ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਭਾਗਵਤਪੁਰਾਣਮ੍

ਗੰਗਾ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਨਾਲੀਆਂ, ਜੋ ਮੇਰੀ ਸੇਵਾ ਕਰਨ ਲਈ ਆਏ ਹਨ, ਮੈਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਇੱਥੇ ਪਹੁੰਚੇ ਹਨ। ਇਵੇਂ ਤਾਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਵੀ ਮੈਨੂੰ ਸੇਵਿਆ ਹੈ, ਪਰ ਫਿਰ ਵੀ ਮੈਨੂੰ ਅਸਲ ਭਲਾਈ ਨਹੀਂ ਮਿਲੀ। ਹੁਣ, ਹੇ ਤਪਸਵੀਆਂ ਦੇ ਧਨੀ ਰਿਸ਼ੀ, ਮੇਰੀ ਕਹਾਣੀ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸੁਣੋ; ਇਹ ਕਹਾਣੀ ਸਭ ਨੂੰ ਪਤਾ ਹੈ, ਪਰ ਸੁਣਨ ਨਾਲ ਤੁਹਾਨੂੰ ਖੁਸ਼ੀ ਮਿਲੇਗੀ। ਮੇਰਾ ਜਨਮ ਦ੍ਰਾਵਿਡ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ, ਮੈਂ ਕਰਣਾਟਕ ਵਿੱਚ ਵਧੀ, ਤੇ ਕੁਝ ਸਮੇਂ ਮਹਾਰਾਸ਼ਟ੍ਰ ਅਤੇ ਗੁਜਰ ਦੇ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਮੈਂ ਵਧੀਕ ਉਮਰ ਵਾਲੀ ਹੋ ਗਈ। ਉਥੇ, ਕਲੀ ਦੇ ਭਿਆਨਕ ਪ੍ਰਭਾਵ ਕਾਰਨ, ਮੈਥੇ ਵਾਮਨਵਾਦੀਆਂ ਨੇ ਹਮਲਾ ਕੀਤਾ ਤੇ ਮੈਂ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹੋ ਗਈ; ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਮੈਂ ਤੇ ਮੇਰੇ ਪੁੱਤਰ ਨਿਕੰਮੇ ਰਹੇ। ਪਰ ਜਦ ਮੈਂ ਵ੍ਰਿੰਦਾਵਨ ਪਹੁੰਚੀ, ਤਾਂ ਫਿਰ ਤੋਂ ਜਵਾਨ ਤੇ ਸੁੰਦਰ ਹੋ ਗਈ, ਇੱਕ ਚੜਦੀ ਉਮਰ ਵਾਲੀ ਕੁੜੀ ਬਣ ਗਈ, ਜਿਸਦਾ ਸਰਵੋਤਮ ਰੂਪ ਸੀ। ਪਰ ਇੱਥੇ, ਮੇਰੇ ਦੋ ਪੁੱਤਰ ਥਕਾਵਟ ਨਾਲ ਬੇਹੋਸ਼ ਪਏ ਹਨ; ਇਸ ਥਾਂ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ, ਮੈਂ ਹੋਰ ਦੇਸ਼ ਵੱਲ ਜਾ ਰਹੀ ਹਾਂ। ਉਹ ਬੁੱਢੇ ਹੋ ਚੁੱਕੇ ਹਨ, ਤੇ ਇਸ ਦੁੱਖ ਨਾਲ ਮੇਰਾ ਮਨ ਪੀੜਤ ਹੈ; ਮੈਂ ਜਵਾਨ ਹਾਂ, ਪਰ ਮੇਰੇ ਪੁੱਤਰ ਇੰਨੇ ਬੁੱਢੇ ਕਿਉਂ ਹੋ ਗਏ? ਇਹ ਉਲਟਾ ਕਿਵੇਂ ਹੋ ਗਿਆ, ਜਦ ਕਿ ਅਸੀਂ ਤਿੰਨੇ ਹਮੇਸ਼ਾ ਇਕੱਠੇ ਰਹੇ ਹਾਂ? ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਮਾਂ ਬੁੱਢੀ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਤੇ ਪੁੱਤਰ ਜਵਾਨ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਲਈ, ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਲਈ ਵਿਅਕੁਲ ਹਾਂ, ਮੇਰਾ ਮਨ ਹੈਰਾਨੀ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ; ਹੇ ਯੋਗ ਦੇ ਖਜਾਨੇ, ਹੇ ਗਿਆਨਵਾਨ, ਦੱਸੋ ਇੱਥੇ ਕਾਰਨ ਕੀ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ? ਨਾਰਦ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਹੇ ਪਾਪ ਰਹਿਤ, ਮੈਂ ਗਿਆਨ ਨਾਲ ਇਹ ਸਾਰਾ ਕੁਝ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਦੇਖਦਾ ਹਾਂ; ਤੁਸੀਂ ਉਦਾਸ ਨਾ ਹੋਵੋ, ਕਿਉਂਕਿ ਹਰੀ ਤੁਹਾਨੂੰ ਸ਼ੁਭਤਾ ਦੇਣਗੇ। ਸੂਤ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਨਾਰਦ ਦੇ ਇਹ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ, ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਤੁਰੰਤ ਬੋਲਿਆ। ਨਾਰਦ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸੁਣੋ, ਬੱਚੇ; ਇਹ ਯੋਗ ਅਤੇ ਕਲੀ ਯੁਗ ਦੀ ਭਿਆਨਕਤਾ ਨੇ ਚੰਗੇ ਆਚਰਨ, ਯੋਗ ਮਾਰਗ ਤੇ ਤਪਸਿਆ ਨੂੰ ਲੁਕਾ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਲੋਕ ਅਘਾਸੁਰ ਵਾਂਗ, ਝੂਠ ਤੇ ਮੰਦ ਕਰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਲੱਗੇ ਹਨ; ਇੱਥੇ ਸਤਕਾਰੀ ਪੀੜਤ ਹਨ, ਤੇ ਅਧਰਮੀ ਖੁਸ਼ ਹਨ; ਪਰ ਜੋ ਗਿਆਨਵਾਨ ਮਨੁੱਖ ਹੌਸਲਾ ਰੱਖਦੇ ਹਨ, ਉਹੀ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਸਥਿਰ ਤੇ ਵਿਦਵਾਨ ਹਨ। ਇਹ ਅਛੂਤ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਧਰਤੀ ਭਾਰ ਢੋਣ ਵਾਲੀ ਬਣ ਗਈ ਹੈ; ਸਾਲ ਦਰ ਸਾਲ, ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ, ਕੋਈ ਭਲਾਈ ਨਹੀਂ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦੀ। ਹੁਣ, ਕੋਈ ਵੀ ਤੁਹਾਨੂੰ ਤੇ ਤੁਹਾਡੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨੂੰ ਇਕੱਠੇ ਨਹੀਂ ਵੇਖਦਾ, ਜੋ ਮੋਹ ਵਿੱਚ ਅੰਨੀ ਹੋਏ ਲੋਕਾਂ ਵੱਲੋਂ ਅਣਦੇਖੀ ਹੋ ਗਏ ਹਨ, ਤੇ ਬੁੱਢੇ ਹੋ ਚੁੱਕੇ ਹਨ। ਵ੍ਰਿੰਦਾਵਨ ਨਾਲ ਮਿਲਾਪ ਕਰਕੇ, ਤੁਸੀਂ ਫਿਰ ਤੋਂ ਜਵਾਨ ਤੇ ਤਾਜ਼ਾ ਹੋ ਗਏ; ਵ੍ਰਿੰਦਾਵਨ ਧਨ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਭਕਤੀ ਵੀ ਨੱਚਦੀ ਹੈ। ਇੱਥੇ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਕੋਈ ਨਹੀਂ, ਉਹ ਦੋ ਬੁੱਢੇ ਹੋ ਕੇ ਵੀ ਬੁੱਢਾਪਾ ਛੱਡਦੇ ਨਹੀਂ; ਥੋੜ੍ਹੀ ਜਿਹੀ ਆਤਮ ਸੰਤੁਸ਼ਟੀ ਨਾਲ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਆਰਾਮ ਵਿੱਚ ਸਮਝਦੇ ਹਨ। ਭਕਤੀ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ: ਕਲੀ ਦੀ ਅਸ਼ੁੱਧਤਾ ਰਾਜਾ ਪਰੀਕਸ਼ਿਤ ਨੇ ਕਿਵੇਂ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤੀ? ਕਲੀ ਦੇ ਆਉਣ ਨਾਲ, ਸਾਰੇ ਗੁਣਾਂ ਦੀ ਸਾਰ ਕਿੱਥੇ ਗਈ? ਹਰੀ, ਜੋ ਦਯਾਲੁ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਵੱਲੋਂ ਵੀ ਅਧਰਮ ਕਿਵੇਂ ਵੇਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ? ਮੇਰਾ ਇਹ ਸੰਦੇਹ ਆਪਣੇ ਬਚਨਾਂ ਨਾਲ ਦੂਰ ਕਰੋ; ਮੈਂ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਜਾਵਾਂਗੀ। ਨਾਰਦ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਜਦ ਤੁਸੀਂ ਪੁੱਛਿਆ, ਬੱਚੇ, ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਸੁਣੋ; ਮੈਂ ਸਭ ਕੁਝ ਦੱਸਾਂਗਾ, ਹੇ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲੀ, ਤੇ ਤੁਹਾਡੀ ਉਲਝਣ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਵੇਗੀ। ਜਦ ਮੁਕੁੰਦ, ਪ੍ਰਭੂ, ਧਰਤੀ ਛੱਡ ਕੇ ਆਪਣੇ ਸਤਲੋਕ ਵਾਪਸ ਗਏ, ਉਸ ਦਿਨ ਤੋਂ ਕਲੀ ਆ ਗਿਆ, ਜਿਸ ਨੇ ਸਾਰੇ ਧਰਮ ਮਾਰਗਾਂ ਨੂੰ ਰੋਕ ਦਿੱਤਾ। ਰਾਜਾ ਨੇ ਜਦ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤਣ ਸਮੇਂ ਕਲੀ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ, ਕਲੀ ਦੁੱਖੀ ਹੋ ਕੇ ਆਸ਼੍ਰਯ ਲੱਭਦਾ ਸੀ; ਮੈਂ ਉਸਨੂੰ ਮਾਰਿਆ ਨਹੀਂ, ਜਿਵੇਂ ਸ਼ਹਦ ਇਕੱਠਾ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਮਧੁਮੱਖੀ ਨੂੰ ਛੱਡ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਫਲ ਤਪਸਿਆ, ਯੋਗ ਜਾਂ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦਾ, ਉਹ ਕਲੀ ਵਿੱਚ ਕੇਸ਼ਵ ਦੀ ਸਤਿ-ਕਥਾ ਕਰਨ ਨਾਲ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮਿਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਕਲੀ ਨੂੰ ਇੱਕੋ ਜਿਹਾ, ਸਾਰ ਤੇ ਤੱਤ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਵੇਖ ਕੇ, ਵਿ਷ਨੁਰਾਤ ਨੇ ਕਲੀ ਨੂੰ ਕਲੀ ਵਿੱਚ ਜਨਮੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਖੁਸ਼ੀ ਲਈ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ। ਮੰਦ ਕਰਮਾਂ ਕਰਕੇ, ਹੁਣ ਹਰ ਥਾਂ ਤੋਂ ਸਾਰ ਚਲੀ ਗਈ ਹੈ; ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਵਸਤਾਂ ਖਾਲੀ ਛਿਲਕਿਆਂ ਵਾਂਗ ਰਹਿ ਗਈਆਂ ਹਨ। ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਵੱਲੋਂ ਭਾਗਵਤ ਸਿੱਖਿਆ ਹਰ ਘਰ ਤੇ ਹਰ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਦੱਸ ਦਿੱਤੀ ਗਈ, ਪਰ ਫੀਸ ਦੀ ਲਾਲਚ ਕਰਕੇ, ਕਥਾਵਾਂ ਦੀ ਸਾਰ ਚਲੀ ਗਈ। ਜੋ ਲੋਕ ਭਿਆਨਕ ਤੇ ਬਹੁਤ ਕਰੂ ਕਿਰਤ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਨਾਸਤਿਕ, ਨਰਕਵਾਸੀ ਲੋਕ—even ਉਹ ਪਵਿੱਤਰ ਥਾਵਾਂ ਤੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਪਵਿੱਤਰ ਥਾਵਾਂ ਦੀ ਸਾਰ ਚਲੀ ਗਈ। ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮਨ ਵੱਡੀ ਇੱਛਾ, ਗੁੱਸੇ, ਲਾਲਚ ਤੇ ਪਿਆਸ ਨਾਲ ਉਤਪਾਤ ਹੋਏ ਹਨ, ਉਹ ਤਪਸਿਆ ਵਿੱਚ ਲੱਗੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਅਸਲ ਤਪਸਿਆ ਦੀ ਸਾਰ ਗੁਮ ਹੋ ਗਈ। ਮਨ ਦੀ ਹਾਰ, ਲਾਲਚ, ਪਖੰਡ ਤੇ ਵਾਮਨਵਾਦ ਤੇ ਸਿਰਫ਼ ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕਰਕੇ ਵੀ, ਧਿਆਨ ਤੇ ਯੋਗ ਦਾ ਫਲ ਗੁਆਚੁਕਾ ਹੈ। ਵਿਦਵਾਨ ਆਪਣੀਆਂ ਪਤਨੀਆਂ ਨਾਲ ਭੈਂਸਾਂ ਵਾਂਗ ਖੁਸ਼ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਪੁੱਤਰ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ ਹਨ, ਪਰ ਮੁਕਤੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਅਸਮਰਥ ਹਨ। ਅਸਲ ਵੈਸ਼ਨਵ ਧਰਮ ਕਿਤੇ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦਾ, ਇਤਿਹਾਸ ਦੇ ਅਗਵਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਨਹੀਂ; ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਅਸਲ ਤੱਤ ਹਰ ਥਾਂ ਤੋਂ ਲੁਕ ਗਿਆ ਹੈ। ਪਰ ਇਹ ਕਲੀ ਯੁਗ ਦਾ ਸੁਭਾਅ ਹੈ; ਕਿਸ ਨੂੰ ਦੋਸ਼ ਦੇਵਾਂ? ਇਸ ਲਈ, ਕਮਲ-ਨੈਣ ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਸਹਿਣ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਨੇੜੇ ਖੜੇ ਰਹਿਣਾ ਚੁਣਿਆ। ਸੂਤ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਇਹ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ, ਉਹ ਸਭ ਵੱਡੀ ਹੈਰਾਨੀ ਨਾਲ ਭਰ ਗਏ। ਭਕਤੀ ਨੇ ਫਿਰ ਬੋਲਿਆ, “ਇਹ ਵੀ ਸੁਣੋ, ਹੇ ਸ਼ੌਨਕ!” ਭਕਤੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਹੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਰਿਸ਼ੀ, ਤੁਸੀਂ ਵਾਕਈ ਧਨਵਾਨ ਹੋ, ਕਿਉਂਕਿ ਤੁਸੀਂ ਮੇਰੀ ਭਾਗਾਂ ਨਾਲ ਇੱਥੇ ਆਏ ਹੋ। ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਸਤਪੁਰਸ਼ਾਂ ਦੀ ਦਰਸ਼ਨ ਸਭ ਪੂਰਨਤਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਜਿੱਤ, ਜਿੱਤ ਉਸ ਨੂੰ ਹੋਵੇ ਜਿਸਦਾ ਸਰੀਰ ਮਾਇਆ ਦਾ ਅਧਾਰ ਹੈ, ਜੋ ਇਕ ਉਚਾਰਣ ਨਾਲ ਸਾਰੀ ਵਾਣੀ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ! ਉਸ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ, ਧ੍ਰੁਵ ਨੇ ਸਦਾ ਰਹਿਣ ਵਾਲੀ ਅਵਸਥਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ। ਮੈਂ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਸਾਰੇ ਸ਼ੁਭਤਾ ਦੇ ਪਾਤਰ, ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦੀ ਹਾਂ। ਭਾਗਵਤ ਦੀ ਮਹਿਮਾ – ਦੂਜਾ ਅਧਿਆਇ। ਨਾਰਦ ਦਾ ਭਕਤੀ ਦੀ ਪੀੜਾ ਦੂਰ ਕਰਨ ਲਈ ਉਪਰਾਲਾ। ਨਾਰਦ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਬੱਚੇ, ਤੂੰ ਵਿਅਰਥ ਕਿਉਂ ਦੁਖੀ ਹੋ, ਇੰਨੀ ਚਿੰਤਾ ਨਾਲ ਪੀੜਤ? ਸ੍ਰੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਦੇ ਕਮਲ ਚਰਨ ਯਾਦ ਕਰ—ਤੇਰਾ ਦੁੱਖ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ। ਉਹੀ ਨੇ ਦ੍ਰੌਪਦੀ ਨੂੰ ਕੌਰਵਾਂ ਦੀ ਵਿਪਤਾ ਤੋਂ ਬਚਾਇਆ ਸੀ, ਤੇ ਗੋਪੀਆਂ ਦੀ ਰਾਖੀ ਕੀਤੀ; ਉਹ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਹੁਣ ਕਿੱਥੇ ਹਨ? ਪਰ ਤੂੰ, ਭਕਤੀ, ਉਸਨੂੰ ਜੀਵਨ ਤੋਂ ਵੀ ਵਧਕੇ ਪਿਆਰੀ ਹੈ। ਜਦ ਤੂੰ ਬੁਲਾਂਦੀ ਹੈ, ਪ੍ਰਭੂ ਨੀਚਾਂ ਦੇ ਘਰਾਂ ਤੱਕ ਵੀ ਆ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਪਹਿਲੇ ਤਿੰਨ ਯੁਗਾਂ ਵਿੱਚ, ਸਚ ਤੇ ਗਿਆਨ, ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਦੇ ਨਾਲ, ਮੁਕਤੀ ਦਾ ਮਾਰਗ ਹੈ; ਪਰ ਕਲੀ ਵਿੱਚ, ਸਿਰਫ਼ ਭਕਤੀ ਹੀ ਬ੍ਰਹਮ ਨਾਲ ਮਿਲਾਪ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਨਿਰਣੈ ਕਰਕੇ, ਚੇਤਨ ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਤੈਨੂੰ, ਜੋ ਉਸੇ ਹੀ ਸੁਭਾਅ ਵਾਲੀ ਹੈ, ਸੁੰਦਰ ਪੂਰਨ ਆਨੰਦ ਦੀ ਰੂਪ ਵਿੱਚ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਦੀ ਪ੍ਰੀਤਿ ਵਾਲੀ ਰਚਿਆ।