ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਭਾਗਵਤਪੁਰਾਣਮ੍

ਜਦੋਂ ਉਹ ਮਹਾਨ ਕਰੁਣਾਵਾਨ ਧੁਰਜਟੀ, ਜਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਅਸੀਂ ਅੱਗ ਦੀ ਲਪਟ ਨੂੰ ਰੋਕ ਲੈਂਦੇ ਹਾਂ, ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਬਾਂਹਾਂ ਨਾਲ ਵ੍ਰਿਕਾਸੁਰ ਨੂੰ ਰੋਕ ਲਿਆ, ਤਾਂ ਜੋ ਉਹ ਛੂਹ ਨਾ ਸਕੇ। ਫਿਰ ਉਸ ਨੇ ਉਸ ਦੀ ਅਕਲ ਅਤੇ ਰੂਪ ਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਤੋਂ ਵੀ ਜ਼ਿਆਦਾ ਚਮਕਦਾਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਫਿਰ ਧੁਰਜਟੀ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਬਸ ਹੋ ਗਿਆ, ਅੰਗਾਲਾ! ਜੋ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈਂ, ਮੈਰੋਂ ਵਰ ਮੰਗ ਲੈ। ਮੈਂ ਤਾਂ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਪਾਣੀ ਤੋਂ ਵੀ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹਾਂ ਜੋ ਮੇਰੇ ਅੱਗੇ ਸਮਰਪਿਤ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਤੂੰ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਬੇਕਾਰ ਹੀ ਕਲੇਸ਼ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।" ਉਸ ਪਾਪੀ ਨੇ ਫਿਰ ਐਸਾ ਵਰ ਮੰਗਿਆ ਜੋ ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਲਈ ਡਰ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣੇ: "ਜਿਸਦੇ ਵੀ ਸਿਰ ਉੱਤੇ ਮੈਂ ਆਪਣਾ ਹੱਥ ਰੱਖਾਂ, ਉਹ ਮਰ ਜਾਵੇ।" ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ ਭਾਵੇਂ ਮਹਾਦੇਵ ਖੁਸ਼ ਨਹੀਂ ਹੋਏ, ਪਰ ਹੱਸ ਕੇ, "ਓਮ" ਕਹਿੰਦੇ ਹੋਏ, ਉਸ ਨੂੰ ਵਰ ਦੇ ਦਿੱਤਾ, ਜਿਵੇਂ ਕਿਸੇ ਸੱਪ ਨੂੰ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇ। ਫਿਰ, ਉਸ ਅਸੁਰ ਨੇ ਉਸ ਵਰ ਨੂੰ ਪਰਖਣ ਲਈ ਆਪਣਾ ਹੱਥ ਸ਼ੰਭੂ ਦੇ ਸਿਰ ਉੱਤੇ ਰੱਖਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ, ਪਰ ਸ਼ਿਵ ਜੀ, ਆਪਣੇ ਹੀ ਕੀਤੇ ਕੰਮ ਤੋਂ ਡਰ ਕੇ, ਉਥੋਂ ਹਟ ਗਏ। ਹੁਣ ਵ੍ਰਿਕਾਸੁਰ ਉਸ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਭੱਜਣ ਲੱਗ ਪਿਆ, ਤੇ ਸ਼ਿਵ ਜੀ ਡਰ ਦੇ ਮਾਰੇ ਕੰਬਦੇ ਹੋਏ ਦਿਸ਼ਾ-ਦਿਸ਼ਾ, ਅਸਮਾਨ-ਧਰਤੀ ਦੇ ਕੋਨੇ-ਕੋਨੇ, ਇੱਥੋਂ ਤੱਕ ਕਿ ਪਾਣੀਆਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਭੱਜਦੇ ਗਏ। ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਨੇਤਾ ਵੀ ਕੋਈ ਉਪਾਅ ਨਾ ਜਾਣਦੇ ਹੋਏ ਚੁੱਪ ਬੈਠ ਗਏ। ਫਿਰ ਸ਼ਿਵ ਜੀ ਵੈਕੁੰਠ ਪਹੁੰਚੇ, ਜੋ ਤਮਸ ਤੋਂ ਪਰੇ ਚਮਕਦਾਰ ਲੋਕ ਹੈ। ਉਥੇ, ਵੈਕੁੰਠ ਵਿੱਚ, ਸਵੈ-ਪਰਮਾਤਮਾ ਨਾਰਾਇਣ ਵਸਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਵੈਰਾਗੀ, ਸ਼ਾਂਤ, ਅਤੇ ਦੰਡ ਤਿਆਗਣ ਵਾਲਿਆਂ ਦਾ ਪਰਮ ਲਕਸ਼ ਹੈ, ਜਿਥੇ ਜਾਣ ਵਾਲਾ ਮੁੜ ਕੇ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦਾ। ਸ਼ਿਵ ਜੀ ਨੂੰ ਇੰਝ ਪਰੇਸ਼ਾਨ ਵੇਖ ਕੇ, ਪਾਪ ਨਾਸਕ ਪਰਮੇਸ਼ੁਰ ਆਪਣੇ ਯੋਗ ਬਲ ਨਾਲ ਇੱਕ ਨੌਜਵਾਨ ਬ੍ਰਹਮਚਾਰੀ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰ ਕੇ ਦੂਰੋਂ ਆਏ। ਉਹ ਕਮਰਬੰਦ, ਮ੍ਰਿਗਚਰਮਾ, ਦੰਡ, ਤੇ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਕੁਸ਼ਾ ਲੈ ਕੇ, ਅੱਗ ਵਾਂਗ ਚਮਕ ਰਹੇ ਸਨ। ਵਿਨਮ੍ਰਤਾ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸ਼ਿਵ ਜੀ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕੀਤਾ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਦਰ ਨਾਲ ਪੁੱਛਿਆ, "ਹੇ ਸ਼ਕੁਨੀਪੁਤ੍ਰ, ਤੂੰ ਬਹੁਤ ਥੱਕਿਆ ਹੋਇਆ ਲੱਗਦਾ ਹੈ, ਕੀ ਦੂਰੋਂ ਆਇਆ ਹੈਂ? ਥੋੜ੍ਹਾ ਆਰਾਮ ਕਰ, ਇਹ ਆਤਮਾ ਤਾਂ ਸਭ ਇੱਛਾਵਾਂ ਪੂਰੀ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਹੈ। ਜੇ ਤੇਰਾ ਮਨੋਰਥ ਕੋਈ ਗੁਪਤ ਨਹੀਂ, ਤਾਂ ਦੱਸ, ਕਿਉਂਕਿ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਲੋਕ ਆਪਣੇ ਕੰਮ ਹੋਰਨਾਂ ਰਾਹੀਂ ਹੀ ਕਰਾਉਂਦੇ ਹਨ।" ਪਰਮੇਸ਼ੁਰ ਦੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਵਰਗੇ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ, ਵ੍ਰਿਕਾਸੁਰ ਦੀ ਥਕਾਵਟ ਦੂਰ ਹੋ ਗਈ ਤੇ ਉਸ ਨੇ ਸਾਰਾ ਵਾਕਿਆ ਜਿਵੇਂ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਦੱਸ ਦਿੱਤਾ। ਤਦ ਪਰਮੇਸ਼ੁਰ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਜੇ ਇਹੀ ਗੱਲ ਹੈ, ਤਾਂ ਅਸੀਂ ਉਸ ਦੀ ਗੱਲ ਨਹੀਂ ਮੰਨਦੇ, ਜੋ ਦਕਸ਼ ਦੇ ਸ਼ਾਪ ਨਾਲ ਅਸੁਰ ਹੋ ਗਿਆ ਤੇ ਭੂਤ-ਪ੍ਰੇਤਾਂ ਦਾ ਸਵਾਮੀ ਬਣ ਗਿਆ। ਜੇ ਤੈਨੂੰ ਉਸ ਉੱਤੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਹੈ, ਤਾਂ, ਹੇ ਦਾਨਵ, ਆਪਣੇ ਸਿਰ ਉੱਤੇ ਹੱਥ ਰੱਖ ਕੇ ਪਰਖ ਲੈ। ਜੇ ਸ਼ੰਭੂ ਦੇ ਬਚਨ ਝੂਠੇ ਹੋਣ, ਤਾਂ ਉਸ ਨੂੰ ਛੱਡ ਦੇ, ਕਿਉਂਕਿ ਜੋ ਝੂਠ ਬੋਲਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਦੀ ਪਿੱਛਾ ਨਹੀਂ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਪਰਮੇਸ਼ੁਰ ਦੇ ਚਤੁਰਾਈ ਭਰੇ ਬਚਨਾਂ ਨਾਲ, ਵ੍ਰਿਕਾਸੁਰ ਦਾ ਮਨ ਭਟਕ ਗਿਆ। ਆਪਣੀ ਸੂਝ-ਬੂਝ ਭੁੱਲ ਕੇ, ਉਸ ਮੂਰਖ ਨੇ ਆਪਣਾ ਹੱਥ ਆਪਣੇ ਸਿਰ ਉੱਤੇ ਰੱਖ ਲਿਆ। ਫੌਰਨ ਹੀ, ਉਸ ਦਾ ਸਿਰ ਫਟ ਗਿਆ ਤੇ ਉਹ ਵੱਛੇ ਵਾਂਗ ਡਿੱਗ ਪਿਆ। ਅਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ "ਵਿਜੈ ਹੋਵੇ!", "ਨਮਸਕਾਰ!", "ਸ਼ਾਬਾਸ਼!" ਦੇ ਘੋਸ਼ ਉਠੇ। ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਵਰਖਾ ਹੋਈ, ਕਿਉਂਕਿ ਦੁਸ਼ਟ ਵ੍ਰਿਕਾਸੁਰ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਦੇਵਤੇ, ਰਿਸ਼ੀ, ਪਿਤਰ ਤੇ ਗੰਧਰਵ ਸਭ ਖੁਸ਼ੀ ਮਨਾਉਣ ਲੱਗੇ। ਸ਼ਿਵ ਜੀ ਦੀ ਚਿੰਤਾ ਮੁਕ ਗਈ। ਤਦ ਪਰਮੇਸ਼ੁਰ ਨੇ ਪਹਾੜਾਂ ਦੇ ਪਤੀ, ਸ਼ਿਵ ਜੀ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕਰਕੇ ਕਿਹਾ, "ਹੇ ਮਹਾਨ ਦੇਵ, ਹੇ ਦਿਵ੍ਯ ਪੁਰਖ, ਇਹ ਪਾਪੀ ਆਪਣੇ ਹੀ ਪਾਪ ਨਾਲ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਗਿਆ। ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਕੌਣ ਐਸਾ ਹੈ ਜੋ ਪਾਪ ਕਰਕੇ ਬਚ ਸਕਦਾ ਹੈ? ਤੇ ਜੇ ਕੋਈ ਜਗਤਗੁਰੂ ਦਾ ਹੀ ਅਪਮਾਨ ਕਰੇ, ਤਾਂ ਫਿਰ ਕੀ ਕਹਿਣਾ? ਜੋ ਕੋਈ ਇਹ ਕਥਾ ਸੁਣਦਾ ਜਾਂ ਦੱਸਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਪਰਮਾਤਮਾ ਹਰੀ ਨੇ ਸ਼ਿਵ ਜੀ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕੀਤੀ, ਉਹ ਤੇ ਉਸਦੇ ਦੁਸ਼ਮਣ ਜਨਮ ਮੌਤ ਦੇ ਚੱਕਰ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।" ਫਿਰ, ਸਰਸਵਤੀ ਦੇ ਕੰਢੇ, ਰਾਜਨ, ਰਿਸ਼ੀ-ਮੁਨੀਆਂ ਨੇ ਯਜਨਾ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ। ਉਥੇ ਚਰਚਾ ਹੋਈ: "ਇਨ੍ਹਾਂ ਤਿੰਨ ਮਹਾਦੇਵਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਕੌਣ ਹੈ?" ਇਸ ਸੱਚਾਈ ਨੂੰ ਜਾਣਨ ਲਈ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਭ੍ਰਿਗੁ ਰਿਸ਼ੀ ਨੂੰ ਭੇਜਿਆ, ਜੋ ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਸਨ। ਭ੍ਰਿਗੁ ਪਹਿਲਾਂ ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਦੀ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚੇ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਨਮਸਕਾਰ ਜਾਂ ਸਤਿਕਾਰ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ, ਤਾਂ ਜੋ ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਤੀ ਦੀ ਪਰਖ ਹੋ ਸਕੇ। ਇਸ ਨਾਲ ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਗੁੱਸੇ ਹੋ ਗਏ, ਪਰ ਆਪਣੇ ਆਪ ਤੇ ਕਾਬੂ ਕਰ ਲਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਜਨਕ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਅੱਗ ਨੂੰ ਰੋਕ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ ਭ੍ਰਿਗੁ ਕੈਲਾਸ ਪਹੁੰਚੇ, ਜਿਥੇ ਮਹੇਸ਼ਵਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਮਿਲੇ ਤੇ ਗਲੇ ਲਾਇਆ। ਪਰ ਭ੍ਰਿਗੁ ਨੇ ਉਹ ਗਲੇ ਨਹੀਂ ਲਗਾਇਆ, ਇਹ ਸਮਝ ਕੇ ਕਿ ਉਹ ਅਦਬ ਨਹੀਂ ਕਰ ਰਿਹਾ। ਇਸ ਤੇ ਮਹੇਸ਼ਵਰ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਲਾਲ ਹੋ ਗਈਆਂ ਤੇ ਤ੍ਰਿਸੂਲ ਚੁੱਕ ਲਿਆ। ਪਰ ਪਾਰਵਤੀ ਜੀ ਨੇ ਪੈਰਾਂ ਵਿਚ ਡਿੱਗ ਕੇ, ਮਿੱਠੇ ਬਚਨਾਂ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤ ਕੀਤਾ। ਫਿਰ ਭ੍ਰਿਗੁ ਵੈਕੁੰਠ ਪਹੁੰਚੇ, ਜਿਥੇ ਜਨਾਰਦਨ ਵਸਦੇ ਹਨ। ਉਥੇ, ਜਦ ਵੈਸ਼ਨਵ ਪਤੀ ਆਪਣੇ ਸੀਨੇ ਉੱਤੇ ਲਕਸ਼ਮੀ ਸਮੇਤ ਵਿਸ਼੍ਰਾਮ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ, ਭ੍ਰਿਗੁ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸੀਨੇ ਉੱਤੇ ਪੈਰ ਮਾਰਿਆ। ਪਰ ਪਰਮੇਸ਼ੁਰ, ਜੋ ਸਤਪੁਰਖਾਂ ਦਾ ਆਸਰਾ ਹੈ, ਲਕਸ਼ਮੀ ਸਮੇਤ ਉੱਠ ਖੜੇ ਹੋਏ। ਆਪਣੇ ਆਸਨ ਤੋਂ ਉਤਰ ਕੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਭ੍ਰਿਗੁ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕੀਤਾ ਤੇ ਆਦਰ ਨਾਲ ਕਿਹਾ, "ਸਵਾਗਤ ਹੈ, ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ! ਥੋੜ੍ਹਾ ਬੈਠੋ। ਮੈਨੂੰ ਮਾਫ ਕਰ ਦੇਵੋ, ਅਸੀਂ ਤੁਹਾਡਾ ਆਗਮਨ ਜਾਣ ਨਹੀਂ ਸਕੇ।" "ਮੇਰੇ ਤੇ, ਸੰਸਾਰ ਤੇ, ਤੇ ਮੇਰੇ ਭਗਤ ਲੋਕ-ਪਾਲਾਂ ਤੇ, ਆਪਣੇ ਚਰਣ-ਧੋਤ ਜਲ ਨਾਲ ਕ੍ਰਿਪਾ ਕਰ, ਹੇ ਤੀਰਥਾਂ ਦੇ ਮੂਲ!" "ਅੱਜ, ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਮੈਂ ਲਕਸ਼ਮੀ ਜੀ ਦੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਕ੍ਰਿਪਾ ਦਾ ਪਾਤਰ ਬਣ ਗਿਆ ਹਾਂ। ਤੇਰੇ ਚਰਣਾਂ ਦੇ ਛੂਹਣ ਨਾਲ ਮੇਰੇ ਸੀਨੇ ਉੱਤੇ ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਤੇ ਸੁਭਾਗ ਵੱਸਣਗੇ।" ਭ੍ਰਿਗੁ ਜਦ ਵੈਕੁੰਠ ਵਿੱਚ ਪਰਮੇਸ਼ੁਰ ਦੇ ਮਿੱਠੇ ਬਚਨ ਸੁਣ ਰਹੇ ਸਨ, ਉਹ ਪ੍ਰਸੰਨ, ਤ੍ਰਿਪਤ, ਮੌਨ, ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹੋ ਗਏ, ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਹੰਝੂਆਂ ਨਾਲ ਭਰ ਗਈਆਂ। ਫਿਰ ਭ੍ਰਿਗੁ ਮੁੜ ਕੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੀ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਆਏ ਤੇ ਜੋ ਕੁਝ ਆਪ ਭੋਗਿਆ ਸੀ, ਉਹ ਸਾਰਾ ਵਰਣਨ ਕੀਤਾ। ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਸਾਰੇ ਰਿਸ਼ੀ-ਮੁਨੀ ਹੈਰਾਨ ਤੇ ਨਿਸ਼ਚਿੰਤ ਹੋ ਗਏ, ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਵਿਸ਼ਨੂ ਉੱਤੇ ਹੋਰ ਵਧ ਗਿਆ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਹੀ ਸ਼ਾਂਤੀ ਤੇ ਨਿਰਭਉਤਾ ਮਿਲਦੀ ਹੈ। ਕਿਉਂਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਹੀ ਧਰਮ, ਗਿਆਨ, ਵੈਰਾਗ, ਅੱਠ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੀ ਆਈਸ਼ਵਰਿਆ ਅਤੇ ਆਤਮਾ ਦੀ ਮਲਿਨਤਾ ਮਿਟਾਉਣ ਵਾਲੀ ਯਸ਼ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਉਹੀ ਵੈਰਾਗੀ, ਸ਼ਾਂਤ, ਸਮਦਰਸ਼ੀ, ਨਿਸ਼ਕਾਮ ਤੇ ਗੁਣਵਾਨ ਮੁਨੀਆਂ ਦਾ ਪਰਮ ਲਕਸ਼ ਹੈ। ਜਿਸਦਾ ਪ੍ਰਿਅ ਰੂਪ ਸਤ੍ਵ ਹੈ, ਜਿਸਦੇ ਲਈ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਸਭ ਤੋਂ ਪ੍ਰਿਅ ਦੇਵਤਾ ਹਨ; ਜਿਸਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤ, ਨਿਰਲੋਭ, ਗਿਆਨੀ, ਨਿਸ਼ਕਾਮ ਮਨੁੱਖ ਕੋਈ ਫਲ ਦੀ ਆਸ ਨਾ ਰੱਖ ਕੇ ਭਜਦੇ ਹਨ। ਉਸ ਦੀ ਮਾਇਆ ਨਾਲ, ਜੋ ਗੁਣਾਂ ਵਾਲੀ ਹੈ, ਰਾਖਸ਼ਸ, ਅਸੁਰ ਤੇ ਦੇਵਤਾ ਬਣਦੇ ਹਨ; ਤੇ ਸਤ੍ਵ ਹੀ ਉਸ ਪਵਿੱਤਰ ਲੋਕ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਦਾ ਮਾਰਗ ਹੈ।