ਕ੍ਰਿਸ਼ਣਾ ਜੀ ਦੇ ਵਿਲੱਖਣ ਜੀਵਨ ਦੀ ਇਹ ਕਥਾ, ਭਗਵਤ ਪੁਰਾਣ ਦੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਅਮੋਲਕ ਸ਼ਲੋਕਾਂ ਤੋਂ ਲਗਾਤਾਰ ਜੁੜੀ ਹੈ। ਦਵਾਰਕਾ ਦੇ ਸੁੰਦਰ ਬਾਗਾਂ ਤੇ ਉਪਵਨਾਂ ਵਿੱਚ, ਜਿੱਥੇ ਦਰਖ਼ਤਾਂ ਦੀਆਂ ਕਤਾਰਾਂ ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਲਹਿਰੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਸਨ, ਹਰ ਪਾਸੇ ਭੌਰਿਆਂ ਅਤੇ ਪੰਛੀਆਂ ਦੀਆਂ ਮਧੁਰ ਧੁਨੀਆਂ ਗੂੰਜਦੀਆਂ ਰਹਿੰਦੀਆਂ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਸੁਹਣੀਆਂ ਥਾਵਾਂ ਵਿੱਚ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਣਾ ਜੀ ਆਪਣੇ ਸੋਲ੍ਹਾਂ ਹਜ਼ਾਰ ਪਤਨੀਆਂ ਦੇ ਘਰਾਂ ਵਿੱਚ, ਹਰ ਇਕ ਦੇ ਵਿਲੱਖਣ ਰੂਪ ਤੇ ਵਿਭੂਤੀਆਂ ਵਿੱਚ, ਇਕਲੌਤੇ ਪ੍ਰੀਤਮ ਵਜੋਂ ਆਨੰਦ ਲੈ ਰਹੇ ਸਨ। ਜੋ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣਾ ਜੀ ਪਾਵਨ, ਸੁਗੰਧਿਤ ਜਲਾਂ ਵਿੱਚ, ਜਿੱਥੇ ਕਮਲ, ਕੁਵਾਂ, ਅਤੇ ਨੀਲੇ ਜਲ ਕਮਲ ਖਿੜੇ ਹੋਏ, ਪੰਛੀਆਂ ਦੀਆਂ ਟੋਲੀਆਂ ਚਹਕ ਰਹੀਆਂ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਪਤਨੀਆਂ ਦੇ ਨਾਲ ਖੇਡ ਰਹੇ। ਝੀਲਾਂ ਦੇ ਜਲ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣਾ ਸਰੀਰ ਪਤਨੀਆਂ ਦੇ ਸਤੁਨਾਂ ਤੋਂ ਲਗੇ ਕੇਸਰ ਨਾਲ ਲਪੇਟਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਜਦ ਪਤਨੀਆਂ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਗਲਵਕੜੀਆਂ ਪਾ ਕੇ ਆਪਣੇ ਪ੍ਰੇਮ ਦਾ ਪ੍ਰਗਟਾਵਾ ਕੀਤਾ। ਗੰਧਰਵਾਂ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮਧੁਰ ਗਾਇਕੀ ਨਾਲ, ਡੋਲ, ਮੰਜੀਰੇ, ਨਗਾਰੇ ਵੱਜਾ ਕੇ, ਅਤੇ ਭਟ, ਕੁਲ-ਵਿੱਤਾਂ, ਗਾਇਕਾਂ ਨੇ ਵੀਣਾ ਵਜਾ ਕੇ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਣਾ ਜੀ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਕੀਤੀ। ਪਤਨੀਆਂ ਹਾਸੇ-ਮਜ਼ਾਕ ਵਿਚ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਣਾ ਜੀ ਨੂੰ ਖਿੜਦੇ ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਛਿੜਕ ਰਹੀਆਂ, ਜਿਵੇਂ ਯਕਸ਼ਾਂ ਵਿਚ ਯਕਸ਼ੀ ਆਪਣੇ ਪ੍ਰਭੂ ਨੂੰ ਪ੍ਰੇਮ ਨਾਲ ਖੇਡ ਰਹੀਆਂ ਹੋਣ। ਪਤਨੀਆਂ ਦੇ ਭਿੱਜੇ ਵਸਤ੍ਰ, ਵਿਸਤ੍ਰਿਤ ਸਤੁਨ, ਤੇ ਖਿੜਦੇ ਚਿਹਰੇ, ਹਾਸੇ ਨਾਲ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਣਾ ਜੀ ਨੂੰ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀਆਂ ਮੋਟੀਆਂ ਮੁਠੀਆਂ ਨਾਲ ਛਿੜਕਦੀਆਂ, ਗਲਵਕੜੀਆਂ ਪਾ ਕੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰੇਮ ਦੀ ਭਾਵਨਾ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰਦੀਆਂ। ਕ੍ਰਿਸ਼ਣਾ ਜੀ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਛਾਤੀ ਕੇਸਰ ਲਗੇ ਗਲਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜੀ ਹੋਈ, ਤੇ ਖੇਡ-ਮਿਲਾਪ ਵਿਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕੇਸ ਖੁਲ ਗਏ, ਪਤਨੀਆਂ ਵਲੋਂ ਵਾਰ ਵਾਰ ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਛਿੜਕ ਕੇ, ਚਾਰ ਪਾਸੇ ਪਤਨੀਆਂ ਦੀ ਟੋਲੀ ਵਿਚ, ਹਾਥੀ ਵਾਂਗ ਮਾਦਾ ਹਾਥੀਆਂ ਵਿਚ ਆਨੰਦ ਲੈ ਰਹੇ। ਕ੍ਰਿਸ਼ਣਾ ਜੀ ਨੇ ਨਰਤਕਾਂ, ਨਰਤਕੀ, ਗਾਇਕਾਂ, ਵਾਦਕਾਂ, ਤੇ ਪਤਨੀਆਂ ਨੂੰ ਖੇਡ ਲਈ ਗਹਣੇ ਤੇ ਵਸਤ੍ਰ ਦਿੱਤੇ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਹਾਸੇ, ਨਜ਼ਰਾਂ, ਮਜ਼ਾਕ, ਤੇ ਗਲਵਕੜੀਆਂ, ਪਤਨੀਆਂ ਦੇ ਮਨ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮੋਹ ਲੈਣ ਵਾਲੇ ਸਨ। ਪਤਨੀਆਂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਮਨ ਸਿਰਫ ਮੁਕੁੰਦ ਤੇ ਟਿਕਿਆ ਸੀ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਬੋਲ ਮਦਹੋਸ਼ ਜਾਂ ਵਿਰਲੇ ਬੋਲੇ ਹੋਏ, ਕਮਲ-ਨੈਣ ਵਾਲੇ ਦੀ ਯਾਦ ਵਿਚ ਗੂੰਜ ਰਹੇ। ਆਓ, ਮੈਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਸੁਣਾਉਂਦਾ ਹਾਂ। ਰਾਣੀਆਂ ਨੇ ਕਿਹਾ: "ਓ ਕੁਰਰੀ! ਤੂੰ ਰਾਤ ਭਰ ਸੋਈ ਨਹੀਂ, ਹਮੇਸ਼ਾ ਵਿਹਲਿਆ ਹੋਇਆ ਰੋ ਰਹੀ ਹੈਂ; ਜਗਤ ਦੇ ਸੁਆਮੀ ਰਾਤ ਨੀਂਦ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਸਾਡੇ ਪਤਿਆਂ ਤੋਂ ਲੁਕਿਆ ਰਹਿੰਦੇ। ਕੀ ਤੂੰ ਵੀ, ਸਾਡੀ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਦੋਸਤ, ਕਮਲ-ਨੈਣ ਵਾਲੇ ਦੀ ਦਯਾ-ਭਰੀ ਨਜ਼ਰ ਤੇ ਹਾਸੇ ਨਾਲ, ਦਿਲ ਵਿਚ ਚੋਟ ਲੈ ਚੁੱਕੀ ਹੈਂ?" "ਤੂੰ ਰਾਤ ਨੂੰ, ਆਪਣੇ ਸਾਥੀ ਤੋਂ ਲੁਕ ਕੇ, ਅੱਖਾਂ ਬੰਦ ਕਰਦੀ ਤੇ ਵਿਹਲਿਆ ਹੋ ਕੇ ਰੋਦੀ ਹੈਂ, ਓ ਚਕਰਵਾਕੀ। ਅਸੀਂ ਵੀ ਅਚੁਤ ਦੇ ਪੈਰਾਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ ਹੈ; ਜਾਂ ਤੂੰ ਕੇਸਾਂ ਵਿਚ ਪਹਿਨਣ ਲਈ ਹਾਰ ਦੀ ਆਸ ਕਰਦੀ ਹੈਂ?" "ਓ, ਜਲ ਦੇ ਨਜ਼ਦੀਕ ਹਮੇਸ਼ਾ ਵਿਹਲਿਆ ਹੋਈ, ਰਾਤ ਭਰ ਜਾਗਦੀ ਹੈਂ; ਕੀ ਮੁਕੁੰਦ ਨੇ ਤੇਰੇ ਮਨ ਦੀ ਨਿਸ਼ਾਨੀ ਲੈ ਲਈ, ਜੋ ਤੂੰ ਵੀ ਸਾਡੀ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਇਹ ਦੁਖਦਾਈ ਹਾਲਤ 'ਚ ਪਹੁੰਚ ਗਈ?" "ਓ ਚੰਦ, ਤੂੰ ਭਾਰੀ ਰੋਗ ਨਾਲ ਫੜਿਆ ਗਿਆ, ਤੇਰੀ ਚਾਨਣ ਘਟ ਰਹੀ, ਤੇ ਆਪਣੇ ਰੋਸ਼ਨੀਆਂ ਨਾਲ ਹਨੇਰਾ ਦੂਰ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦੀ। ਸਾਡੀ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਜੋ ਭੁਲੇ ਹੋਏ ਤੇ ਟੁੱਟੇ ਬੋਲ ਬੋਲ ਰਹੇ, ਕੀ ਤੂੰ ਵੀ ਭੁਲ ਗਈ ਹੈਂ, ਤੇ ਇਸ ਲਈ ਚੁਪ, ਸਾਡੇ ਲਈ ਅਣਪਛਾਤੀ?" "ਓ ਮਲਯਾ ਪਹਾੜਾਂ ਦੀ ਹਵਾ, ਕੀ ਅਸੀਂ ਤੇਰੇ ਲਈ ਕੁਝ ਉਲਟ ਕੀਤਾ? ਗੋਵਿੰਦ ਦੀ ਪਾਸੀ ਨਜ਼ਰਾਂ ਨਾਲ, ਤੂੰ ਸਾਡੇ ਦਿਲ 'ਚ ਵਿਹਲਿਆ ਦਾ ਦੁਖ ਉਤਸ਼ਨਾ ਕਰਦੀ ਹੈਂ।" "ਓ ਸੁੰਦਰ ਬੱਦਲ, ਤੂੰ ਯਾਦਵਾਂ ਦੇ ਮੁਖੀ ਨੂੰ ਪਿਆਰ ਕਰਦੀ ਹੈਂ; ਸਾਡੀ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਤੂੰ ਪ੍ਰੇਮ ਵਿਚ ਬੰਨ੍ਹੀ, ਸਦਾ ਉਸ ਦੀ ਯਾਦ ਵਿਚ ਰਹਿੰਦੀ, ਜਿਸ ਦੇ ਉੱਤੇ ਸ਼੍ਰੀਵਤਸ ਚਿੰਨ੍ਹ ਹੈ। ਵਿਹਲਿਆ ਵਿਚ, ਤੇਰਾ ਦਿਲ ਸਾਡੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਥਲ-ਪੁਥਲ, ਤੂੰ ਵਾਰ ਵਾਰ ਯਾਦ ਕਰਕੇ ਅੰਸੂ ਵਗਾ ਰਹੀ—ਇਹ ਉਸ ਦੀ ਸੰਗਤ ਦਾ ਦੁਖ ਹੈ।" "ਓ ਕੋਕਿਲ, ਕੰਬਦੀ ਗਲ ਨਾਲ, ਤੇਰੇ ਬੋਲ ਮਿਠਾਸ ਨਾਲ ਮ੍ਰਿਤਕਾਂ ਨੂੰ ਜਿਵੇਂ ਜਿਉਂਦੇ ਕਰ ਦਿੰਦੇ। ਦੱਸ, ਅੱਜ ਤੇਰੇ ਲਈ ਕੀ ਕਰੀਏ, ਦੋਸਤ? ਬੋਲ, ਤੂੰ ਪ੍ਰੇਮ-ਪ੍ਰੀਤਮ ਦਾ ਨਾਮ ਲਗਦਾ ਪukar ਰਹੀ ਹੈਂ।" "ਓ ਪਹਾੜ, ਬੁਧੀਮਾਨ, ਤੂੰ ਨਾ ਚਲਦਾ, ਨਾ ਬੋਲਦਾ; ਵੱਡਾ ਉਦੇਸ਼ ਸੋਚਦਾ ਜਾਪਦਾ। ਨਿਸਚਿਤ, ਸਾਡੀ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਤੂੰ ਵੀ ਵਾਸੁਦੇਵ ਦੇ ਪੁੱਤ ਦੇ ਪੈਰਾਂ ਨੂੰ ਗਲ ਲਾਉਣ ਦੀ ਲਾਲਸਾ ਕਰਦਾ, ਉਸ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਛਾਤੀ ਨਾਲ ਲਾਉਣ ਦੀ ਆਸ ਕਰਦਾ।" "ਅਫ਼ਸੋਸ, ਸਮੁੰਦਰ ਦੀਆਂ ਪਤਨੀਆਂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਝੀਲਾਂ ਸੁੱਕ ਗਈਆਂ, ਹੱਥ ਸੁੱਕ ਗਏ, ਆਪਣੇ ਪ੍ਰੇਮੀਆਂ ਤੋਂ ਵੰਞੀਆਂ, ਹੁਣ ਕਮਲ ਦੀ ਸੁੰਦਰਤਾ ਖੋ ਬੈਠੀਆਂ। ਸਾਡੀ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਪ੍ਰੇਮ-ਪ੍ਰੀਤਮ ਦੀ ਨਜ਼ਰ ਤੋਂ ਵੰਞੀਆਂ, ਵਿਹਲਿਆ 'ਚ ਪੀੜਤ ਹੋ ਰਹੀਆਂ।" "ਓ ਹੰਸ, ਆਉ, ਪਾਣੀ ਪੀ। ਦੱਸ, ਦੋਸਤ, ਸ਼ੌਰੀ ਦੀ ਖਬਰ। ਕੀ ਤੂੰ ਉਸ ਦਾ ਦੂਤ ਹੈਂ? ਅਜੈਯਾ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣਾ ਜੀ ਠੀਕ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਪਹਿਲਾਂ ਕਿਹਾ ਸੀ? ਜਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਪਿਆਰ ਸਾਡੇ ਲਈ ਘਟ ਗਿਆ? ਜੇ ਭੁਲ ਗਏ, ਅਸੀਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਿਉਂ ਕਰੀਏ? ਮਿੱਠਾ ਬੋਲ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਦਇਆ ਤੋਂ ਬਿਨਾ, ਸਤਰੀਆਂ ਲਈ ਹੋਰ ਕੋਈ ਆਸਰਾ ਨਹੀਂ।" ਸ਼ੁਕਦੇਵ ਜੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ: "ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਮਾਧਵ ਦੇ ਪ੍ਰਤੀ ਇਨ੍ਹਾਂ ਭਾਵਾਂ ਨਾਲ, ਮਾਧਵ ਦੀਆਂ ਪਤਨੀਆਂ ਨੇ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਅਵਸਥਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ।" "ਉਹ, ਜਿਸ ਦੀ ਕੀਰਤੀ ਵੱਡੀਆਂ ਗਾਇਕੀਆਂ 'ਚ ਗਾਈ ਜਾਂਦੀ, ਤੇ ਸਿਰਫ ਸੁਣਨ ਨਾਲ ਹੀ, ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਮਨ ਨੂੰ ਖਿੱਚ ਲੈਂਦਾ—ਫਿਰ ਜਿਹੜੀਆਂ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਿੱਧਾ ਵੇਖਿਆ, ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਕੀ ਹੋਇਆ?" "ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਪ੍ਰੇਮ ਵਿਚ, ਜਗਤ ਦੇ ਸੁਆਮੀ ਦੀ ਪਤਨੀ ਵਜੋਂ, ਪੈਰਾਂ ਦੀ ਮਾਲਿਸ ਤੇ ਹੋਰ ਸੇਵਾਵਾਂ ਕੀਤੀਆਂ—ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਕਿਹੜਾ ਤਪ ਵੇਖਿਆ ਜਾਵੇ?" "ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਵੈਦਾਂ ਵਿਚ ਦੱਸਿਆ ਧਰਮ ਅਮਲ ਕਰਕੇ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਣਾ ਜੀ ਨੇ ਗ੍ਰਿਹਸਤਾਂ ਨੂੰ ਧਰਮ-ਮਾਰਗ ਦੱਸਿਆ, ਤੇ ਘਰ ਵਿਚ ਧਰਮ, ਅਰਥ, ਤੇ ਕਾਮ ਦਾ ਆਦਰਸ਼ ਵਾਰ ਵਾਰ ਦਿਖਾਇਆ।" "ਕ੍ਰਿਸ਼ਣਾ ਜੀ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਗ੍ਰਿਹਸਤਾਂ ਵਿਚ ਸਰਵੋਚ ਧਰਮ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਸੋਲ੍ਹਾਂ ਹਜ਼ਾਰ ਤੇ ਇੱਕ ਸੌ ਤੋਂ ਵੱਧ ਰਾਣੀਆਂ ਸਨ।" "ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ, ਰੁਕਮਿਨੀ ਆਦਿ ਅੱਠ ਮੁੱਖ ਰਾਣੀਆਂ, ਸਭ ਤੋਂ ਚੰਗੀਆਂ, ਰਤਨਾਂ ਵਾਂਗ, ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਦੇ ਨਾਮ ਲੜੀਵਾਰ ਦਿੱਤੇ ਗਏ।" "ਕ੍ਰਿਸ਼ਣਾ ਜੀ ਨੇ ਹਰ ਪਤਨੀ ਤੋਂ ਦਸ-ਦਸ ਪੁੱਤਰ ਜਣੇ, ਜਿੰਨੀ ਪਤਨੀਆਂ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪੁੱਤਰ।" "ਇਨ੍ਹਾਂ ਪੁੱਤਰਾਂ ਵਿਚ, ਜੋ ਵੱਡੇ ਪਰਾਕ੍ਰਮੀ, ਅਠਾਰਾਂ ਮਹਾਨ ਰਥੀ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਾਮ ਸੁਣੋ: ਪ੍ਰਦਯੁਮਨ, ਅਨਿਰੁੱਧ, ਦੀਪਤਿਮਾਨ, ਭਾਨੁ, ਸਾਂਬ, ਮਧੁ, ਬ੍ਰਹਦਭਾਨੁ, ਚਿਤ੍ਰਭਾਨੁ, ਵ੍ਰਿਕ, ਅਰੁਣ, ਪੁਸ਼ਕਰ, ਵੇਦਬਾਹੁ, ਸ਼੍ਰੁਤਦੇਵ, ਸੁਨੰਦਨ, ਚਿਤ੍ਰਬਾਹੁ, ਵਿਰੂਪ, ਕਵੀ, ਤੇ ਨਯਗ੍ਰੋਧ।" "ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਭ ਪੁੱਤਰਾਂ ਵਿਚ, ਮਧੁ-ਦੁਸ਼ਮਨ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣਾ ਜੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਰੁਕਮਿਨੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਪ੍ਰਦਯੁਮਨ, ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ, ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਵਾਂਗ।" "ਉਹ ਮਹਾ-ਯੋਧਾ, ਰੁਕਮੀ ਦੀ ਧੀ ਨਾਲ ਵਿਆਹਿਆ, ਤੇ ਉਸ ਤੋਂ ਅਨਿਰੁੱਧ ਜਣਿਆ, ਜਿਸ ਦੇ ਅੰਦਰ ਹਜ਼ਾਰ ਹਾਥੀਆਂ ਦੀ ਤਾਕਤ।" "ਉਹ ਅਨਿਰੁੱਧ, ਰੁਕਮੀ ਦੀ ਪੋਤਰੀ ਨੂੰ ਵਿਆਹਿਆ, ਤੇ ਉਸ ਤੋਂ ਵਜ੍ਰਾ ਜਣਿਆ, ਜੋ ਯਾਦਵਾਂ ਦੇ ਨਾਸ ਤੋਂ ਬਚ ਗਿਆ।" "ਉਸ ਤੋਂ ਪ੍ਰਤਿਬਾਹੁ, ਉਸ ਤੋਂ ਸੁਬਾਹੁ, ਸੁਬਾਹੁ ਤੋਂ ਸ਼ਾਂਤਸੇਨਾ, ਤੇ ਸ਼ਤਸੇਨਾ ਜਣਿਆ।" "ਇਸ ਵੰਸ਼ ਵਿਚ, ਕੋਈ ਗਰੀਬ, ਥੋੜੇ ਪੁੱਤਰ ਵਾਲਾ, ਛੋਟਾ ਜੀਵਨ, ਕਮਜ਼ੋਰ, ਜਾਂ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਲਈ ਅਭਕਤ ਨਹੀਂ ਜਣਿਆ।" "ਮਹਾਰਾਜ, ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਕਿ ਦਸ ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲਾਂ ਵਿਚ ਵੀ, ਯਾਦਵ ਵੰਸ਼ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦੀ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕਰਤਬ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹਨ।" "ਸੁਣਿਆ ਗਿਆ ਕਿ ਯਾਦਵ ਵੰਸ਼ ਵਿਚ ਤਿੰਨ ਕਰੋੜ ਅਠੱਤ ਹਜ਼ਾਰ ਰਾਜਕੁਮਾਰ, ਜੋ ਕੁਲ-ਗੁਰੂਆਂ ਵਲੋਂ ਸਿੱਖੇ ਹੋਏ।" "ਕੌਣ ਯਾਦਵਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਕਰ ਸਕਦਾ, ਉਹ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਅਹੁਕਾ ਵੀ ਲੱਖਾਂ ਦੀ ਟੋਲੀ ਵਿਚ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ।" "ਉਹ ਭਿਆਨਕ ਦੈਤ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਦੇਵ-ਅਸੁਰ ਯੁੱਧਾਂ ਵਿਚ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ, ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿਚ ਜਨਮ ਲੈ ਕੇ, ਅਹੰਕਾਰ ਵਿਚ, ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਪੀੜਤ ਕਰਦੇ ਰਹੇ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਦਵਾਰਕਾ ਦੇ ਬਾਗਾਂ, ਰਾਣੀਆਂ ਦਾ ਪ੍ਰੇਮ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਣਾ ਜੀ ਦਾ ਆਨੰਦ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪਰਿਵਾਰ-ਪ੍ਰਧਾਨਤਾ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਦੀ ਵਡਿਆਈ, ਤੇ ਯਾਦਵ ਵੰਸ਼ ਦੀ ਮਹਾਨਤਾ, ਭਗਵਤ ਪੁਰਾਣ ਦੇ ਸ਼ਲੋਕਾਂ ਅਨੁਸਾਰ, ਪਿਆਰ ਤੇ ਆਸਰੇ ਨਾਲ, ਵਿਆਖਿਆ ਕੀਤੀ।