ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਭਾਗਵਤਪੁਰਾਣਮ੍

ਇਕ ਵਾਰ, ਵੈਦਿਕ ਮੰਤ੍ਰਾਂ ਨੇ ਪਰਮਾਤਮਾ ਦੇ ਦਰਬਾਰ ਵਿਚ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ ਕੀਤੀ। ਉਹ ਆਖਦੇ ਹਨ ਕਿ ਜੇਕਰ ਸਰੀਰਧਾਰੀ ਜੀਵ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਅਣਗਿਣਤ ਤੇ ਸਰਬਵਿਆਪੀ ਹਨ, ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਉੱਤੇ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਦੀ ਹਕੂਮਤ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦੀ—but ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਐਸਾ ਨਹੀਂ। ਜੇ ਜਨਮ ਲੈਣ ਵਾਲਾ ਕੁਝ ਅਜਿਹਾ ਹੈ ਜੋ ਅਜਨਮੀ ਤੋਂ ਬਣਿਆ, ਤਾਂ ਜਦ ਤੱਕ ਉਹ ਅਜਨਮੀ ਤੱਤ ਛੱਡਿਆ ਨਾ ਜਾਵੇ, ਨਿਯੰਤਾ ਸਦਾ ਮੌਜੂਦ ਰਹੇਗਾ, ਭਾਵੇਂ ਸਾਰਿਆਂ ਦੀ ਬਰਾਬਰੀ ਮੰਨ ਲਈ ਜਾਵੇ। ਇਸ ਗੱਲ ਨੂੰ ਨਕਾਰਨਾ ਸਮਝ ਦੀ ਭੁੱਲ ਹੈ। ਪਰਕ੍ਰਿਤੀ (ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤਿ) ਅਤੇ ਪੁਰੁਸ਼—ਇਹ ਦੋਵੇਂ ਅਜਨਮੀ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਕੋਈ ਅਸਲੀ ਉਤਪੱਤੀ ਨਹੀਂ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮਿਲਾਪ ਤੋਂ ਜੋ ਕੁਝ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦਾ, ਉਹ ਥਿਰ ਨਹੀਂ, ਜਿਵੇਂ ਪਾਣੀ ਉੱਤੇ ਬੁਲਬੁਲੇ। ਹੇ ਪਰਮ ਪ੍ਰਭੂ, ਇਹ ਸਾਰੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਨਾਮ ਤੇ ਗੁਣ ਆਖ਼ਿਰਕਾਰ ਤੇਰੇ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਸਾਰੀਆਂ ਦਰਿਆਵਾਂ ਆਪਣੀ-ਆਪਣੀ ਰਸ ਨਾਲ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਮਿਲ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿਚੋਂ ਉਹ, ਜੋ ਤੇਰੀ ਮਾਇਆ ਦੀ ਭਿਆਨਕ ਭੁਲਾਵੇ ਨੂੰ ਸਮਝ ਕੇ, ਆਪਣਾ ਮਨ ਤੇਰੇ ਉੱਤੇ ਲਾ ਲੈਂਦੇ ਹਨ—ਤੂੰ ਜੋ ਸਭ ਕੁਝ ਦਾ ਸਰੋਤ ਹੈਂ—ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਭਗਤੀ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਵਧਦੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਜਿਹੜੇ ਤੇਰੀ ਸਰਣ ਆ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਸੰਸਾਰ ਦਾ ਡਰ ਰਹਿ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦਾ, ਜਦਕਿ ਜੋ ਹੋਰ ਥਾਵਾਂ ਤੇ ਆਸਰਾ ਲੈਂਦੇ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਲਈ ਤੂੰ ਕੇਵਲ ਇਕ ਭੌਂਹ ਚੁੱਕਣ ਨਾਲ ਵੀ ਵੱਡਾ ਡਰ ਪੈਦਾ ਕਰ ਦੇਂਦਾ ਹੈਂ। ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਚੰਚਲ ਮਨ ਨੂੰ ਇੰਦਰੀਆਂ ਅਤੇ ਸਾਹ ਦੇ ਜ਼ੋਰ ਨਾਲ ਵੱਸ ਵਿੱਚ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਗੁਰੂ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ, ਉਹ ਅਨੇਕ ਦੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਫਸ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਸਮੁੰਦਰ ਉੱਤੇ ਵਪਾਰੀ ਆਪਣੇ ਮੱਲਾਹ ਨੂੰ ਛੱਡ ਦੇਣ ਤੇ ਰਸਤੇ ਵਿਚ ਗੁੰਮ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਜਦ ਤੂੰ ਆਪ ਮੌਜੂਦ ਹੈਂ, ਤਾਂ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ, ਬੱਚਿਆਂ, ਆਪਣੇ ਆਪ, ਪਤਨੀ, ਧਨ, ਘਰ ਜਾਂ ਰਥਾਂ ਉੱਤੇ ਭਰੋਸਾ ਕਰਨ ਦੀ ਕੀ ਲੋੜ? ਜਿਹੜੇ ਇਹ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦੇ, ਉਹ ਰਸ ਭੋਗਣ ਦੀ ਦੌੜ ਵਿੱਚ ਭਟਕਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਜਦ ਉਹਨਾਂ ਤੋਂ ਉਹ ਰਸ ਖੋਹ ਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਵੀ ਅਸਲ ਖੁਸ਼ੀ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦੀ। ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਉਹ ਰਿਸ਼ੀਆਂ, ਜੋ ਤੀਰਥ ਸਥਾਨਾਂ ਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਆਸ਼ਰਮਾਂ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਦਿਲ ਤੇਰੇ ਚਰਨਾਂ ਦੇ ਪਵਿੱਤਰ ਜਲ ਨਾਲ ਧੋਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਇਕ ਵਾਰੀ ਵੀ ਤੇਰੇ ਅੰਦਰਲੇ ਅਨੰਦ ਤੇ ਧਿਆਨ ਲਾ ਲੈਂਦੇ ਹਨ—ਉਹ ਮੁੜ ਕਦੇ ਉਹਨਾਂ ਥਾਵਾਂ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦੇ, ਜਿੱਥੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੀ ਅਸਲਤਾ ਨੂੰ ਲੁੱਟਣ ਵਾਲੇ ਵਸਦੇ ਹਨ। ਜੇ ਕੋਈ ਆਖੇ ਕਿ "ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਮੌਜੂਦ ਤੱਤ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੋਇਆ," ਤਾਂ ਇਹ ਵਿਚਾਰ ਅਧੂਰਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਸਦਾ ਸਹੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। ਵਪਾਰਕ ਲੈਣ-ਦੇਣ ਲਈ ਜੇਕਰ ਅੰਤਰ ਕਰ ਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਹ ਵੀ ਸਿਰਫ ਰਿਵਾਇਤਾਂ ਦੇ ਆਧਾਰ ਤੇ ਹੈ। ਬੋਲ-ਚਾਲ ਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ, ਜਿਹੜੀਆਂ ਵਿਅਕਤੀਗਤ ਰਟਨ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹਨ, ਉਹ ਮੂਰਖਾਂ ਨੂੰ ਭਟਕਾ ਦਿੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਜੋ ਕੁਝ ਨਾ ਪਹਿਲਾਂ ਸੀ, ਨਾ ਆਖ਼ਰਕਾਰ ਰਹੇਗਾ, ਤੇ ਵਿਚਕਾਰ ਵੀ ਸੀਮਤ ਹੈ, ਉਹ ਤੇਰੇ ਵਿੱਚ ਕੇਵਲ ਇਕ ਭਰਮ ਵਾਂਗ ਹੀ ਪ੍ਰਗਟ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ, ਧਨ ਜਾਂ ਜਾਤੀ ਦੇ ਫਰਕ ਵਾਂਗ, ਇਹ ਮਨ ਦੀ ਖੇਡ ਹੈ, ਜਿਸ ਦਾ ਮਿੱਠਾ ਰਸ ਵੀ ਆਖ਼ਰਕਾਰ ਝੂਠਾ ਹੈ। ਜਦ ਆਤਮਾ ਅਜਨਮੀ ਨਾਲ ਸੰਗਤ ਕਰਕੇ ਉਸਦੇ ਗੁਣ ਅਪਣਾਂ ਲੈਂਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ ਮੌਤ ਤੋਂ ਪਾਰ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਤੇ ਆਪਣਾ ਹਿੱਸਾ ਛੱਡ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਤੂੰ ਵੀ ਉਸ ਰੂਪ ਨੂੰ ਛੱਡ ਦਿੰਦਾ ਹੈਂ, ਜਿਵੇਂ ਸੱਪ ਆਪਣੀ ਖਾਲ ਛੱਡ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਆਪਣੀ ਅਤਿ ਮਹਾਨ, ਅਣਮਾਪੀ ਮਹਿਮਾ ਵਿਚ ਅਟੱਲ ਹੈਂ। ਜੇ ਤਪਸਵੀ ਆਪਣੇ ਦਿਲ ਵਿਚੋਂ ਵਾਸਨਾ ਦੀ ਗੁੰਝਲ ਨਹੀਂ ਕੱਢਦੇ, ਤਾਂ ਤੂੰ, ਜੋ ਅਣਚਾਹਿਆਂ ਲਈ ਔਖਾ ਹੈਂ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਦਿਲ ਵਿਚ ਲੁਕਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈਂ, ਜਿਵੇਂ ਗਲ ਵਿੱਚ ਪਿਆ ਮੋਤੀ ਭੁੱਲ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਜਿਹੜੇ ਆਤਮਾ ਵਿੱਚ ਸੰਤੁਸ਼ਟ ਨਹੀਂ, ਉਹ ਦੋਹਾਂ ਪਾਸਿਆਂ ਦੁੱਖੀ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਤੇਰੀ ਅਮਰ ਅਵਸਥਾ ਤੱਕ ਨਹੀਂ ਪਹੁੰਚਦੇ। ਜੇ ਕੋਈ ਤੈਨੂੰ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਸ਼ੁਭ ਤੇ ਅਸ਼ੁਭ ਚੀਜ਼ਾਂ ਦਾ ਸਰੋਤ ਹੈ, ਨਹੀਂ ਜਾਣਦਾ, ਉਹ ਤੇਰੇ ਵਿਚੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਗੁਣ ਤੇ ਦੋਸ਼ ਜਾਂ ਜੀਵਾਂ ਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਸਮਝ ਸਕਦਾ। ਪਰ ਹਰੇਕ ਯੁੱਗ ਵਿੱਚ, ਹੇ ਗੁਣਵਾਨ ਪ੍ਰਭੂ, ਤੇਰੀ ਕੀਰਤੀ ਲਗਾਤਾਰ ਗਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਤੇ ਜੋ ਵੀ ਤੇਰੀ ਕਥਾ ਸੁਣਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਮੁਕਤੀ ਵੱਲ ਲੈ ਜਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਸੁਰਗ ਦੇ ਰਾਜੇ ਵੀ, ਹੇ ਅਨੰਤ ਪ੍ਰਭੂ, ਤੇਰੀ ਹੱਦ ਤੱਕ ਨਹੀਂ ਪਹੁੰਚ ਸਕੇ, ਨਾ ਹੀ ਉਹ ਅਨੇਕ ਬ੍ਰਹਮੰਡ (ਸਾਵਰਣ) ਜੋ ਤੇਰੇ ਵਿਚਕਾਰ ਹਨ। ਜਿਵੇਂ ਧੂੜ ਦੇ ਕਣ ਹਵਾ ਵਿੱਚ ਤਰਦੇ ਹਨ, ਐਸੇ ਹੀ ਵੇਦ ਵੀ, ਸਮੇਂ ਸਮੇਤ, ਲੰਘ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਪਰ ਤੇਰੇ ਵਿੱਚ ਹੀ ਉਹ ਆਪਣਾ ਅਸਲ ਫਲ ਪਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਝੂਠ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਤੇਰੇ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਫਿਰ, ਭਗਵਾਨ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਜਦ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਪੁੱਤਰਾਂ, ਜੋ ਸਿੱਧ ਹਨ, ਨੇ ਇਹ ਉਪਦੇਸ਼ ਸੁਣਿਆ, ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਸਨੰਦਨ ਜੀ ਦੀ ਆਦਰ ਸਹਿਤ ਸਤਕਾਰ ਕੀਤਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਆਤਮਾ ਦੇ ਮਾਰਗ ਨੂੰ ਜਾਣਦੇ ਸਨ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਪੁਰਾਣੇ ਸਮਿਆਂ ਦੇ ਮਹਾਨ ਜਨਾਂ ਨੇ, ਆਕਾਸ਼ ਵਿਚ ਯਾਤਰਾ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਵੇਦ, ਪੁਰਾਣ ਤੇ ਉਪਨਿਸ਼ਦਾਂ ਦਾ ਨਿੱਕਸ ਨਿਕਾਲਿਆ। ਤੇ ਤੂੰ, ਹੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਵੰਸ਼ਜ, ਇਹ ਆਤਮਿਕ ਉਪਦੇਸ਼ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਨਾਲ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਜੀਵ, ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੀਆਂ ਵਾਸਨਾਵਾਂ ਨੂੰ ਜਲਾਉਂਦਾ ਰਹੁ। ਸੁਕਦੇਵ ਜੀ ਆਖਦੇ ਹਨ: ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਉਸ ਰਿਸ਼ੀ ਤੋਂ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਤੇ ਆਤਮ-ਸਯੰਮ ਨਾਲ ਉਪਦੇਸ਼ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਕੇ, ਵੀਰਵ੍ਰਤ ਨਾਂ ਦੇ ਮੁਨੀ, ਜੋ ਪੂਰਨ ਤੇ ਗਿਆਨਵਾਨ ਸਨ, ਨੇ ਬੋਲਿਆ। ਨਾਰਦ ਜੀ ਆਖਦੇ ਹਨ: ਉਸ ਧੰਨ ਭਗਵਾਨ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੀ ਕੀਰਤੀ ਨਿਰਮਲ ਹੈ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਉਤਪੱਤੀ ਤੇ ਸੰਹਾਰ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਰੱਖਦਾ ਹੈ। ਮੈਂ, ਉਸ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਰਿਸ਼ੀ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਉੱਚੇ ਚੇਲਿਆਂ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਕੇ, ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਦਵੈਪਾਇਨ ਦੇ ਆਸ਼ਰਮ ਵੱਲ ਗਿਆ। ਉਥੇ, ਭਗਵਾਨ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਆਦਰ ਦਿੱਤਾ, ਮੈਨੂੰ ਆਸਨ ਦਿੱਤਾ, ਅਤੇ ਫਿਰ ਮੈਂ ਉਹ ਸਭ ਕੁਝ ਉਸਨੂੰ ਸੁਣਾਇਆ ਜੋ ਮੈਂ ਨਾਰਾਇਣ ਦੇ ਮੂੰਹੋਂ ਸੁਣਿਆ ਸੀ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਹੇ ਰਾਜਨ, ਜੋ ਤੁਸੀਂ ਪੁੱਛਿਆ ਸੀ—ਕਿ ਮਨ ਕਿਵੇਂ ਉਸ ਬ੍ਰਹਮ ਵਿੱਚ ਟਿਕ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਨਿਰੁਪਮ ਤੇ ਨਿਰਗੁਣ ਹੈ—ਉਹ ਸਾਰਾ ਵਰਣਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਉਹ, ਜੋ ਸਿਸਟਿ ਦੇ ਆਰੰਭ, ਮੱਧ ਤੇ ਅੰਤ ਨੂੰ ਵੇਖਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਅਵਿਅਕਤ, ਜੀਵਾਂ ਅਤੇ ਰਾਜਿਆਂ ਦਾ ਸੁਆਮੀ ਹੈ; ਜੋ ਇਹ ਸੰਸਾਰ ਰਚ ਕੇ, ਇਸ ਵਿੱਚ ਪਰਵੇਸ਼ ਕਰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਰਾਹੀਂ ਇਸ ਦਾ ਨਿਯੰਤਰਣ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਜਿਸ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਕੇ, ਸਰੀਰਧਾਰੀ ਆਤਮਾ ਉਸਨੂੰ ਛੱਡ ਦਿੰਦੀ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਸੋਣ ਵਾਲਾ ਪੰਛੀ ਆਪਣਾ ਘੋਸਲਾ ਛੱਡ ਦਿੰਦਾ ਹੈ—ਉਸ ਹਰੀ ਉੱਤੇ, ਜਿਸਦੀ ਅਸਲਤਾ ਜਨਮ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਤੇ ਨਿਡਰ ਹੈ, ਸਦਾ ਧਿਆਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਦਸਵੇਂ ਸਕੰਧ ਦੇ ਦੂਜੇ ਭਾਗ ਦੀ ਸਤੱਸੀਵੀਂ ਅਧਿਆਇ, "ਵੇਦਾਂ ਦੀਆਂ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾਵਾਂ," ਜੋ ਪਰਮਹੰਸਾਂ ਲਈ ਗ੍ਰੰਥ ਹੈ, ਸਮਾਪਤ ਹੋਈ। ਫਿਰ, ਰਾਜਾ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ: ਦੇਵਤਿਆਂ, ਅਸੁਰਾਂ ਅਤੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿਚੋਂ, ਜੋ ਲੋਕ ਅਸ਼ੁਭ ਨੂੰ ਸ਼ੁਭ ਸਮਝ ਕੇ ਪੂਜਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਵਧੇਰੇ ਅਮੀਰ ਰਾਜੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਹਰੀ ਦੇ ਭਗਤ ਨਹੀਂ। ਅਸੀਂ ਇਹ ਜਾਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਾਂ, ਕਿਉਂਕਿ ਸਾਨੂੰ ਵੱਡਾ ਸੰਦੇਹ ਹੈ: ਜਿਹੜੇ ਦੋ ਵੱਖਰੇ ਸੁਭਾਵਾਂ ਵਾਲੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਫਲ ਕਿਉਂ ਮਿਲਦੇ ਹਨ? ਸੁਕਦੇਵ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਸ਼ਿਵ ਜੀ, ਜੋ ਸਦਾ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਹਨ, ਤਿੰਨ ਗੁਣਾਂ ਵਿਚ ਰਚੇ ਹੋਏ ਹਨ—ਸੱਤ, ਰਜ, ਤੇ ਤਮਸ—ਇਸ ਕਰਕੇ ਮੈਂ ਵੀ ਤਿੰਨ ਗੁਣਾਂ ਵਾਲਾ ਹਾਂ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਸੋਲਾਂ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਰੂਪ ਉਤਪੰਨ ਹੋਏ, ਅਤੇ ਉਹ ਸਭ ਰੂਪ ਧਾਰਨ ਕਰਕੇ, ਸਭ ਦੀ ਅਵਸਥਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਪਰ ਹਰੀ, ਸਿੱਧਾ ਗੁਣਾਂ ਤੋਂ ਪਰੇ, ਪਰਮ ਪੁਰਖ ਹੈ, ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ ਤੋਂ ਉਚੇਤ; ਉਹ ਸਭ ਕੁਝ ਦੇਖਣ ਵਾਲਾ ਤੇ ਨਿਗਰਾਨ ਹੈ—ਉਸਦੀ ਭਗਤੀ ਕਰਨ ਨਾਲ ਮਨੁੱਖ ਗੁਣਾਂ ਤੋਂ ਪਾਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜਦ ਅਸ਼ਵਮੇਧ ਯਜਨਾਂ ਦਾ ਅੰਤ ਹੋ ਗਿਆ, ਤਾਂ ਤੇਰੇ ਦਾਦਾ, ਰਾਜਾ, ਨੇ ਪ੍ਰਭੂ ਦੇ ਧਰਮ ਸੁਣ ਕੇ, ਅਚੁਤ ਨੂੰ ਇਹ ਪੁੱਛਿਆ। ਭਗਵਾਨ, ਉਸ ਦੀ ਭਗਤੀ ਤੋਂ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ, ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਭਲਾਈ ਵਾਸਤੇ, ਜੋ ਯਾਦਵ ਵੰਸ਼ ਵਿੱਚ ਆਇਆ ਸੀ, ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ। ਭਗਵਾਨ ਆਖਦੇ ਹਨ: ਜਦ ਮੈਂ ਕਿਸੇ ਉੱਤੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਕਿਰਪਾ ਕਰਦਾ ਹਾਂ, ਤਾਂ ਮੈਂ ਉਸ ਦੀ ਦੌਲਤ ਹੌਲੇ-ਹੌਲੇ ਖੋਹ ਲੈਂਦਾ ਹਾਂ; ਫਿਰ, ਉਸਦੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ ਵੀ ਉਸਨੂੰ ਛੱਡ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਉਹ ਦੁੱਖੀ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜਦ ਉਹ ਆਪਣੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਵਿਚ ਨਾਕਾਮ ਤੇ ਧਨ ਦੀ ਭਟਕਣਾ ਤੋਂ ਥੱਕ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਮੇਰੇ ਭਗਤਾਂ ਨਾਲ ਦੋਸਤੀ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਤਦ ਮੈਂ ਉਸ ਉੱਤੇ ਆਪਣੀ ਕਿਰਪਾ ਕਰਦਾ ਹਾਂ। ਉਹ ਪਰਮ, ਸੁੱਖਮ ਬ੍ਰਹਮ, ਜੋ ਕੇਵਲ ਚੇਤਨਾ ਹੈ, ਸਦਾ ਤੇ ਅਨੰਤ—ਜੋ ਇਸਨੂੰ ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਾਂਗ ਜਾਣ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸੰਸਾਰ ਬੰਧਨ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ, ਲੋਕ, ਮੈਨੂੰ ਪੂਜਣ ਨੂੰ ਔਖਾ ਜਾਨ ਕੇ, ਹੋਰਾਂ ਨੂੰ ਪੂਜਦੇ ਹਨ; ਫਿਰ, ਉਹ ਜਲਦੀ ਮਿਲਣ ਵਾਲੀਆਂ ਵਰਾਂ, ਰਾਜ ਤੇ ਧਨ ਮਿਲਣ ਤੇ ਮਸਤ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਮਾਣੀ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਹੋਰ ਵਰਾਂ ਦੀ ਆਸ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਮੈਨੂੰ ਭੁੱਲ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਸੁਕਦੇਵ ਜੀ ਆਖਦੇ ਹਨ: ਵਰ ਤੇ ਸ਼ਾਪ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਦੇਵਤਿਆਂ—ਬ੍ਰਹਮਾ, ਵਿਸ਼ਨੁ, ਸ਼ਿਵ ਤੇ ਹੋਰ—ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ, ਸ਼ਿਵ ਜੀ ਜਲਦੀ ਵਰ ਜਾਂ ਸ਼ਾਪ ਦੇ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਨਹੀਂ, ਤੇ ਅਚੁਤ ਕਦੇ ਵੀ ਤੁਰੰਤ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦੇ। ਇਸ ਬਾਰੇ, ਇੱਕ ਪੁਰਾਣੀ ਕਥਾ ਆਉਂਦੀ ਹੈ: ਸ਼ਿਵ ਜੀ ਨੇ ਵ੍ਰਿਕਾਸੁਰ ਨੂੰ ਵਰ ਦੇ ਦਿੱਤਾ, ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਉਹ ਆਪ ਪਰੇਸ਼ਾਨ ਹੋ ਗਏ। ਇੱਕ ਅਸੁਰ ਸੀ, ਵ੍ਰਿਕਾ, ਸ਼ਕੁਨੀ ਦਾ ਪੁੱਤ੍ਰ; ਰਸਤੇ ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਨਾਰਦ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ, ਤੇ ਮੰਦੇ ਮਨ ਨਾਲ ਉਸ ਤੋਂ ਪੁੱਛਿਆ ਕਿ ਤਿੰਨ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਿਚੋਂ ਕੌਣ ਜਲਦੀ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਨਾਰਦ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਤੂੰ ਜਲਦੀ ਗਿਰਿਸ਼ਾ (ਸ਼ਿਵ) ਕੋਲ ਜਾ, ਤੈਨੂੰ ਸਫਲਤਾ ਮਿਲੇਗੀ; ਉਹ ਛੋਟੀ ਤੋਂ ਛੋਟੀ ਭਲਾਈ ਜਾਂ ਭੁੱਲ ਤੇ ਜਲਦੀ ਪ੍ਰਸੰਨ ਜਾਂ ਨਾਰਾਜ਼ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਜਿਵੇਂ ਉਹ ਰਾਵਣ ਤੇ ਬਾਣਾ ਦੀਆਂ ਸਿਫ਼ਤਾਂ ਤੋਂ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਏ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਅਤੁੱਟ ਸ਼ਕਤੀ ਦਿੱਤੀ, ਪਰ ਫਿਰ ਉਹ ਵੱਡੀ ਮੁਸੀਬਤ ਵਿੱਚ ਪੈ ਗਏ। ਇਸ ਉਪਦੇਸ਼ ਨਾਲ, ਅਸੁਰ ਉਸ ਕੋਲ ਦੌੜਿਆ, ਤੇ ਆਪਣੇ ਸਰੀਰ ਦਾ ਮਾਸ ਹੀ ਹਵਾ-ਸਰੂਪ ਹਰਾ ਦੇ ਮੂੰਹ ਵਿੱਚ ਹਵਨ ਵਾਂਗ ਚੜ੍ਹਾਉਂਦਾ ਰਿਹਾ। ਸੱਤਵੇਂ ਦਿਨ, ਜਦ ਉਹ ਭਗਵਾਨ ਦੀ ਹਾਜ਼ਰੀ ਨਾ ਮਿਲ ਸਕਿਆ, ਤਦ ਨਿਰਾਸ਼ ਹੋ ਕੇ, ਉਸਨੇ ਤੇਜ਼ ਧਾਰ ਵਾਲੀ ਤਲਵਾਰ ਨਾਲ ਆਪਣਾ ਸੀਸ ਕੱਟ ਲਿਆ, ਉਸਦੀ ਜੱਟਾ ਪਵਿੱਤਰ ਥਾਂ ਉੱਤੇ ਭਿੱਜ ਗਈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਵੈਦਿਕ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾਵਾਂ, ਆਤਮ ਗਿਆਨ ਅਤੇ ਭਗਵਾਨ ਦੇ ਅਨੁਕੂਲ ਤੇ ਵਿਰੁਧ ਭਗਤੀ ਦੇ ਫਲਾਂ ਦੀ ਇਹ ਅਦਭੁਤ ਕਥਾ ਸੰਪੂਰਨ ਹੋਈ।