ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਭਾਗਵਤਪੁਰਾਣਮ੍

ਇੱਕ ਵਾਰ, ਕੇਸ਼ਵ ਜੀ ਦੀ ਹਾਜ਼ਰੀ ਵਿੱਚ, ਅਰਜੁਨ ਨੇ ਉਸ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨਾਲ ਗੱਲ ਕੀਤੀ, ਜਿਸਦੇ ਨੌਵੇਂ ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਵੀ ਮੌਤ ਹੋ ਚੁੱਕੀ ਸੀ। ਅਰਜੁਨ ਨੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ, “ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਤੁਹਾਡੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਕਿਹੜੀ ਘਾਟ ਹੈ? ਇੱਥੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਯਜਨ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ, ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਕਸ਼ਤਰੀ ਮਿੱਤਰ ਵੀ ਹਨ। ਜਿੱਥੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਧਨ, ਪਤਨੀਆਂ ਤੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰੇ ਹੋਏ, ਦੁਖੀ ਹੋ ਰਹੇ ਹਨ, ਉਥੇ ਜਿਹੜੇ ਲੋਕ ਕਸ਼ਤਰੀ ਰੂਪ ਵਿਚ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਝੂਠੇ ਤੇ ਲਾਜ਼ਤੀਆਂ ਵਾਲੇ ਹਨ।” ਅਰਜੁਨ ਨੇ ਵਚਨ ਦਿੱਤਾ, “ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਮੈਂ ਇੱਥੇ ਤੇਰੇ ਦੁਖੀ ਤੇ ਬੇਬਸ ਬੱਚਿਆਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਾਂਗਾ। ਜੇ ਮੈਂ ਆਪਣਾ ਵਾਅਦਾ ਪੂਰਾ ਨਾ ਕਰ ਸਕਿਆ, ਤਾਂ ਮੈਂ ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਪਰਵেশ ਕਰ ਜਾਵਾਂਗਾ, ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਕੇ।” ਇਸ ’ਤੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੇ ਕਿਹਾ, “ਸੰਕਰਸ਼ਣ, ਵਾਸੁਦੇਵ, ਪ੍ਰਦੁਮਨ—ਧਨੁਰਧਾਰੀ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ—ਅਤੇ ਅਨਿਰੁੱਧ, ਜਿਸਦੀ ਰਥ ਕਿਸੇ ਨੇ ਨਾ ਜਿੱਤਿਆ, ਉਹ ਵੀ ਮੇਰੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਨਾ ਕਰ ਸਕੇ। ਫਿਰ, ਤੂੰ, ਦੁਨੀਆਂ ਦੇ ਸਵਾਮੀਆਂ ਲਈ ਵੀ ਜੋ ਕੰਮ ਮੁਸ਼ਕਲ ਹੈ, ਉਹ ਬਚਪਨ ਵਾਲੀ ਸੋਚ ਨਾਲ ਕਿਵੇਂ ਕਰ ਲਵੇਂਗਾ? ਅਸੀਂ ਇਸ ਗੱਲ ਤੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ।” ਅਰਜੁਨ ਨੇ ਨਮ੍ਰਤਾ ਨਾਲ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ, “ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਨਾ ਮੈਂ ਸੰਕਰਸ਼ਣ ਹਾਂ, ਨਾ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ, ਨਾ ਹੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਦਾ ਪੁੱਤਰ; ਮੈਂ ਗਾਂਡੀਵ ਧਾਰੀ ਅਰਜੁਨ ਹਾਂ। ਮੇਰੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨੂੰ ਹਲਕਾ ਨਾ ਸਮਝ, ਜਿਸ ਨੇ ਤ੍ਰਯੰਬਕ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕੀਤਾ। ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਮੌਤ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਕੇ, ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਪੁੱਤਰ ਵਾਪਸ ਲਿਆਵਾਂਗਾ।” ਫਿਰ, ਫਾਲਗੁਨ (ਅਰਜੁਨ) ਦੇ ਇਹ ਵਚਨ ਸੁਣ ਕੇ, ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਉਸ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਵੇਖ ਕੇ ਖੁਸ਼ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਘਰ ਪਰਤ ਗਿਆ। ਜਦੋਂ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦੀ ਪਤਨੀ ਨੂੰ ਜਣਮ ਦਾ ਸਮਾਂ ਆਇਆ, ਉਹ ਬਹੁਤ ਪਰੇਸ਼ਾਨ ਹੋ ਗਿਆ ਅਤੇ ਅਰਜੁਨ ਨੂੰ ਪੁਕਾਰਿਆ, “ਮੇਰੇ ਬੱਚੇ ਦੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਰੱਖਿਆ ਕਰ!” ਅਰਜੁਨ ਨੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਪਵਿੱਤਰ ਕੀਤਾ, ਮਹੇਸ਼ਵਰ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕੀਤੀ, ਦਿਵ੍ਯ ਅਸਤਰਾਂ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕੀਤਾ ਤੇ ਗਾਂਡੀਵ ਚੁੱਕ ਲਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਜਨਮਘਰ ਨੂੰ ਤਿੰਨੇ ਪਾਸਿਆਂ ਤੋਂ, ਉੱਤੇ ਤੇ ਹੇਠਾਂ, ਬੰਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਜਦੋਂ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦੀ ਪਤਨੀ ਨੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ, ਉਹ ਬੱਚਾ ਰੋ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਪਰ ਅਚਾਨਕ ਉਹ ਸਰੀਰ ਸਮੇਤ ਅਸਮਾਨ ਵਿੱਚ ਗਾਇਬ ਹੋ ਗਿਆ। ਇਹ ਦੇਖ ਕੇ, ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਦੀ ਹਾਜ਼ਰੀ ਵਿੱਚ ਅਰਜੁਨ ਨੂੰ ਤਾਣਨਾ ਦਿੱਤੀ, “ਵੇਖੋ, ਮੇਰੀ ਮੂਰਖਤਾ ਕਿ ਮੈਂ ਇਸਦੇ ਵੱਡੇ-ਵੱਡੇ ਵਾਅਦੇ ਉੱਤੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਕਰ ਲਿਆ। ਨਾ ਪ੍ਰਦੁਮਨ, ਨਾ ਅਨਿਰੁੱਧ, ਨਾ ਰਾਮ, ਨਾ ਕੇਸ਼ਵ ਵੀ ਮੇਰੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਬਚਾ ਸਕੇ; ਫਿਰ ਹੋਰ ਕੌਣ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ? ਅਰਜੁਨ ਦੀ ਝੂਠੀ ਗੱਲਾਂ ਤੇ ਉਸਦੇ ਬਾਣ ਨੂੰ ਸ਼ਰਮ ਆਵੇ; ਉਹ ਭੁਲੇਖੇ ਵਿੱਚ ਪਿਆ ਉਹ ਕਰਮ ਕਰਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਲਿਖਤ ਵਿੱਚ ਹੀ ਹੋਣਾ ਸੀ।” ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦੀ ਵਿਆੰਗੀ ਸਿੱਧੀ ਸੁਣ ਕੇ, ਅਰਜੁਨ ਆਪਣੇ ਗਿਆਨ ਤੇ ਆਸਰਾ ਕਰਕੇ ਫੌਰਨ ਸਮਯਮਨੀ, ਜਿੱਥੇ ਯਮਰਾਜ ਵੱਸਦੇ ਹਨ, ਉੱਥੇ ਗਿਆ। ਪਰ ਜਦੋਂ ਉਥੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਨਾ ਮਿਲਿਆ, ਉਹ ਇੰਦਰਪੁਰੀ, ਫਿਰ ਅਗਨੀ, ਨਿਰ੍ਰਤੀ, ਸੋਮ, ਵਾਯੂ ਤੇ ਵਰੁਣ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਗਿਆ। ਫਿਰ ਰਸਾਤਲ, ਸਵਰਗ ਤੇ ਹੋਰ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਗਿਆ, ਪਰ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਕਿਤੇ ਨਾ ਮਿਲਿਆ। ਆਪਣਾ ਵਾਅਦਾ ਪੂਰਾ ਨਾ ਹੋਣ ਤੇ, ਅਰਜੁਨ ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਪਰਵেশ ਕਰਨ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹੋ ਗਿਆ, ਪਰ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਰੋਕ ਲਿਆ। ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ, “ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਵਿਖਾਵਾਂਗਾ; ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਛੋਟਾ ਨਾ ਸਮਝ। ਜਿਹੜੇ ਲੋਕ ਸਾਡਾ ਪਵਿੱਤਰ ਯਸ਼ ਸਥਾਪਤ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਧੰਨ ਹਨ।” ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ, ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਅਰਜੁਨ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਨਾਲ ਰਥ ਤੇ ਚੜ੍ਹਾ ਕੇ ਪੱਛਮੀ ਦਿਸ਼ਾ ਵੱਲ ਰਵਾਨਾ ਕੀਤਾ। ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਮਹਾਨ ਯੋਧੇ ਸੱਤ ਦਵੀਪ, ਸੱਤ ਸਮੁੰਦਰ, ਸੱਤ ਪਹਾੜ ਤੇ ਲੋਕਾਲੋਕ ਪਾਰ ਕਰਕੇ ਅੰਦਰਲੇ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚ ਗਏ। ਉੱਥੇ, ਸ਼ੈਬਯ, ਸੁਗ੍ਰੀਵ, ਮੇਘਪੁਸ਼ਪ ਅਤੇ ਬਲਾਹਕ—ਇਹ ਚਾਰ ਘੋੜੇ—ਅਪਣਾ ਰਸਤਾ ਭੁੱਲ ਗਏ ਤੇ ਹਨੇਰੇ ਵਿੱਚ ਖੋ ਜੇ ਗਏ। ਇਹ ਵੇਖ ਕੇ, ਧੰਨਯੋਗੇਸ਼ਵਰ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਨੇ ਆਪਣਾ ਸੁਦਰਸ਼ਨ ਚੱਕਰ, ਜੋ ਹਜ਼ਾਰ ਸੂਰਜਾਂ ਵਰਗਾ ਚਮਕਦਾ ਸੀ, ਅੱਗੇ ਭੇਜਿਆ। ਉਹ ਚੱਕਰ ਮਨ ਵਾਂਗ ਤੇਜ਼, ਘਣੇ ਹਨੇਰੇ ਨੂੰ ਚੀਰਦਿਆਂ ਅੱਗੇ ਵਧ ਗਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਰਾਮ ਦਾ ਤੀਰ ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਦੀ ਫੌਜ ਵਿੱਚ ਵੱਧ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸੁਦਰਸ਼ਨ ਚੱਕਰ ਦੇ ਬਣਾਏ ਰਸਤੇ ਰਾਹੀਂ, ਅਰਜੁਨ ਨੇ ਉਹ ਪਰਮ ਤੇ ਅਸੀਮ ਜੋਤਿ ਦੇਖੀ, ਹਨੇਰੇ ਤੋਂ ਪਰੇ। ਉਸਦੀ ਤੇਜੀ ਨੇ ਅਰਜੁਨ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਚੁੰਧੀਆ ਦਿੱਤੀਆਂ ਤੇ ਉਹ ਅੱਖਾਂ ਬੰਦ ਕਰ ਬੈਠਾ। ਫਿਰ ਹਵਾ ਦੇ ਨਾਲ ਚਲਦਿਆਂ, ਉਹ ਵੱਡੀਆਂ ਲਹਿਰਾਂ ਵਾਲੇ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਗਿਆ, ਜਿੱਥੇ ਉਸਨੇ ਅਦਭੁਤ ਤੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਮਈ ਮਹਲ ਵੇਖਿਆ, ਜੋ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਰਤਨਾਂ ਵਾਲੀਆਂ ਲੰਬੀਆਂ ਲੰਬੀਆਂ ਲਕੜੀਆਂ ਨਾਲ ਚਮਕ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਉਸ ਮਹਲ ਦੇ ਅੰਦਰ, ਇੱਕ ਅਜੀਬ ਤੇ ਅਨੰਤ ਮਹਾਂਨਾਗ ਸੀ, ਜਿਸ ਦੀਆਂ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਫਣੀਆਂ, ਰਤਨਾਂ ਨਾਲ ਸਜੀਆਂ, ਚਮਕ ਰਹੀਆਂ ਸਨ। ਉਹ ਨਾਗ ਪਹਾੜ ਵਾਂਗ ਚਿੱਟਾ, ਭਾਰੀ ਨੀਲੀ ਜ਼ੁਬਾਨ ਤੇ ਭਿਆਨਕ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲਾ ਸੀ। ਉਸ ਨਾਗ ਦੇ ਆਰਾਮਦਾਇਕ ਆਸਨ ਉੱਤੇ, ਅਰਜੁਨ ਨੇ ਸਭ ਵਿਆਪਕ ਪਰਮਾਤਮਾ ਨੂੰ ਬੈਠਿਆ ਵੇਖਿਆ—ਘਣੇ ਬੱਦਲ ਵਾਂਗ ਸ਼ਿਆਮ, ਪੀਲੇ ਵਸਤ੍ਰ ਪਹਿਨੇ, ਸੁੰਦਰ ਚਿਹਰਾ ਤੇ ਵਿਸ਼ਾਲ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲਾ। ਉਹ ਮੋਤੀ ਦੇ ਮੋਹਰ ਤੇ ਕਾਂਨ ਦੇ ਕੁੰਡਲ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ, ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਘੁੰਘਰਾਲੂ ਵਾਲਾਂ ਨਾਲ ਚਮਕਦਾ, ਅੱਠ ਲੰਬੀਆਂ ਤੇ ਸੁੰਦਰ ਬਾਂਹਾਂ ਨਾਲ, ਕੌਸਤੁਭ ਮਣੀ, ਸ਼੍ਰੀਵਤਸ ਚਿੰਨ੍ਹ ਤੇ ਵਨਮਾਲਾ ਨਾਲ ਵਿਭੂਸ਼ਿਤ ਸੀ। ਅਚੁਤ ਨੇ ਉਸ ਅਨੰਤ ਆਤਮਾ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕੀਤੀ, ਤੇ ਅਰਜੁਨ ਵੀ ਉਸ ਅਦਭੁਤ ਦਰਸ਼ਨ ਤੇ ਚਕਿਤ ਹੋ ਕੇ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਨ ਲੱਗ ਪਿਆ। ਫਿਰ, ਮਹਾਨ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸੁਆਮੀ ਨੇ, ਹੱਸਦਿਆਂ ਤੇ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਅਵਾਜ਼ ਵਿੱਚ, ਦੋਵਾਂ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕੀਤਾ। ਉਸ ਨੇ ਕਿਹਾ, “ਤੁਹਾਨੂੰ ਮਿਲਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਕੇ, ਮੈਂ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਇੱਥੇ ਲਿਆਏ, ਤਾਂ ਜੋ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਧਰਮ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਹੋਵੇ। ਤੁਸੀਂ ਦੋਵੇਂ ਮੇਰੇ ਅੰਸ਼ ਦੇ ਅਵਤਾਰ ਹੋ, ਹੁਣ ਜਲਦੀ ਜਾ ਕੇ ਧਰਤੀ ਤੋਂ ਪਾਪ ਦਾ ਭਾਰ ਹਟਾਓ। ਤੁਹਾਡੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਇੱਛਾਵਾਂ ਪੂਰੀਆਂ ਹੋ ਚੁੱਕੀਆਂ ਹਨ, ਪਰ ਤੁਸੀਂ ਨਰ ਤੇ ਨਾਰਾਇਣ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਧਰਮ ਦੀ ਸਥਿਰਤਾ ਤੇ ਲੋਕ-ਹਿਤ ਲਈ ਕਰਮ ਕਰਦੇ ਰਹੋ।” ਸੁਪਰੀਮ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਆਗਿਆ ਮਿਲਣ ’ਤੇ, ਦੋਵੇਂ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ (ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਤੇ ਅਰਜੁਨ) ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਕੇ, “ਓਮ” ਉੱਚਾਰਦੇ ਹੋਏ, ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਲੈ ਕੇ ਪਰਤ ਆਏ। ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਮੁੜ ਆਪਣੇ ਆਸਥਾਨ ਤੇ ਆ ਗਏ, ਤੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਉਸਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ-ਦੇ ਰੂਪ ਤੇ ਉਮਰ ਅਨੁਸਾਰ, ਵਾਪਸ ਕਰ ਦਿੱਤੇ। ਉਸ ਵੈਸ਼ਣਵ ਲੋਕ ਦਾ ਵਰਣਨ ਸੁਣ ਕੇ, ਪਾਰਥ (ਅਰਜੁਨ) ਹੈਰਾਨ ਰਹਿ ਗਿਆ। ਉਸਨੇ ਸੋਚਿਆ ਕਿ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਜੋ ਵੀ ਸ਼ਕਤੀ ਹੈ, ਉਹ ਸਿਰਫ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਹੀ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਨੇ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਅਨੇਕ ਅਦਭੁਤ ਲੀਲਾਵਾਂ ਕਰਦਿਆਂ, ਲੋਕਿਕ ਸੁਖ ਭੋਗੇ ਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਯਜਨ ਕੀਤੇ। ਉਸਨੇ ਸਮੇਂ-ਸਮੇਂ ਤੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਤੇ ਹੋਰ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਇੱਛਿਤ ਵਰ ਦਿਤੇ, ਜਿਵੇਂ ਇੰਦਰ ਰਾਜ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਕੇ ਮੇਘਾਂ ਰਾਹੀਂ ਵਰਖਾ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਅੰਤ ਵਿੱਚ, ਅਧਰਮੀ ਰਾਜਿਆਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਕੇ, ਅਰਜੁਨ ਆਦਿਕ ਦੁਆਰਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰ ਕੇ, ਧਰਮ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕਰਵਾਈ।