ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਭਾਗਵਤਪੁਰਾਣਮ੍

ਇੱਕ ਸਮੇਂ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਮਨੁੱਖ ਧਨ ਦੀ ਖੋਜ ਵਿੱਚ ਹਾਰ ਕੇ, ਨਿਰਾਸ਼ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਮੇਰੇ ਭਗਤਾਂ ਨਾਲ ਮਿੱਤਰਤਾ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਵੇਲੇ, ਮੈਂ ਉਸ ਉੱਤੇ ਆਪਣੀ ਕਿਰਪਾ ਕਰਦਾ ਹਾਂ। ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਵਿਅਕਤੀ ਚਿੱਤ-ਮਾਤ੍ਰ, ਨਿਤ੍ਯ ਅਤੇ ਅਨੰਤ ਪਰਮ ਬ੍ਰਹਮ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਆਪ ਜਾਣ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ ਜਨਮ ਮਰਨ ਦੇ ਚੱਕਰ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ, ਲੋਕ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਮੇਰੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਨੀ ਬਹੁਤ ਔਖੀ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਹੋਰ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵੱਲ ਮੁੜ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਜਲਦੀ ਮਿਲਣ ਵਾਲੀਆਂ ਵਰਾਂ—ਰਾਜ ਅਤੇ ਦੌਲਤ—ਦੇ ਨਸ਼ੇ ਵਿੱਚ ਗਰੂਰ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਬੇਪਰਵਾਹ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਹੋਰ ਵਰਾਂ ਦੀ ਖੋਜ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਮੈਨੂੰ ਨਜ਼ਰਅੰਦਾਜ਼ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਸ਼ੁਕਦੇਵ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਵਰ ਅਤੇ ਸ਼ਾਪ ਦੇ ਸਵਾਮੀ—ਬ੍ਰਹਮਾ, ਵਿਸ਼ਨੁ, ਸ਼ਿਵ ਆਦਿ—ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ, ਸ਼ਿਵ ਜੀ ਜਲਦੀ ਵਰ ਜਾਂ ਸ਼ਾਪ ਦੇ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਨਹੀਂ, ਅਤੇ ਅਚ੍ਯੁਤ (ਵਿਸ਼ਨੁ) ਕਦੇ ਵੀ ਤੁਰੰਤ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦੇ। ਇਥੇ ਇੱਕ ਪੁਰਾਣੀ ਕਥਾ ਦੱਸਦੇ ਹਨ: ਜਦ ਸ਼ਿਵ ਜੀ ਨੇ ਵ੍ਰਿਕਾਸੁਰ ਨੂੰ ਵਰ ਦਿੱਤਾ, ਤਾਂ ਉਹ ਖ਼ੁਦ ਮੁਸੀਬਤ ਵਿੱਚ ਪੈ ਗਏ। ਵ੍ਰਿਕਾ ਨਾਮ ਦਾ ਇੱਕ ਅਸੁਰ ਸੀ, ਜੋ ਸ਼ਕੁਨੀ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਸੀ; ਰਸਤੇ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੇ ਨਾਰਦ ਜੀ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ ਅਤੇ, ਮੰਦੇ ਮਨ ਵਾਲਾ ਹੋ ਕੇ, ਤਿੰਨ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਜਲਦੀ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਬਾਰੇ ਪੁੱਛਣ ਲੱਗਾ। ਨਾਰਦ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: "ਤੂੰ ਗਿਰਿਸ਼ (ਸ਼ਿਵ) ਦੇਵਤਾ ਕੋਲ ਜਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਤੂੰ ਸਫਲ ਹੋਵੇਂਗਾ; ਉਹ ਛੋਟੀ ਵਿਰਤੀ ਜਾਂ ਦੋਸ਼ ਨਾਲ ਵੀ ਜਲਦੀ ਪ੍ਰਸੰਨ ਜਾਂ ਕ੍ਰੋਧਿਤ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।" ਜਿਵੇਂ ਉਹ ਰਾਵਣ ਅਤੇ ਬਾਣਾ ਦੀ ਸਤਕਾਰ ਤੋਂ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵਡੇ ਅਤੁੱਲ ਬਲ ਦੇ ਦਿੱਤਾ, ਪਰ ਆਖ਼ਰਕਾਰ ਉਹ ਵੱਡੀ ਮੁਸੀਬਤ ਵਿੱਚ ਪੈ ਗਏ। ਇਸ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ, ਅਸੁਰ ਨੇ ਸ਼ਿਵ ਜੀ ਕੋਲ ਜਾ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਸਰੀਰ ਦੀ ਮਾਸ ਨਾਲ ਹਾਰਾ ਦੇ ਮੂੰਹ ਵਿੱਚ ਹਵਨ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਸੱਤਵੇਂ ਦਿਨ, ਜਦ ਸ਼ਿਵ ਜੀ ਦੀ ਹਾਜ਼ਰੀ ਨਹੀਂ ਮਿਲੀ, ਨਿਰਾਸ਼ ਹੋ ਕੇ, ਉਸ ਨੇ ਆਪਣਾ ਸਿਰ ਤੀਖੀ ਧਾਰ ਨਾਲ ਕੱਟ ਦਿੱਤਾ, ਉਸ ਦੀ ਚੋਟੀ ਪਵਿੱਤਰ ਸਥਾਨ 'ਤੇ ਲਹੂ ਨਾਲ ਭਿੱਜ ਗਈ। ਫਿਰ, ਵੱਡੇ ਦਯਾਲੂ ਧੁਰਜਟੀ (ਸ਼ਿਵ), ਅਗਨੀ ਵਾਂਗ, ਉਸ ਨੂੰ ਰੋਕ ਕੇ, ਆਪਣੀਆਂ ਬਾਂਹਾਂ ਨਾਲ ਉਸ ਨੂੰ ਛੂਹਣ ਤੋਂ ਬਚਾਇਆ ਅਤੇ ਉਸ ਦਾ ਸਰੀਰ ਹੋਰ ਚਮਕਦਾਰ ਬਣਾਕੇ ਮੁੜ ਜਿੰਦਗੀ ਦਿੱਤੀ। ਸ਼ਿਵ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: "ਬੱਸ, ਅੰਗਲਾ! ਆਪਣੀ ਇੱਛਾ ਅਨੁਸਾਰ ਮੈਨੂੰ ਵਰ ਮੰਗ; ਮੈਂ ਪਾਣੀ ਦੀ ਭੇਟ ਤੋਂ ਵੀ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹਾਂ, ਪਰ ਤੂੰ ਬਹੁਤ ਅਤਿ ਦੁਖੀ ਹੋ ਕੇ ਵਿਅਰਥ ਤਰਸਿਆ ਹੈਂ।" ਉਹ ਪਾਪੀ ਅਸੁਰ ਨੇ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਡਰਾਉਣਾ ਵਰ ਮੰਗਿਆ: "ਜਿਸ ਦੇ ਸਿਰ 'ਤੇ ਮੈਂ ਆਪਣਾ ਹੱਥ ਰੱਖਾਂ, ਉਹ ਮਰ ਜਾਵੇ।" ਇਹ ਸੁਣਕੇ, ਰੁਦ੍ਰ (ਸ਼ਿਵ) ਨੇ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਖੁਸ਼ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਹੱਸ ਕੇ 'ਓਮ' ਕਹਿ ਕੇ ਵਰ ਦੇ ਦਿੱਤਾ, ਜਿਵੇਂ ਜ਼ਹਿਰ ਨੂੰ ਸੱਪ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ, ਅਸੁਰ ਨੇ ਵਰ ਦੀ ਜਾਂਚ ਕਰਨ ਲਈ, ਆਪਣਾ ਹੱਥ ਸ਼ੰਭੂ (ਸ਼ਿਵ) ਦੇ ਸਿਰ 'ਤੇ ਰੱਖਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ, ਪਰ ਸ਼ਿਵ ਜੀ, ਆਪਣੇ ਹੀ ਕਰਤਬ ਤੋਂ ਡਰ ਕੇ, ਪਿੱਛੇ ਹਟ ਗਏ। ਅਸੁਰ ਨੇ ਪਿੱਛਾ ਕੀਤਾ, ਸ਼ਿਵ ਜੀ ਡਰ ਕੇ ਕੰਪਦੇ ਹੋਏ, ਆਕਾਸ਼-ਪਾਤਾਲ, ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਅਤੇ ਪਾਣੀ ਤੱਕ ਭੱਜਦੇ ਗਏ। ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸਵਾਮੀ, ਕੋਈ ਉਪਾਏ ਨਾ ਜਾਣ ਕੇ, ਚੁੱਪ ਹੋ ਕੇ ਬੈਠ ਗਏ; ਫਿਰ ਸ਼ਿਵ ਜੀ ਵੈਕੁੰਠ ਲੌਂਗੇ, ਜੋ ਅੰਧਕਾਰ ਤੋਂ ਪਰੇ ਚਮਕਦਾਰ ਲੋਕ ਹੈ। ਉਥੇ ਨਾਰਾਇਣ ਆਪ ਵੱਸਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਵੈਰਾਗੀਆਂ ਦੇ ਅੰਤਮ ਲਕਸ਼ ਹੈ, ਜਿੱਥੋਂ ਕੋਈ ਮੁੜ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦਾ। ਜਦ ਸ਼ਿਵ ਜੀ ਨੂੰ ਇਤਨਾ ਪਰੇਸ਼ਾਨ ਵੇਖਿਆ, ਪਰਮਾਤਮਾ, ਜੋ ਪਾਪ ਨਾਸ਼ਕ ਹੈ, ਦੂਰੋਂ ਆਏ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਯੋਗ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਇੱਕ ਨੌਜਵਾਨ ਬ੍ਰਹਮਚਾਰੀ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰਨ ਕਰ ਲਿਆ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਮਰਬੰਦ, ਮ੍ਰਿਗ-ਚਰਮ, ਦੰਡ, ਤੇ ਕੁਸ਼ਾ ਘਾਸ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਲੈ, ਚਮਕਦਾਰ ਰੂਪ ਵਿੱਚ, ਨਮ੍ਰਤਾ ਨਾਲ ਵ੍ਰਿਕਾਸੁਰ ਦਾ ਸਤਿਕਾਰ ਕੀਤਾ। ਭਗਵਾਨ ਨੇ ਕਿਹਾ: "ਸ਼ਕੁਨੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਤੂੰ ਥੱਕਾ ਹੋਇਆ ਲੱਗਦਾ ਹੈ, ਕੀ ਦੂਰੋਂ ਆਇਆ ਹੈ? ਥੋੜਾ ਆਰਾਮ ਕਰ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਆਤਮਾ ਸਭ ਇੱਛਾਵਾਂ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਦਾ ਹੈ।" "ਜੇ ਤੇਰੀ ਮਕਸਦ ਸਾਡੀ ਸੁਣਨ ਯੋਗ ਹੈ, ਤਾਂ ਦੱਸ, ਕਿਉਂਕਿ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਲੋਕ ਹੋਰਾਂ ਰਾਹੀਂ ਆਪਣੀ ਲਾਭ ਲੱਭਦੇ ਹਨ।" ਸ਼ੁਕਦੇਵ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਪਰਮਾਤਮਾ ਦੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਵਰਗੇ ਬੋਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਵ੍ਰਿਕਾਸੁਰ ਦੀ ਥਕਾਵਟ ਦੂਰ ਹੋ ਗਈ, ਅਤੇ ਉਸ ਨੇ ਪਿਛਲਾ ਸਾਰਾ ਹਾਲ ਦੱਸ ਦਿੱਤਾ। ਭਗਵਾਨ ਨੇ ਕਿਹਾ: "ਜੇ ਇਹ ਸੱਚ ਹੈ, ਤਾਂ ਅਸੀਂ ਉਸ ਦੀ ਗੱਲ ਨਹੀਂ ਮੰਨਦੇ, ਜੋ ਦਕਸ਼ ਦੇ ਸ਼ਾਪ ਨਾਲ ਅਸੁਰ ਬਣ ਗਿਆ ਅਤੇ ਭੂਤ-ਪ੍ਰੇਤਾਂ ਦਾ ਸਵਾਮੀ ਹੈ।" "ਜੇ ਤੈਨੂੰ ਉਸ ਉੱਤੇ ਸੱਚੀ ਭਰੋਸਾ ਹੈ, ਤਾਂ, ਦਾਨਵਾਂ ਦੇ ਸਵਾਮੀ, ਜਲਦੀ ਆਪਣਾ ਹੱਥ ਆਪਣੇ ਸਿਰ 'ਤੇ ਰੱਖ, ਤੇ ਸਚਾਈ ਪਰਖ ਲੈ।" "ਜੇ ਸ਼ੰਭੂ ਦੀ ਗੱਲ ਕਿਸੇ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਝੂਠੀ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ, ਦਾਨਵਾਂ ਦੇ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ, ਉਸ ਨੂੰ ਛੱਡ ਦੇ, ਕਿਉਂਕਿ ਜੋ ਝੂਠ ਬੋਲਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਦੀ ਪਿੱਛ ਨਾ ਕਰੀਦਾ।" ਇਸ ਤਰੀਕੇ, ਭਗਵਾਨ ਦੇ ਚਤੁਰ ਅਤੇ ਚਲਾਕ ਬੋਲਾਂ ਨਾਲ, ਵ੍ਰਿਕਾਸੁਰ ਦਾ ਮਨ ਭਟਕ ਗਿਆ; ਆਪਣਾ ਆਪ ਭੁੱਲ ਕੇ, ਮੂਰਖ ਨੇ ਆਪਣਾ ਹੱਥ ਆਪਣੇ ਸਿਰ 'ਤੇ ਰੱਖ ਦਿੱਤਾ। ਫਿਰ, ਉਸ ਦਾ ਸਿਰ ਫਟ ਗਿਆ ਅਤੇ ਉਹ ਪਏ ਹੋਏ ਬਲਦ ਵਾਂਗ ਡਿੱਗ ਪਿਆ; ਅਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ "ਵਿਜੈ!", "ਨਮਸਕਾਰ!", "ਸ਼ਾਬਾਸ!" ਦੀਆਂ ਧੁਨੀਆਂ ਗੂੰਜੀਆਂ। ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਵਰਖਾ ਹੋਈ, ਜਦ ਵ੍ਰਿਕਾਸੁਰ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ; ਦੇਵਤੇ, ਰਿਸ਼ੀ, ਪਿਤਰ, ਗੰਧਰਵ—all ਖੁਸ਼ ਹੋ ਗਏ ਅਤੇ ਸ਼ਿਵ ਜੀ ਮੁਸੀਬਤ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਗਏ। ਪਰਮਾਤਮਾ ਨੇ ਮੁਕਤ ਹੋਏ ਪਹਾੜ ਦੇ ਸਵਾਮੀ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕਰਕੇ ਕਿਹਾ: "ਮਹਾਂਦੇਵ, ਇਹ ਪਾਪੀ ਆਪਣੇ ਹੀ ਪਾਪ ਨਾਲ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਗਿਆ।" "ਹੇ ਭਗਵਾਨ, ਵੱਡੇ ਜੀਵਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕੌਣ ਪਾਪ ਕਰਕੇ ਬਚ ਸਕਦਾ ਹੈ? ਅਤੇ ਜੇ ਕੋਈ ਜਗਤਗੁਰੂ ਨੂੰ ਨਰਾਜ਼ ਕਰੇ, ਤਾਂ ਉਸ ਦੀ ਕੀ ਉਕਾਤ?" "ਜੋ ਇਸ ਕਥਾ ਨੂੰ ਸੁਣਦਾ ਜਾਂ ਦੱਸਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਪਹਾੜ ਦੇ ਸਵਾਮੀ ਦੀ ਮੁਕਤੀ, ਪਰਮਾਤਮਾ ਹਰੀ ਦੀ ਅਦਭੁਤ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ, ਹੋਈ—ਉਹ ਵੀ ਜਨਮ ਮਰਨ ਦੇ ਚੱਕਰ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਦੇ ਦੁਸ਼ਮਣ ਵੀ।" ਅਗਲੇ ਅਧਿਆਇ ਦੀ ਗੱਲ: ਸ਼ੁਕਦੇਵ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ—ਸਰਸਵਤੀ ਦੇ ਕੰਢੇ, ਹੇ ਰਾਜਨ, ਰਿਸ਼ੀ ਯਗ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਚਰਚਾ ਹੋਈ: "ਤਿੰਨ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਕੌਣ ਹੈ?" ਇਹ ਜਾਣਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ, ਰਾਜਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਭ੍ਰਿਗੁ, ਜੋ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਸੀ, ਨੂੰ ਸੱਚਾਈ ਪਤਾ ਕਰਨ ਲਈ ਭੇਜਿਆ; ਉਹ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੀ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਗਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਜਾਂ ਸਤਿਕਾਰ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤਾ, ਇਹ ਉਸ ਦੀ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ ਦੀ ਜਾਂਚ ਸੀ; ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਗੁੱਸੇ ਹੋ ਗਏ, ਆਪਣੀ ਚਮਕ ਨਾਲ ਭੜਕ ਉਠੇ। ਪਰ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ, ਆਪਣੇ ਆਪ ਦੇ ਸਵਾਮੀ ਹੋ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਗੁੱਸੇ ਨੂੰ ਰੋਕ ਲਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ ਆਪਣੀ ਹੀ ਸਰੋਤ ਤੋਂ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਅੱਗ ਨੂੰ ਦਬਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ, ਭ੍ਰਿਗੁ ਪਹਾੜ ਕੈਲਾਸ 'ਤੇ ਗਿਆ, ਜਿੱਥੇ ਮਹੇਸ਼ਵਰ, ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਉੱਠ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਨੂੰ ਗਲੇ ਲਾਇਆ। ਭ੍ਰਿਗੁ ਨੇ ਗਲੇ ਨਹੀਂ ਲਾਇਆ, ਸੋਚਿਆ ਕਿ ਇਹ ਅਪਮਾਨ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ; ਮਹੇਸ਼ਵਰ, ਅੱਖਾਂ ਚਮਕਦਾਰ, ਗੁੱਸੇ ਹੋ ਕੇ ਤ੍ਰਿਸ਼ੂਲ ਚੁੱਕ ਲਿਆ, ਮਾਰਨ ਲਈ। ਪਰ, ਦੇਵੀ ਨੇ ਪੈਰਾਂ 'ਤੇ ਡਿੱਗ ਕੇ, ਨਰਮ ਬੋਲਾਂ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤ ਕੀਤਾ; ਫਿਰ ਭ੍ਰਿਗੁ ਵੈਕੁੰਠ ਗਿਆ, ਜਿੱਥੇ ਜਨਾਰਦਨ ਵੱਸਦੇ ਹਨ। ਉਸ ਨੇ ਭਗਵਾਨ, ਜੋ ਲਕਸ਼ਮੀ ਜੀ ਨੂੰ ਛਾਤੀ ਨਾਲ ਲਾ ਕੇ ਲੇਟੇ ਹੋਏ ਸਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਛਾਤੀ 'ਤੇ ਪੈਰ ਮਾਰਿਆ; ਫਿਰ, ਭਗਵਾਨ, ਜੋ ਸਤਕਾਰੀ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਆਸਰਾ ਹੈ, ਲਕਸ਼ਮੀ ਦੇ ਨਾਲ ਉੱਠ ਗਏ। ਇਸ ਤਰੀਕੇ, ਇਹ ਕਥਾ ਪਵਿੱਤਰ, ਰਸਭਰੀ ਅਤੇ ਸਤਿਕਾਰੀ ਢੰਗ ਨਾਲ ਅੰਤ ਹੋਈ।