ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਭਾਗਵਤਪੁਰਾਣਮ੍

ਇਕ ਵਾਰ, ਉਹ ਥਾਂ ਜਿੱਥੇ ਨਾਰਾਇਣ ਆਪ ਵਸਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਸੰਨਿਆਸੀਆਂ ਦਾ ਸਰਵੋਚ ਗੰਤਵ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਸਾਂਤ, ਦੰਡ ਛੱਡਣ ਵਾਲੇ ਯੋਗੀ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਤੇ ਵਾਪਸ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦੇ। ਉਥੇ, ਇਕ ਦਿਨ, ਭਗਵਾਨ ਨੇ ਆਪਣੇ ਯੋਗ ਬਲ ਨਾਲ ਇੱਕ ਨੌਜਵਾਨ ਬ੍ਰਹਮਚਾਰੀ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰਨ ਕੀਤਾ। ਉਹ ਦੂਰੋਂ ਆ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਜਿਵੇਂ ਅੱਗ ਵਾਂਗ ਤਪਦਾ, ਕਮਰ 'ਤੇ ਕਮਰਬੰਦ, ਦੇਰਿਆਂ ਦੀ ਚਮੜੀ, ਦੰਡ ਤੇ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਕੁਸ਼ਾ ਘਾਟੀ ਹੋਈ। ਉਹ ਨਮ੍ਰਤਾ ਨਾਲ ਆ ਕੇ, ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਭਗਵਾਨ ਨੇ ਆਦਰ ਨਾਲ ਪੂਛਿਆ, “ਸ਼ਕੁਨੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਤੂੰ ਥੱਕਿਆ ਹੋਇਆ ਲੱਗਦਾ ਹੈ—ਕੀ ਤੂੰ ਦੂਰੋਂ ਆਇਆ ਹੈ? ਥੋੜ੍ਹਾ ਆਰਾਮ ਕਰ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਆਤਮਾ ਸਾਰੇ ਇੱਛਾਵਾਂ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਜੇ ਤੇਰਾ ਉਦੇਸ਼ ਸਾਡੇ ਲਈ ਸੁਣਨ ਯੋਗ ਹੈ, ਤਾਂ ਦੱਸ, ਕਿਉਂਕਿ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਲੋਕ ਆਪਣੇ ਲਾਭ ਲਈ ਦੂਜਿਆਂ ਦੀ ਮਦਦ ਲੈਂਦੇ ਹਨ।” ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਭਗਵਾਨ ਦੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਵਰਗੇ ਬੋਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਉਸ ਦਾ ਥਕਾਵਟ ਦੂਰ ਹੋ ਗਿਆ, ਤੇ ਉਸ ਨੇ ਪਿਛਲੇ ਸਾਰੇ ਘਟਨਾ-ਚੱਕਰ ਭਗਵਾਨ ਨੂੰ ਦੱਸ ਦਿੱਤਾ। ਭਗਵਾਨ ਨੇ ਫਿਰ ਕਿਹਾ, “ਜੇ ਇਹ ਸਚ ਹੈ, ਤਾਂ ਅਸੀਂ ਉਸ ਦੀ ਗੱਲ ਨਹੀਂ ਮੰਨਦੇ, ਜਿਸ ਨੇ ਦਕਸ਼ ਦੇ ਸ਼ਾਪ ਨਾਲ ਭੂਤ-ਪ੍ਰੇਤਾਂ ਦਾ ਅਧਿਪਤਿ ਪਾਇਆ ਹੈ। ਜੇ ਤੈਨੂੰ ਯਕੀਨ ਹੈ, ਦਾਨਵਾਂ ਦੇ ਸਰਤਾਜ, ਵਿਸ਼ਵ ਦੇ ਆਚਾਰਯ ਉੱਤੇ, ਤਾਂ ਆਪਣਾ ਹੱਥ ਆਪਣੇ ਸਿਰ 'ਤੇ ਰੱਖ ਤੇ ਸੱਚਾਈ ਸਾਬਤ ਹੋ ਜਾਵੇ।” “ਜੇ ਸ਼ੰਭੂ ਦੇ ਬਚਨ ਥੋੜ੍ਹੇ ਵੀ ਝੂਠ ਹਨ, ਦਾਨਵਾਂ ਦੇ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ, ਤਾਂ ਉਸ ਨੂੰ ਛੱਡ ਦੇ, ਕਿਉਂਕਿ ਝੂਠਾ ਬੋਲਣ ਵਾਲਾ ਪਿੱਛੇ ਨਹੀਂ ਚਲਣਾ ਚਾਹੀਦਾ।” ਭਗਵਾਨ ਦੇ ਚਤੁਰ ਤੇ ਚਲਾਕ ਬਚਨਾਂ ਨਾਲ, ਉਸ ਦੀ ਮੱਤ ਭਟਕ ਗਈ; ਆਪਣੀ ਅਸਲ ਭੁੱਲ ਕੇ, ਉਹ ਮੂਰਖ ਨੇ ਆਪਣਾ ਹੱਥ ਆਪਣੇ ਸਿਰ 'ਤੇ ਰੱਖ ਦਿੱਤਾ। ਤੁਰੰਤ, ਉਸ ਦਾ ਸਿਰ ਫਟ ਗਿਆ ਤੇ ਉਹ ਓਕਸ ਵਾਂਗ ਡਿੱਗ ਪਿਆ। ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ “ਵਿਜੈ!”, “ਨਮਸਕਾਰ!”, “ਸ਼ਾਬਾਸ਼!” ਦੀਆਂ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਗੂੰਜੀਆਂ। ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਵਰਖਾ ਹੋਈ, ਕਿਉਂਕਿ ਦੁਸ਼ਟ ਵ੍ਰਿਕਾਸੁਰ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ; ਦੇਵਤਾ, ਰਿਸ਼ੀਆਂ, ਪਿਤਰ ਤੇ ਗੰਧਰਵ ਖੁਸ਼ ਹੋਏ, ਤੇ ਸ਼ਿਵ ਜੀ ਦੀ ਪੀੜਾ ਦੂਰ ਹੋ ਗਈ। ਤਦ, ਸਰਵੋਚ ਭਗਵਾਨ ਨੇ ਪਹਾੜਾਂ ਦੇ ਅਧਿਪਤਿ, ਮੁਕਤ ਹੋਏ ਸ਼ਿਵ ਜੀ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕੀਤਾ: “ਮਹਾਨ ਦੇਵ, ਇਹ ਦੁਸ਼ਟ ਆਪਣੀ ਮੰਦਤਾ ਨਾਲ ਹੀ ਨਸ਼ਟ ਹੋਇਆ। ਮਹਿਲਾ, ਕੌਣ ਮਹਾਨ ਜੀਵ ਪਾਪ ਕਰਕੇ ਬਚ ਸਕਦੇ ਹਨ? ਵਿਸ਼ਵ ਦੇ ਆਧਿਪਤਿ, ਜੇ ਕੋਈ ਵਿਸ਼ਵ ਆਚਾਰਯ ਨੂੰ ਨਰਾਜ ਕਰੇ ਤਾਂ ਕੀ ਹੋਵੇ?” “ਜੋ ਕੋਈ ਇਸ ਮੁਕਤੀ ਦੀ ਕਥਾ ਸੁਣੇ ਜਾਂ ਦੱਸੇ, ਜੋ ਪਹਾੜਾਂ ਦੇ ਅਧਿਪਤਿ ਦੀ ਹਰੀ ਵੱਲੋਂ ਹੋਈ, ਉਹ ਜਨਮ ਮਰਨ ਦੇ ਚੱਕਰ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਦੁਸ਼ਟ ਵੀ।” ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਸਰਸਵਤੀ ਦੇ ਕਿਨਾਰੇ, ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਯੱਗ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਚਰਚਾ ਹੋਈ—“ਤੀਨ ਮਹਾਂਦੇਵਾਂ ਵਿਚੋਂ ਕੌਣ ਵੱਡਾ ਹੈ?” ਇਹ ਜਾਣਣ ਲਈ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਭ੍ਰਿਗੁ ਨੂੰ ਭੇਜਿਆ, ਜੋ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੀ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਗਿਆ। ਉਹ ਨਮਸਕਾਰ ਜਾਂ ਸਤਕਾਰ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ, ਪਰਖ ਲਈ। ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਗੁੱਸੇ ਹੋਏ, ਆਪਣੇ ਤੇਜ ਨਾਲ ਭੜਕ ਉਠੇ। ਪਰ, ਆਪਣੇ ਆਪ ਦੇ ਅਧਿਪਤਿ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣਾ ਗੁੱਸਾ ਰੋਕ ਲਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਜਨਕ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਅੱਗ ਨੂੰ ਰੋਕਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ ਭ੍ਰਿਗੁ ਕੈਲਾਸ ਪਹਾੜ 'ਤੇ ਗਿਆ, ਜਿੱਥੇ ਮਹੇਸ਼ਵਰ ਨੇ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਉਸ ਨੂੰ ਗਲੇ ਲਾਇਆ। ਪਰ ਭ੍ਰਿਗੁ ਨੇ ਵਾਪਸ ਗਲੇ ਨਹੀਂ ਲਾਇਆ, ਅਪਮਾਨ ਸਮਝ ਕੇ। ਮਹੇਸ਼ਵਰ, ਅੱਖਾਂ ਲਾਲ ਕਰਕੇ, ਗੁੱਸੇ ਹੋਏ ਤੇ ਤ੍ਰਿਸ਼ੂਲ ਚੁੱਕ ਲਿਆ। ਪਰ, ਦੇਵੀ ਨੇ ਪੈਰਾਂ 'ਤੇ ਡਿੱਗ ਕੇ, ਮਿੱਠੇ ਬਚਨਾਂ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤ ਕੀਤਾ। ਫਿਰ ਭ੍ਰਿਗੁ ਵੈਕੁੰਠ ਗਿਆ, ਜਿੱਥੇ ਜਨਾਰਦਨ ਵਸਦੇ ਹਨ। ਭ੍ਰਿਗੁ ਨੇ, ਜੋ ਭਗਵਾਨ ਲਕਸ਼ਮੀ ਦੇ ਨਾਲ ਵਿਸ਼੍ਰਾਮ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਛਾਤੀ 'ਤੇ ਪੈਰ ਰੱਖਿਆ। ਭਗਵਾਨ, ਜੋ ਭਲੇ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਆਸਰਾ ਹਨ, ਲਕਸ਼ਮੀ ਸਮੇਤ ਉਠੇ, ਆਪਣੇ ਸਿੰਘਾਸਨ ਤੋਂ ਉਤਰੇ, ਤੇ ਭ੍ਰਿਗੁ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਕੇ ਕਿਹਾ, “ਆਪ ਜੀ ਆਏ, ਬੈਠੋ। ਮਾਫ ਕਰਨਾ, ਸਾਨੂੰ ਤੁਹਾਡੀ ਆਮਦ ਦਾ ਪਤਾ ਨਾ ਸੀ।” “ਮੈਨੂੰ, ਸੰਸਾਰ ਤੇ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਰਖਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ, ਜੋ ਮੇਰੇ ਭਗਤ ਹਨ, ਤੁਹਾਡੇ ਪੈਰ ਧੋਣ ਵਾਲੇ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰੋ, ਪਵਿੱਤਰਾਂ ਵਿਚ ਪਵਿੱਤਰ ਬਣਾਉਣ ਵਾਲੇ।” “ਅੱਜ, ਮੈਂ ਲਕਸ਼ਮੀ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਦਾ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਪਾਤਰ ਬਣ ਗਿਆ। ਤੁਹਾਡੇ ਪੈਰਾਂ ਦੇ ਸਪਰਸ਼ ਨਾਲ, ਧਨ-ਦੌਲਤ ਮੇਰੇ ਛਾਤੀ 'ਤੇ ਵਸੇਗੀ, ਪਾਪ ਤੋਂ ਮੁਕਤ।” ਭ੍ਰਿਗੁ, ਵੈਕੁੰਠ ਵਿੱਚ ਇਹ ਮਿੱਠੇ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ, ਮਨ ਹੀ ਮਨ ਅਤਿ ਸੰਤੁਸ਼ਟ, ਨਿਰਭੈ, ਨਿਰਵਿਕਾਰ ਹੋ ਗਿਆ, ਭਗਤੀ ਵਿਚ ਲੀਨ, ਅੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਅੰਸੂ ਆ ਗਏ। ਫਿਰ, ਉਹ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੀ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਵਾਪਸ ਗਿਆ, ਤੇ ਜੋ ਕੁਝ ਉਸ ਨੇ ਅਨੁਭਵ ਕੀਤਾ, ਸਭ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ। ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਹੈਰਾਨ, ਸ਼ੰਕਾ ਤੋਂ ਮੁਕਤ, ਵਿਸ਼ਨੁ ਉੱਤੇ ਹੋਰ ਵੀ ਵਧੇਰੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਕਰਨ ਲੱਗੇ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਸ਼ਾਂਤੀ ਤੇ ਨਿਰਭੈਤਾ ਮਿਲਦੀ ਹੈ। ਕਿਉਂਕਿ ਧਰਮ, ਗਿਆਨ, ਵੈਰਾਗ, ਅਠ ਰਾਜ-ਸਿਦੀਆਂ ਤੇ ਖੁਸ਼ਨਾਮੀ, ਜੋ ਆਤਮਾ ਦੇ ਮਲ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਸਭ ਉਸ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਹੀ ਸੰਨਿਆਸੀ, ਸ਼ਾਂਤ, ਸਮ-ਭਾਵ, ਨਿਰਧਨ ਤੇ ਗੁਣਵਾਨ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਸਰਵੋਚ ਲਕੜੀ-ਛੱਡਣ ਵਾਲਿਆਂ ਦਾ ਗੰਤਵ ਹੈ। ਜਿਸ ਦੀ ਪ੍ਰੀਤਿ ਸਤਵ ਗੁਣ ਹੈ, ਜਿਸ ਲਈ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਚੁਣੇ ਹੋਏ ਦੇਵਤਾ ਹਨ; ਜਿਸ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤ, ਨਿਰਵਾਸਨਾ, ਤੇ ਗਿਆਨੀ ਲੋੜ-ਰਹਿਤ ਹੋ ਕੇ ਪੂਜਦੇ ਹਨ। ਉਸ ਦੀ ਮਾਇਆ ਨਾਲ, ਤਿੰਨ ਗੁਣਾਂ ਵਾਲੇ ਰਾਕਸ਼ਸ, ਅਸੁਰ ਤੇ ਦੇਵਤਾ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ; ਤੇ ਸਤਵ ਹੀ ਉਸ ਪਵਿੱਤਰ ਥਾਂ ਨੂੰ ਪਾਉਣ ਦਾ ਸਾਧਨ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸਰਸਵਤਾ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੇ, ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਸ਼ੰਕਾ ਦੂਰ ਕਰਨ ਲਈ, ਸਰਵੋਚ ਭਗਵਾਨ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਕੇ, ਪਰਮ ਗੰਤਵ ਪਾ ਲਿਆ। ਸੂਤ ਜੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ: ਜੋ ਕੋਈ, ਆਪਣੇ ਕੰਨਾਂ ਨੂੰ ਪਾਤ੍ਰ ਵਾਂਗ ਬਣਾ ਕੇ, ਰਿਸ਼ੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਦੀ ਮਹਿਕ ਵਾਲਾ, ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਡਰ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਸਰਵੋਚ ਭਗਵਾਨ ਦੀ ਕਥਾ, ਵਾਰ-ਵਾਰ ਸੁਣਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਯਾਤਰੀ ਜੀਵਨ-ਮਾਰਗ ਦੀ ਥਕਾਵਟ ਛੱਡ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਸ਼ੁਕਦੇਵ ਜੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ: ਇਕ ਵਾਰ, ਦਵਾਰਕਾ ਵਿੱਚ, ਇਕ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦੀ ਪਤਨੀ ਦਾ ਨਵਜਾਤ ਪੁੱਤਰ, ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਪੈਰ ਰੱਖਦੇ ਹੀ, ਮਰ ਗਿਆ। ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਮਰੇ ਹੋਏ ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ, ਰਾਜਾ ਦੇ ਦਰਵਾਜ਼ੇ 'ਤੇ ਰੱਖ ਕੇ, ਦੁਖੀ ਤੇ ਵਿਅਥਿਤ ਹੋ ਕੇ, ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ: “ਇਸ ਰਾਜਾ ਦੀ ਬ੍ਰਾਹਮਣ-ਦੁਸ਼ਮਣੀ, ਝੂਠ, ਲਾਲਚ, ਤੇ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਦੇ ਵਸ਼ ਹੋਣ ਕਰਕੇ, ਮੇਰਾ ਬੱਚਾ ਮਰ ਗਿਆ। ਜਦੋਂ ਰਾਜਾ ਹਿੰਸਾ ਵਿਚ ਰੁਚੀ ਰੱਖਦਾ ਹੈ, ਮੰਦ, ਤੇ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਦੇ ਵਸ਼ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਲੋਕ ਗਰੀਬ ਤੇ ਕਲੇਸ਼ਤ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।” ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਦੂਜਾ ਤੇ ਤੀਜਾ ਬੱਚਾ ਵੀ ਮਰ ਗਿਆ, ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਰਾਜਾ ਦੇ ਦਰਵਾਜ਼ੇ 'ਤੇ ਰੱਖ ਕੇ, ਦੁਖੀ ਹੋ ਕੇ, ਆਪਣਾ ਵਿਲਾਪ ਦਾਹਰਿਆ।