ਗਿਆਨ, ਵੈਰਾਗ, ਤੇ ਭਗਤੀ ਦੀ ਤਾਕਤ ਉਤਕ੍ਰਿਸ਼ਟ ਹੋ ਗਈ; ਨਵੀਂ ਜਵਾਨੀ, ਜੋ ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਮੋਹ ਲੈਣ ਵਾਲੀ ਸੀ, ਉਤਪੰਨ ਹੋਈ। ਨਾਰਦ ਜੀ, ਆਪਣਾ ਉਦੇਸ਼ ਪੂਰਾ ਕਰਕੇ, ਉੱਚਤ ਆਨੰਦ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬ ਗਏ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਪਰਮ ਆਨੰਦ ਦੀ ਲਹਿਰ ਦੌੜ ਗਈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਕਥਾ ਸੁਣ ਕੇ, ਨਾਰਦ ਜੀ, ਜੋ ਪ੍ਰਭੂ ਦੇ ਪਿਆਰੇ ਹਨ, ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ, ਪ੍ਰੇਮ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਕੰਠ ਰੁੰਝਿਆ ਹੋਇਆ, ਸਭ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਨਾਰਦ ਜੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ: ਮੈਂ ਧਨਿਆ ਹਾਂ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੇ ਅਸੀਮ ਦਇਆ-ਭਾਵ ਨਾਲ ਕ੍ਰਿਪਾਲੂ ਹੋਇਆ ਹਾਂ; ਅੱਜ ਮੈਂ ਹਰੀ, ਸਭ ਪਾਪਾਂ ਦੇ ਨਾਸਕ, ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲਿਆ। ਸਭ ਧਰਮਾਂ ਵਿੱਚ, ਮੈਂ ਸੁਣਨ ਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਮੰਨਦਾ ਹਾਂ, ਹੇ ਤਪਸਵੀਓ, ਕਿਉਂਕਿ ਸੁਣਨ ਨਾਲ ਹੀ ਵੈਕੁੰਠ-ਵਾਸੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਮਿਲ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਸੂਤ ਜੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ: ਜਦ ਨਾਰਦ ਜੀ ਐਸਾ ਬੋਲ ਰਹੇ ਸਨ, ਤਦ ਯੋਗੀ-ਰਾਜ ਸ਼ੁਕਦੇਵ ਜੀ ਉਥੇ ਆ ਗਏ, ਯਾਤਰਾ ਕਰਦੇ ਹੋਏ। ਉਸ ਸਮੇਂ, ਵਿਅਾਸ ਜੀ ਦਾ ਸੋਲਾਂ ਸਾਲਾਂ ਦਾ ਪੁੱਤਰ, ਗਿਆਨ-ਸਮੁੰਦਰ ਦਾ ਚੰਦ, ਆਇਆ; ਕਥਾ ਦੇ ਅੰਤ ਤੇ, ਆਪਣੇ ਅਤੀਤ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਕੇ, ਪਿਆਰ ਨਾਲ, ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਭਾਗਵਤ ਪੁਰਾਣਾ ਪੜ੍ਹਣ ਲੱਗਾ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਸਭ ਸੰਸਦ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪਰਮ ਰੋਸ਼ਨੀ ਨੂੰ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਕੇ, ਤੁਰੰਤ ਉੱਠ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮਹਾਨ ਆਸਨ ਦਿੱਤਾ; ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਆਦਰ ਕੀਤਾ, ਤੇ ਆਸਨ ਤੇ ਬੈਠ ਕੇ ਕਿਹਾ: “ਮੇਰੇ ਪਵਿੱਤਰ ਬੋਲ ਸੁਣੋ।” ਸ਼ੁਕਦੇਵ ਜੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ: ਭਾਗਵਤ ਪੁਰਾਣਾ, ਵੇਦਾਂ ਦੇ ਕਲਪ-ਵ੍ਰਖ਼ ਦਾ ਪੱਕਾ ਫਲ ਹੈ, ਜੋ ਸ਼ੁਕਦੇਵ ਦੇ ਮੁਖ ਤੋਂ ਨਿਕਲਿਆ ਅੰਬ੍ਰਿਤ ਹੈ; ਹੇ ਸੰਵੇਦਨਸ਼ੀਲ ਜੀਵੋ, ਇਸਦਾ ਸਾਰ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਪੀਓ। ਇੱਥੇ, ਵਿਅਾਸ ਜੀ ਦੀ ਰਚੀ ਭਾਗਵਤ ਵਿੱਚ, ਝੂਠੇ ਧਰਮ ਤਿਆਗ ਦਿੱਤੇ ਹਨ; ਇਹ ਨਿਰਲੋਭ, ਨਿਰਵੈਰ, ਪਵਿੱਤਰ ਮਨ ਵਾਲਿਆਂ ਲਈ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਸੱਚੀ, ਲਾਭਦਾਇਕ ਹਕੀਕਤ ਪ੍ਰਗਟ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਤਿੰਨ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਦੁਖਾਂ ਨੂੰ ਉਖਾੜ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਹੋਰ ਗ੍ਰੰਥਾਂ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ; ਇੱਥੇ ਪ੍ਰਭੂ ਸੱਚੇ, ਸੁਣਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਵਾਲਿਆਂ ਦੇ ਹਿਰਦੇ ਵਿੱਚ ਤੁਰੰਤ ਬੰਨ੍ਹ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਭਾਗਵਤ ਪੁਰਾਣਾ, ਪੁਰਾਣਿਆਂ ਦਾ ਮਾਣਕ, ਵੈਸ਼ਣਵਾਂ ਦੀ ਧਨ ਹੈ; ਇੱਥੇ ਪਰਮਹੰਸਾਂ ਦਾ ਨਿਰਮਲ ਗਿਆਨ ਗਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਨਿਸ਼ਕਰਮ ਗਿਆਨ, ਗਿਆਨ, ਵੈਰਾਗ, ਤੇ ਭਗਤੀ ਪ੍ਰਕਟ ਹੁੰਦੇ ਹਨ; ਇਸ ਨੂੰ ਸੁਣਨ, ਪੜਨ ਤੇ ਭਾਵ ਨਾਲ ਮਨਨ ਕਰਨ ਨਾਲ, ਮਨੁੱਖ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸਤ੍ਯ-ਲੋਕ, ਕੈਲਾਸ, ਵੈਕੁੰਠ ਜਾਂ ਸਵਰਗ ਵਿੱਚ ਵੀ ਇਹ ਰਸ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦਾ; ਇਸ ਲਈ, ਹੇ ਭਾਗਵਤ-ਭਾਗੀ ਜੀਵੋ, ਸਦਾ ਇਸ ਰਸ ਨੂੰ ਪੀਓ, ਕਦੇ ਛੱਡੋ ਨਾ। ਸੂਤ ਜੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ: ਜਦ ਬਾਦਰਾਯਣ (ਵਿਆਸ ਜੀ) ਸੰਸਦ ਵਿੱਚ ਐਸਾ ਬੋਲ ਰਹੇ ਸਨ, ਤਾਂ ਹਰੀ, ਪ੍ਰਹਿਲਾਦ, ਬਲੀ, ਉਦਧਵ, ਅਰਜੁਨ ਤੇ ਹੋਰਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰੇ ਹੋਏ, ਉਥੇ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਏ; ਨਾਰਦ ਜੀ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੇ ਸੰਗਤੀਆਂ ਦਾ ਆਦਰ ਕੀਤਾ। ਹਰੀ ਨੂੰ, ਜੋ ਪ੍ਰਗਟ ਤੇ ਉੱਚ ਆਸਨ ਤੇ ਬੈਠੇ ਸਨ, ਵੇਖ ਕੇ, ਸਭ ਨੇ ਪ੍ਰਸੰਨਤਾ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਕੀਤੀ। ਫਿਰ, ਸ਼ਿਵ ਜੀ ਪਾਰਵਤੀ ਨਾਲ, ਤੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਆਪਣੇ ਕਮਲ-ਆਸਨ ਤੇ, ਉਥੇ ਆਏ, ਇਸ ਮਹਾਨ ਸਤਕਾਰੀ ਨੂੰ ਵੇਖਣ ਲਈ। ਪ੍ਰਹਿਲਾਦ ਨੇ ਝਾਂਝ ਵਜਾਈ, ਉਦਧਵ ਨੇ ਘੰਟੀ ਨੂੰ ਚਲਾਕੀ ਨਾਲ ਵਜਾਇਆ, ਨਾਰਦ ਜੀ ਨੇ ਵੀਣਾ ਲਈ, ਜੋ ਰਾਗ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ ਸਨ, ਤੇ ਅਰਜੁਨ ਨੇ ਰਾਗ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕੀਤੀ; ਇੰਦਰ ਨੇ ਮ੍ਰਿਦੰਗ ਵਜਾਇਆ, ‘ਵਿਜੈ! ਵਿਜੈ! ਹੇ ਕੁਮਾਰੋ, ਤੁਸੀਂ ਕਿੰਨੇ ਪ੍ਰਸੰਸਾ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ ਹੋ!’ ਕਹਿੰਦੇ ਹੋਏ। ਅੱਗੇ ਵਿਅਾਸ ਜੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰ (ਸ਼ੁਕਦੇਵ) ਨੇ ਵਹਾਉਂਦੇ ਬੋਲਾਂ ਨਾਲ ਪਾਠ ਕੀਤਾ। ਉਥੇ, ਮੱਧ ਵਿੱਚ, ਤਿੰਨ (ਹਰੀ, ਸ਼ਿਵ, ਬ੍ਰਹਮਾ) ਇਕੱਠੇ ਨੱਚੇ, ਚਮਕਦੇ ਹੋਏ, ਸਭ ਤੋਂ ਰੋਸ਼ਨੀ ਵਾਲੇ ਭਗਤਾਂ ਵਿੱਚ ਅਭਿਨੇਤਾ ਵਾਂਗ। ਇਹ ਅਸਧਾਰਣ ਸਤਕਾਰੀ ਵੇਖ ਕੇ, ਹਰੀ, ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ, ਬੋਲ ਪਏ: “ਮਨ ਦੀ ਭਗਤੀ ਅਨੁਸਾਰ, ਮੈਨੂੰ ਵਰ ਮੰਗੋ; ਤੁਸੀਂ ਕਥਾ ਤੇ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਕਰਕੇ ਮੈਨੂੰ ਅੱਜ ਖੁਸ਼ ਕੀਤਾ ਹੈ।” ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਉਹ ਸਭ ਪ੍ਰੇਮ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬ ਕੇ, ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਹਰੀ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕਰਦੇ ਹਨ। “ਹੇ ਹਰੀ, ਪਹਾੜਾਂ, ਸੱਪਾਂ ਤੇ ਸਭ ਭਗਤਾਂ ਦੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਸੰਗੀਤਾਂ ਵਿੱਚ, ਤੇ ਸਭ ਦੀ ਭਗਤੀ ਨਾਲ, ਤੁਸੀਂ ਯਤਨ ਨਾਲ ਯਾਦ ਕੀਤੇ ਜਾਵੋ—ਇਹੀ ਸਾਡੀ ਇੱਛਾ ਹੈ, ਜੋ ਪੂਰੀ ਹੋਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।” ਅਚੁਤ ਨੇ “ਐਸਾ ਹੋਵੇ” ਕਹਿ ਕੇ, ਅੰਤਧਿਆਨ ਹੋ ਗਏ। ਫਿਰ ਨਾਰਦ ਜੀ, ਸ਼ੁਕਦੇਵ ਤੇ ਹੋਰ ਤਪਸਵੀ, ਹਰੀ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਵਿੱਚ ਨਮਨ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਸਭ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ, ਮੋਹ-ਭਰਮ ਦੂਰ ਕਰਕੇ, ਰਸ-ਰੂਪ ਕਥਾ ਦਾ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਪੀ ਕੇ, ਵਿਦਾ ਹੋ ਗਏ। ਉਹ ਭਗਤੀ, ਪੁੱਤਰਾਂ ਸਮੇਤ, ਸ਼ੁਕਦੇਵ ਨੇ ਆਪਣੇ ਗ੍ਰੰਥ ਵਿੱਚ ਸੰਭਾਲੀ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਭਾਗਵਤ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਕੇ, ਵੈਸ਼ਣਵਾਂ ਦਾ ਮਨ ਹਰੀ ਵੱਲ ਖਿੱਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਦਰਿਦ੍ਰ, ਦੁਖੀ, ਬਿਮਾਰ, ਮਾਇਆ ਦੇ ਦੈਤ ਦੁਆਰਾ ਪੀੜਤ, ਸੰਸਾਰ-ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬੇ ਹਨ—ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਭਾਗਵਤ ਪੁਰਾਣਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ ਗੂੰਜਦਾ ਹੈ। ਸ਼ੌਨਕ ਜੀ ਪੁੱਛਦੇ ਹਨ: ਸ਼ੁਕਦੇਵ ਨੇ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਕਦੋਂ ਕਥਾ ਕੀਤੀ? ਗੋਕਰਣ ਨੇ ਮੁੜ ਕਥਾ ਕਦੋਂ ਕੀਤੀ? ਨਾਰਦ ਜੀ ਨੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਕਦੋਂ ਕਥਾ ਕੀਤੀ? ਮੇਰਾ ਇਹ ਸੰਦੇਹ ਦੂਰ ਕਰੋ। ਸੂਤ ਜੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ: ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਦੇ ਵਿਦਾ ਹੋਣ ਤੋਂ ਤੀਹ ਸਾਲ ਬਾਅਦ, ਜਦ ਕਲੀ ਯੁਗ ਵਧ ਚੁੱਕਾ ਸੀ, ਭਾਦ੍ਰਪਦ ਮਹੀਨੇ ਦੀ ਸ਼ੁਕਲ ਪਖ ਦੀ ਨੌਂਵੀਂ ਤਰੀਕ ਨੂੰ, ਸ਼ੁਕਦੇਵ ਨੇ ਕਥਾ ਆਰੰਭ ਕੀਤੀ। ਪਰਿਕਸ਼ਿਤ ਦੀ ਕਥਾ ਦੇ ਅੰਤ ਤੇ, ਕਲੀ ਯੁਗ ਦੇ ਦੋ ਸੌ ਸਾਲ ਬਾਅਦ, ਸੁੱਚੀ ਤੇ ਸ਼ੁਭ ਨੌਂਵੀਂ ਤਰੀਕ ਨੂੰ, ਗੋਕਰਣ, ਗਾਂ ਤੋਂ ਜਨਮੇ, ਨੇ ਕਥਾ ਕੀਤੀ। ਫਿਰ, ਜਦ ਕਲੀ ਯੁਗ ਹੋਰ ਤੀਹ ਸਾਲ ਵਧ ਗਿਆ, ਕਾਰਤਿਕ ਮਹੀਨੇ ਦੀ ਸ਼ੁਕਲ ਪਖ ਦੀ ਨੌਂਵੀਂ ਤਰੀਕ ਨੂੰ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨੇ ਕਥਾ ਕੀਤੀ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਹੇ ਪਾਪ-ਰਹਿਤ, ਜੋ ਤੁਸੀਂ ਪੁੱਛਿਆ, ਮੈਂ ਕਲੀ ਯੁਗ ਵਿੱਚ ਭਾਗਵਤ ਪੁਰਾਣਾ ਦੀ ਕਥਾ ਦੱਸ ਦਿੱਤੀ, ਜੋ ਸੰਸਾਰ ਰੋਗ ਨਾਸਕ ਹੈ। ਇਹ ਕਥਾ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਨੂੰ ਪਿਆਰੀ, ਸਭ ਪਾਪਾਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਦੀ, ਮੋਖਸ਼ ਦਾ ਕਾਰਣ ਹੈ, ਤੇ ਭਗਤੀ ਦਾ ਖੇਡ ਉਪਜਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਜੋ ਪੁੰਨ-ਵਾਨ ਹਨ, ਉਹ ਇਸ ਕਥਾ ਨੂੰ ਆਦਰ ਨਾਲ ਪੀਣ; ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਤੀਰਥ ਜਾਂ ਹੋਰ ਸੇਵਾ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ।