ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਭਾਗਵਤਪੁਰਾਣਮ੍

ਅਰਜੁਨ ਨਾਲ ਗੱਲ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਪ੍ਰਭੂ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ, ਜੋ ਸਭ ਦੇ ਸਾਹਿਬ ਹਨ, ਆਪਣੇ ਰੂਪਵਾਨ ਰਥ ਤੇ ਚੜ੍ਹ ਕੇ ਪੱਛਮੀ ਦਿਸ਼ਾ ਵੱਲ ਚਲੇ। ਉਹ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੇ, ਸੱਤ ਮਹਾਂਦੀਪ, ਸੱਤ ਸਮੁੰਦਰ, ਸੱਤ ਪਹਾੜ, ਅਤੇ ਲੋਕਾਲੋਕਾ ਨੂੰ ਪਾਰ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਅੰਦਰ ਵੜ ਗਏ। ਉੱਥੇ, ਭਾਰਤਾਂ ਦੇ ਸਰਵੋਤਮ, ਰਥ ਦੇ ਘੋੜੇ—ਸ਼ੈਬਿਆ, ਸੁਗਰੀਵ, ਮੇਘਪੁਸ਼ਪ ਅਤੇ ਬਲਾਹਕਾ—ਅਪਣਾ ਰਸਤਾ ਭੁੱਲ ਗਏ ਅਤੇ ਹਨੇਰੇ ਵਿੱਚ ਖੋ ਗਏ। ਇਹ ਦੇਖ ਕੇ, ਧਨਯ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ, ਜੋ ਯੋਗੀਆਂ ਦੇ ਮਹਾਂ ਸਾਹਿਬ ਹਨ, ਆਪਣੇ ਚਕ੍ਰ ਨੂੰ, ਜੋ ਹਜ਼ਾਰ ਸੂਰਜਾਂ ਵਰਗਾ ਚਮਕਦਾ ਸੀ, ਅੱਗੇ ਭੇਜਿਆ। ਸੁਦਰਸ਼ਨ ਚਕ੍ਰ, ਮਨ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤੇਜ਼, ਉਸ ਵੱਡੇ, ਘਣੇ ਤੇ ਡਰਾਉਣੇ ਹਨੇਰੇ ਵਿੱਚ ਵੜ ਗਿਆ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਪ੍ਰਚੰਡ ਚਮਕ ਨਾਲ ਹਨੇਰਾ ਚੀਰ ਗਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਰਾਮ ਦਾ ਤੀਰ ਸੈਨਿਆਂ ਨੂੰ ਭੇਦ ਜਾਵੇ। ਚਕ੍ਰ ਦੁਆਰਾ ਬਣੀ ਰਾਹ ਵਿੱਚ, ਅਰਜੁਨ ਨੇ ਉਸ ਪਰਮ, ਅਸੀਮ ਚਾਨਣ ਨੂੰ ਹਨੇਰੇ ਤੋਂ ਪਾਰ ਦੇਖਿਆ, ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਤੀਬਰ ਚਮਕ ਨਾਲ ਅੱਖਾਂ ਝਲਕੀਆਂ ਹੋ ਗਈਆਂ, ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਅੱਖਾਂ ਬੰਦ ਕਰ ਲਿਆ। ਫਿਰ, ਹਵਾ ਨਾਲ ਚਲਦੇ ਹੋਏ, ਉਹ ਵੱਡੀਆਂ ਲਹਿਰਾਂ ਵਾਲੇ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਵੜਿਆ; ਉੱਥੇ ਉਸ ਨੇ ਇੱਕ ਅਦਭੁਤ, ਬਹੁਤ ਹੀ ਚਮਕਦਾਰ ਮਹਲ ਦੇਖਿਆ, ਜੋ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਰਤਨ-ਕੰਧਿਆਂ ਨਾਲ ਚਮਕ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਇਸ ਮਹਲ ਵਿੱਚ, ਇੱਕ ਅਦਭੁਤ, ਅੰਤਹੀਨ, ਮਹਾਂ ਸੱਪ ਸੀ, ਜਿਸ ਦੀ ਹਜ਼ਾਰ ਸਿਰ, ਫਣੀਆਂ ਤੇ ਰਤਨ ਚਮਕ ਰਹੇ ਸਨ, ਦੋ ਤੇਜ਼ ਅੱਖਾਂ, ਪਹਾੜ ਵਾਂਗ ਸਫੈਦ ਅਤੇ ਨੀਲ-ਕਾਲੀ ਜੀਭ ਵਾਲਾ। ਉਸ ਸੱਪ ਦੇ ਆਰਾਮਦਾਇਕ ਸਿੰਘਾਸਨ ਤੇ, ਅਰਜੁਨ ਨੇ ਪਰਮ-ਵਿਆਪਕ ਪ੍ਰਭੂ ਨੂੰ ਦੇਖਿਆ, ਜੋ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ, ਘਣ ਬਰਸਾਤ ਵਾਲੇ ਬੱਦਲ ਵਾਂਗ ਕਾਲਾ, ਪੀਲੇ ਵਸਤ੍ਰ ਪਹਿਨੇ, ਸ਼ਾਂਤ ਚਿਹਰਾ ਅਤੇ ਸੁੰਦਰ, ਵੱਡੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲਾ ਸੀ। ਉਹ ਮਹਾਨ ਰਤਨਾਂ ਦੇ ਮਕੁਟ ਅਤੇ ਕੁੰਡਲ ਪਹਿਨੇ ਹੋਏ, ਹਜ਼ਾਰ ਘੁੰਮਦੀਆਂ ਲਟਾਂ ਚਮਕਦਾਰ ਤੇਜ ਨਾਲ ਘੇਰੀਆਂ, ਅੱਠ ਲੰਬੀਆਂ ਸੁੰਦਰ ਬਾਂਹਾਂ, ਕੌਸਤੁਭ ਰਤਨ, ਸ਼੍ਰੀਵਤਸ ਚਿੰਨ੍ਹ ਅਤੇ ਵਨਮਾਲਾ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। (ਇਹ ਵਰਣਨ ਦੋ ਵਾਰ ਆਇਆ ਹੈ, ਉਹੀ ਆਦਰ ਸਹਿਤ ਦੋਹਰਾਇਆ ਗਿਆ।) ਅਚੂਤ ਨੇ ਅੰਤਹੀਨ ਆਤਮਾ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕੀਤਾ, ਅਤੇ ਅਰਜੁਨ, ਵਿਸਮਾਦ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਮਸਕਾਰ ਕੀਤਾ; ਫਿਰ ਮਹਾਂ ਸਾਹਿਬ, ਹੱਸਦੇ ਹੋਏ ਤੇ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਆਵਾਜ਼ ਵਿੱਚ, ਜੋੜੇ ਹੱਥਾਂ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕੀਤਾ। ਉਸ ਨੇ ਕਿਹਾ: "ਤੁਹਾਨੂੰ ਦੋਵਾਂ ਨੂੰ ਦੇਖਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਕੇ, ਮੈਂ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨੂੰ ਇੱਥੇ ਲਿਆਇਆ, ਤਾਂ ਕਿ ਧਰਤੀ ਤੇ ਧਰਮ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਹੋ ਸਕੇ; ਤੁਸੀਂ ਮੇਰੇ ਅੰਸ਼ ਦੇ ਅਵਤਾਰ ਹੋ, ਜਲਦੀ ਧਰਤੀ ਤੋਂ ਪਾਪ ਦਾ ਭਾਰ ਨਸ਼ਟ ਕਰਕੇ ਵਾਪਸ ਆ ਜਾਓ।" "ਤੁਹਾਡੀਆਂ ਇੱਛਾਵਾਂ ਪੂਰੀਆਂ ਹੋ ਚੁਕੀਆਂ ਹਨ, ਪਰ ਤੁਸੀਂ ਦੋਵੇਂ—ਨਰਾ ਤੇ ਨਾਰਾਇਣਾ, ਸਰਵੋਤਮ ਰਿਸ਼ੀਆਂ—ਧਰਤੀ ਦੀ ਸਥਿਰਤਾ ਅਤੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ ਧਰਮ ਦਾ ਆਚਰਨ ਕਰਦੇ ਹੋ।" ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੇ ਪ੍ਰਭੂ ਦੇ ਹੁਕਮ ਅਨੁਸਾਰ, ਦੋਵੇਂ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ, 'ਓਮ' ਨਾਲ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਅਤੇ ਮਹਾਂ ਸਾਹਿਬ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਵਾਪਸ ਆ ਗਏ। ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਘਰ ਵਾਪਸ ਆਏ, ਅਤੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨੂੰ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਰੂਪ ਅਤੇ ਉਮਰ ਅਨੁਸਾਰ, ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਵਾਪਸ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਉਸ ਵੈਸ਼ਣਵ ਲੋਕ ਦੀ ਕਥਾ ਸੁਣ ਕੇ, ਪਾਰਥ ਬਿਲਕੁਲ ਹੈਰਾਨ ਹੋ ਗਿਆ; ਉਸ ਨੇ ਸੋਚਿਆ ਕਿ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਜਿਹੜੀ ਵੀ ਸ਼ਕਤੀ ਹੈ, ਉਹ ਸਿਰਫ਼ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਦੀ ਦਇਆ ਨਾਲ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਨੇ ਇੱਥੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਅਜੋਕੇ ਕਾਰਜ ਕਰਕੇ, ਸੰਸਾਰੀ ਸੁਖ ਭੋਗੇ ਅਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਯਜਨ ਕਰੇ। ਉਸ ਨੇ ਲੋਕਾਂ—ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਅਤੇ ਹੋਰਾਂ—ਨੂੰ, ਸਮੇਂ ਅਨੁਸਾਰ, ਇੱਛਤ ਵਰਤਾਨੇ ਦਿੱਤੇ, ਜਿਵੇਂ ਇੰਦਰ, ਸਰਵੋਤਮਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਕੇ, ਵਰਖਾ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਅਧਰਮੀ ਰਾਜਿਆਂ ਨੂੰ ਮਾਰ ਕੇ, ਅਰਜੁਨ ਆਦਿ ਦੁਆਰਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਨਸ਼ਟਤਾ ਕਰਵਾਈ, ਅਤੇ ਧਰਮ ਨੂੰ ਧਰਮਪੁੱਤਰਾਂ ਆਦਿ ਦੁਆਰਾ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤਾ। ਸ਼ੁਕਦੇਵ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: "ਪ੍ਰਭੂ ਧਨ ਦੀ ਮਾਲਕ, ਆਪਣੇ ਸ਼ਹਿਰ ਦਵਾਰਕਾ ਵਿੱਚ, ਹਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਖੁਸ਼ਹਾਲੀ ਵਾਲੀ ਥਾਂ ਤੇ, ਵ੍ਰਿਸ਼ਣੀਆਂ ਦੇ ਸਰਵੋਤਮ ਨਾਲ ਘਿਰੇ ਹੋਏ, ਆਨੰਦ ਨਾਲ ਵਸਦੇ ਰਹੇ।" "ਉਥੇ, ਔਰਤਾਂ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਪਹਿਰਾਵਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸਜੀਆਂ, ਨੌਜਵਾਨੀ ਦੀ ਚਮਕ ਨਾਲ ਰੌਸ਼ਨ, ਮਹਲਾਂ ਵਿੱਚ ਗੇਂਦ ਆਦਿ ਖੇਡ ਰਹੀਆਂ, ਬਿਜਲੀ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਚਮਕਦੀਆਂ।" "ਗਲੀਆਂ ਹਮੇਸ਼ਾ ਰੌਲਾ-ਰੱਬਾ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ, ਨਸ਼ੇ ਵਿੱਚ ਮਸਤ ਹਾਥੀਆਂ, ਯੋਧਿਆਂ, ਘੋੜਿਆਂ ਅਤੇ ਸੋਨੇ ਨਾਲ ਚਮਕਦੇ ਰਥਾਂ ਨਾਲ ਸਜੀਆਂ।" "ਬਾਗਾਂ ਅਤੇ ਝੋਨੀਆਂ, ਜਿੱਥੇ ਦਰੱਖਤਾਂ ਦੀਆਂ ਕਤਾਰਾਂ ਫੁੱਲ ਰਹੀਆਂ, ਮਧੁ-ਮੱਖੀਆਂ ਅਤੇ ਪੰਛੀਆਂ ਦੇ ਗੀਤਾਂ ਨਾਲ ਗੂੰਜ ਰਹੀਆਂ।" "ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਸੋਲ੍ਹ ਹਜ਼ਾਰ ਪਤਨੀਆਂ ਦੇ ਮਹਾਂ ਘਰਾਂ ਵਿੱਚ, ਹਰ ਇੱਕ ਦੀ ਅਦਭੁਤ ਰੂਪ-ਰੰਗ ਨੂੰ ਨਿਹਾਰਦੇ ਹੋਏ, ਇਕੱਲਾ ਪ੍ਰੇਮੀ ਹੋ ਕੇ ਆਨੰਦ ਮਾਣਿਆ।" "ਸਾਫ ਪਾਣੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਖਿੜੇ ਕਮਲ, ਕੁਵਰ ਅਤੇ ਨੀਲੇ ਕਮਲਾਂ ਦੀ ਖੁਸ਼ਬੂ ਸੀ, ਅਤੇ ਪੰਛੀਆਂ ਦੀਆਂ ਟੋਲੀਆਂ ਚਲਦੀਆਂ।" "ਉਹ ਝੀਲਾਂ ਦੇ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਵੜ ਕੇ, ਪਤਨੀਆਂ ਦੀ ਛਾਤੀ ਤੋਂ ਚੰਦਨ ਲਗਾ ਕੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਬਾਹਾਂ ਵਿੱਚ ਆਲਿੰਗਨ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਖੇਡਦੇ।" "ਗੰਧਰਵ ਗੀਤ ਗਾ ਰਹੇ, ਡੋਲ, ਝੰਜ ਅਤੇ ਨਗਾਰੇ ਵੱਜ ਰਹੇ, ਅਤੇ ਭਟ, ਵੰਸ਼ਾਵਲੀਕਾਰ ਅਤੇ ਗਾਇਕ ਵੀਣਾ ਵਜਾ ਰਹੇ।" "ਅਚੂਤ, ਉਹ ਔਰਤਾਂ ਵੱਲੋਂ ਹੱਸਦੇ ਹੋਏ, ਖੇਡਦੀਆਂ ਮਿਸ਼ਲਾਂ ਨਾਲ, ਫੁੱਲਾਂ ਦੀਆਂ ਛਿਟਾਂ ਨਾਲ ਖੇਡਦੇ ਹੋਏ, ਜਿਵੇਂ ਯਕਸ਼ਾਂ ਦਾ ਸਾਹਿਬ ਯਕਸ਼ੀਆਂ ਵਿੱਚ।" "ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਵਸਤ੍ਰ ਭਿੱਜੇ ਹੋਏ, ਚੌੜੀਆਂ ਛਾਤੀਆਂ ਉਘੀਆਂ, ਵੱਡੇ ਹੱਥਾਂ ਨਾਲ ਫੁੱਲ ਛਿਟਦੇ ਹੋਏ, ਪ੍ਰੇਮ-ਭਾਵ ਨਾਲ ਪ੍ਰੇਮੀ ਨੂੰ ਜੱਫੀ ਪਾਉਂਦੀਆਂ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਚਿਹਰੇ ਲਾਲਸਾ ਦੇ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਏ ਹਾਸਿਆਂ ਨਾਲ ਚਮਕ ਰਹੇ।" "ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ, ਜਿਸ ਦੀ ਛਾਤੀ ਚੰਦਨ ਲੱਗੀ ਮਾਲਾ ਨਾਲ ਸਜੀ, ਖੇਡ ਅਤੇ ਆਲਿੰਗਨ ਤੋਂ ਕੇਸ ਖੁਲ੍ਹੇ ਹੋਏ, ਨੌਜਵਾਨ ਔਰਤਾਂ ਵਲੋਂ ਮੁੜ-ਮੁੜ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਛਿਟ ਪੈਂਦੀ, ਹਾਥੀਆਂ ਵਿੱਚ ਘਿਰੇ ਹਾਥੀ ਵਾਂਗ ਆਨੰਦ ਮਾਣਦੇ।" "ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਨੇ ਨਚਣ ਵਾਲੀਆਂ, ਗਾਇਕਾਂ, ਵਾਦਕਾਂ ਅਤੇ ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਖੇਡ ਲਈ ਗਹਣੇ ਅਤੇ ਵਸਤ੍ਰ ਦਿੱਤੇ।" "ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ, ਹਾਸਿਆਂ ਤੇ ਨਜ਼ਰਾਂ ਨਾਲ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਹਲਚਲਾਂ ਨੂੰ ਉਤਰਦੇ ਹੋਏ, ਖੇਡ-ਮਜ਼ਾਕ ਤੇ ਆਲਿੰਗਨ ਨਾਲ, ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਮਨ ਨੂੰ ਮੋਹ ਲਿਆ।" "ਉਹ, ਆਪਣੇ ਮਨ ਨੂੰ ਮੁਕੁੰਦ 'ਤੇ ਕੇਂਦਰਿਤ ਕਰਕੇ, ਅਜਿਹੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਬੋਲਦੀਆਂ, ਜੋ ਨਸ਼ੇ ਜਾਂ ਮੂਰਖਤਾ ਵਾਲੀਆਂ ਲਗਦੀਆਂ, ਕਮਲ-ਅੱਖੀ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਦੀਆਂ; ਸੁਣੋ, ਮੈਂ ਇਹ ਗੱਲਾਂ ਦੱਸਦਾ ਹਾਂ।" "ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਦੀਆਂ ਰਾਣੀਆਂ ਕਹਿੰਦੀਆਂ: 'ਓ ਕੁਰਰੀ, ਤੂੰ ਰਾਤੀਂ ਵਿਹੜੀ, ਅਰਾਮ ਨਹੀਂ ਕਰਦੀ; ਸੰਸਾਰ ਦਾ ਸਾਹਿਬ ਰਾਤ ਨੂੰ ਸੌਂਦਾ, ਸਾਡੀ ਨਜ਼ਰ ਤੋਂ ਲੁਕਿਆ ਹੋਇਆ। ਕੀ ਤੂੰ ਵੀ, ਸਾਡੀ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਦੋਸਤ, ਕਮਲ-ਅੱਖੀ ਦੇ ਦਿਲਕਸ਼ ਹਾਸਿਆਂ ਤੇ ਨਜ਼ਰਾਂ ਨਾਲ, ਦਿਲ ਵਿੱਚ ਚੁਭ ਗਈ ਹੈ?'" "'ਤੂੰ ਰਾਤ ਨੂੰ ਅੱਖਾਂ ਬੰਦ ਕਰਦੀ, ਆਪਣੇ ਸਾਥੀ ਤੋਂ ਲੁਕਦੀ, ਅਤੇ ਵਿਹੜੀ ਆਵਾਜ਼ ਕਰਦੀ, ਓ ਚਕਰਵਾਕੀ। ਅਸੀਂ ਵੀ, ਅਚੂਤ ਦੇ ਪੈਰਾਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲਈ; ਜਾਂ ਤੂੰ, ਆਪਣੇ ਵਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਪਹਿਨਣ ਲਈ, ਮਾਲਾ ਦੀ ਲਾਲਸਾ ਕਰਦੀ?'" "'ਤੂੰ ਹਮੇਸ਼ਾ ਪਾਣੀ ਦੇ ਕੋਲ ਵਿਹੜੀ, ਰਾਤ ਭਰ ਜਾਗਦੀ; ਕੀ ਮੁਕੁੰਦ ਨੇ ਤੇਰੀ ਆਤਮਾ ਦੀ ਚਿੰਨ੍ਹ ਲੈ ਲਈ ਹੈ, ਜਿਸ ਕਰਕੇ ਤੂੰ ਵੀ, ਸਾਡੀ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਇਹ ਦੁਖ-ਭਰੀ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚ ਗਈ?'" "'ਓ ਚੰਦ, ਤੂੰ ਭਾਰੀ ਰੋਗ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ; ਤੇਰੀ ਚਾਨਣ ਘਟ ਰਹੀ ਹੈ ਅਤੇ ਤੂੰ ਆਪਣੀ ਚਾਨਣ ਨਾਲ ਹਨੇਰਾ ਦੂਰ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦਾ। ਸਾਡੀ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਜੋ ਭੁਲੇ ਹੋਏ ਤੇ ਟੁੱਟੀਆਂ ਬੋਲੀਆਂ ਬੋਲਦੇ, ਕੀ ਤੂੰ ਵੀ ਭੁਲ ਗਿਆ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਸ ਕਰਕੇ ਚੁੱਪ ਹੈ, ਸਾਡੀ ਨਜ਼ਰ ਤੋਂ ਅਣਜਾਣ?'" "'ਓ ਮਲਯਾ ਪਹਾੜਾਂ ਦੀ ਹਵਾ, ਕੀ ਅਸੀਂ ਕੁਝ ਅਜਿਹਾ ਕਰ ਬੈਠੇ ਜੋ ਤੂੰ ਨਾਰਾਜ਼ ਹੋ? ਗੋਵਿੰਦ ਦੀ ਪਾਸੀ ਨਜ਼ਰਾਂ ਦੀ ਚੁਭਨ ਨਾਲ, ਤੂੰ ਸਾਡੇ ਦਿਲਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਛੋੜੇ ਦੀ ਪੀੜਾ ਜਗਾਉਂਦਾ ਹੈ।'" "'ਓ ਰੌਸ਼ਨ ਬੱਦਲ, ਤੂੰ ਯਾਦਵਾਂ ਦੇ ਮੁਖੀ ਨੂੰ ਪਿਆਰਾ ਹੋਣਾ; ਸਾਡੀ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਤੂੰ ਵੀ ਪ੍ਰੇਮ ਵਿੱਚ ਬੰਨ੍ਹਿਆ ਹੋਇਆ, ਸਦਾ ਉਸ ਸ਼੍ਰੀਵਤਸ ਚਿੰਨ੍ਹ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਦਾ। ਲਾਲਸਾ ਨਾਲ ਭਰਿਆ, ਤੇਰਾ ਦਿਲ ਵੀ ਸਾਡੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਤਲ-ਪਤਲ ਹੋਇਆ, ਤੂੰ ਮੁੜ-ਮੁੜ ਉਸ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਕੇ, ਅੰਸੂਆਂ ਦੀਆਂ ਧਾਰਾਂ ਵਗਾਉਂਦਾ—ਇਹ ਉਹ ਦੀ ਸੰਗਤ ਦੀ ਪੀੜਾ ਹੈ।'" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਪ੍ਰਭੂ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਦੀ ਮਹਾਂ-ਲੋਕਿਕ ਲੀਲਾ, ਉਸ ਦੀ ਮਹਾਂ ਸ਼ਕਤੀ, ਅਤੇ ਚਰਮ ਪ੍ਰੇਮ-ਭਾਵ, ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਦਿਲ ਨੂੰ ਮੋਹ ਲੈਣ ਵਾਲਾ ਬਣ ਗਿਆ।