ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਭਾਗਵਤਪੁਰਾਣਮ੍

ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਜੋ ਲੋਕ ਅਪਣੇ ਚੰਚਲ ਮਨ ਨੂੰ, ਜੋ ਕਿ ਇਕ ਅਣਤਮ ਘੋੜੇ ਵਾਂਗ ਹੈ, ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਅਤੇ ਸਵਾਸ਼ ਦੀ ਯੋਗ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਵਸ਼ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਆਪਣੇ ਗੁਰੂ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਦੀ ਉਪੇਖਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਅਨੇਕ ਦੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਘਿਰ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਹਾਲਤ ਉਹ ਵਪਾਰੀਆਂ ਵਾਂਗ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਜੋ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਮਲਾਹ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਰਸਤੇ ਤੋਂ ਭਟਕ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਜਦ ਤੂੰ ਆਪ ਮੌਜੂਦ ਹੈਂ, ਤਦ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਆਪਣੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ, ਪੁੱਤਰਾਂ, ਆਪਣੇ ਆਪ, ਸਤਰੀ, ਧਨ, ਘਰ ਜਾਂ ਰਥਾਂ ਉੱਤੇ ਭਰੋਸਾ ਕਰਨ ਦਾ ਕੀ ਲਾਭ? ਜੋ ਲੋਕ ਇਸ ਗੱਲ ਤੋਂ ਅਣਜਾਣ ਹੋ ਕੇ ਸਿਰਫ਼ ਸੁਖਾਂ ਦੀ ਖੋਜ ਵਿੱਚ ਵਿਅਰਥ ਭਟਕਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਕਦੇ ਵੀ ਖੁਸ਼ੀ ਨਹੀਂ ਪਾਉਂਦੇ, ਜਦ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਆਪਣਾ ਹਿੱਸਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਖੋ ਜਾਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਉਹ ਰਿਸ਼ੀਆਂ, ਜੋ ਤੈਥੋਂ ਪਵਿੱਤਰ ਥਾਵਾਂ ਤੇ ਆਸ਼ਰਮਾਂ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਕਰਕੇ, ਆਪਣੇ ਹਿਰਦੇ ਨੂੰ ਤੇਰੇ ਕਮਲ ਚਰਨਾਂ ਦੇ ਪਵਿੱਤਰ ਜਲ ਨਾਲ ਧੋ ਲੈਂਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਜਿਹੜੇ ਇਕ ਵਾਰੀ ਵੀ ਮਨ ਨੂੰ ਤੇਰੇ, ਅਨੰਦ ਸਰੂਪ, ਅਟਲ ਆਤਮਾ ਵਿੱਚ ਲਾ ਲੈਂਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਮੁੜ ਕਦੇ ਉਹਨਾਂ ਥਾਵਾਂ ਵੱਲ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦੇ ਜਿੱਥੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੀ ਅਸਲਤਾ ਖੋਹ ਲਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਜੇ ਕੋਈ ਕਹੇ ਕਿ "ਇਹ ਸਾਰਾ ਕੁਝ ਸਤ ਸਰੂਪ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੈ," ਤਾਂ ਇਹ ਤਰਕ ਠੀਕ ਨਹੀਂ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਅਸਥਿਰ ਤੇ ਕਈ ਵਾਰੀ ਝੂਠਾ ਹੈ। ਵਪਾਰਕ ਵਿਹਾਰ ਲਈ ਜੋ ਭਿੰਨਤਾਵਾਂ ਬਣਾਈਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਉਹ ਅੰਧੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਅੱਗੇ ਵਧਾਈ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਤੇ ਭਾਸ਼ਾ ਦੀਆਂ ਵਿਗਿਆਨਿਕ ਰਚਨਾਵਾਂ ਉਹਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਭਟਕਾ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ਜੋ ਸਿਰਫ਼ ਮੰਤ੍ਰ ਉਚਾਰਣ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਜੋ ਕੁਝ ਪਹਿਲਾਂ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਤੇ ਵਿਨਾਸ਼ ਮਗਰੋਂ ਵੀ ਨਹੀਂ ਰਹਿਣਾ, ਤੇ ਵਿਚਕਾਰ ਵੀ ਸੀਮਤ ਹੈ, ਉਹ ਤੇਰੇ ਵਿੱਚ ਕੇਵਲ ਇਕ ਰਸ ਵਾਂਗ ਮਾਇਆ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਗਟ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ, ਇਹ ਧਨ ਜਾਂ ਜਾਤੀ ਦੀਆਂ ਭਿੰਨਤਾਵਾਂ ਵਾਂਗ ਹੀ ਹੈ; ਪਰ ਗਿਆਨੀ ਸਮਝਦੇ ਹਨ ਕਿ ਮਨ ਦੀ ਖੇਡ ਝੂਠੀ ਹੈ ਤੇ ਇਸ ਦਾ ਆਨੰਦ ਵੀ ਮਾਇਆ ਹੈ। ਜਦ ਆਤਮਾ, ਅਜਨਮਾ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਸੰਗਤ ਨਾਲ, ਉਸ ਅਜਨਮਾ ਦੇ ਸੰਪਰਕ ਨਾਲ ਗੁਣ ਧਾਰਨ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ ਉਸ ਵਾਂਗ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ, ਮੌਤ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਕੇ, ਉਹ ਆਪਣਾ ਹਿੱਸਾ ਛੱਡ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਤੂੰ ਵੀ, ਉਸ ਰੂਪ ਨੂੰ ਅਜਿਹਾ ਹੀ ਤਿਆਗ ਦਿੰਦਾ ਹੈਂ ਜਿਵੇਂ ਸੱਪ ਆਪਣੀ ਕਚਚੀ ਖਾਲ ਤਿਆਗ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਆਪਣੀ ਅਤੁਲ ਮਹਿਮਾ ਵਿੱਚ, ਅੱਠ ਗੁਣਾ ਵਧੇਰੇ ਤੇ ਅਪਾਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈਂ। ਜੇ ਸੰਨਿਆਸੀ ਆਪਣੇ ਹਿਰਦੇ ਵਿਚੋਂ ਵਾਛਾਵਾਂ ਦੀ ਗੂੰਝ ਨੂੰ ਜੜ ਤੋਂ ਨਹੀਂ ਉਖਾੜਦੇ, ਤਾਂ ਤੂੰ, ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਅਯੋਗ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਹਿਰਦੇ ਵਿੱਚ ਲੁਕਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈਂ, ਇਕ ਗਲੇ ਵਿਚ ਪਈ ਹੋਈ ਪਰ ਭੁੱਲੀ ਹੋਈ ਮਣੀ ਵਾਂਗ। ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਆਤਮਾ ਵਿੱਚ ਸੰਤੋਖ ਨਹੀਂ, ਉਹ ਦੋਹਾਂ ਪਾਸਿਆਂ ਤੋਂ ਦੁੱਖੀ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਤੇਰੀ, ਮੌਤ ਤੋਂ ਪਰੇ ਤੇ ਅਡੋਲ ਅਵਸਥਾ ਤੱਕ ਨਹੀਂ ਪਹੁੰਚਦੇ। ਜੇ ਕੋਈ ਤੈਨੂੰ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਮੰਗਲ ਤੇ ਅਮੰਗਲ ਦਾ ਮੂਲ ਹੈ, ਨਹੀਂ ਜਾਣਦਾ, ਉਹ ਤੇਰੇ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੋਣ ਵਾਲੀਆਂ ਗੁਣਾਂ ਅਤੇ ਦੋਸ਼ਾਂ ਨੂੰ, ਨਾ ਹੀ ਜੀਵਾਂ ਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਨੂੰ ਸਮਝ ਸਕਦਾ। ਫਿਰ ਵੀ, ਹਰੇਕ ਯੁੱਗ ਵਿੱਚ, ਹੇ ਗੁਣਧਾਰੀ ਪ੍ਰਭੂ, ਤੇਰੀ ਮਹਿਮਾ ਲਗਾਤਾਰ ਗਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਤੇ ਜੋ ਤੈਨੂੰ ਸੁਣਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੁਆਰਾ ਮੁਕਤੀ ਵੱਲ ਲੈ ਜਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਹੇ ਅਨੰਤ, ਸਵਰਗ ਦੇ ਦੇਵਤੇ ਵੀ ਤੇਰੇ ਅੰਤ ਤੱਕ ਨਹੀਂ ਪਹੁੰਚ ਸਕੇ, ਨਾ ਹੀ ਉਹ ਸਾਵਰਨ ਕੋਟੀਆਂ ਜੋ ਤੇਰੇ ਵਿਚਕਾਰ ਹਨ। ਜਿਵੇਂ ਧੂੜ ਪਵਨ ਨਾਲ ਅਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਉੱਡਦੀ ਹੈ, ਉਵੇਂ ਹੀ ਵੇਦ ਵੀ ਸਮੇਂ ਸਮੇਤ ਲੰਘ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਤੇਰੇ ਵਿੱਚ ਉਹ ਫਲ ਪਾਉਂਦੇ ਹਨ; ਤੇ ਜਦ ਝੂਠ ਨੂੰ ਛੱਡ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਤੇਰੇ ਵਿੱਚ ਹੀ ਲੀਨ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਭਗਵਾਨ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਜਦ ਬ੍ਰਹਮਾ ਤੋਂ ਇਹ ਉਪਦੇਸ਼ ਸੁਣਿਆ, ਤਾਂ ਉਸਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਸਿੱਧ ਲੋਕਾਂ ਨੇ, ਆਤਮ ਗਿਆਨ ਦੇ ਪੰਥ ਨੂੰ ਜਾਣਦੇ ਹੋਏ, ਸਨੰਦਨ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਕੀਤੀ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸਭ ਵੇਦਾਂ, ਪੁਰਾਣਾਂ ਤੇ ਉਪਨਿਸ਼ਦਾਂ ਦੀ ਸਾਰ, ਪੁਰਾਤਨ ਮਹਾਤਮਿਆਂ ਵੱਲੋਂ, ਅਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਯਾਤਰਾ ਕਰਦਿਆਂ, ਨਿਕਾਲੀ ਗਈ। ਹੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਵੰਸ਼ਜ, ਤੂੰ ਇਹ ਆਤਮ ਉਪਦੇਸ਼ ਲੈ ਕੇ, ਸ਼ਰਧਾ ਨਾਲ, ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਆਪਣੀ ਇਛਾ ਅਨੁਸਾਰ ਵੱਸ, ਤੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੀਆਂ ਵਾਛਾਵਾਂ ਨੂੰ ਸਾੜ ਦੇ। ਸ਼੍ਰੀ ਸ਼ੁਕਦੇਵ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਜਦ ਉਸ ਨੇ ਰਿਸ਼ੀ ਤੋਂ ਇਹ ਉਪਦੇਸ਼ ਸ਼ਰਧਾ ਤੇ ਆਤਮ-ਸਯਮ ਨਾਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ, ਤਾਂ ਵਿਦਵਾਨ ਤੇ ਪੂਰਨ ਮੁਨੀ ਵੀਰਵ੍ਰਤ ਨੇ ਉਚਾਰਿਆ। ਸ਼੍ਰੀ ਨਾਰਦ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਉਸ ਪਵਿੱਤਰ ਭਗਵਾਨ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੀ ਕੀਰਤੀ ਨਿਰਮਲ ਹੈ, ਜੋ ਸਾਰੀ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦੀ ਉਤਪੱਤੀ ਤੇ ਵਿਨਾਸ਼ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਰੱਖਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਮੈਂ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਰਿਸ਼ੀ ਤੇ ਉਸਦੇ ਉੱਚੇ ਸ਼ਿਸ਼ਿਆਂ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਕੇ, ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਦ੍ਵੈਪਾਯਨ ਦੇ ਆਸ਼ਰਮ ਵੱਲ ਗਿਆ। ਭਗਵਾਨ ਨੇ ਉਸ ਦਾ ਆਦਰ ਕੀਤਾ ਤੇ ਆਸਨ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤਾ, ਫਿਰ ਉਸ ਨੇ ਜੋ ਕੁਝ ਨਾਰਾਯਣ ਦੇ ਮੂੰਹੋਂ ਸੁਣਿਆ ਸੀ, ਉਹ ਉਸ ਨੂੰ ਸੁਣਾਇਆ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਹੇ ਰਾਜਨ, ਜੋ ਤੂੰ ਸਾਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ ਸੀ—ਕਿਵੇਂ ਮਨ ਨੂੰ ਨਿਰ੍ਵਿਕਾਰ ਤੇ ਅਗੋਚਰ ਬ੍ਰਹਮ ਵਿੱਚ ਲਗਾਇਆ ਜਾਵੇ—ਉਹ ਵਰਣਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਜੋ ਇਸ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ, ਵਿਚਕਾਰ ਤੇ ਅੰਤ ਨੂੰ ਵੇਖਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਅਵ੍ਯਕਤ, ਜੀਵ ਤੇ ਅਧਿਪਤੀਆਂ ਦਾ ਪ੍ਰਭੂ ਹੈ; ਜੋ ਇਹ ਜਗਤ ਰਚ ਕੇ, ਇਸ ਵਿੱਚ ਆਪ ਪਰਵੇਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਰਾਹੀਂ ਇਸ ਦਾ ਨਿਯੰਤ੍ਰਣ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਜਿਸ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਕੇ, ਦੇਹਧਾਰੀ ਆਤਮਾ, ਸੁੱਤੇ ਪੰਛੀ ਵਾਂਗ, ਆਪਣਾ ਆਸਰਾ ਛੱਡ ਦਿੰਦੀ ਹੈ—ਉਸ ਹਰੀ, ਜਿਸ ਦਾ ਵਿਅਸਤਿਤ ਅਸਤੀਤਵ ਆਦਿ ਰਹਿਤ ਤੇ ਨਿਰਭੈ ਹੈ, ਉਸ ਉੱਤੇ ਨਿਤ ਧਿਆਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਸਵੇਂ ਸਕੰਧ ਦੇ ਦੂਜੇ ਅੱਧ 'ਵੇਦਾਂ ਦੀਆਂ ਸਤੁਤੀਆਂ' ਨਾਮਕ ਸਤੱਤਰਵਾਂ ਅਧਿਆਇ ਦਾ ਸਮਾਪਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ ਰਾਜਾ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ: ਦੇਵਤੇ, ਦਾਨਵਾਂ ਤੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚੋਂ, ਜੋ ਅਮੰਗਲ ਨੂੰ ਹੀ ਮੰਗਲ ਮੰਨ ਕੇ ਪੂਜਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਧਨਵਾਨ ਰਾਜੇ ਹੀ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਹਰੀ ਦੇ ਭਗਤ ਨਹੀਂ। ਅਸੀਂ ਇਹ ਜਾਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਾਂ, ਕਿਉਂਕਿ ਸਾਡੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਵੱਡਾ ਸੰਦੇਹ ਹੈ: ਕਿਉਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸੁਭਾਵ ਵਾਲੇ ਦੋ ਪ੍ਰਭੂਆਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਫਲ ਮਿਲਦੇ ਹਨ? ਸ਼ੁਕਦੇਵ ਜੀ ਨੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ: ਸ਼ਿਵ ਜੀ, ਜੋ ਸਦਾ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਜੋੜੇ ਹੋਏ ਹਨ, ਤਿੰਨ ਗੁਣਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਅਪਤ ਹਨ—ਉਹ ਸਤ, ਰਜ ਤੇ ਤਮਸ ਰੂਪ ਹਨ; ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮੈਂ ਤਿੰਨ ਗੁਣਾਂ ਵਾਲਾ ਹਾਂ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਸੋਲਾਂ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੀਆਂ ਰਚਨਾਵਾਂ ਉਤਪੰਨ ਹੋਈਆਂ, ਤੇ ਉਹ ਸਾਰੇ ਰੂਪ ਧਾਰ ਕੇ, ਸਭ ਅਵਸਥਾਵਾਂ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਪਰ ਹਰੀ, ਉਹ ਤਿੰਨ ਗੁਣਾਂ ਤੋਂ ਪਰੇ, ਪਰਮ ਪੁਰਖ, ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਹੈ; ਉਹ ਸਭ ਦਾ ਸਾਕਸ਼ੀ ਤੇ ਨਿਗਰਾਨ ਹੈ—ਉਸ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ, ਮਨੁੱਖ ਗੁਣਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜਦ ਅਸ਼ਵਮੇਧ ਯਜਨ ਰੁਕ ਗਏ, ਤਦ ਤੇਰੇ ਪਿਤਾ, ਰਾਜਾ, ਨੇ ਪ੍ਰਭੂ ਦੇ ਧਰਮ ਸੁਣ ਕੇ, ਅਚੁਤ ਤੋਂ ਇਹ ਪੁੱਛਿਆ ਸੀ। ਭਗਵਾਨ, ਉਸ ਦੀ ਮਨੋਯੋਗ ਸੇਵਾ ਤੋਂ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ, ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੇ ਚਿਰ-ਹਿਤ ਲਈ, ਜੋ ਯਾਦਵ ਵੰਸ਼ ਵਿੱਚ ਅਵਤਾਰ ਲਏ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ। ਭਗਵਾਨ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਜਦ ਮੈਂ ਕਿਸੇ ਉੱਤੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਕ੍ਰਿਪਾ ਕਰਦਾ ਹਾਂ, ਤਾਂ ਮੈਂ ਉਸ ਦਾ ਧਨ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਹਟਾ ਲੈਂਦਾ ਹਾਂ; ਫਿਰ ਉਸਦੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ ਵੀ ਉਸ ਨੂੰ ਛੱਡ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਉਹ ਦੁੱਖੀ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜਦ ਉਹ ਆਪਣੇ ਯਤਨਾਂ ਵਿੱਚ ਹਾਰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਧਨ ਦੀ ਖੋਜ ਤੋਂ ਉਬ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਮੇਰੇ ਭਗਤਾਂ ਨਾਲ ਮਿਤਰਤਾ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਮੈਂ ਉਸ ਉੱਤੇ ਆਪਣੀ ਦਇਆ ਕਰਦਾ ਹਾਂ। ਉਹ ਪਰਮ, ਸੁਕਸ਼ਮ ਬ੍ਰਹਮ, ਜੋ ਸਿਰਫ਼ ਚੇਤਨਾ ਹੈ, ਅਨਾਦਿ ਤੇ ਅਨੰਤ ਹੈ—ਜੋ ਗਿਆਨਵਾਨ ਉਸ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਾਂਗ ਜਾਣ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸੰਸਾਰ ਚੱਕਰ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ, ਲੋਕ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਮੇਰੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨਾ ਬਹੁਤ ਔਖਾ ਹੈ, ਉਹ ਹੋਰਾਂ ਵੱਲ ਮੁੜ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਫਿਰ, ਜਲਦੀ ਮਿਲਣ ਵਾਲੀਆਂ ਵਰਦਾਨਾਂ—ਰਾਜ ਤੇ ਧਨ—ਤੋਂ ਮਸਤ ਤੇ ਅਹੰਕਾਰ ਵਿਚ ਆ ਕੇ, ਹੋਰ ਵਰਦਾਨਾਂ ਦੀ ਆਸ ਕਰਦੇ ਹਨ ਤੇ ਮੈਨੂੰ ਭੁੱਲ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਸ਼ੁਕਦੇਵ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਵਰ ਤੇ ਸ਼ਾਪ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ—ਬ੍ਰਹਮਾ, ਵਿ਷ਣੁ, ਸ਼ਿਵ ਆਦਿ—ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ, ਹੇ ਪ੍ਰੀਤਮ, ਸ਼ਿਵ ਜੀ ਜਲਦੀ ਵਰ ਜਾਂ ਸ਼ਾਪ ਦੇ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਨਹੀਂ, ਤੇ ਅਚੁਤ ਕਦੇ ਵੀ ਤੁਰੰਤ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦੇ। ਇੱਥੇ ਇਕ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਕਥਾ ਆਉਂਦੀ ਹੈ: ਜਦ ਸ਼ਿਵ ਜੀ ਨੇ ਵ੍ਰਿਕਾਸੁਰ ਨੂੰ ਵਰ ਦੇ ਦਿੱਤਾ, ਤਾਂ ਉਹ ਖੁਦ ਸੰਕਟ ਵਿੱਚ ਪੈ ਗਏ। ਇੱਕ ਅਸੁਰ ਸੀ, ਵ੍ਰਿਕਾ ਨਾਮ, ਜੋ ਸ਼ਕੁਨੀ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਸੀ; ਰਸਤੇ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੇ ਨਾਰਦ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ, ਤੇ ਦੁਸਟ ਮਨ ਵਾਲਾ ਹੋ ਕੇ, ਉਸ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ ਕਿ ਤਿੰਨੋਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕੌਣ ਜਲਦੀ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਨਾਰਦ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਤੂੰ ਜਲਦੀ ਗਿਰਿਸ਼ਾ (ਸ਼ਿਵ) ਕੋਲ ਜਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਤੂੰ ਸਫਲ ਹੋ ਜਾਵੇਂਗਾ; ਉਹ ਘੱਟੋ-ਘੱਟ ਪੁੰਨ ਜਾਂ ਦੋਸ਼ ਤੇ ਵੀ ਜਲਦੀ ਪ੍ਰਸੰਨ ਜਾਂ ਕ੍ਰੋਧੀ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਜਿਵੇਂ ਉਹ ਰਾਵਣ ਤੇ ਬਾਣਾ ਦੀ ਸਤੁਤੀ ਤੋਂ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਏ, ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਅਤੁੱਲ ਸ਼ਕਤੀ ਦਿੱਤੀ, ਪਰ ਫਿਰ ਉਹ ਵੱਡੇ ਸੰਕਟ ਵਿੱਚ ਪੈ ਗਏ। ਇਸ ਉਪਦੇਸ਼ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਅਸੁਰ ਉਸ ਕੋਲ ਦੌੜਿਆ, ਤੇ ਆਪਣੇ ਸਰੀਰ ਦਾ ਮਾਸ ਹਵਾ ਰੂਪ ਹਰਾ ਦੇ ਮੂੰਹ ਵਿੱਚ ਹਵਨ ਕਰਕੇ ਚੜ੍ਹਾਉਣ ਲੱਗ ਪਿਆ। ਸੱਤਵੇਂ ਦਿਨ, ਜਦ ਦੇਵਤਾ ਦੀ ਪ੍ਰਤੀਤ ਨਹੀਂ ਹੋਈ, ਤੇ ਨਿਰਾਸ਼ ਹੋ ਕੇ, ਉਸ ਨੇ ਤੀਖੀ ਧਾਰ ਨਾਲ ਆਪਣਾ ਸਿਰ ਕੱਟ ਲਿਆ, ਉਸਦੀ ਜਟਾ ਉਸ ਪਵਿੱਤਰ ਥਾਂ ਤੇ ਭੀਜ ਗਈ। ਤਦ, ਮਹਾਨ ਦਯਾਲੂ ਧੂੜਜਟੀ, ਅੱਗ ਤੋਂ ਨਿਕਲਦੇ ਸ਼ੋਲੇ ਵਾਂਗ, ਉਸ ਨੂੰ ਬਾਂਹੀਂ ਰੋਕ ਲਿਆ, ਉਸ ਨੂੰ ਛੂਹਣ ਤੋਂ ਵਚਾ ਲਿਆ, ਤੇ ਉਸ ਦਾ ਰੂਪ ਹੋਰ ਰੌਣਕਮਈ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਉਸ ਨੇ ਆਖਿਆ: "ਬਸ, ਅੰਗਲਾ! ਜੋ ਤੂੰ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈਂ, ਉਹ ਵਰ ਮੰਗ; ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਦੇਵਾਂਗਾ। ਮੈਂ ਤਾਂ ਸਿਰਫ਼ ਪਾਣੀ ਦੇਣ ਵਾਲਿਆਂ ਤੋਂ ਵੀ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹਾਂ, ਪਰ ਤੂੰ ਤਾਂ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਵਿਅਰਥ ਤਪਾ ਲਿਆ ਹੈ।" ਉਸ ਪਾਪੀ ਨੇ ਫਿਰ ਐਸਾ ਵਰ ਮੰਗਿਆ ਜਿਸ ਨਾਲ ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਡਰ ਲੱਗੇ: "ਜਿਸਦੇ ਵੀ ਸਿਰ ਨੂੰ ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਹੱਥ ਨਾਲ ਛੂਹਾਂ, ਉਹ ਮਰ ਜਾਵੇ।