ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਭਾਗਵਤਪੁਰਾਣਮ੍

ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਜੀ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਛਾਤੀ ਤੇ ਕੇਸਰ ਲਗੀਆਂ ਮਾਲਾਵਾਂ ਦੀ ਸੋਭਾ ਸੀ, ਖੇਡ ਅਤੇ ਪ੍ਰੇਮ ਭਰੀਆਂ ਬਾਹਾਂ ਦੀਆਂ ਝਫੀਆਂ ਵਿਚ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਵਾਲ ਖੁਲ੍ਹ ਗਏ ਸਨ। ਉਹ ਨੌਜਵਾਨ ਰਾਣੀਆਂ ਵਲੋਂ ਵਾਰੀ ਵਾਰੀ ਛਿੜਕੇ ਜਾਂਦੇ, ਤੇ ਉਹ ਆਪਣੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਮਾਦਾ ਹਾਥੀਆਂ ਵਾਂਗ ਘਿਰੇ ਹੋਏ ਹਾਥੀ ਵਾਂਗ, ਬੜੀ ਪ੍ਰਸੰਨਤਾ ਨਾਲ ਵਿਹਾਰ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ। ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਜੀ ਨੇ ਨੱਚਣ ਵਾਲੀਆਂ, ਗਾਇਕਾਂ, ਵਾਦਕਾਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਖੇਡ ਲਈ ਗਹਿਣੇ ਤੇ ਵਸਤ੍ਰ ਦਿੱਤੇ। ਜਦ ਉਹ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਹੱਸਦੇ, ਨਜ਼ਰਾਂ ਮਿਲਾਉਂਦੇ, ਮਜ਼ਾਕ ਕਰਦੇ ਅਤੇ ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਝਫੀਆਂ ਪਾਂਦੇ, ਉਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਇਹ ਚਲਾਕੀਆਂ ਤੇ ਮਿੱਠੇ ਹਾਵ-ਭਾਵ ਰਾਣੀਆਂ ਦੇ ਮਨ ਨੂੰ ਬਿਲਕੁਲ ਮੋਹ ਲੈਂਦੇ। ਉਹ ਰਾਣੀਆਂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮਨ ਮੁਕੁੰਦ ਉੱਤੇ ਹੀ ਟਿਕੇ ਹੋਏ ਸਨ, ਅਜਿਹੀ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ ਗੱਲਾਂ ਕਰਦੀਆਂ, ਜਿਵੇਂ ਨਸ਼ੇ ਵਿੱਚ ਜਾਂ ਮਤਵਾਲੀਆਂ ਹੋਣ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਪ੍ਰੀਤਮ, ਕਮਲ-ਨੇਤਰ ਵਾਲੇ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਯਾਦ ਵਿੱਚ ਮਗਨ ਹੋ ਕੇ ਬੋਲਦੀਆਂ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਸੁਣੋ। ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਦੀਆਂ ਰਾਣੀਆਂ ਕਹਿਣ ਲੱਗੀਆਂ: "ਓ ਕੁਰਰੀ ਪੰਛੀਏ! ਤੂੰ ਰਾਤ ਭਰ ਰੋਦੀ ਰਹਿੰਦੀ, ਸੌਂਦੀ ਨਹੀਂ। ਜਗਤ ਦੇ ਸੁਆਮੀ ਰਾਤ ਨੂੰ ਸਾਨੂੰ ਵਿਸ਼ਰਾਮ ਦੇ ਕੇ ਅਣਜਾਣ ਬਣ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਕੀ ਤੂੰ ਵੀ ਸਾਡੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਸ ਕਮਲ-ਨੇਤਰ ਵਾਲੇ ਦੀ ਮਿੱਠੀ ਨਜ਼ਰ ਅਤੇ ਹਾਸੇ ਤੋਂ ਮਨ ਵਿਚ ਚੋਟ ਖਾ ਚੁੱਕੀ ਹੈਂ? "ਤੇਰੇ ਨੈਣ ਰਾਤ ਨੂੰ ਬੰਦ ਹੋ ਜਾਂਦੇ, ਤੇਰਾ ਸਾਥੀ ਤੈਨੂੰ ਨਹੀਂ ਵੇਖਦਾ, ਤੇ ਤੂੰ ਦੁਖੀ ਹੋ ਕੇ ਬੁਲਾਂਦੀ ਹੈਂ, ਹੇ ਚਕਰਵਾਕੀ। ਅਸੀਂ ਵੀ ਅਚੂਤ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਦੀ ਦਾਸੀ ਹੋ ਗਈ ਹਾਂ; ਜਾਂ ਤੂੰ ਆਪਣੇ ਕੇਸਾਂ ਲਈ ਮਾਲਾ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਦੀ ਹੈਂ? "ਹੇ ਪੰਛੀਏ, ਤੂੰ ਹਮੇਸ਼ਾ ਪਾਣੀ ਕੋਲ ਕਰਾਹਦੀ ਰਹਿੰਦੀ, ਰਾਤ ਭਰ ਜਾਗਦੀ। ਕੀ ਮੁਕੁੰਦ ਨੇ ਤੇਰੇ ਮਨ ਦੀ ਮੋਹ ਮੋਹਰ ਲੈ ਲਈ ਹੈ, ਜੋ ਤੂੰ ਵੀ ਸਾਡੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇਹ ਦੁਖ ਸਹਿ ਰਹੀ ਹੈਂ? "ਹੇ ਚੰਦਮਾ, ਤੈਨੂੰ ਕੋਈ ਵੱਡੀ ਬਿਮਾਰੀ ਲੱਗੀ ਹੋਈ ਹੈ, ਤੇਰੀ ਚਾਨਣ ਘੱਟ ਹੋ ਰਹੀ ਹੈ, ਤੇ ਤੂੰ ਆਪਣੇ ਹੀ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਨਾਲ ਹਨੇਰਾ ਦੂਰ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦੀ। ਜਿਵੇਂ ਅਸੀਂ ਮੋਹ ਵਿਚ ਡੁੱਬੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਅਧੂਰੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਕਰਦੀਆਂ ਹਾਂ, ਕੀ ਤੂੰ ਵੀ ਭੁੱਲ ਚੁੱਕੀ ਹੈਂ, ਜੋ ਚੁੱਪ ਹੈਂ ਤੇ ਸਾਨੂੰ ਨਹੀਂ ਦਿਸਦੀ? "ਹੇ ਮਲਯ ਪਹਾੜਾਂ ਦੀ ਹਵਾ, ਕੀ ਅਸੀਂ ਤੇਰਾ ਕੋਈ ਅਪਮਾਨ ਕੀਤਾ ਹੈ? ਗੋਵਿੰਦ ਦੀ ਤਿਰਛੀ ਨਜ਼ਰਾਂ ਤੋਂ ਚੋਟ ਖਾ ਕੇ ਤੂੰ ਸਾਡਾ ਹਿਰਦਾ ਵਿਆਕੁਲ ਕਰ ਦਿੰਦੀ ਹੈਂ। "ਹੇ ਸੁਹਾਵਣੇ ਬੱਦਲ, ਤੂੰ ਯਾਦਵਾਂ ਦੇ ਮੁਖੀ ਨੂੰ ਪਿਆਰਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈਂ, ਸਾਡੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਸਦੇ ਪਿਆਰ ਵਿਚ ਬੰਧਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈਂ, ਜੋ ਸ੍ਰੀਵਤਸ ਚਿੰਨ੍ਹ ਵਾਲਾ ਹੈ। ਤੂੰ ਵੀ ਉਡੀਕ ਵਿਚ, ਸਾਡੀ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਆਪਣਾ ਹਿਰਦਾ ਵਿਆਕੁਲ ਕਰਕੇ, ਉਸਦੀ ਯਾਦ ਵਿਚ ਮੁੜ ਮੁੜ ਹੰਝੂ ਵਗਾ ਰਿਹਾ ਹੈਂ; ਇਹ ਉਸਦੀ ਵਿਛੋੜੇ ਦੀ ਤਕਲੀਫ਼ ਹੈ। "ਹੇ ਕੋਇਲ, ਤੇਰੀ ਕੰਪਦੀ ਗਲ੍ਹ ਨਾਲ ਤੂੰ ਅਜਿਹੀਆਂ ਮਿੱਠੀਆਂ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਕੱਢਦੀ ਹੈਂ ਜੋ ਮਰੇ ਹੋਇਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਜਿਉਂਦਾ ਕਰ ਦੇਂ। ਦੱਸ, ਅੱਜ ਤੇਰੇ ਲਈ ਕੀ ਕਰਾਂ, ਪਿਆਰੀਏ? ਬੋਲ, ਜਿਵੇਂ ਤੂੰ ਆਪਣੇ ਪਿਆਰੇ ਦਾ ਨਾਮ ਲੈ ਰਹੀ ਹੈਂ। "ਹੇ ਪਹਾੜ, ਤੂੰ ਚੁੱਪ ਰਹਿੰਦਾ, ਹਿਲਦਾ ਨਹੀਂ, ਤੇਰੇ ਵਿਚ ਕੋਈ ਵੱਡਾ ਉਦੇਸ਼ ਲੱਗਦਾ ਹੈ। ਨਿਸ਼ਚਤ ਤੌਰ ਤੇ, ਤੂੰ ਵੀ ਸਾਡੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਾਸੁਦੇਵ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਨੂੰ ਚਾਤੀ ਨਾਲ ਲਾਉਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਦਾ ਹੈਂ। "ਹਾਏ, ਸਮੁੰਦਰ ਦੀਆਂ ਰਾਣੀਆਂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਝੀਲ ਸੁੱਕ ਗਏ, ਹੱਥ ਸੁੱਕ ਗਏ, ਉਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਕਮਲਾਂ ਦੀ ਸੋਭਾ ਵੀ ਖਤਮ ਹੋ ਗਈ; ਉਹ ਆਪਣੇ ਪਿਆਰੇ ਤੋਂ ਵੰਞੀਆਂ ਹੋ ਗਈਆਂ। ਅਸੀਂ ਵੀ, ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਪਿਆਰ ਭਰੀ ਨਜ਼ਰ ਤੋਂ ਵਿਛੁੜੀਆਂ, ਤੜਫ ਰਹੀਆਂ ਹਾਂ। "ਹੇ ਹੰਸ, ਆ, ਪਾਣੀ ਪੀ। ਦੱਸ, ਸੌਰੀ ਦੀ ਕੋਈ ਖ਼ਬਰ? ਕੀ ਤੂੰ ਉਸਦਾ ਦੂਤ ਹੈਂ? ਕੀ ਅਜੇ ਵੀ ਉਹ ਅਜੈ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਪਹਿਲਾਂ ਸੀ? ਜਾਂ ਉਸਦਾ ਸਾਡੀ ਵਫ਼ਾਦਾਰੀ ਤੋਂ ਮਨ ਹਟ ਗਿਆ? ਜੇ ਉਹ ਸਾਨੂੰ ਭੁੱਲ ਗਿਆ ਤਾਂ ਅਸੀਂ ਉਸਦੀ ਸੇਵਾ ਕਿਉਂ ਕਰੀਏ? ਮਿੱਠਾ ਬੋਲ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਸ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਤੋਂ ਬਿਨਾ ਔਰਤਾਂ ਲਈ ਹੋਰ ਕੋਈ ਆਸਰਾ ਨਹੀਂ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਜੀ ਲਈ ਇੰਨਾ ਪਿਆਰ ਰੱਖਦੀਆਂ, ਮਾਧਵ ਦੀਆਂ ਰਾਣੀਆਂ, ਜੋ ਯੋਗੀਆਂ ਦੇ ਸੁਆਮੀ ਹਨ, ਉੱਚੀ ਅਵਸਥਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋ ਗਈਆਂ। ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਵੱਡੇ ਗੀਤਾਂ ਵਿੱਚ ਗਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਿਰਫ਼ ਸੁਣਨ ਨਾਲ ਹੀ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਮਨ ਖਿੱਚੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ—ਫਿਰ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਸਾਹਮਣੇ ਵੇਖਿਆ, ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਕੀ ਹਾਲ ਹੋਇਆ ਹੋਵੇਗਾ? ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਪਿਆਰ ਨਾਲ jagat-pati ਦੀ ਪਤੀ ਵਾਂਗ ਸੇਵਾ ਕੀਤੀ—ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਕੀੜੇ-ਕੀੜੇ ਪੁੰਨ ਦੇ ਵਰਣਨ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦੇ। ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਜੀ ਨੇ, ਵੇਦਾਂ ਵਿੱਚ ਦੱਸੇ ਧਰਮ ਦਾ ਆਚਰਨ ਕਰਕੇ, ਘਰ-ਗ੍ਰਹਸਥੀ ਵਾਲਿਆਂ ਲਈ ਧਰਮ, ਅਰਥ ਤੇ ਕਾਮ ਦਾ ਆਦਰਸ਼ ਰਾਹ ਦਿਖਾਇਆ। ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ, ਜਿਸ ਨੇ ਗ੍ਰਹਸਤ ਧਰਮ ਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ, ਉਸ ਦੀਆਂ ਸੋਲ੍ਹਾਂ ਹਜ਼ਾਰ ਤੇ ਸੌ ਤੋਂ ਵੱਧ ਰਾਣੀਆਂ ਸਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ, ਰੁਕਮਣੀ ਜੀ ਅਗਵਾਈ ਕਰਦੀਆਂ ਅੱਠ ਰਾਣੀਆਂ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਤਮ ਮਣਕੀਆਂ ਸਨ, ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਦੇ ਨਾਮ ਵੀ ਲਿਖੇ ਗਏ ਹਨ। ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਜੀ ਨੇ ਹਰ ਇਕ ਰਾਣੀ ਤੋਂ ਦਸ-ਦਸ ਪੁੱਤਰ ਜੰਮੇ, ਜਿੰਨੀਆਂ ਉਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਰਾਣੀਆਂ ਸਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਪੁੱਤਰਾਂ ਵਿਚੋਂ, ਜੋ ਬਹੁਤ ਸ਼ੂਰਵੀਰ ਸਨ, ਅਠਾਰਾਂ ਮਹਾਨ ਰਥੀ ਵੀਰ ਹੋਏ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਾਮ ਇਹ ਹਨ—ਪ੍ਰਦਯੁਮਨ, ਅਨਿਰੁੱਧ, ਦੀਪਤਿਮਾਨ, ਭਾਨੁ, ਸਾਂਬ, ਮਧੁ, ਬ੍ਰਿਹਦਭਾਨੁ, ਚਿਤ੍ਰਭਾਨੁ, ਵ੍ਰਿਕ, ਅਰੁਣ, ਪੁਸ਼ਕਰ, ਵੇਦਬਾਹੁ, ਸ਼੍ਰੁਤਦੇਵ, ਸੁਨੰਦਨ, ਚਿਤ੍ਰਬਾਹੁ, ਵਿਰੂਪ, ਕਵੀ, ਅਤੇ ਨਯਗ੍ਰੋਧ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਭ ਪੁੱਤਰਾਂ ਵਿਚੋਂ, ਮਧੁ-ਦੁਸ਼ਮਣ ਦੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਵਿਚੋਂ, ਰੁਕਮਣੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਪ੍ਰਦਯੁਮਨ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਸੀ, ਬਿਲਕੁਲ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਵਾਂਗ। ਉਹ ਮਹਾਬਲੀ ਪ੍ਰਦਯੁਮਨ ਨੇ ਰੁਕਮੀ ਦੀ ਧੀ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕੀਤਾ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਅਨਿਰੁੱਧ ਜੰਮਿਆ, ਜੋ ਹਜ਼ਾਰ ਹਾਥੀਆਂ ਦੀ ਤਾਕਤ ਵਾਲਾ ਸੀ। ਅਨਿਰੁੱਧ ਨੇ ਰੁਕਮੀ ਦੀ ਪੋਤਰੀ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕੀਤਾ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਵਜ੍ਰਾ ਜੰਮਿਆ, ਜੋ ਯਾਦਵਾਂ ਦੇ ਨਾਸ ਤੋਂ ਬਚ ਗਿਆ। ਉਸ ਤੋਂ ਪ੍ਰਤਿਬਾਹੁ ਜੰਮਿਆ, ਉਸ ਤੋਂ ਸੁਬਾਹੁ, ਸੁਬਾਹੁ ਤੋਂ ਸ਼ਾਂਤਸੇਨਾ, ਅਤੇ ਸ਼ਤਸੇਨਾ ਉਸ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਸੀ। ਇਸ ਵੰਸ਼ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਵੀ ਨੀਚ, ਸੱਥ, ਨਿਰਬਲ ਜਾਂ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਪ੍ਰਤੀ ਅਭਕਤਿ ਵਾਲਾ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ। ਹੇ ਰਾਜਨ, ਦੱਸਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਯਾਦਵ ਵੰਸ਼ ਵਿੱਚ ਜੰਮੇ ਮਰਦਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਦਸ ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦੀ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਕੰਮ ਬਹੁਤ ਵੱਡੇ ਹਨ। ਸੁਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਯਾਦਵ ਵੰਸ਼ ਵਿੱਚ ਤਿੰਨ ਕਰੋੜ ਅੱਠ ਅਠ੍ਹੀ ਹਜ਼ਾਰ ਸ਼ਾਹਜ਼ਾਦੇ ਸਨ, ਜੋ ਪਰਿਵਾਰਕ ਅਧਿਆਪਕਾਂ ਕੋਲੋਂ ਵਿਦਿਆ ਲੈਂਦੇ ਸਨ। ਕੌਣ ਯਾਦਵਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਅਹੁਕਾ ਵੀ ਲੱਖਾਂ ਦੱਸ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ? ਜੋ ਭਿਆਨਕ ਦੈਤ, ਦੇਵ-ਅਸੁਰ ਦੀ ਲੜਾਈ ਵਿੱਚ ਮਾਰੇ ਗਏ, ਉਹ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਜੰਮੇ ਅਤੇ ਘਮੰਡ ਕਰਕੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਤੰਗ ਕਰਨ ਲੱਗ ਪਏ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵਸ਼ ਕਰਨ ਲਈ, ਹੇ ਰਾਜਨ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਹਰੀ ਨੇ ਆਦੇਸ਼ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਉਹ ਯਾਦਵ ਵੰਸ਼ ਵਿੱਚ ਜਨਮ ਲੈਣ; ਉਹ ਸੌ ਤੇ ਇੱਕ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਆਏ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ, ਭਗਵਾਨ ਹਰੀ ਨੇ ਆਪਣੀ ਸਰਵਸੱਤਾ ਨਾਲ ਉੱਚਾ ਦਰਜਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ, ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਚਲਣ ਵਾਲੇ ਯਾਦਵਾਂ ਨੇ ਵੀ ਵਾਧਾ ਕੀਤਾ। ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਵਿਚ ਲੀਨ ਹੋ ਕੇ, ਵ੍ਰਿਸ਼ਣੀ ਲੋਕ ਸੋਣ, ਬੈਠਣ, ਤੁਰਨ, ਗੱਲ-ਬਾਤ, ਖੇਡ, ਨ੍ਹਾਉਣ ਤੇ ਹੋਰ ਕੰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦੇ ਸਨ। ਉਸ ਨੇ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਪਵਿੱਤਰ ਕੀਤਾ, ਜਦ ਉਹ ਯਾਦਵਾਂ ਵਿਚ ਜੰਮਿਆ; ਆਕਾਸ਼ਗੰਗਾ ਉਸਦੇ ਪੈਰ ਧੋ ਕੇ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਗਈ; ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਉਸ ਨਾਲ ਵੈਰ ਕੀਤਾ ਜਾਂ ਪਿਆਰ ਕੀਤਾ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਅਸਲੀ ਰੂਪ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਏ; ਉਸਦਾ ਨਾਮ, ਜੋ ਅਸੁਭਤਾ ਦੂਰ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਸੁਣਨ ਜਾਂ ਉਚਾਰਨ ਕਰਨ ਨਾਲ ਵੰਸ਼ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਗਿਆ; ਇਹ ਹੈਰਾਨੀ ਦੀ ਗੱਲ ਨਹੀਂ ਕਿ ਚੱਕਰਧਾਰੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਨੇ ਧਰਤੀ ਦਾ ਭਾਰ ਹਟਾਇਆ। ਵਿਜੈ ਹੋਵੇ ਉਸ ਨੂੰ, ਜੋ ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਦਾ ਆਸਰਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਦਾ ਜਨਮ ਦੇਵਕੀ ਤੋਂ ਹੋਇਆ, ਜੋ ਯਾਦਵਾਂ ਦੇ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ, ਆਪਣੀਆਂ ਬਾਂਹਾਂ ਨਾਲ ਅਧਰਮ ਦਾ ਨਾਸ ਕੀਤਾ, ਜਿਸਦਾ ਸੁੰਦਰ ਹੱਸਦਾ ਚਿਹਰਾ ਚਲਦਿਆਂ ਤੇ ਅਚਲ ਜੀਵਾਂ ਦਾ ਦੁੱਖ ਦੂਰ ਕਰਦਾ, ਅਤੇ ਜਿਸ ਨੇ ਵ੍ਰਜ ਅਤੇ ਨਗਰੀ ਦੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਵਿੱਚ ਕਾਮਦੇਵ ਨੂੰ ਵਧਾਇਆ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਯਾਦਵਾਂ ਦੇ ਸਰਵੋਤਮ ਦੇ ਕਰਤੱਬ, ਜਿਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਰਸਮਈ ਰੂਪ ਨਾਲ ਅਜਿਹੀਆਂ ਲੀਲਾਵਾਂ ਕਰਦਿਆਂ ਆਪਣੇ ਰਾਹ ਦੀ ਰਾਖੀ ਕੀਤੀ, ਅਤੇ ਜਿਸ ਦੇ ਕੰਮ ਕਰਮ ਦੇ ਬੰਧਨ ਤੋੜਦੇ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਉਹ ਸੁਣਣ, ਜੋ ਉਸ ਦੇ ਰਸਤੇ ਤੇ ਚਲਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਮੁਕੁੰਦ ਦੀਆਂ ਮਹਾਨ ਕਥਾਵਾਂ ਨੂੰ ਸੁਣ ਕੇ, ਜਾਪ ਕੇ ਜਾਂ ਚਿੰਤਨ ਕਰਕੇ, ਆਮ ਮਨੁੱਖ ਵੀ, ਅਜਿਹੀ ਭਗਤੀ ਰਾਹੀਂ, ਉਸ ਦੇ ਅਬੋਧ ਲੋਕ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਮੌਤ ਤੋਂ ਪਰੇ ਹੈ; ਉਸ ਲਈ, ਮਹਾਂਰਾਜਿਆਂ ਨੇ ਵੀ ਘਰ ਛੱਡ ਕੇ ਜੰਗਲ ਦਾ ਰਾਹ ਲਿਆ।