ਇੱਕ ਵਾਰੀ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਸਾਰੀਆਂ ਗੋਪੀਆਂ ਅਤੇ ਰਾਣੀਆਂ ਆਪਣੇ ਪਿਆਰੇ ਮੁਕੁੰਦ ਦੀ ਯਾਦ ਵਿੱਚ ਵਿਛੋੜੇ ਦੀ ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਸੜ ਰਹੀਆਂ ਸਨ। ਉਹ ਪਾਣੀਆਂ ਦੇ ਕੰਢੇ ਉੱਤੇ ਬੈਠ ਕੇ, ਰਾਤਾਂ ਨੂੰ ਨੀਂਦ ਨਾ ਆਉਣ ਕਰਕੇ, ਹਮੇਸ਼ਾ ਕਰਾਹ ਰਹੀਆਂ ਸਨ। ਉਹ ਸੋਚਦੀਆਂ, "ਕੀ ਇਹ ਇਸ ਕਰਕੇ ਹੈ ਕਿ ਮੁਕੁੰਦ ਨੇ ਸਾਡੀ ਆਤਮਾ ਦੀ ਨਿਸ਼ਾਨੀ ਹੀ ਖੋਹ ਲਈ ਹੈ? ਕੀ ਇਸ ਕਰਕੇ ਅਸੀਂ ਵੀ ਇਹਨਾ ਦੁੱਖਾਂ ਵਾਲੀ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚ ਗਈਆਂ ਹਾਂ?" ਚੰਦ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਉਹ ਪੁੱਛਦੀਆਂ, "ਚੰਦ ਮਾਹਰਾ, ਤੈਨੂੰ ਕਿਹੜੀ ਬਿਮਾਰੀ ਨੇ ਘੇਰ ਲਿਆ ਹੈ? ਤੇਰੀ ਚਾਨਣ ਘਟ ਰਹੀ ਹੈ, ਤੇਰੇ ਕਿਰਣ ਹਨੇਰੇ ਨੂੰ ਦੂਰ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦੇ। ਅਸੀਂ ਤਾਂ ਪਿਆਰ ਵਿਚ ਪਾਗਲ ਹੋ ਕੇ ਅਧੂਰੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਕਰਦੀਆਂ ਹਾਂ, ਕੀ ਤੂੰ ਵੀ ਭੁੱਲ ਗਿਆ ਹੈਂ, ਜੋ ਸਾਡੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਤੋਂ ਉਝਲ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈਂ?" ਮਲਯਾ ਪਹਾੜਾਂ ਤੋਂ ਆਉਣ ਵਾਲੀ ਹਵਾ ਨੂੰ ਉਹ ਪੁੱਛਦੀਆਂ, "ਹਵਾ, ਕੀ ਅਸੀਂ ਤੈਨੂੰ ਕੋਈ ਦੁੱਖ ਦਿੱਤਾ ਹੈ? ਗੋਵਿੰਦ ਦੇ ਤਿਰਛੇ ਨਜ਼ਰਾਂ ਨੇ ਸਾਡੇ ਦਿਲ ਵਿਚ ਵਿਰਹ ਦੀ ਅੱਗ ਲਾ ਦਿੱਤੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤੂੰ ਵੀ ਬੇਕਰਾਰੀ ਨਾਲ ਵਗ ਰਹੀ ਹੈਂ।" ਇੱਕ ਸੁੰਦਰ ਬੱਦਲ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਉਹ ਆਖਦੀਆਂ, "ਬੱਦਲ, ਤੂੰ ਯਾਦਵਾਂ ਦੇ ਮੁਖੀ ਨੂੰ ਪਿਆਰਾ ਜਾਪਦਾ ਹੈਂ। ਤੂੰ ਵੀ ਸਾਡੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਸ ਸ਼੍ਰੀਵਤਸ-ਚਿੰਨ੍ਹ ਵਾਲੇ ਪ੍ਰਭੂ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈਂ। ਲਗਾਤਾਰ ਵਿਰਹ ਵਿਚ, ਤੇਰਾ ਦਿਲ ਵੀ ਸਾਡੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਦਾਸ ਹੈ, ਤੇ ਤੂੰ ਵੀ ਉਸ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰ ਕੇ ਬਾਰ-ਬਾਰ ਅੱਖਾਂ ਵਿਚੋਂ ਹੰਜੂ ਵਗਾ ਰਿਹਾ ਹੈਂ।" ਕੋਕਿਲ ਨੂੰ ਸੁਣ ਕੇ ਉਹ ਆਖਦੀਆਂ, "ਕੋਇਲ, ਤੇਰੀ ਕੰਬਦੀ ਗਲ੍ਹ ਵਿਚੋਂ ਨਿਕਲਣ ਵਾਲੀਆਂ ਮਿੱਠੀਆਂ ਬੋਲ ਮਰੇ ਹੋਏ ਨੂੰ ਵੀ ਜਿਉਂਦਾ ਕਰ ਦਿੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਦੱਸ, ਅੱਜ ਤੇਰੇ ਲਈ ਕੀ ਕਰੀਏ? ਤੂੰ ਪਿਆਰੇ ਦਾ ਨਾਮ ਹੀ ਲੈ ਰਹੀ ਜਾਪਦੀ ਹੈਂ।" ਪਹਾੜ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਉਹ ਆਖਦੀਆਂ, "ਪਹਾੜਾ, ਤੂੰ ਨ ਚਲਦਾ ਹੈਂ, ਨ ਬੋਲਦਾ ਹੈਂ; ਲੱਗਦਾ ਹੈ, ਕੋਈ ਵੱਡਾ ਮਨੋਰਥ ਸੋਚ ਰਿਹਾ ਹੈਂ। ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਤੌਰ 'ਤੇ, ਤੂੰ ਵੀ ਸਾਡੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਾਸੁਦੇਵ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਹਿਰਦੇ ਨਾਲ ਲਗਾਉਣ ਨੂੰ ਤਰਸ ਰਿਹਾ ਹੈਂ।" ਸਮੁੰਦਰ ਦੀਆਂ ਪਤਨੀਆਂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਰੋਵਰ ਸੁੱਕ ਗਏ, ਹੱਥ ਸੁੱਕ ਗਏ, ਆਪਣੀਆਂ ਕੰਜਕੀਆਂ ਦੀ ਸੋਭਾ ਵੀ ਗੁਆ ਬੈਠੀਆਂ, ਉਹ ਵੀ ਆਪਣੇ ਪਿਆਰੇ ਤੋਂ ਵਿਛੁੜ ਕੇ ਸੁੱਕ ਗਈਆਂ ਹਨ। ਜਿਵੇਂ ਅਸੀਂ, ਪ੍ਰਭੂ ਦੇ ਪਿਆਰ ਭਰੇ ਨਜ਼ਰ ਤੋਂ ਵਾਂਝੀਆਂ ਹੋ ਕੇ ਦੁੱਖੀ ਹਾਂ। ਇੱਕ ਹੰਸ ਆਇਆ, ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਹੰਸ ਜੀ, ਆਓ, ਪਾਣੀ ਪੀਓ। ਸਾਨੂੰ ਦੱਸੋ, ਸੌਰੀ ਦੀ ਕੋਈ ਖ਼ਬਰ ਲਿਆਏ ਹੋ? ਕੀ ਤੁਸੀਂ ਉਸਦੇ ਦੂਤ ਹੋ? ਕੀ ਉਹ ਅਜੇ ਵੀ ਸਾਡੀ ਯਾਦ ਵਿੱਚ ਹੈ, ਜਾਂ ਉਸਦਾ ਪਿਆਰ ਮੰਝ ਗਿਆ ਹੈ? ਜੇ ਉਹ ਸਾਨੂੰ ਭੁੱਲ ਗਿਆ, ਤਾਂ ਅਸੀਂ ਉਸ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਿਉਂ ਕਰੀਏ? ਪਰ, ਉਸ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਸਾਡਾ ਕੋਈ ਹੋਰ ਆਸਰਾ ਨਹੀਂ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ, ਜੋ ਯੋਗੀਆਂ ਦੇ ਭੀ ਪ੍ਰਭੂ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਯਾਦ ਵਿਚ, ਮਾਧਵ ਦੀਆਂ ਸਤੀਆਂ ਨੇ ਅਤਿ ਉੱਚਾ ਦਰਜਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ। ਉਹ ਪ੍ਰਭੂ, ਜਿਸ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਵੱਡੇ-ਵੱਡੇ ਗੀਤਾਂ ਵਿੱਚ ਗਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੀ ਸਿਰਫ਼ ਸੁਣਨ ਨਾਲ ਹੀ ਸਤ੍ਰੀਆਂ ਦੇ ਮਨ ਉਸ ਵੱਲ ਖਿੱਚ ਜਾਂਦੇ ਹਨ—ਫਿਰ ਜਿਹੜੀਆਂ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਅੱਖੀਂ ਵੇਖਿਆ, ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਕੀ ਹਾਲ ਹੋਇਆ ਹੋਵੇਗਾ? ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਪਿਆਰ ਵਿੱਚ, ਉਸ ਜਗਤ ਦੇ ਸੁਆਮੀ ਦੀ ਪਤੀ ਵਾਂਗ ਪੈਰ ਦਬਾਉਣ ਤੇ ਹੋਰ ਸੇਵਾਵਾਂ ਕੀਤੀਆਂ, ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਕਿਹੜਾ ਵੱਡਾ ਤਪ ਕੀਤਾ ਹੋਵੇਗਾ! ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਨੇ ਵੈਦਿਕ ਧਰਮ ਅਨੁਸਾਰ ਘਰ-ਗ੍ਰਿਹਸਥੀਆਂ ਨੂੰ ਧਰਮ, ਅਰਥ, ਕਾਮ ਦਾ ਆਦਰਸ਼ ਰਾਹ ਦਿਖਾਇਆ। ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਨੇ ਘਰ-ਗ੍ਰਿਹਸਥ ਧਰਮ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਮਿਸਾਲ ਕਾਇਮ ਕੀਤੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਸੋਲ੍ਹਾਂ ਹਜ਼ਾਰ ਤੋਂ ਵੱਧ ਰਾਣੀਆਂ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ, ਰੁਕਮਣੀ ਆਦਿ ਅੱਠ ਮੁੱਖ ਰਾਣੀਆਂ ਸਨ, ਜੋ ਸਤੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀਆਂ ਮਾਣੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਦੇ ਨਾਮ ਵੀ ਲਿਖੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਨੇ ਹਰ ਪਤਨੀ ਤੋਂ ਦੱਸ-ਦੱਸ ਪੁੱਤਰ ਜਣੇ, ਜਿੱਥੇ ਜਿੰਨੀ ਪਤਨੀਆਂ, ਉਨ੍ਹਾ ਹੀ ਪੁੱਤਰ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਪੁੱਤਰਾਂ ਵਿਚੋਂ, ਅਠਾਰਾਂ ਮਹਾਨ ਰਥੀ ਸਨ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਵੱਡੇ ਕੰਮਾਂ ਲਈ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੋਏ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਾਮ ਹਨ: ਪ੍ਰਦ੍ਯੁਮਨ, ਅਨਿਰੁੱਧ, ਦੀਪਤਿਮਾਨ, ਭਾਨੁ, ਸਾਂਬ, ਮਧੁ, ਬ੍ਰਿਹਦਭਾਨੁ, ਚਿਤ੍ਰਭਾਨੁ, ਵ੍ਰਿਕ, ਅਰੁਣ, ਪੁਸ਼ਕਰ, ਵੇਦਬਾਹੁ, ਸ਼੍ਰੁਤਦੇਵ, ਸੁਨੰਦਨ, ਚਿਤ੍ਰਬਾਹੁ, ਵਿਰੂਪ, ਕਵੀ, ਅਤੇ ਨਿਆਗ੍ਰੋਧ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਾਰੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਵਿੱਚ, ਰੁਕਮਣੀ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਪ੍ਰਦ੍ਯੁਮਨ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਸੀ, ਬਿਲਕੁਲ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਵਰਗਾ। ਉਹ ਮਹਾਨ ਯੋਧਾ ਰੁਕਮੀ ਦੀ ਧੀ ਨਾਲ ਵਿਆਹਿਆ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਅਨਿਰੁੱਧ ਜੰਮਿਆ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਹਜ਼ਾਰ ਹਾਥੀਆਂ ਦੀ ਤਾਕਤ ਸੀ। ਅਨਿਰੁੱਧ ਨੇ ਰੁਕਮੀ ਦੀ ਪੋਤਰੀ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕੀਤਾ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਵਜ੍ਰਾ ਜੰਮਿਆ, ਜੋ ਯਾਦਵਾਂ ਦੇ ਨਾਸ ਤੋਂ ਬਚ ਗਿਆ। ਵਜ੍ਰਾ ਤੋਂ ਪ੍ਰਤਿਬਾਹੁ, ਪ੍ਰਤਿਬਾਹੁ ਤੋਂ ਸੁਬਾਹੁ, ਸੁਬਾਹੁ ਤੋਂ ਸ਼ਾਂਤਸੇਨਾ, ਅਤੇ ਸ਼ਤਸੇਨਾ ਜੰਮੇ। ਇਸ ਵੰਸ਼ ਵਿਚ ਕੋਈ ਨਾ ਗਰੀਬ, ਨਾ ਨਿਸ਼ਕੁਲ, ਨਾ ਛੋਟੀ ਉਮਰ ਵਾਲਾ, ਨਾ ਕਮਜ਼ੋਰ, ਨਾ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਤੋਂ ਵਿਹੁੰਝਿਆ ਜੰਮਿਆ। ਹੇ ਰਾਜਨ, ਦੱਸਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਯਾਦਵ ਵੰਸ਼ ਵਿੱਚ ਜੰਮੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਦੱਸ ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦੀ। ਸੁਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਯਾਦਵ ਵੰਸ਼ ਵਿੱਚ ਤਿੰਨ ਕਰੋੜ ਅਠੱਠੱਸੀ ਹਜ਼ਾਰ ਰਾਜਕੁਮਾਰ ਸਨ, ਜੋ ਕੁਲ-ਗੁਰੂਆਂ ਵੱਲੋਂ ਸਿੱਖਿਆ ਲੈਂਦੇ ਸਨ। ਕੌਣ ਯਾਦਵਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਕਰ ਸਕਦਾ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਅਹੁਕਾ ਦੇ ਕੋਲ ਵੀ ਲੱਖਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਸੀ? ਜਿਹੜੇ ਭਿਆਨਕ ਦੈਤ, ਦੇਵ-ਅਸੁਰ ਯੁੱਧਾਂ ਵਿੱਚ ਮਾਰੇ ਗਏ, ਉਹ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਜੰਮ ਕੇ, ਅਹੰਕਾਰ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਤੰਗ ਕਰਦੇ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵਸ਼ ਕਰਨ ਲਈ, ਹਰੀ ਨੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਆਦੇਸ਼ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਉਹ ਯਾਦਵ ਵੰਸ਼ ਵਿੱਚ ਜੰਮਣ; ਉਹ ਸੌ ਤੋਂ ਇੱਕ ਵਧ ਕੁਟੰਬਾਂ ਵਿੱਚ ਆਏ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ, ਹਰੀ ਨੇ ਆਪਣੀ ਮਹਾਨਤਾ ਨਾਲ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਦਰਜਾ ਪਾਇਆ, ਤੇ ਯਾਦਵਾਂ ਨੇ ਉਸਦੇ ਪਿੱਛੇ ਤੁਰ ਕੇ ਵੱਡੀ ਉੱਨਤੀ ਕੀਤੀ। ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਦੀ ਪ੍ਰੇਮ-ਭਗਤੀ ਵਿੱਚ, ਵ੍ਰਿਸ਼ਣੀਆਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸੌਣ, ਬੈਠਣ, ਤੁਰਨ, ਗੱਲਾਂ ਕਰਨ, ਖੇਡਣ, ਨ੍ਹਾਉਣ ਤੇ ਹਰ ਕੰਮ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਭੁੱਲ ਗਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ, ਜਦ ਉਹ ਯਾਦਵਾਂ ਵਿੱਚ ਜੰਮਿਆ; ਅਕਾਸ਼-ਗੰਗਾ ਉਸਦੇ ਪੈਰ ਧੋ ਕੇ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਗਈ; ਜੋ ਉਸਦੇ ਵੈਰੀ ਤੇ ਪਿਆਰ ਕਰਦੇ ਸਨ, ਉਹ ਵੀ ਆਪਣੇ ਅਸਲ ਰੂਪ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਏ; ਉਸਦਾ ਨਾਮ, ਜੋ ਅਸ਼ੁਭਤਾ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਸੁਣਨ ਜਾਂ ਉਚਾਰਨ ਕਰਨ ਨਾਲ ਕੁਲ ਦੀ ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਬਣੀ; ਇਹ ਹੈਰਾਨੀ ਦੀ ਗੱਲ ਨਹੀਂ ਕਿ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ, ਜੋ ਕਾਲ-ਚੱਕਰ ਦਾ ਧਾਰੀ ਹੈ, ਨੇ ਧਰਤੀ ਦਾ ਭਾਰ ਹਟਾਇਆ। ਉਸ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਹੋਵੇ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਦਾ ਆਸਰਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਦਾ ਜਨਮ ਦੇਵਕੀ ਤੋਂ ਹੋਇਆ, ਜੋ ਯਾਦਵਾਂ ਦੇ ਚੋਟੀ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਆਪਣੀਆਂ ਬਾਂਹਾਂ ਨਾਲ ਅਧਰਮ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਜਿਸਦਾ ਸੁੰਦਰ, ਹੱਸਦਾ ਚਿਹਰਾ ਜੰਗਮ-ਅਜੰਗਮ ਸਾਰੇ ਦੁੱਖ ਦੂਰ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਜਿਸ ਨੇ ਵ੍ਰਜ ਅਤੇ ਨਗਰ ਦੀਆਂ ਸਤੀਆਂ ਦੇ ਦਿਲਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰੇਮ ਦੀ ਅੱਗ ਵਧਾਈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਯਾਦਵ ਕੁਲ ਦੇ ਮੁਖੀ ਦੇ ਕਰਤੱਬ, ਜਿਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਰਸ-ਭਰੇ ਰੂਪ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਰਾਹ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਲਈ ਇਨ੍ਹਾਂ ਚੰਗੀਆਂ ਲੀਲਾਵਾਂ ਕੀਤੀਆਂ, ਤੇ ਜਿਸਦੇ ਕਰਮ ਕਰਮਾਂ ਦੇ ਬੰਧਨ ਕੱਟਦੇ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਸੁਣੋ, ਜਿਹੜੇ ਉਸਦੇ ਰਾਹ ਤੇ ਤੁਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਮੁਕੁੰਦ ਦੀਆਂ ਮਹਿਮਾ ਭਰੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਸੁਣ ਕੇ, ਗਾ ਕੇ, ਜਾਂ ਸੋਚ ਕੇ, ਆਮ ਮਨੁੱਖ ਵੀ ਭਗਤੀ ਰਾਹੀਂ ਉਸਦੇ ਅਬੋਧ ਅਵਿਨਾਸ਼ੀ ਧਾਮ ਨੂੰ ਪਾ ਲੈਂਦੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਤੱਕ ਮੌਤ ਵੀ ਨਹੀਂ ਪਹੁੰਚ ਸਕਦੀ; ਉਸ ਲਈ, ਰਾਜੇ ਵੀ ਘਰ ਛੱਡ ਕੇ ਜੰਗਲ ਵੱਲ ਤੁਰ ਪਏ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਦਸਵੇਂ ਸਕੰਧ ਦੇ ਦੂਜੇ ਅਰਧ, ਮਹਾਨ ਭਾਗਵਤ ਪੁਰਾਣ ਦੇ ਨਵੇਂਵੇਂ ਅਧਿਆਇ 'ਸ਼੍ਰੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਦੇ ਕਰਤੱਬਾਂ ਦੀ ਵਰਣਨਾ' ਸਮਾਪਤ ਹੋਈ।