ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਭਾਗਵਤਪੁਰਾਣਮ੍

ਇਕ ਵਾਰ, ਰਾਵਣ ਅਤੇ ਬਾਣਾ ਦੀਆਂ ਵਡੀਆਂ ਵਡੀਆਂ ਸਲਾਹਾਂ ਸੁਣ ਕੇ, ਮਹਾਦੇਵ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਅਤੁਟ ਸ਼ਕਤੀ ਦੇ ਦਿੱਤੀ, ਪਰ ਫਿਰ ਉਹ ਵੱਡੀ ਮੁਸੀਬਤ ਵਿੱਚ ਪੈ ਗਏ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਸਿੱਖ ਕੇ, ਇੱਕ ਦਾਨਵ, ਵ੍ਰਕਾਸੁਰ, ਮਹਾਦੇਵ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਲਈ ਉਤਸੁਕ ਹੋ ਗਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸਰੀਰ ਦਾ ਮਾਸ ਕੱਟ ਕੇ ਹਰਾ ਦੀ ਅੱਗ ਵਾਲੀ ਜਿਹਵਾ ਵਿੱਚ ਹੋਮ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਸੱਤਵੇਂ ਦਿਨ, ਜਦੋਂ ਉਹ ਭਗਵਾਨ ਦੀ ਉਪਸਥਿਤੀ ਨਹੀਂ ਪਾ ਸਕਿਆ, ਨਿਰਾਸ਼ ਹੋ ਕੇ, ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਵਾਲ ਭਿੱਜੇ ਹੋਏ, ਉਸ ਪਵਿੱਤਰ ਥਾਂ 'ਤੇ, ਤੇਜ਼ ਧਾਰ ਵਾਲੀ ਤਲਵਾਰ ਨਾਲ ਆਪਣਾ ਸਿਰ ਕੱਟ ਦਿੱਤਾ। ਇਸ ਵੇਲੇ, ਮਹਾਨ ਦਯਾਲੂ ਧੁਰਜਟੀ, ਜਿਵੇਂ ਅੱਗ ਚਿੰਗਾਰੀ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਰੋਕ ਲਿਆ, ਉਸ ਨੂੰ ਛੁਣ ਤੋਂ ਬਚਾਇਆ, ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਦੇਹ ਨੂੰ ਹੋਰ ਜ਼ਿਆਦਾ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਫਿਰ ਮਹਾਦੇਵ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਬਸ, ਅੰਗਾਲਾ! ਜੋ ਇੱਛਾ ਹੈ, ਸੋ ਮੰਗ ਲੈ। ਮੈਂ ਤਾਂ surrender ਕਰ ਕੇ ਪਾਣੀ ਭੀ ਚੜ੍ਹਾਉਣ ਵਾਲਿਆਂ ਤੋਂ ਖ਼ੁਸ਼ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹਾਂ, ਪਰ ਤੂੰ ਤਾਂ ਆਪਣਾ ਆਪ ਬਹੁਤ ਹੀ ਵਧੇਰੇ ਅਤੇ ਵਿਅਰਥ ਤੌਰ ਤੇ ਤੜਪਾਇਆ ਹੈ।" ਉਹ ਪਾਪੀ ਦਾਨਵ ਨੇ ਇਕ ਐਸਾ ਵਰ ਮੰਗਿਆ ਜਿਸ ਨਾਲ ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਡਰ ਲੱਗ ਜਾਵੇ: "ਜਿਸਦੇ ਸਿਰ ਨੂੰ ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਹੱਥ ਨਾਲ ਛੂਹ ਲੈ, ਉਹ ਮਰ ਜਾਵੇ।" ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਰੁਦ੍ਰ, ਚਾਹੇ ਨਾਰਾਜ਼ ਸੀ, ਹੱਸ ਕੇ ਉਸ ਨੂੰ 'ਓਮ' ਕਹਿ ਕੇ ਵਰ ਦੇ ਦਿੱਤਾ, ਜਿਵੇਂ ਸੱਪ ਨੂੰ ਅਮ੍ਰਿਤ ਮਿਲ ਜਾਵੇ। ਫਿਰ, ਦਾਨਵ ਨੇ ਵਰ ਦੀ ਜਾਂਚ ਕਰਨ ਲਈ ਆਪਣਾ ਹੱਥ ਸ਼ੰਭੂ ਦੇ ਸਿਰ 'ਤੇ ਰੱਖਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ, ਪਰ ਸ਼ਿਵ, ਆਪਣੇ ਹੀ ਕਰਤੱਬ ਤੋਂ ਡਰ ਕੇ, ਪਿੱਛੇ ਹਟ ਗਿਆ। ਦਾਨਵ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਪਿੱਛਾ ਕੀਤਾ, ਸ਼ਿਵ ਡਰ ਕੇ ਕੰਬਦੇ ਹੋਏ, ਆਕਾਸ਼-ਪਾਤਾਲ, ਚਾਰ ਦਿਸਾਵਾਂ, ਅਤੇ ਪਾਣੀ ਤੱਕ ਭੱਜ ਗਿਆ। ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਰਾਜਾ, ਕੋਈ ਉਪਾਏ ਨਾ ਜਾਣਕੇ, ਚੁੱਪ ਹੋ ਗਏ। ਫਿਰ, ਉਹ ਵੈਕੁੰਠ — ਚਮਕਦਾਰ, ਹਨੇਰੇ ਤੋਂ ਪਰੇ, — ਗਏ। ਉਥੇ, ਨਾਰਾਇਣ ਆਪ ਵੱਸਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਸੰਨਿਆਸੀ, ਸ਼ਾਂਤ ਆਤਮਾ, ਅਤੇ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣਾ ਦੰਡ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ, ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਪਰਮ ਲਕੜੀ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਕੋਈ ਗਿਆ ਹੋਇਆ ਮੁੜਦਾ ਨਹੀਂ। ਉਸ ਨੂੰ ਐਸਾ ਪੀੜਤ ਵੇਖ ਕੇ, ਅਪਾਰ ਦੁਖ ਨਾਸਕ, ਪਰਮਾਤਮਾ, ਦੂਰੋਂ ਆਏ, ਅਤੇ ਯੋਗ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਇੱਕ ਨੌਜਵਾਨ ਬ੍ਰਹਮਚਾਰੀ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰ ਲਿਆ। ਕਮਰ 'ਤੇ ਕਮਰਬੰਦ, ਮ੍ਰਿਗਚਰਮ, ਦੰਡ, ਅਤੇ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਕੁਸ਼ਾ ਘਾਸ, ਉਹ ਅੱਗ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦੇ ਹੋਏ, ਨਮਰਤਾ ਨਾਲ ਮਿਲੇ। ਭਗਵਾਨ ਨੇ ਆਦਰ ਨਾਲ ਪੁੱਛਿਆ: "ਸ਼ਕੁਨੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਤੂੰ ਥੱਕਿਆ ਹੋਇਆ ਲੱਗਦਾ ਹੈਂ — ਕੀ ਦੂਰੋਂ ਆਇਆ ਹੈਂ? ਥੋੜ੍ਹਾ ਆਰਾਮ ਕਰ, ਇਹ ਆਤਮਾ ਤਾਂ ਸਭ ਇੱਛਾਵਾਂ ਪੂਰੀ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹੈ। ਜੇ ਤੇਰਾ ਮਕਸਦ ਸਾਡੇ ਲਈ ਸੁਣਨ ਯੋਗ ਹੈ, ਤਾਂ ਦੱਸ, ਕਿਉਂਕਿ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ, ਲੋਕ ਆਪਣੇ ਹਿੱਤ ਲਈ ਦੂਜਿਆਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦੇ ਹਨ।" ਜਦ ਭਗਵਾਨ ਨੇ ਮੀਠੇ ਬੋਲਾਂ ਨਾਲ ਪੁੱਛਿਆ, ਵ੍ਰਕਾਸੁਰ ਦੀ ਥਕਾਵਟ ਦੂਰ ਹੋ ਗਈ, ਅਤੇ ਉਸ ਨੇ ਪੂਰਾ ਵਾਕਿਆ ਦੱਸ ਦਿੱਤਾ। ਭਗਵਾਨ ਨੇ ਕਿਹਾ: "ਜੇ ਐਸਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਅਸੀਂ ਉਸ ਦੀ ਗੱਲ ਨਹੀਂ ਮੰਨਦੇ, ਜਿਸ ਨੇ ਦਕਸ਼ ਦੇ ਸ਼ਾਪ ਨਾਲ ਦਾਨਵਤਾ ਪਾਈ ਹੈ ਅਤੇ ਜੋ ਭੂਤ-ਪ੍ਰੇਤਾਂ ਦਾ ਰਾਜਾ ਹੈ। ਜੇ ਤੈਨੂੰ ਸੱਚਮੁਚ ਵਿਸ਼ਵ-ਗੁਰੂ 'ਤੇ ਭਰੋਸਾ ਹੈ, ਤਾਂ, ਪਿਆਰੇ, ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਆਪਣਾ ਹੱਥ ਆਪਣੇ ਸਿਰ 'ਤੇ ਰੱਖ, ਅਤੇ ਸਚਾਈ ਸਾਬਤ ਹੋ ਜਾਵੇ।" "ਜੇ ਸ਼ੰਭੂ ਦੀ ਗੱਲ ਕਿਸੇ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਝੂਠੀ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ, ਦਾਨਵਾਂ ਦੇ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ, ਉਸ ਨੂੰ ਛੱਡ ਦੇ, ਕਿਉਂਕਿ ਝੂਠ ਬੋਲਣ ਵਾਲੇ ਦੀ ਪਿੱਛਾ ਨਹੀਂ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ।" ਪਰਮਾਤਮਾ ਦੇ ਚਤੁਰ ਅਤੇ ਸੁਝਾਅ ਵਾਲੇ ਬੋਲਾਂ ਨਾਲ, ਵ੍ਰਕਾਸੁਰ ਦਾ ਮਨ ਉਲਝ ਗਿਆ। ਉਹ ਆਪਣਾ ਆਪ ਭੁੱਲ ਗਿਆ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਹੀ ਸਿਰ 'ਤੇ ਹੱਥ ਰੱਖ ਦਿੱਤਾ। ਫਿਰ, ਜਿਵੇਂ ਬਲਦ ਢਾਹ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਦਾ ਸਿਰ ਫਟ ਗਿਆ ਅਤੇ ਉਹ ਡਿੱਗ ਪਿਆ। ਤੁਰੰਤ, ਅਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ "ਵਿਜੈ!", "ਨਮਸਕਾਰ!", "ਸ਼ਾਬਾਸ!" ਦੀਆਂ ਧੁਨੀਆਂ ਗੂੰਜੀਆਂ। ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਵਰਖਾ ਹੋਈ, ਵਿਕਾਰੀ ਵ੍ਰਕਾਸੁਰ ਮਰ ਗਿਆ, ਦੇਵਤੇ, ਰਿਸ਼ੀਆਂ, ਪਿਤਰਾਂ, ਅਤੇ ਗੰਧਰਵਾਂ ਨੇ ਖੁਸ਼ੀ ਮਨਾਈ, ਅਤੇ ਸ਼ਿਵ ਜੀ ਦੀ ਪੀੜ ਦੂਰ ਹੋ ਗਈ। ਪਰਮਾਤਮਾ ਨੇ ਮੁਕਤ ਪਰਵਤ-ਪਤੀ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕਰਕੇ ਕਿਹਾ: "ਵੱਡੇ ਦੇਵ, ਪਵਿੱਤਰ ਰੂਪ, ਇਹ ਪਾਪੀ ਆਪਣੇ ਹੀ ਪਾਪ ਨਾਲ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਗਿਆ।" "ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਵੱਡੇ ਜੀਵਾਂ ਵਿੱਚੋਂ, ਜੇ ਕੋਈ ਪਾਪ ਕਰੇ, ਉਹ ਕਿਵੇਂ ਬਚ ਸਕਦਾ ਹੈ? ਵਿਸ਼ਵ-ਗੁਰੂ ਦਾ ਅਪਮਾਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਦੀ ਤਾਂ ਗੱਲ ਹੀ ਕੀ!" "ਜੋ ਵੀ ਇਸ ਪਰਵਤ-ਪਤੀ ਦੀ ਮੁਕਤੀ ਦੀ ਕਥਾ ਸੁਣੇ ਜਾਂ ਦੱਸੇ, ਜੋ ਪਰਮਾਤਮਾ, ਹਰੀ, ਦੀ ਅਤੁਟ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਹੋਈ, ਉਹ ਜਨਮ-ਮਰਨ ਦੇ ਚੱਕਰ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਦੁਸ਼ਮਣ ਵੀ।" *** ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਸਰਸਵਤੀ ਦੇ ਕੰਢੇ, ਰਾਜਾ, ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਯਜਨ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਚਰਚਾ ਹੋਈ: "ਤਿੰਨਾਂ ਮਹਾ-ਦੇਵਾਂ ਵਿੱਚੋਂ, ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਕੌਣ ਹੈ?" ਇਹ ਜਾਣਨ ਲਈ, ਰਾਜਾ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਭ੍ਰਿਗੁ ਰਿਸ਼ੀ, ਜੋ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਸਨ, ਨੂੰ ਭੇਜਿਆ। ਭ੍ਰਿਗੁ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੀ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਗਿਆ, ਪਰ ਨਮਸਕਾਰ ਜਾਂ ਸਤਿ-ਬੋਲ ਨਹੀਂ ਕੀਤੇ — ਇਹ ਉਸ ਦੀ ਪਰਖ ਕਰਨ ਲਈ ਸੀ। ਬ੍ਰਹਮਾ, ਆਪਣੀ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਨਾਲ ਭੜਕ ਉਠਿਆ। ਪਰ, ਆਪਣੇ ਆਪ 'ਤੇ ਕਾਬੂ ਰੱਖਦੇ ਹੋਏ, ਉਸ ਨੇ ਗੁੱਸਾ ਦਬਾ ਲਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਜਣੇਤਾ ਆਪਣੇ ਹੀ ਸਰੋਤ ਦੇ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਅੱਗ ਨੂੰ ਰੋਕ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ, ਭ੍ਰਿਗੁ ਕੈਲਾਸ ਪਰਵਤ ਗਿਆ, ਜਿੱਥੇ ਮਹੇਸ਼ਵਰ, ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਨੂੰ ਗਲੇ ਮਿਲਿਆ। ਪਰ ਭ੍ਰਿਗੁ ਨੇ ਵਾਪਸ ਗਲੇ ਨਹੀਂ ਮਿਲਿਆ, ਸੋਚਿਆ ਕਿ ਇਹ ਅਪਮਾਨ ਹੈ। ਮਹੇਸ਼ਵਰ, ਅੱਖਾਂ ਲਾਲ ਕਰਕੇ, ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਤ੍ਰਿਸ਼ੂਲ ਚੁੱਕ ਲਿਆ, ਮਾਰਨ ਲਈ। ਪਰ, ਦੇਵੀ ਨੇ ਉਸ ਦੇ ਪੈਰਾਂ 'ਤੇ ਡਿੱਗ ਕੇ, ਮਿੱਠੇ ਬੋਲਾਂ ਨਾਲ ਸ਼ਾਂਤ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਫਿਰ, ਭ੍ਰਿਗੁ ਵੈਕੁੰਠ ਗਿਆ, ਜਿੱਥੇ ਜਨਾਰਦਨ, ਲਕਸ਼ਮੀ ਜੀ ਦੇ ਨਾਲ, ਵਿਸ਼੍ਰਾਮ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ। ਭ੍ਰਿਗੁ ਨੇ ਉਸ ਦੇ ਛਾਤੀ 'ਤੇ ਪੈਰ ਮਾਰਿਆ। ਪਰਮਾਤਮਾ, ਜੋ ਸਤਕਾਰੀ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਆਸਰਾ ਹੈ, ਲਕਸ਼ਮੀ ਦੇ ਨਾਲ ਉਠੇ, ਆਪਣੇ ਸਿੰਘਾਸਨ ਤੋਂ ਉਤਰ ਕੇ, ਭ੍ਰਿਗੁ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕੀਤਾ, ਅਤੇ ਕਿਹਾ: "ਸਵਾਗਤ ਹੈ, ਬ੍ਰਾਹਮਣ! ਕੁਝ ਸਮਾਂ ਬੈਠੋ। ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਸਾਨੂੰ ਮਾਫ ਕਰ, ਅਸੀਂ ਤੇਰੇ ਆਉਣ ਦੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਨਹੀਂ ਸੀ।" "ਮੈਨੂੰ, ਸੰਸਾਰ ਅਤੇ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਰਖਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ, ਜੋ ਮੇਰੇ ਭਗਤ ਹਨ, ਤੇਰੇ ਪੈਰਾਂ ਦਾ ਧੋਵਣ ਵਾਲਾ ਪਾਣੀ ਸ਼ੁੱਧ ਕਰੇ। ਹੇ ਪਵਿੱਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਪਵਿੱਤਰ, ਤੂੰ ਪਵਿੱਤਰ ਥਾਵਾਂ ਦਾ ਰਚਤਾ ਹੈਂ।" "ਅੱਜ, ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਮੈਂ ਲਕਸ਼ਮੀ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਦਾ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲਿਆ; ਤੇਰੇ ਪੈਰਾਂ ਦੇ ਛੂਹਣ ਨਾਲ, ਮੇਰੀ ਛਾਤੀ 'ਤੇ ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਅਤੇ ਸੰਪਦਾ ਆ ਜਾਵੇਗੀ।" ਸ਼ੁਕਦੇਵ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਜਦ ਭ੍ਰਿਗੁ ਵੈਕੁੰਠ ਵਿੱਚ, ਮਿੱਠੇ ਬੋਲਾਂ ਨਾਲ ਗੱਲ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਉਸ ਦੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਅਤਿ ਸੰਤੋਖ, ਭਗਤੀ, ਅਤੇ ਅੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਹੰਝੂ ਆ ਗਏ। ਫਿਰ, ਉਹ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੀ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਮੁੜ ਗਿਆ, ਅਤੇ ਜੋ ਕੁਝ ਉਸ ਨੇ ਅਨੁਭਵ ਕੀਤਾ, ਉਹ ਸਭ ਨੂੰ ਦੱਸ ਦਿੱਤਾ। ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਰਿਸ਼ੀਆਂ, ਹੈਰਾਨ ਤੇ ਨਿਸ਼ਚਿੰਤ, ਵਿਸ਼ਨੂ 'ਤੇ ਹੋਰ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਕਰ ਲਿਆ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਸ਼ਾਂਤੀ ਅਤੇ ਨਿਰਭੈਤਾ ਮਿਲਦੀ ਹੈ। ਕਿਉਂਕਿ, ਧਰਮ, ਗਿਆਨ, ਵੈਰਾਗ, ਅਠ-ਵਿਧੀ ਰਾਜ-ਯੋਗ, ਅਤੇ ਆਤਮਾ ਦੇ ਮਲ ਨੂੰ ਮਿਟਾਉਣ ਵਾਲੀ ਕੀਰਤੀ, ਸਾਰੇ ਵਿਸ਼ਨੂ ਤੋਂ ਹੀ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।