ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਭਾਗਵਤਪੁਰਾਣਮ੍

ਇੱਕ ਵਾਰ, ਭਗਵਤ ਕਥਾ ਦੀ ਸ਼੍ਰਵਣ ਅਤੇ ਪਾਠ ਦੀ ਵ੍ਰਤ-ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਬੜੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਨਾਲ ਦੱਸੀਆਂ ਗਈਆਂ। ਜਿਹੜਾ ਮਨੁੱਖ ਇਸ ਵ੍ਰਤ ਨੂੰ ਨਿਭਾਉਂਦਾ, ਉਹ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਬ੍ਰਹਮਚਰਯ ਦਾ ਆਚਰਨ ਕਰਦਾ, ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਸੌਂਦਾ, ਪੱਤਿਆਂ 'ਤੇ ਖਾਣਾ ਖਾਂਦਾ ਤੇ ਕਥਾ ਪੂਰੀ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹੀ ਭੋਜਨ ਕਰਦਾ। ਉਸ ਨੂੰ ਚਣ-ਦਾਲ, ਸ਼ਹਿਦ, ਤੇਲ, ਭਾਰੀ ਭੋਜਨ, ਗੰਦਗੀ ਜਾਂ ਬਾਸੀ ਚੀਜ਼ਾਂ ਤੋਂ ਸਦਾ ਦੂਰ ਰਹਿਣਾ ਚਾਹੀਦਾ। ਵ੍ਰਤੀ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਇੱਛਾ, ਗੁੱਸਾ, ਨਸ਼ਾ, ਅਹੰਕਾਰ, ਈਰਖਾ, ਲਾਲਚ, ਪਖੰਡ, ਮੋਹ, ਤੇ ਵਿਦਵੈਸ਼ ਤੋਂ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬਚਣਾ ਚਾਹੀਦਾ। ਕਥਾ ਪਾਠ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਵ੍ਰਤੀ ਨੂੰ ਚਾਹੀਦਾ ਕਿ ਉਹ ਵੈਦਿਕ ਵਿਦਵਾਨਾਂ, ਵੈਸ਼ਣਵਾਂ, ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ, ਗੁਰੂਆਂ, ਗਾਂਵਾਂ, ਵ੍ਰਤਧਾਰੀ, ਔਰਤਾਂ, ਰਾਜਿਆਂ, ਤੇ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾਵਾਂ ਦੀ ਨਿੰਦਾ ਨਾ ਕਰੇ। ਇਸ ਵ੍ਰਤ ਵਿਚ, ਉਹ ਔਰਤਾਂ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਰਜੋ-ਕਾਲ ਹੈ, ਚੰਡਾਲ, ਵਿਦੇਸ਼ੀ, ਪਤਿਤ, ਵੈਦਿਕ ਮਰਯਾਦਾ ਤੋਂ ਬਾਹਰ, ਦ੍ਵਿਜ-ਦ੍ਵੈਸ਼ੀ, ਜਾਂ ਵੈਦਾਂ ਦੇ ਵਿਰੋਧੀ ਨਾਲ ਗੱਲ-ਬਾਤ ਨਾ ਕਰੇ। ਵ੍ਰਤੀ ਨੂੰ ਸਤਚਿੱਤ, ਪਵਿਤ੍ਰਤਾ, ਦਇਆ, ਮੌਨ, ਸਾਦਗੀ, ਨਿਮਰਤਾ, ਤੇ ਮਨ ਦੀ ਉਦਾਰਤਾ ਦਾ ਆਚਰਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ। ਇਹ ਕਥਾ ਗਰੀਬ, ਕਸ਼ਟ-ਪ੍ਰਤਿ, ਰੋਗੀ, ਅਭਾਗੇ, ਪਾਪੀ, ਨਿਸੰਤਾਨ, ਤੇ ਮੁਕਤੀ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖਣ ਵਾਲਿਆਂ ਲਈ ਸੁਣਨੀ ਚਾਹੀਦੀ। ਔਰਤਾਂ ਜਿਹੜੀਆਂ ਗਰਭਧਾਰਣ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦੀਆਂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਬੱਚੇ ਮਰ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਬਾਂਝ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਬੱਚਾ ਗੁਆ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਗਰਭਪਾਤ ਹੋ ਗਿਆ, ਉਹ ਵੀ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਇਹ ਕਥਾ ਸੁਣਨ। ਜਦੋਂ ਇਹ ਕਥਾ ਨਿਯਮ ਅਨੁਸਾਰ ਸੁਣੀ ਜਾਂਦੀ, ਤਾਂ ਇਹ ਅਖੂਤ ਪੂਣ ਫਲ ਦਿੰਦੀ ਹੈ; ਇਹ ਦਿਵ੍ਯ, ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਕਥਾ ਲੱਖਾਂ ਯਜਨਾਂ ਦੇ ਫਲ ਦੇਣ ਵਾਲੀ ਹੈ। ਵ੍ਰਤ ਪੂਰਾ ਕਰਕੇ, ਜਿਵੇਂ ਜਨਮਾਸ਼ਟਮੀ ਦਾ ਵ੍ਰਤ ਨਿਭਾਇਆ ਜਾਂਦਾ, ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇਸ ਦਾ ਸੰਪੂਰਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ। ਪਰ ਜਿਹੜੇ ਭਗਤ ਗਰੀਬ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਉੱਤੇ ਸੰਪੂਰਨ ਕਰਣ ਦੀ ਜ਼ੋਰ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਉਹ ਸਿਰਫ਼ ਸੁਣ ਕੇ ਹੀ ਪਵਿਤ੍ਰ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਜਦੋਂ ਕਥਾ-ਯਜਨ ਪੂਰਾ ਹੋ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਪਾਠ-ਪੁਸਤਕ ਅਤੇ ਪਾਠਕ ਨੂੰ ਸ਼ਰਧਾ ਨਾਲ ਸ਼੍ਰੋਤਾਵਾਂ ਵੱਲੋਂ ਸਤਕਾਰ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ। ਫਿਰ, ਤੂਲਸੀ ਦੀਆਂ ਮਾਲਾਵਾਂ ਸ਼੍ਰੋਤਾਵਾਂ ਨੂੰ ਦੇਣੀਆਂ, ਤੇ ਮ੍ਰਿਦੰਗ ਤੇ ਝਾਂਜ ਨਾਲ ਮਿੱਠਾ ਕੀਰਤਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ। ਜੈਕਾਰ, ਆਦਰ-ਸ਼ਬਦ, ਤੇ ਸ਼ੰਖ-ਧੁਨੀ ਹੋਣੀ ਚਾਹੀਦੀ; ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਤੇ ਭਿਖਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਧਨ ਤੇ ਭੋਜਨ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਜੇ ਸ਼੍ਰੋਤਾ ਵੈਰਾਗੀ ਹੋਵੇ, ਅਗਲੇ ਦਿਨ ਗੀਤ ਤੇ ਵਾਦ-ਯੰਤਰ ਨਾਲ ਭਗਤੀ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ; ਜੇ ਗ੍ਰਿਹਸਥ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਕਰਮ-ਸ਼ੁੱਧੀ ਲਈ ਹਵਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ। ਹਰ ਸ਼ਲੋਕ ਲਈ, ਨਿਯਮ ਅਨੁਸਾਰ, ਖੀਰ, ਸ਼ਹਿਦ, ਘੀ, ਤੇ ਤਿਲ ਆਦਿ ਮਿਲਾ ਕੇ, ਖਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ ਦਸਵੇਂ ਸਕੰਧ ਲਈ, ਹਵਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ। ਜਾਂ, ਗਾਯਤਰੀ ਮੰਤਰ ਨਾਲ ਧਿਆਨ ਲਾ ਕੇ ਹਵਨ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਕਿਉਂਕਿ ਪੁਰਾਣ ਵੀ ਪਰਮਾਤਮਾ ਦੀ ਹੀ ਸਰੂਪਤਾ ਹੈ। ਜੇ ਹਵਨ ਕਰਨ ਦੀ ਸਮਰਥਾ ਨਾ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਸਮਝਦਾਰ ਮਨੁੱਖ ਉਨ੍ਹਾਂ ਸਮਗਰੀਆਂ ਨੂੰ ਦੂਜਿਆਂ ਨੂੰ ਦੇਵੇ, ਤਾਂ ਜੋ ਫਲ ਮਿਲੇ ਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰੁਕਾਵਟਾਂ ਜਾਂ ਘਾਟ-ਵਾਧ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕੇ। ਦੋਸ਼-ਸ਼ਾਂਤੀ ਲਈ, ਪ੍ਰਭੂ ਦੇ ਹਜ਼ਾਰ ਨਾਮ ਜਪਣੇ ਚਾਹੀਦੇ; ਇਸ ਨਾਲ ਸਭ ਕੁਝ ਫਲਦਾਇਕ ਹੋ ਜਾਂਦਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਸ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਕੁਝ ਨਹੀਂ। ਅੰਤ ਵਿੱਚ, ਬਾਰਹ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਖੀਰ ਤੇ ਸ਼ਹਿਦ ਖਵਾਉਣਾ, ਸੋਨਾ ਤੇ ਗਾਂ ਦੇਣੀ, ਤੇ ਵ੍ਰਤ ਸੰਪੂਰਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ। ਜੇ ਸਮਰਥ ਹੋਵੇ, ਤਿੰਨ ਪਲ ਭਾਰ ਦਾ ਸੋਨੇ ਦਾ ਸ਼ੇਰ ਬਣਾਉਣ, ਤੇ ਉਸ 'ਤੇ ਸੁੰਦਰ ਲਿਪੀ ਵਿਚ ਲਿਖੀ ਪੁਸਤਕ ਰੱਖਣੀ ਚਾਹੀਦੀ। ਫਿਰ, ਸਤਕਾਰਯੋਗ ਪਾਠਕ ਨੂੰ ਸਹੀ ਢੰਗ ਨਾਲ—ਨਿਮੰਤਰਣ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ, ਸਾਰੇ ਸੰਬੰਧਿਤ ਦਾਨ, ਕਪੜੇ, ਗਹਣੇ, ਸੁਗੰਧ ਆਦਿ ਸਮੇਤ—ਸਨਮਾਨ ਦੇਣਾ। ਜੇ ਵਿਦਵਾਨ ਮਨੁੱਖ ਇਹ ਪਾਠਕ ਨੂੰ ਦਿੰਦਾ, ਤਾਂ ਉਹ ਸੰਸਾਰਕ ਬੰਧਨਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ; ਇਸ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਨਿਯਮਿਤ ਸੰਪੂਰਨ ਕਰ ਕੇ, ਸਾਰੇ ਪਾਪ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਸ਼ੁਭ ਪੁਰਾਣ—ਸ਼੍ਰੀਮਦ ਭਾਗਵਤ—ਫਲਦਾਇਕ ਹੈ; ਇਹ ਨਿਸਚਿਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਧਰਮ, ਅਰਥ, ਕਾਮ, ਤੇ ਮੋਖਸ਼ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਦਾ ਸਾਧਨ ਹੈ—ਇਸ 'ਤੇ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ। ਕੁਮਾਰਾਂ ਨੇ ਆਖਿਆ: "ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਤੁਹਾਨੂੰ ਦੱਸ ਦਿੱਤਾ; ਹੁਣ ਹੋਰ ਕੀ ਸੁਣਨਾ ਚਾਹੁਂਦੇ ਹੋ? ਸ਼੍ਰੀਮਦ ਭਾਗਵਤ ਆਪ Enjoyment ਤੇ Liberation ਦਿੰਦੀ ਹੈ।" ਸੂਤ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: "ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਉਹ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾਵਾਂ ਨੇ ਭਾਗਵਤ ਕਥਾ ਪਾਠ ਕੀਤਾ, ਜੋ ਪਾਪ ਨਾਸਕ, ਪੂਣਦਾਇਕ, ਤੇ ਭੋਗ-ਮੋਖਸ਼ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।" ਸੱਤ ਦਿਨ, ਸਭ ਜੀਵ—ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਮਨ ਨਿਯੰਤਰਿਤ ਸੀ—ਨਿਯਮ ਅਨੁਸਾਰ ਸੁਣਦੇ ਰਹੇ, ਤੇ ਫਿਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਪਰਮ-ਪੁਰਖ, ਦੇਵਾਂ ਵਿਚੋਂ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ, ਦੀ ਸਤਕਿਰਤੀ ਕੀਤੀ। ਉਸ ਸਮੇਂ ਗਿਆਨ, ਵੈਰਾਗ, ਤੇ ਭਗਤੀ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਸਰਵੋਤਮ ਹੋ ਗਈ; ਨਵ-ਜਵਾਨੀ ਦੀ ਲਹਿਰ ਆਈ, ਜੋ ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਮੋਹ ਲੈ ਗਈ। ਨਾਰਦ ਜੀ, ਆਪਣਾ ਉਦੇਸ਼ ਪੂਰਾ ਕਰਕੇ, ਤੇ ਆਪਣੀ ਇੱਛਾ ਸਫਲ ਹੋ ਕੇ, ਪਰਮ ਆਨੰਦ ਵਿਚ ਡੁੱਬ ਗਏ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਰੀਰ ਵਿਚ ਰੋਮਾਂ-ਰੋਮ ਖੜੇ ਹੋ ਗਏ। ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਕਥਾ ਸੁਣ ਕੇ, ਨਾਰਦ ਜੀ—ਪ੍ਰਭੂ ਦੇ ਪ੍ਰੀਤਮ—ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ, ਪ੍ਰੇਮ ਨਾਲ ਰੁਕਿਆ ਹੋਇਆ ਬੋਲ, ਸਭ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕਰਦੇ ਹਨ: "ਮੈਂ ਧਨਿਆ ਹਾਂ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੀ ਅਸੀਮ ਦਇਆ ਨਾਲ ਅਨੁਕੂਲ ਹੋਇਆ; ਅੱਜ ਮੈਂ ਹਰਿ, ਪਾਪ-ਨਾਸਕ, ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲਿਆ। ਸਭ ਧਰਮ-ਕਰਮਾਂ ਵਿਚੋਂ, ਮੈਂ ਸ਼੍ਰਵਣ ਨੂੰ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਮੰਨਦਾ ਹਾਂ, ਹੇ ਤਪਸਵੀਓ, ਕਿਉਂਕਿ ਸਿਰਫ ਸੁਣ ਕੇ ਹੀ, ਵੈਕੁੰਠ ਵਾਸੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣਾ ਮਿਲ ਜਾਂਦਾ।" ਸੂਤ ਜੀ ਨੇ ਦੱਸਿਆ: "ਜਦੋਂ ਮਹਾਨ ਵੈਸ਼ਣਵ ਨਾਰਦ ਜੀ ਅਜਿਹੇ ਬੋਲ ਬੋਲ ਰਹੇ ਸਨ, ਉਸ ਸਮੇਂ ਯੋਗੀਆਂ ਦੇ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ, ਸ਼ੁਕਦੇਵ ਜੀ, ਉੱਥੇ ਆਏ।" ਉਸ ਵੇਲੇ, ਵਿਅਾਸ ਜੀ ਦੇ ਸੋਲਾਂ ਸਾਲਾ ਪੁੱਤਰ, ਗਿਆਨ-ਸਮੁੰਦਰ ਦਾ ਚੰਦ, ਆਇਆ; ਕਥਾ-ਸਮਾਪਤੀ ਤੇ, ਆਪਣੇ ਲਾਭ ਤੋਂ ਪ੍ਰਸੰਨ, ਪਿਆਰ ਨਾਲ, ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਭਾਗਵਤ ਪਾਠ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਦੇਖ ਕੇ, ਸਭ ਸਭਾ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪਰਮ-ਤੇਜਸਵੀਤਾ ਨੂੰ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਕੇ, ਤੁਰੰਤ ਉੱਠ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮਹਾਨ ਆਸਨ ਦਿੱਤਾ; ਦੇਵ-ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਸਤਕਾਰ ਕੀਤਾ, ਤੇ ਆਰਾਮ ਨਾਲ ਬੈਠ ਕੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਖਿਆ: "ਮੇਰੇ ਪਵਿਤ੍ਰ ਬੋਲ ਸੁਣੋ।" ਸ਼੍ਰੀ ਸ਼ੁਕਦੇਵ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: "ਭਾਗਵਤ, ਵੈਦਿਕ ਕਲਪ-ਵ੍ਰੱਖ ਦਾ ਪੱਕਾ ਫਲ ਹੈ, ਜੋ ਸ਼ੁਕਦੇਵ ਜੀ ਦੀ ਵਾਣੀ ਦੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਨਾਲ ਰੰਗਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ; ਹੇ ਸੰਵੇਦਨਸ਼ੀਲ ਜੀਵੋ, ਇਸ ਭਾਗਵਤ ਦਾ ਰਸ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਪੀਓ।" "ਇੱਥੇ, ਸ਼੍ਰੀਮਦ ਭਾਗਵਤ ਵਿਚ, ਮਹਾ-ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ, ਸਾਰੇ ਪਖੰਡ-ਧਰਮ ਤਿਆਗ ਦਿੱਤੇ ਹਨ; ਇਹ ਨਿਰ-ਵੈਰ ਭਗਤਾਂ ਲਈ ਹੈ। ਸੱਚੀ, ਉਪਯੋਗੀ ਤੱਤ ਇੱਥੇ ਪ੍ਰਗਟ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਤਿੰਨ ਤਾਪਾਂ ਨੂੰ ਉਪੜਾ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਹੋਰ ਗ੍ਰੰਥਾਂ ਦੀ ਜਰੂਰਤ ਨਹੀਂ; ਇੱਥੇ ਪ੍ਰਭੂ ਤੁਰੰਤ ਸਾਫ-ਮਨ ਵਾਲਿਆਂ ਦੇ ਦਿਲ ਵਿਚ ਬੰਨ੍ਹ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।" "ਸ਼੍ਰੀਮਦ ਭਾਗਵਤ, ਪੁਰਾਣਾਂ ਦਾ ਤਿਲਕ, ਵੈਸ਼ਣਵਾਂ ਦੀ ਧਨ-ਸੰਪਦਾ ਹੈ; ਇਸ ਵਿਚ ਪਰਮਹੰਸਾਂ ਦੀ ਸ਼ੁੱਧ ਗਿਆਨ-ਸੰਗੀਤ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਨਿਸਕਰਮ ਗਿਆਨ, ਬੁੱਧੀ, ਵੈਰਾਗ, ਤੇ ਭਗਤੀ ਪ੍ਰਗਟ ਹੁੰਦੇ ਹਨ; ਸੁਣਨ, ਪਾਠ, ਤੇ ਭਗਤੀ-ਭਾਵ ਨਾਲ ਚਿੰਤਨ ਕਰਕੇ, ਮਨੁੱਖ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ।" "ਸਵਰਗ, ਸਤਯ-ਲੋਕ, ਕੈਲਾਸ ਜਾਂ ਵੈਕੁੰਠ ਵਿਚ ਵੀ ਇਹ ਰਸ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦਾ; ਇਸ ਲਈ, ਹੇ ਧਨਿਆ ਜੀਵੋ, ਸਦਾ ਇਹ ਰਸ ਪੀਓ—ਕਦੇ ਨਾ ਛੱਡੋ।" ਸੂਤ ਜੀ ਨੇ ਆਖਿਆ: "ਜਦੋਂ ਬਾਦਰਾਯਣ (ਵਿਆਸ) ਜੀ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਭਾ ਵਿਚ ਬੋਲ ਰਹੇ ਸਨ, ਉਸ ਸਮੇਂ ਹਰਿ, ਪ੍ਰਹਿਲਾਦ, ਬਲੀ, ਉੱਧਵ, ਅਰਜੁਨ ਆਦਿ ਦੇ ਨਾਲ ਉੱਥੇ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਏ; ਨਾਰਦ ਜੀ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੇ ਸਾਥੀਆਂ ਦਾ ਸਤਕਾਰ ਕੀਤਾ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਭਗਵਤ ਕਥਾ ਦੀ ਵ੍ਰਤ-ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ, ਸੁਣਨ-ਪਾਠ, ਤੇ ਆਨੰਦ-ਸਮਾਪਤੀ ਦੀ ਪਵਿਤ੍ਰ ਕਥਾ ਪੂਰੀ ਹੋਈ।