ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਭਾਗਵਤਪੁਰਾਣਮ੍

ਇਕ ਵਾਰੀ, ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ ਦੇ ਦਰਬਾਰ ਵਿੱਚ, ਉੱਚੇ ਜੀਆਂ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ—ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਜੇ ਕੋਈ ਮਹਾਨ ਜੀਵ ਪਾਪ ਕਰ ਲਵੇ, ਉਹ ਕਿਵੇਂ ਬਚ ਸਕਦਾ ਹੈ? ਤੇ ਜੇ ਕੋਈ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਅਧਿਆਪਕ ਨੂੰ ਨਾਰਾਜ਼ ਕਰੇ, ਉਸ ਦੀ ਕੀ ਗੱਲ ਹੈ? ਇਹ ਵੱਡੀ ਗੱਲ ਹੈ। ਪਰ, ਜਿਸ ਨੇ ਹਰੀ ਦੀ ਅਤੁਟ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਪਹਾੜ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਮੁਕਤੀ ਦੀ ਕਥਾ ਸੁਣੀ ਜਾਂ ਸੁਣਾਈ, ਉਹ ਤੇ ਉਸ ਦੇ ਵੈਰੀ, ਜਨਮ ਮਰਨ ਦੇ ਚੱਕਰ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਸੇ ਸਮੇਂ, ਸਰਸਵਤੀ ਨਦੀ ਦੇ ਕੰਢੇ ਉੱਤੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਯਜਨਾ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਇਕ ਵਾਦ-ਵਿਵਾਦ ਉਠਿਆ: ਤਿੰਨ ਦੇਵਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਕੌਣ ਹੈ? ਇਹ ਜਾਣਨ ਲਈ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਭ੍ਰਿਗੁ ਨੂੰ ਭੇਜਿਆ ਕਿ ਉਹ ਸੱਚਾਈ ਲੱਭ ਕੇ ਆਵੇ। ਭ੍ਰਿਗੁ ਪਹਿਲਾਂ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਦਰਬਾਰ ਗਿਆ, ਪਰ ਉਸ ਨੇ ਨਮਸਕਾਰ ਜਾਂ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ—ਇਹ ਉਸ ਦੀ ਪਰਖ ਸੀ। ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੂੰ ਗੁੱਸਾ ਆਇਆ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਤੇਜ ਨਾਲ ਭੜਕ ਉਠਿਆ। ਪਰ, ਆਪ-ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਵਾਲਾ ਪ੍ਰਭੂ, ਆਪਣੇ ਗੁੱਸੇ ਨੂੰ ਰੋਕ ਲਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਜਨਕ ਆਪਣੇ ਸਰੋਤ ਦੇ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਅੱਗ ਨੂੰ ਰੋਕ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ ਭ੍ਰਿਗੁ ਕੈਲਾਸ ਪਹਾੜ ਤੇ ਗਿਆ, ਜਿੱਥੇ ਮਹੇਸ਼ਵਰ, ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਨੂੰ ਮਿਲਣ ਲਈ ਉਠਿਆ। ਪਰ ਭ੍ਰਿਗੁ ਨੇ ਉਸ ਦੀ ਗਲਵਕੜੀ ਵਾਪਸ ਨਹੀਂ ਲਈ, ਉਸਨੂੰ ਅਣਾਦਰ ਸਮਝ ਕੇ, ਮਹੇਸ਼ਵਰ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਲਾਲ ਹੋ ਗਈਆਂ, ਤੇ ਉਸ ਨੇ ਤ੍ਰਿਸ਼ੂਲ ਚੁੱਕ ਲਿਆ ਕਿ ਮਾਰ ਦੇਵੇ। ਪਰ, ਦੇਵੀ ਨੇ ਪੈਰਾਂ 'ਤੇ ਡਿੱਗ ਕੇ, ਮਿੱਠੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਨਾਲ ਉਸ ਨੂੰ ਠੰਢਾ ਕੀਤਾ। ਭ੍ਰਿਗੁ ਫਿਰ ਵੈਕੁੰਠ ਗਏ, ਜਿੱਥੇ ਜਨਾਰਦਨ ਵਾਸ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਭ੍ਰਿਗੁ ਨੇ, ਜਦ ਪ੍ਰਭੂ ਵਿਸ਼ਨੁ ਆਪਣੇ ਸੀਨੇ 'ਤੇ ਲਕਸ਼ਮੀ ਨਾਲ ਲੇਟੇ ਹੋਏ ਸਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸੀਨੇ 'ਤੇ ਪੈਰ ਰਖਿਆ। ਪਰ, ਪ੍ਰਭੂ, ਜੋ ਸਤਕਾਰੀ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਆਸਰਾ ਹੈ, ਲਕਸ਼ਮੀ ਦੇ ਨਾਲ ਉਠ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਸਿੰਘਾਸਨ ਤੋਂ ਉਤਰੇ, ਰਿਸ਼ੀ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕੀਤੀ ਤੇ ਕਿਹਾ: "ਆਪ ਜੀ ਆਏ, ਬੈਠੋ ਜੀ। ਮਾਫ ਕਰ ਦਿਓ, ਅਸੀਂ ਤੁਹਾਡੀ ਆਮਦ ਦਾ ਪਤਾ ਨਾ ਸੀ।" "ਆਪ ਜੀ ਦੇ ਪੈਰ ਧੋਏ ਪਾਣੀ ਨਾਲ, ਮੈਂ, ਸੰਸਾਰ ਤੇ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਰੱਖਵਾਲੇ, ਪਵਿਤ੍ਰ ਹੋ ਜਾਵਾਂ।" "ਅੱਜ, ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਮੈਂ ਲਕਸ਼ਮੀ ਦੀ ਦਿਆ ਦਾ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਪਾਤਰ ਬਣ ਗਿਆ ਹਾਂ; ਤੁਹਾਡੇ ਪੈਰਾਂ ਦੇ ਛੂਹ ਨਾਲ, ਮੇਰੇ ਸੀਨੇ 'ਤੇ ਪਵਿਤ੍ਰਤਾ ਤੇ ਖੁਸ਼ਹਾਲੀ ਵੱਸੇਗੀ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਭ੍ਰਿਗੁ ਵੈਕੁੰਠ ਵਿੱਚ ਮਿੱਠੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਨਾਲ ਗੱਲ ਕਰਦਾ ਹੋਇਆ, ਅੰਦਰੋਂ ਪੂਰਾ ਹੋ ਗਿਆ, ਚੁੱਪ ਹੋ ਗਿਆ, ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਭਰ ਗਿਆ, ਤੇ ਉਸ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਿਚੋਂ ਹੰਝੂ ਆ ਗਏ। ਫਿਰ, ਉਹ ਵਾਪਸ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੀ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਆਇਆ, ਤੇ ਜੋ ਕੁਝ ਉਸ ਨੇ ਅਨੁਭਵ ਕੀਤਾ, ਉਹ ਸਾਰਾ ਸੁਣਾਇਆ। ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਰਿਸ਼ੀ ਹੈਰਾਨ ਹੋ ਗਏ, ਤੇ ਵਿਸ਼ਨੁ 'ਤੇ ਹੋਰ ਵੀ ਵਧੀਕ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਕਰ ਲਿਆ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਸ਼ਾਂਤੀ ਤੇ ਨਿਰਭੈਤਾ ਮਿਲਦੀ ਹੈ। ਕਿਉਂਕਿ, ਉਸ ਤੋਂ ਹੀ ਧਰਮ, ਗਿਆਨ, ਵੈਰਾਗ, ਅਠ ਪਾਸਾ ਰਾਜ, ਤੇ ਐਸੀ ਕੀਰਤੀ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਜੋ ਆਤਮਾ ਦੀ ਗੰਦਗੀ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਉਹ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦਾ ਸਰਵੋਤਮ ਲਕਸ਼ ਹੈ, ਜੋ ਆਪਣਾ ਦੰਡ ਰੱਖ ਚੁੱਕੇ ਹਨ, ਸ਼ਾਂਤ, ਸਮਭਾਵ, ਨਿਰਪਕ, ਤੇ ਗੁਣਵਾਨ ਹਨ। ਜਿਸ ਦੀ ਪਿਆਰੀ ਮੂਰਤ ਸਤਵ ਹੈ, ਜਿਸ ਲਈ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਚੁਣੇ ਹੋਏ ਦੇਵਤਾ ਹਨ; ਜਿਸ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤ, ਇੱਛਾ-ਰਹਿਤ ਤੇ ਗਿਆਨੀ, ਬਿਨਾ ਫਲ ਦੀ ਆਸ ਤੋਂ, ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਉਸ ਦੀ ਮਾਇਆ, ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ, ਰਾਕਸ਼ਸ, ਅਸੁਰ ਤੇ ਸੁਰ—ਇਹ ਤਿੰਨ ਵਰਗ ਪੈਦਾ ਕਰਦੀ ਹੈ; ਤੇ ਸਤਵ ਹੀ ਉਸ ਪਵਿਤ੍ਰ ਥਾਂ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਣ ਦਾ ਸਾਧਨ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸਰਸਵਤਾ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਸੰਦੇਹ ਦੂਰ ਕਰਨ ਲਈ, ਸਰਵੋਤਮ ਪੁਰਸ਼ ਦੇ ਕਮਲ ਪੈਰਾਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਕੇ, ਉੱਚਾ ਲਕਸ਼ ਪਾ ਲਏ। ਸੂਤ ਜੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ: ਜੋ ਮਨੁੱਖ, ਆਪਣੇ ਕੰਨਾਂ ਨੂੰ ਪਾਤ੍ਰ ਬਣਾਕੇ, ਇਹ ਅਮ੍ਰਿਤਮਈ ਕਥਾ, ਜੋ ਰਿਸ਼ੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਦੇ ਕਮਲ ਪੈਰਾਂ ਦੀ ਮਹਕ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹੈ, ਤੇ ਸੰਸਾਰਕ ਡਰ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਵਾਰ-ਵਾਰ ਸੁਣਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਯਾਤਰੀ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਰਸਤੇ ਦੀ ਥਕਾਵਟ ਛੱਡ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸ਼ੁਕਦੇਵ ਜੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ: ਇਕ ਵਾਰੀ, ਦਵਾਰਕਾ ਵਿੱਚ, ਇੱਕ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦੀ ਪਤਨੀ ਦਾ ਨਵਜਾਤ ਪੁੱਤਰ, ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਆਉਂਦੇ ਹੀ, ਮਰ ਗਿਆ। ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਮਰੇ ਹੋਏ ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ, ਰਾਜਾ ਦੇ ਦਰਵਾਜ਼ੇ 'ਤੇ ਆਇਆ, ਦੁਖੀ ਹੋ ਕੇ, ਵਿਅਕੁਲ ਮਨ ਨਾਲ, ਆਖਣ ਲਗਾ: "ਇਹ ਰਾਜਾ, ਜੋ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਨਫ਼ਰਤ ਕਰਦਾ, ਠੱਗ, ਲਾਲਚੀ ਤੇ ਇੰਦ੍ਰਿਅ-ਰਾਗੀ ਹੈ, ਉਸ ਦੇ ਕਰਤੂਤਾਂ ਕਰਕੇ ਮੇਰਾ ਬੱਚਾ ਮਰ ਗਿਆ।" "ਜਦ ਰਾਜਾ ਹਿੰਸਾ ਵਿੱਚ ਰੁਚੀ ਰੱਖੇ, ਦੁਸ਼ਟ ਹੋਵੇ, ਤੇ ਇੰਦ੍ਰਿਅ-ਸੰਯਮ ਨਾ ਹੋਵੇ, ਲੋਕ ਗਰੀਬ ਹੋ ਜਾਂਦੇ, ਤੇ ਹਮੇਸ਼ਾ ਦੁਖੀ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਜਦ ਦੂਜਾ ਤੇ ਤੀਜਾ ਬੱਚਾ ਵੀ ਮਰ ਗਿਆ, ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੇ ਉਹ ਵੀ ਰਾਜਾ ਦੇ ਦਰਵਾਜ਼ੇ 'ਤੇ ਛੱਡ ਦਿੱਤੇ, ਤੇ ਆਪਣਾ ਵਿਲਾਪ ਕਰਦਾ ਰਿਹਾ। ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਕਿਸੇ ਸਮੇਂ, ਕੇਸ਼ਵ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ, ਅਰਜੁਨ ਨੇ, ਜਦ ਨੌਂਵੇਂ ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ, ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਆਖਿਆ: "ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਤੁਹਾਡੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਕੀ ਘਾਟ ਹੈ? ਇਹ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਯਜਨਾ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ, ਤੇ ਕਸ਼ਤਰੀ ਮਿੱਤਰ ਵੀ ਹਨ।" "ਜਿੱਥੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਧਨ, ਪਤਨੀ ਤੇ ਪੁੱਤਰ ਨਾਲ ਘਿਰੇ, ਵਿਲਾਪ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ, ਉਥੇ ਕਸ਼ਤਰੀਆਂ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ, ਅਸਲ ਵਿੱਚ, ਝੂਠੇ ਤੇ ਲਜਜਤ ਜੀਵ ਹਨ।" "ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੇ ਦੁਖੀ ਤੇ ਬੇਸਹਾਰੇ ਬੱਚਿਆਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਾਂਗਾ; ਜੇ ਆਪਣਾ ਵਚਨ ਪੂਰਾ ਨਾ ਕੀਤਾ, ਤਾਂ ਪਾਪ ਤੋਂ ਪਵਿਤ੍ਰ ਹੋ ਕੇ, ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਪਰਵਿਸ਼ ਹੋ ਜਾਵਾਂਗਾ।" ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੇ ਕਿਹਾ: "ਸੰਕਰਸ਼ਣ, ਵਾਸੁਦੇਵ, ਪ੍ਰਦ੍ਯੁਮਨ—ਧਨੁਰਧਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸਰਵੋਤਮ—ਅਤੇ ਅਨਿਰੁੱਧ, ਜਿਸ ਦੀ ਰਥ ਅਜੈਯ ਹੈ, ਉਹ ਵੀ ਰੱਖਿਆ ਨਾ ਕਰ ਸਕੇ।" "ਤਾਂ, ਤੁਸੀਂ, ਜੋ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂਆਂ ਲਈ ਵੀ ਮੁਸ਼ਕਲ ਕੰਮ ਕਰਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖਦੇ ਹੋ, ਬਚਪਨ ਵਿਚ ਇਹ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹੋ? ਅਸੀਂ ਇਸ ਉੱਤੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ।" ਅਰਜੁਨ ਨੇ ਕਿਹਾ: "ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਮੈਂ ਸੰਕਰਸ਼ਣ ਨਹੀਂ, ਨਾ ਹੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ, ਨਾ ਹੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਦਾ ਪੁੱਤਰ; ਮੈਂ ਅਰਜੁਨ ਹਾਂ, ਜਿਸ ਦਾ ਧਨੁਸ਼ ਗਾਂਡੀਵ ਹੈ।" "ਮੇਰੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨੂੰ ਹਲਕਾ ਨਾ ਸਮਝੋ, ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਜਿਸ ਨੇ ਤ੍ਰਿਅੰਬਕ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕੀਤਾ; ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਮੌਤ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਕੇ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਵਾਪਸ ਲਿਆਵਾਂਗਾ, ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਫਲਗੁਨ (ਅਰਜੁਨ) ਨੇ, ਵੈਰੀਆਂ ਨੂੰ ਸਾੜਨ ਵਾਲਾ, ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਦਿਵਾਇਆ; ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਅਰਜੁਨ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਤੋਂ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਘਰ ਵਾਪਸ ਗਿਆ। ਜਦ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦੀ ਪਤਨੀ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਾ ਸਮਾਂ ਆਇਆ, ਉਹ ਦੁਖੀ ਹੋ ਕੇ, ਅਰਜੁਨ ਨੂੰ ਬੁਲਾਇਆ: "ਬਚਾਓ, ਬਚਾਓ, ਮੇਰੇ ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਮੌਤ ਤੋਂ!" ਅਰਜੁਨ ਨੇ, ਪਵਿਤ੍ਰ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਸ਼ੁੱਧ ਹੋ ਕੇ, ਮਹੇਸ਼ਵਰ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕੀਤੀ, ਦਿਵ੍ਯ ਅਸਤ੍ਰ ਯਾਦ ਕੀਤੇ, ਤੇ ਗਾਂਡੀਵ ਚੁੱਕ ਲਿਆ। ਫਿਰ, ਪਾਰਥ ਨੇ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਜਨਮ ਕਮਰਾ ਰੋਕਿਆ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਅਸਤ੍ਰ ਵਰਤੇ, ਤੇ ਹਰ ਪਾਸੇ—ਉਪਰ, ਹੇਠਾਂ, ਆਗੇ—ਤੀਰਾਂ ਦਾ ਪਿੰਜਰਾ ਬਣਾਇਆ। ਪਰ, ਜਦ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦੀ ਪਤਨੀ ਨੇ ਬੱਚਾ ਜਨਿਆ, ਉਹ ਬੱਚਾ, ਰੋ ਰੋ ਕੇ, ਤੁਰੰਤ, ਸਰੀਰ ਸਮੇਤ, ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਗਾਇਬ ਹੋ ਗਿਆ। ਇਹ ਕਥਾ, ਜਿਵੇਂ-ਜਿਵੇਂ ਵਰਣਨ ਹੋਈ, ਪਵਿਤ੍ਰਤਾ, ਭਗਤੀ, ਤੇ ਸੰਸਾਰਕ ਡਰ ਤੋਂ ਮੁਕਤੀ ਦੀ ਵਾਅਦਾ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਤੇ ਸਾਨੂੰ ਇਹ ਸਿਖਾਉਂਦੀ ਹੈ ਕਿ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਲੀਲਾ ਅਗਮ ਹੈ, ਤੇ ਉਸ ਦੀ ਭਗਤੀ ਦੁਆਰਾ ਹੀ ਮਨੁੱਖ ਉੱਚਾ ਲਕਸ਼ ਪਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।