ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਭਾਗਵਤਪੁਰਾਣਮ੍

ਜੋ ਭਗਵਤ ਕਥਾ ਨੂੰ ਨਿਯਮ ਅਨੁਸਾਰ ਸੁਣਦੇ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਅਖੂਤ ਪੁੰਨ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਦਿਵਿਆ ਅਤੇ ਉੱਤਮ ਕਥਾ ਲੱਖਾਂ ਯਜਨਾਂ ਦੇ ਫਲ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਇਹ ਵ੍ਰਤ ਪੂਰਾ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਜਿਵੇਂ ਜਨਮਾਅਸ਼ਟਮੀ ਦੇ ਵ੍ਰਤ ਦੀ ਸਮਾਪਤੀ ਹੋਦੀ ਹੈ, ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇਸ ਦਾ ਸੰਪੂਰਨ ਕਰਮ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਜੇ ਕੋਈ ਗਰੀਬ ਪਰ ਭਗਵਤ ਭਗਤ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਸਮਾਪਤੀ ਕਰਮ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ; ਉਹ ਸਿਰਫ ਸੁਣਨ ਨਾਲ, ਨਿਰਲੋਭ ਵੈਸ਼ਨਵ ਹੋਣ ਕਰਕੇ, ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਕਥਾ-ਯਜਨ ਦੀ ਸਮਾਪਤੀ 'ਤੇ, ਸਾਰੇ ਸੁਣਨ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ ਪਾਠ ਅਤੇ ਪਾਠਕ ਦਾ ਭਾਵ ਨਾਲ ਸਤਕਾਰ ਕਰਨ। ਫਿਰ, ਤુલਸੀ ਦੀਆਂ ਮਾਲਾਵਾਂ ਸੁਣਨ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਦਿੱਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਅਤੇ ਮ੍ਰਿਦੰਗ ਤੇ ਝਾਂਜ ਵਜਾ ਕੇ ਮਧੁਰ ਕੀਰਤਨ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜੈ-ਜੈਕਾਰ, ਆਦਰ-ਸ਼ਬਦ ਤੇ ਸ਼ੰਖ ਦੀ ਧੁਨ ਹੋਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ; ਦਾਨ-ਧਰਮ ਵਜੋਂ, ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਤੇ ਮੰਗਤਿਆਂ ਨੂੰ ਧਨ ਤੇ ਭੋਜਨ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜੇ ਸੁਣਨ ਵਾਲਾ ਵੈਰਾਗੀ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਅਗਲੇ ਦਿਨ ਗੀਤ ਤੇ ਵਾਦ-ਯੰਤਰ ਨਾਲ ਭਗਤੀ ਕੀਰਤਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਜੇ ਗ੍ਰਹਸਥ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਕਰਮ-ਸ਼ੁਧੀ ਲਈ ਹਵਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਹਰ ਸ਼ਲੋਕ ਲਈ, ਨਿਯਮ ਅਨੁਸਾਰ, ਖੀਰ, ਸ਼ਹਿਦ, ਘੀ, ਤੇ ਤਿਲ-ਮਿਸਰਣ ਦੀ ਆਹੂਤੀ, ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ 'ਤੇ ਦਸਵੇਂ ਸਕੰਧ ਲਈ, ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਜਾਂ, ਗਾਯਤਰੀ ਮੰਤਰ ਨਾਲ ਧਿਆਨ ਪੂਰਨ ਕਰਕੇ ਹਵਨ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਪੁਰਾਣਾ ਪਰਮਾਤਮਾ ਦੇ ਸਰੂਪ ਹੈ। ਜੇ ਹਵਨ ਕਰਨਾ ਸੰਭਵ ਨਾ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਗਿਆਨਵਾਨ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ ਹਵਨ ਦੀਆਂ ਵਸਤਾਂ ਦਾਨ ਕਰ ਦੇਵੇ, ਤਾਂ ਜੋ ਰੁਕਾਵਟਾਂ, ਘਾਟ ਜਾਂ ਵਾਧੂ ਦੂਰ ਹੋ ਸਕਣ। ਦੋਸ਼-ਨਿਵਾਰਣ ਲਈ, ਭਗਵਾਨ ਦੇ ਹਜ਼ਾਰ ਨਾਮ ਜਪਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ; ਇਸ ਨਾਲ ਸਾਰੇ ਕਰਮ ਫਲਵੰਤ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਸ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਕੁਝ ਨਹੀਂ। ਫਿਰ, ਬਾਰਾਂ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਖੀਰ ਤੇ ਸ਼ਹਿਦ ਦੇ ਕੇ, ਸੋਨਾ ਤੇ ਗਾਂ ਦਾਨ ਕਰਕੇ ਵ੍ਰਤ ਪੂਰਾ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਜੇ ਸਮਰਥ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਤਿੰਨ ਪਲ ਭਾਰ ਦਾ ਸੋਨੇ ਦਾ ਸਿੰਘ ਬਣਾਕੇ, ਉਸ 'ਤੇ ਸੁੰਦਰ ਲਿਪੀ ਵਿੱਚ ਲਿਖੀ ਕਿਤਾਬ ਰੱਖਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਪਾਠਕ ਦਾ ਸਤਕਾਰ, ਸੱਦੇ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਕੇ, ਸਾਰੇ ਸੰਬੰਧਤ ਕਰਮ, ਵਸਤਾਂ, ਕਪੜੇ, ਗਹਣੇ, ਸੁਗੰਧ ਆਦਿ ਦੇ ਕੇ, ਸੰਜਮਵਾਨ ਤੇ ਪੂਜਨ-ਯੋਗ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਜੇ ਕੋਈ ਗਿਆਨਵਾਨ ਵਿਅਕਤੀ ਇਹ ਗ੍ਰੰਥ ਪਾਠਕ ਨੂੰ ਦਾਨ ਕਰੇ, ਉਹ ਸੰਸਾਰਕ ਬੰਧਨਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਇਸ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ, ਨਿਯਮ ਅਨੁਸਾਰ ਕਰਮ ਕਰਕੇ, ਸਾਰੇ ਪਾਪ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਸ਼ੁਭ ਪੁਰਾਣ, ਸ਼੍ਰੀਮਦ ਭਾਗਵਤ, ਨਿਸਚਿਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਧਰਮ, ਅਰਥ, ਕਾਮ ਅਤੇ ਮੋਖਸ਼ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਦਾ ਸਾਧਨ ਹੈ—ਇਸ 'ਤੇ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ। ਕੁਮਾਰਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ: "ਸਾਰੇ ਕਰਮ ਤੇ ਵਿਧੀਆਂ ਦੱਸ ਦਿੱਤੀਆਂ ਹਨ; ਹੁਣ ਤੁਸੀਂ ਹੋਰ ਕੀ ਸੁਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹੋ? ਕਿਉਂਕਿ ਭਾਗਵਤ ਹੀ ਭੋਗ ਅਤੇ ਮੋਖਸ਼ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।" ਸੂਤ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: "ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਉਹ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾਵਾਂ ਨੇ ਪਾਪ-ਨਾਸਕ, ਪੁੰਨ-ਦਾਇਕ, ਭੋਗ ਤੇ ਮੋਖਸ਼ ਦੇਣ ਵਾਲੀ ਭਾਗਵਤ ਕਥਾ ਸੁਣਾਈ।" ਸੱਤ ਦਿਨ ਤੱਕ, ਸਾਰੇ ਵਿਅਕਤੀ—ਸੰਜਮਵਾਨ ਮਨ ਵਾਲੇ—ਨਿਯਮ ਅਨੁਸਾਰ ਸੁਣਦੇ ਰਹੇ, ਫਿਰ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਪਰਮ ਪੁਰਖ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ, ਦੀ ਸਤਕਾਰੀ ਕੀਤੀ। ਉਸ ਸਮੇਂ, ਗਿਆਨ, ਵੈਰਾਗ ਅਤੇ ਭਗਤੀ ਦੀ ਤਾਕਤ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਹੋ ਗਈ; ਨਵਜਵਾਨੀ ਦੀ ਚਮਕ ਉਤਪੰਨ ਹੋਈ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਮੋਹ ਲੈ ਗਈ। ਨਾਰਦ ਜੀ, ਆਪਣਾ ਉਦੇਸ਼ ਪੂਰਾ ਕਰਕੇ, ਪਰਮ ਆਨੰਦ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬ ਗਏ, ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਹਰ ਥਾਂ ਝੁਰਝੁਰੀ ਹੋ ਗਈ। ਯਥਾ-ਯੋਗ ਕਥਾ ਸੁਣ ਕੇ, ਨਾਰਦ ਜੀ, ਜੋ ਪ੍ਰਭੂ ਦੇ ਪ੍ਰਿਆ ਹਨ, ਹੱਥ ਜੋੜਕੇ, ਪ੍ਰੇਮ-ਭਰੀ ਆਵਾਜ਼ ਵਿੱਚ ਸਭ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕਰਦੇ ਹਨ: "ਮੈਂ ਧਨਿਆ ਹਾਂ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੇ ਅਸੀਮ ਦਇਆ ਕਰਕੇ ਕ੍ਰਿਪਾ-ਪਾਤ੍ਰ ਬਣਿਆ ਹਾਂ; ਅੱਜ ਮੈਂ ਹਰਿ-ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਕਰ ਲਈ ਹੈ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਪਾਪਾਂ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਦਾ ਹੈ।" "ਸਾਰੇ ਧਰਮਾਂ ਵਿੱਚ, ਮੈਂ ਸੁਣਨ ਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਤਮ ਮੰਨਦਾ ਹਾਂ, ਹੇ ਤਪस्वੀਆਂ, ਕਿਉਂਕਿ ਕੇਵਲ ਸੁਣਨ ਨਾਲ ਹੀ ਵੈਕੁੰਠ-ਵਾਸੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।" ਸੂਤ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: "ਜਦੋਂ ਵੈਸ਼ਨਵ ਨਾਰਦ ਜੀ ਇਹ ਗੱਲਾਂ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ, ਤਾਂ ਯੋਗੀਆਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਸ਼ੁਕਦੇਵ ਜੀ, ਉਥੇ ਆ ਪਹੁੰਚੇ।" ਉਸ ਸਮੇਂ, ਵਿਆਸ ਦੇ ਸੋਲਾਂ ਸਾਲਾ ਪੁੱਤਰ, ਜੋ ਗਿਆਨ ਦੇ ਮਹਾਂ ਸਮੁੰਦਰ ਦਾ ਚੰਨ ਹੈ, ਆਇਆ; ਕਥਾ ਦੇ ਅੰਤ 'ਤੇ, ਆਪਣੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਵਿੱਚ ਤ੍ਰਿਪਤ, ਉਹ ਭਾਗਵਤ ਨੂੰ ਪ੍ਰੇਮ ਨਾਲ, ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਸੁਣਾਉਣ ਲੱਗਾ। ਉਸ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਸਭ ਸੰਸਦ ਨੇ, ਉਸ ਦੀ ਮਹਾਨ ਚਮਕ ਨੂੰ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਕੇ, ਉਠ ਕੇ ਵੱਡਾ ਆਸਨ ਦਿੱਤਾ; ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਭਾਵ-ਭਰੀ ਸਤਕਾਰੀ ਕੀਤੀ। ਆਸਨ ਤੇ ਬੈਠ ਕੇ, ਉਹ ਬੋਲੇ: "ਮੇਰੇ ਪਵਿੱਤਰ ਬਚਨ ਸੁਣੋ।" ਸ਼੍ਰੀ ਸ਼ੁਕਦੇਵ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: "ਭਾਗਵਤ, ਵੇਦਾਂ ਦੇ ਕਾਮਨਾ-ਵ੍ਰਖ਼ ਦਾ ਪੱਕਾ ਫਲ ਹੈ, ਜੋ ਸ਼ੁਕਦੇਵ ਦੇ ਮੂੰਹ ਤੋਂ ਨਿਕਲਦੇ ਅੰਬ੍ਰਿਤ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੈ; ਹੇ ਸੰਵੇਦਨਸ਼ੀਲ ਜੀਵੋ, ਇਸ ਭਾਗਵਤ ਦੇ ਰਸ ਨੂੰ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਪੀਓ।" "ਇਹ ਸ਼੍ਰੀਮਦ ਭਾਗਵਤ, ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਵਿਆਸ ਨੇ ਰਚੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਧੋਖਾ-ਧਰਮ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ; ਇਹ ਨਿਰ-ਮਲ, ਨਿਰ-ਇਰਖਾ, ਪਵਿੱਤਰ ਹਿਰਦੇ ਵਾਲਿਆਂ ਲਈ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਸੱਚਾ, ਹਿਤਕਾਰੀ ਤੱਤ ਪ੍ਰਗਟ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਤਿੰਨ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਪੀੜਾਂ ਨੂੰ ਉਖਾੜ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਹੋਰ ਗ੍ਰੰਥਾਂ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ; ਇੱਥੇ ਪ੍ਰਭੂ ਤੁਰੰਤ, ਸੁਣਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਵਾਲਿਆਂ ਦੇ ਹਿਰਦੇ ਵਿੱਚ ਬੰਨ੍ਹ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।" "ਭਾਗਵਤ, ਪੁਰਾਣਿਆਂ ਦੀ ਮਾਣ-ਮੁਕਤ, ਵੈਸ਼ਨਵਾਂ ਦੀ ਧਨ-ਸੰਪਦਾ ਹੈ; ਇਸ ਵਿੱਚ ਪਰਮਹੰਸਾਂ ਦੀ ਨਿਰ-ਮਲ ਗਿਆਨ ਗਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇੱਥੇ, ਨਿਸ਼ਕਰਮ ਗਿਆਨ, ਵਿਵੇਕ, ਵੈਰਾਗ, ਤੇ ਭਗਤੀ ਪ੍ਰਗਟ ਹੁੰਦੇ ਹਨ; ਸੁਣਨ, ਪਾਠ ਤੇ ਭਾਵ-ਭਰੀ ਚਿੰਤਨ ਨਾਲ, ਵਿਅਕਤੀ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।" "ਸਵਰਗ, ਸਤ੍ਯ-ਲੋਕ, ਕੈਲਾਸ ਜਾਂ ਵੈਕੁੰਠ ਵਿੱਚ ਇਹ ਰਸ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦਾ; ਇਸ ਲਈ, ਹੇ ਭਾਗਵਤ-ਭਾਗੀ ਜੀਵੋ, ਹਮੇਸ਼ਾ ਇਸ ਨੂੰ ਪੀਓ—ਕਦੇ ਛੱਡੋ ਨਾ।" ਸੂਤ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: "ਜਦੋਂ ਵਿਆਸ ਜੀ ਸੰਸਦ ਵਿੱਚ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬੋਲ ਰਹੇ ਸਨ, ਤਾਂ ਹਰਿ, ਪ੍ਰਹਿਲਾਦ, ਬਲੀ, ਉਦਧਵ, ਅਰਜੁਨ ਆਦਿ ਨਾਲ ਘਿਰੇ ਹੋਏ, ਉਥੇ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਏ; ਨਾਰਦ ਜੀ ਨੇ ਉਹਨਾਂ ਅਤੇ ਸੰਗਤੀਆਂ ਦਾ ਸਤਕਾਰ ਕੀਤਾ।" "ਹਰਿ ਨੂੰ, ਜੋ ਉੱਚਾ ਆਸਨ 'ਤੇ ਚਮਕ ਰਹੇ ਸਨ, ਦੇਖ ਕੇ, ਸਭ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਆਗਵਾਈ ਵਿੱਚ ਸਤਕਾਰੀ ਕੀਤੀ। ਫਿਰ, ਸ਼ਿਵ ਜੀ ਪਾਰਵਤੀ ਸਮੇਤ, ਤੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਆਪਣੇ ਕਮਲ-ਆਸਨ 'ਤੇ, ਵੀ ਮਹਿਮਾ ਦੇਖਣ ਆਏ।" "ਪ੍ਰਹਿਲਾਦ ਨੇ ਝਾਂਜ ਫੜੀ, ਉਦਧਵ ਨੇ ਘੰਟੀ ਨੂੰ ਝਟਕਦੇ ਹੋਏ ਵਜਾਇਆ, ਨਾਰਦ ਜੀ ਨੇ ਵਿਣਾ ਚੁੱਕੀ, ਜੋ ਰਾਗ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ ਸਨ, ਤੇ ਅਰਜੁਨ ਸੁਰ-ਲਹੇ ਦਾ ਆਗੂ ਬਣੇ; ਇੰਦਰ ਨੇ ਮ੍ਰਿਦੰਗ ਵਜਾਇਆ, 'ਜੈ! ਜੈ! ਕੁਮਾਰੋ, ਤੁਸੀਂ ਕਿੰਨੇ ਚਤੁਰ ਹੋ, ਇਸ ਸਤਕਾਰੀ ਵਿੱਚ!' ਅੱਗੇ, ਵਿਆਸ ਦਾ ਪੁੱਤਰ (ਸ਼ੁਕਦੇਵ) ਲੜੀਵਾਰ ਪਾਠ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ।" "ਉਥੇ, ਵਿਚਕਾਰ, ਤਿੰਨ (ਹਰਿ, ਸ਼ਿਵ, ਬ੍ਰਹਮਾ) ਇਕੱਠੇ ਨੱਚ ਰਹੇ ਸਨ, ਚਮਕਦੇ ਹੋਏ, ਪ੍ਰੇਮੀ ਭਗਤਾਂ ਵਿੱਚ ਅਭਿਨੇਤਾ ਵਾਂਗ। ਇਸ ਅਸਾਧਾਰਣ ਸਤਕਾਰੀ ਨੂੰ ਦੇਖ ਕੇ, ਹਰਿ ਨੇ, ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ, ਇਹ ਬਚਨ ਕਹੇ:" "ਆਪਣੀ ਭਾਵ-ਭਗਤੀ ਅਨੁਸਾਰ, ਮੈਨੂੰ ਵਰ ਮੰਗੋ; ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੀ ਕਥਾ ਤੇ ਸਤਕਾਰੀ 'ਤੇ ਇਸ ਸਮੇਂ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹਾਂ।" ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਉਹ ਪ੍ਰੇਮ-ਭਾਵ ਨਾਲ, ਹਰਿ ਨੂੰ ਬੋਲੇ: "ਪਹਾੜਾਂ, ਸੱਪਾਂ ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਭਗਤਾਂ ਦੀਆਂ ਕਥਾਵਾਂ ਵਿੱਚ, ਤੇ ਸਾਰੇ ਭਗਤਾਂ ਦੁਆਰਾ, ਤੁਹਾਡੀ ਯਾਦ ਰਹੇ—ਇਹੀ ਸਾਡੀ ਇੱਛਾ ਹੈ, ਜੋ ਪੂਰੀ ਹੋਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।" 'ਐਸਾ ਹੋਵੇ,' ਆਚ੍ਯੁਤ ਨੇ ਕਿਹਾ ਤੇ ਅੰਤ੍ਰਧਾਨ ਹੋ ਗਏ। ਫਿਰ, ਨਾਰਦ ਜੀ ਨੇ, ਸ਼ੁਕਦੇਵ ਤੇ ਹੋਰ ਤਪਸਵੀਆਂ ਸਮੇਤ, ਪ੍ਰਭੂ ਦੇ ਚਰਨਾਂ 'ਤੇ ਨਮਨ ਕੀਤਾ। ਸਾਰੇ, ਆਨੰਦ-ਭਰੇ, ਮਾਇਆ-ਮੋਹ ਤੋਂ ਮੁਕਤ, ਦਿਵਿਆ ਕਥਾ ਦਾ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਪੀ ਕੇ, ਵਿਦਾ ਹੋ ਗਏ। ਉਹ ਭਗਤੀ, ਜੋ ਸ਼ੁਕਦੇਵ ਨੇ ਆਪਣੇ ਗ੍ਰੰਥ ਵਿੱਚ ਵੀ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਸਮੇਤ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਰੱਖੀ, ਭਾਗਵਤ ਦੀ ਸੇਵਾ ਨਾਲ, ਵੈਸ਼ਨਵਾਂ ਦਾ ਮਨ ਹਰਿ ਵੱਲ ਖਿੱਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਗਰੀਬੀ, ਦੁੱਖ, ਬੁਖਾਰ, ਮਾਇਆ-ਦੈਤ ਦੇ ਦੁਆਰਾ ਪੀੜਤ, ਤੇ ਸੰਸਾਰ-ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬਿਆ ਹੋਇਆ—ਭਾਗਵਤ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ ਗੂੰਜਦਾ ਹੈ।