ਜਿਵੇਂ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਜੀਵਨ ਦੇਣ ਵਾਲੀਆਂ ਵਾਤਾਵਰਨ ਦੀਆਂ ਹਵਾਵਾਂ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਇੱਛਾ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਹੀ ਚਲਦੀਆਂ ਹਨ, ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵੱਡੇ ਤੱਤ—ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਅੱਗ ਆਦਿ—ਭੀ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਹੀ ਇਹ ਬ੍ਰਹਮੰਡ ਦਾ ਅੰਡਾ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਸਾਰੀ ਸrishti, ਰਸਦ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਹੋਰ ਸਭ ਕੁਝ, ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਹੀ ਪ੍ਰਤੀਤੀ ਹੈ, ਪਰ ਉਹ ਆਪ ਸੱਚ ਅਤੇ ਅਸੱਚ ਤੋਂ ਪਰੇ ਹਨ; ਜੋ ਕੁਝ ਵੀ ਬਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਅਮਰ ਸਵਭਾਵ ਹੈ। ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਸੀਮਤ ਹੈ, ਉਹ ਸਾਧੂਆਂ ਵਿੱਚ ਨੀਵੀਂ ਮਾਰਗ ਨੂੰ ਮੰਨਦੇ ਹਨ, ਦਿਲ ਵਿੱਚ ਸੁੱਖਮ ਆਕਾਸ਼ ਨੂੰ ਮਾਰਗ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਉਥੋਂ, ਹੇ ਅਨੰਤ ਪ੍ਰਭੂ, ਤੁਹਾਡਾ ਸਰਵੋਚ ਆਸਥਾਨ ਸਿਰ ਦੇ ਉੱਤੇ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਜਿਹੜੇ ਉਥੇ ਪਹੁੰਚ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਮੁੜ ਮੌਤ ਦੇ ਮੂੰਹ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਪੈਂਦੇ। ਤੁਸੀਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਅਚੰਭੇਜ ਜਨਮਾਂ ਵਿੱਚ ਕਾਰਨ ਵਜੋਂ ਪਰਵੇਸ਼ ਕਰਦੇ ਹੋ, ਅਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚ, ਜਿਵੇਂ ਅੱਗ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਥਾਵਾਂ ਤੇ ਅਲੱਗ-ਅਲੱਗ ਰੂਪ ਧਾਰਨ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਆਪਣੇ ਕਰਮਾਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਹੁੰਦੇ ਹੋ। ਪਰ, ਜਿਹੜੇ ਮੋਹ-ਮਾਇਆ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਲਈ ਤੁਹਾਡਾ ਸਰਵੋਚ ਆਸਥਾਨ ਸਭ ਲਈ ਇੱਕੋ ਜਿਹਾ ਪ੍ਰਤੀਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ; ਉਹ ਪਵਿੱਤਰ ਮਨ ਵਾਲੇ, ਤੇਰੇ ਰੰਗ ਵਿਚ ਰੰਗੇ, ਸਾਰਾ ਭਿੰਨਤਾ ਛੱਡ ਕੇ ਤੇਰੀ ਹੀ ਪਾਲਣਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਸਰੀਰ, ਜੋ ਅੰਦਰੋਂ ਤੇ ਬਾਹਰੋਂ ਤੇਰੀ ਹੀ ਰਚਨਾ ਹੈ, ਉਸ ਵਿੱਚ ਤੂੰ ਹੀ ਪੁਰਖ ਵਜੋਂ, ਸਭ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਦਾ ਧਾਰੀ, ਹਰ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦ ਹੈਂ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੇ ਮਾਰਗ ਅਤੇ ਵੇਦਾਂ ਦੇ ਅੰਤ ਨੂੰ ਸਮਝ ਕੇ, ਗਿਆਨੀ ਲੋਕ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਤੇਰੇ ਚਰਨਾਂ ਦੀ ਹੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਦੇ ਹਨ ਤੇ ਤੇਰੇ ਉੱਤੇ ਹੀ ਭਰੋਸਾ ਰੱਖਦੇ ਹਨ। ਆਪਣੇ ਆਪ ਦੀ ਸੱਚਾਈ ਨੂੰ ਜਾਣਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖਣ ਵਾਲੇ ਕੁਝ ਲੋਕ, ਜੋ ਤੇਰੇ ਅਮਰ ਕਿਰਤਾਂ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਮਿਹਨਤ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਮੁਕਤੀ ਨੂੰ ਭੀ ਨਹੀਂ ਚਾਹੁੰਦੇ, ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਘਰ ਛੱਡ ਕੇ, ਹੰਸ ਵਰਗੇ ਤੇਰੇ ਭਗਤਾਂ ਦੀ ਸੰਗਤ ਵਿੱਚ ਤੇਰੇ ਕਮਲ ਚਰਨਾਂ ਨੂੰ ਹੀ ਧਿਆਉਂਦੇ ਹਨ ਤੇ ਹੋਰ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਚਾਹੁੰਦੇ। ਤੇਰਾ ਮਾਰਗ ਫੋਲੋ ਕਰਦਿਆਂ, ਇਹ ਜੀਵ ਜਥਾ ਆਪਣੇ ਆਪਣੇ ਸੱਜਣ-ਮਿੱਤਰਾਂ ਤੇ ਪਿਆਰਿਆਂ ਦੇ ਨਾਲ ਚਲਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਜਦ ਉਹ ਤੈਨੂੰ, ਆਪਣੇ ਅਸਲ ਹਿਤੈਸ਼ੀ ਤੇ ਅਸਲ ਸਵਰੂਪ ਨੂੰ ਮੂੰਹ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਥੇ ਹੀ ਪੂਰਨਤਾ ਮਿਲਦੀ ਹੈ। ਹਾਏ, ਜਿਹੜੇ ਝੂਠੀ ਉਪਾਸਨਾ ਵਿੱਚ ਮਸਤ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਭਾਰੀ ਸਰੀਰ ਲੈ ਕੇ ਦੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਭਟਕਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਮੋਹ ਕਾਰਨ। ਜਿਹੜੇ ਸਾਧੂ ਆਪਣੇ ਪ੍ਰਾਣ, ਮਨ ਤੇ ਇੰਦ੍ਰਿਆਂ ਨੂੰ ਸੰਯਮ ਕਰਕੇ, ਪੱਕੇ ਯੋਗ ਨਾਲ, ਦਿਲ ਵਿੱਚ ਤੇਰੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਦੇ ਹਨ—ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਵੈਰੀ ਵੀ ਤੇਰੀ ਯਾਦ ਰਾਹੀਂ ਤੈਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦੇ ਹਨ। ਜਿਹੜੀਆਂ ਇਸਤ੍ਰੀਆਂ ਆਪਣੇ ਮਨ ਨੂੰ ਸਰਪ ਰਾਜਾ ਦੀ ਗਲਵੱਕੜੀ ਵਿੱਚ ਲਾ ਲੈਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਅਤੇ ਅਸੀਂ ਵੀ, ਤੇਰੇ ਕਮਲ ਚਰਨਾਂ ਦੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਦਾ ਅਨੁਭਵ ਕਰਕੇ, ਸਾਰੇ ਇੱਕੋ ਜਿਹੇ ਹੋ ਗਏ ਹਾਂ। ਇਥੇ ਕੌਣ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਜਾਣਦਾ ਹੈ ਕਿ ਜਿਸ ਤੋਂ ਬ੍ਰਹਮਾ ਉਤਪੰਨ ਹੋਏ, ਜਿਸਦੇ ਪਿੱਛੇ ਦੇਵਤੇ, ਗੰਧਰਵ ਆਦਿ ਚਲਦੇ ਹਨ, ਉਸ ਦਾ ਆਰੰਭ, ਅੰਤ ਜਾਂ ਮਾਰਗ ਕੀ ਹੈ? ਇਸ ਲਈ ਉਹ ਨਾ ਸਤ ਹੈ, ਨਾ ਅਸਤ, ਨਾ ਦੋਵੇਂ; ਉਹ ਸਮੇਂ ਦੇ ਅਧੀਨ ਨਹੀਂ। ਜਦ ਉਹ ਐਸਾ ਹੈ, ਕੋਈ ਵੀ ਸ਼ਾਸਤਰ ਉਥੇ ਨਹੀਂ ਪਹੁੰਚ ਸਕਦਾ। ਜਿਹੜੇ ਆਤਮਾ ਨੂੰ ਜਨਮ ਲੈਣ ਵਾਲਾ, ਮਰਨ ਵਾਲਾ ਜਾਂ ਸਰੀਰ ਤੋਂ ਵੱਖਰਾ ਮੰਨਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਅਗਿਆਨਤਾ ਵਿੱਚ ਹਨ, ਉਪਰਿ-ਉਪਰਿ ਹੀ ਦੇਖਦੇ ਹਨ। ਤਿੰਨ ਗੁਣਾਂ ਵਾਲਾ ਪੁਰਖ ਮੰਨਣਾ ਵੀ ਅਗਿਆਨਤਾ ਹੈ; ਤੇਰੇ ਵਿੱਚ, ਤੇਰੇ ਪਰੇ, ਐਸੀਆਂ ਭਿੰਨਤਾਵਾਂ ਸੱਚੀ ਗਿਆਨ ਅਨੁਭੂਤੀ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਹਨ। ਜਿਵੇਂ ਸੋਨਾ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਗਹਿਣਿਆਂ ਵਿੱਚ ਰੂਪ ਧਾਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਜੋ ਉਸਦੀ ਮੂਲਤਾ ਜਾਣਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਕਦੇ ਵੀ ਸੋਨੇ ਨੂੰ ਛੱਡਦਾ ਨਹੀਂ, ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਆਤਮਾ ਦੇ ਗਿਆਨੀ ਸਾਰਾ ਕੁਝ ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿੱਚ ਹੀ ਦੇਖਦੇ ਹਨ, ਪਰਿਵਰਤਨ ਨੂੰ ਤਿਆਗਦੇ ਨਹੀਂ, ਕਿਉਂਕਿ ਸਭ ਕੁਝ ਤੇਰੇ ਨਾਲ ਹੀ ਵਿਆਪਕ ਹੈ। ਜਿਹੜੇ ਤੇਰੇ ਸਾਥੀ ਵਜੋਂ, ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਆਸਥਾਨ ਵਜੋਂ, ਤੇਰੀ ਮਰਜੀ ਵਿੱਚ ਚਲਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਮੌਤ ਦੇ ਸਿਰ ਉੱਤੇ ਵੀ ਨਿਡਰ ਹੋ ਕੇ ਤੁਰਦੇ ਹਨ। ਤੂੰ, ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਵੀ, ਜਿਵੇਂ ਗਵਾਲਾ ਗਾਈਆਂ ਨੂੰ ਇਕੱਠਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਇਕੱਠਾ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਜਿਹੜੇ ਤੇਰਾ ਮਿੱਤਰ ਬਣ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਪਰ ਜੋ ਪਿੱਠ ਮੋੜਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਨਹੀਂ। ਤੂੰ ਨਿਰਕਰਮ, ਆਪਣੇ ਆਪ ਦਾ ਰਾਜਾ, ਸਾਰੀ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦੀ ਸਿਰਜਣਾ ਸ਼ਕਤੀ ਵਾਲਾ ਹੈਂ। ਦੇਵਤੇ, ਸਦਾ ਜਾਗਦੇ ਹੋਏ, ਤੈਨੂੰ ਨਮਨ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਤੇਰੀ ਸੇਵਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਹੱਥ ਰਾਜੇ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਜਿਹੜੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਰਚਤਾ ਹਨ, ਉਹ ਤੇਰੇ ਹੁਕਮ ਅਨੁਸਾਰ, ਤੇਰੇ ਸਾਹਮਣੇ ਡਰ ਦੇ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਜੋ ਚਲਦੇ ਤੇ ਅਚਲ ਜੀਵ ਹਨ, ਉਹ ਕਾਰਨਾਂ ਅਤੇ ਅਜਨਮ ਦੇ ਮਿਲਾਪ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ; ਉਹ ਤੇਰੀ ਨਿਗਾਹ ਹੇਠਾਂ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਹੇ ਮੁਕਤ। ਪਰ ਜਦ ਇਹ ਸਭ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਹੋਰ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦਾ, ਨਾ ਦੂਜਾ, ਨਾ ਦੂਜਾ, ਹੇ ਸਰਵੋਚ। ਜਿਵੇਂ ਆਕਾਸ਼ ਸਭ ਕੁਝ ਧਾਰਦਾ ਹੋਇਆ ਵੀ ਅਦੁੱਤੀ ਅਤੇ ਖਾਲੀ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਸਰੀਰਧਾਰੀ ਜੀਵ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਅਸੀਮ ਤੇ ਸਭ ਥਾਵਾਂ ਉੱਤੇ ਵਿਆਪਕ ਹੋਣ, ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਉੱਤੇ ਕਿਸੇ ਦਾ ਰਾਜ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦਾ—ਪਰ ਇਹ ਗਲਤ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਜੋ ਜਨਮ ਲੈ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਉਹ ਅਜਨਮ ਤੋਂ ਬਣਿਆ ਹੈ, ਤਾਂ ਬਿਨਾ ਛੱਡੇ, ਨਿਯੰਤਾ ਰਹੇਗਾ, ਚਾਹੇ ਸਭ ਨੂੰ ਬਰਾਬਰ ਮੰਨ ਲਿਆ ਜਾਵੇ; ਪਰ ਇਹ ਮੰਨਣਾ ਸਮਝ ਵਿੱਚ ਗਲਤੀ ਹੈ। ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ ਤੇ ਪੁਰਖ ਦੋਵੇਂ ਦਾ ਅਸਲ ਜਨਮ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਦੋਵੇਂ ਅਜਨਮ ਹਨ; ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮਿਲਾਪ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਅਸਥਿਰ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਪਾਣੀ ਉੱਤੇ ਬੁਲਬੁਲੇ। ਹੇ ਸਰਵੋਚ, ਤੇਰੇ ਵਿੱਚ ਇਹ ਸਾਰੀ ਭਿੰਨਤਾ, ਨਾਂ ਤੇ ਗੁਣ, ਨਦੀ ਵਾਂਗ, ਆਪਣੇ ਸਾਰੇ ਸੁਆਦਾਂ ਸਮੇਤ, ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਮਿਲ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਨਸਾਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ, ਜਿਹੜੇ ਤੇਰੀ ਮਾਇਆ ਕਰਕੇ ਉਤਪੰਨ ਭਾਰੀ ਭਟਕਾਵ ਨੂੰ ਪਛਾਣ ਲੈਂਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਮਨ ਨੂੰ ਤੇਰੇ ਉੱਤੇ ਲਾ ਕੇ, ਹਰ ਰੋਜ਼ ਵੱਧਦੀ ਭਗਤੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਜਿਹੜੇ ਤੇਰਾ ਪਾਲਣ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਲਈ ਸੰਸਾਰ ਦਾ ਡਰ ਕਿਵੇਂ ਰਹਿ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਜਦ ਕਿ ਤੇਰੀ ਇਕ ਭੰਵਰੀ ਵੀ ਹੋਰ ਥਾਵਾਂ ਆਸਰਾ ਲੈਣ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਵਾਰ ਵਾਰ ਡਰ ਪੈਦਾ ਕਰ ਦਿੰਦੀ ਹੈ? ਜਿਹੜੇ ਇੱਥੇ ਮਨ ਨੂੰ, ਜੋ ਅਣਤੁਰਿਆ ਘੋੜਾ ਹੈ, ਇੰਦ੍ਰਿਆਂ ਤੇ ਪ੍ਰਾਣਾਂ ਦੀ ਜ਼ੋਰ ਨਾਲ ਵੱਸ ਵਿੱਚ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਗੁਰੂ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਮੰਨਦੇ, ਉਹ ਅਣਗਿਣਤ ਦੁੱਖਾਂ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਵਪਾਰੀ ਆਪਣਾ ਮਲਾਹ ਛੱਡ ਦੇਵੇ ਤੇ ਰਸਤੇ ਤੋਂ ਭਟਕ ਜਾਵੇ। ਜਦ ਤੂੰ ਹੈਂ, ਤਾਂ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ, ਬੱਚੇ, ਆਪਣੇ ਆਪ, ਪਤਨੀ, ਧਨ, ਘਰ ਜਾਂ ਰਥਾਂ ਵਿੱਚ ਕੀ ਲਾਭ? ਜਿਹੜੇ ਇਹ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦੇ ਤੇ ਸੁਖ ਦੀ ਖੋਜ ਵਿੱਚ ਮਿਲਾਪ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਕੌਣ ਖੁਸ਼ੀ ਲੱਭ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਜਦ ਉਹ ਆਪਣਾ ਹਿੱਸਾ ਵੀ ਗੁਆ ਲੈਂਦੇ ਹਨ? ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਉਹ ਸਾਧੂ, ਜੋ ਤੀਰਥ ਆਦਿ ਸਥਾਨਾਂ ਤੇ ਜਾ ਕੇ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਦਿਲ ਤੇਰੇ ਕਮਲ ਚਰਨਾਂ ਦੇ ਜਲ ਨਾਲ ਧੋ ਲਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਜਿਹੜੇ ਇਕ ਵਾਰੀ ਵੀ ਮਨ ਨੂੰ ਤੇਰੇ, ਸਦਾ ਆਨੰਦ ਰੂਪ, ਉੱਤੇ ਲਾ ਲੈਂਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਮੁੜ ਕਦੇ ਭੀ ਉਹਨਾਂ ਥਾਵਾਂ ਉੱਤੇ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦੇ, ਜਿੱਥੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੀ ਅਸਲਤਾ ਲੁੱਟੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਜੇ ਕੋਈ ਕਹੇ ਕਿ ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਸਤ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਹ ਤਰਕ ਗਲਤ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਅਸੰਗਤ ਤੇ ਕਈ ਵਾਰੀ ਝੂਠਾ ਹੈ, ਦੋਵੇਂ ਨੂੰ ਇਕੱਠਾ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ। ਵਿਹਾਰ ਲਈ ਭਿੰਨਤਾ ਬਣਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਇਹ ਅੰਨ੍ਹਾ ਹੀ ਚਲਦੀ ਆ ਰਹੀ ਹੈ, ਤੇ ਬੋਲ-ਚਾਲ, ਆਪਣੇ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਨਾਲ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਭੁੱਲਾ ਦਿੰਦੀ ਹੈ ਜੋ ਸਿਰਫ ਮੰਤਰ ਉਚਾਰਨ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਜੋ ਪਹਿਲਾਂ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਤੇ ਜੋ ਵਿਨਾਸ਼ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦਾ, ਤੇ ਵਿਚਕਾਰ ਸੀਮਿਤ ਹੈ, ਉਹ ਤੇਰੇ ਵਿੱਚ ਇਕੋ ਰਸ ਦੀ ਮਾਇਆ ਵਾਂਗ ਪ੍ਰਤੀਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ, ਇਹ ਧਨ ਜਾਂ ਜਾਤੀ ਦੀ ਭਿੰਨਤਾ ਵਾਂਗ ਹੈ, ਪਰ ਗਿਆਨੀ ਸਮਝਦੇ ਹਨ ਕਿ ਮਨ ਦੀ ਖੇਡ ਝੂਠੀ ਹੈ ਤੇ ਉਸ ਦਾ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਭੀ ਮਾਇਆ ਹੈ। ਜਦ ਆਤਮਾ ਅਜਨਮ ਨਾਲ ਸੰਗਤ ਕਰਕੇ ਗੁਣ ਧਾਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਉਸ ਵਾਂਗ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਫਿਰ, ਮੌਤ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਕੇ, ਆਪਣਾ ਹਿੱਸਾ ਛੱਡ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਤੂੰ ਵੀ, ਉਹ ਰੂਪ ਛੱਡ ਦਿੰਦਾ ਹੈਂ, ਜਿਵੇਂ ਸੱਪ ਆਪਣੀ ਖਾਲ ਛੱਡ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਆਪਣੇ ਸਰਵੋਚ, ਅਪਾਰ ਮਹਿਮਾ ਵਿੱਚ, ਅੱਠ ਗੁਣਾ ਵਧ ਕੇ ਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਪਰੇ ਹੈਂ। ਜੇਕਰ ਤਪਸਵੀ ਦਿਲ ਦੀ ਇੱਛਾਵਾਂ ਦੀ ਜਟਿਲਤਾ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਹੀਂ ਮਿਟਾਉਂਦੇ, ਤਾਂ ਤੂੰ, ਜੋ ਅਯੋਗਿਆਂ ਲਈ ਅਤਿਅਪ੍ਰਾਪਤ ਹੈਂ, ਦਿਲ ਵਿੱਚ ਹੀ ਛੁਪਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈਂ, ਜਿਵੇਂ ਗਲ੍ਹ ਵਿੱਚ ਲੁੱਕਿਆ ਹੋਇਆ ਮੋਤੀ। ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਤਮਿਕ ਸੰਤੋਖ ਨਹੀਂ, ਉਹ ਦੋਹੀਂ ਪਾਸਿਆਂ ਦੁੱਖੀ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਤੇਰੀ ਮੌਤ-ਰਹਿਤ, ਅਟੱਲ ਅਵਸਥਾ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਪਹੁੰਚੇ। ਜੋ ਤੈਨੂੰ, ਸਭ ਕੁਝ ਚੰਗਾ ਤੇ ਮਾੜਾ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਸਰੋਤ ਨੂੰ, ਨਹੀਂ ਜਾਣਦੇ, ਉਹ ਤੇਰੇ ਵਲੋਂ ਉਤਪੰਨ ਗੁਣ ਤੇ ਦੋਸ਼, ਜਾਂ ਸਰੀਰਧਾਰੀ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਬੋਲ ਨਹੀਂ ਸਮਝ ਸਕਦੇ। ਫਿਰ ਵੀ, ਹੇ ਗੁਣਵਾਨ ਪ੍ਰਭੂ, ਹਰ ਯੁੱਗ ਵਿੱਚ ਤੈਨੂੰ ਲਗਾਤਾਰ ਗਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਜਿਹੜੇ ਤੈਨੂੰ ਸੁਣਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਮਨੁੱਖਾਂ ਰਾਹੀਂ ਮੁਕਤੀ ਵੱਲ ਲੈ ਜਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਸਵਰਗ ਦੇ ਰਾਜੇ ਵੀ ਤੇਰੇ ਅੰਤ ਤੱਕ ਨਹੀਂ ਪਹੁੰਚ ਸਕੇ, ਹੇ ਅਨੰਤ, ਨਾ ਹੀ ਉਹ ਬ੍ਰਹਮੰਡਾਂ ਦੇ ਸਮੂਹ ਜੋ ਸਾਵਰਣਾਂ ਵਾਂਗ ਵਿਚਕਾਰ ਹਨ। ਜਿਵੇਂ ਧੂੜ ਦੇ ਕਣ ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਹਵਾ ਨਾਲ ਤਰਦੇ ਹਨ, ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵੇਦ ਵੀ ਸਮੇਂ ਦੇ ਨਾਲ ਲੰਘ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਪਰ ਤੇਰੇ ਵਿੱਚ, ਉਹ ਫਲ ਪਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਅਸੱਤ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ, ਤੇਰੇ ਵਿੱਚ ਹੀ ਲੀਨ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਭਗਵਾਨ ਨੇ ਫਿਰ ਆਖਿਆ: ਜਦ ਬ੍ਰਹਮਾ ਤੋਂ ਇਹ ਉਪਦੇਸ਼ ਸੁਣਿਆ, ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਸਿੱਧ ਲੋਕ, ਸੰਨਤਨ ਨੂੰ ਸਨਮਾਨ ਦਿੱਤਾ, ਜੋ ਆਤਮਾ ਦੇ ਮਾਰਗ ਨੂੰ ਜਾਣਦੇ ਸਨ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸਭ ਵੇਦ, ਪੁਰਾਣ ਤੇ ਉਪਨਿਸ਼ਦਾਂ ਦਾ ਨਿਸਕਰਸ਼, ਪੁਰਾਣੇ ਮਹਾਨ ਆਤਮਿਆਂ ਵਲੋਂ, ਜੋ ਆਕਾਸ਼ ਰਾਹੀਂ ਯਾਤਰਾ ਕਰਦੇ, ਪ੍ਰਗਟ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਤੇ ਤੂੰ, ਹੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਵੰਸ਼ਜ, ਇਹ ਆਤਮਾ ਦਾ ਉਪਦੇਸ਼ ਲੈ ਕੇ, ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਨਾਲ, ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਆਪਣੀ ਇੱਛਾ ਅਨੁਸਾਰ ਵੱਸ, ਲੋਕਾਂ ਦੀਆਂ ਇੱਛਾਵਾਂ ਨੂੰ ਸਾੜਦਾ ਹੋਇਆ। ਸ੍ਰੀ ਸ਼ੁਕਦੇਵ ਜੀ ਆਖਦੇ ਹਨ: ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸੰਤ ਵਲੋਂ ਉਪਦੇਸ਼ ਲੈ ਕੇ, ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਤੇ ਆਤਮ-ਸਯੰਮ ਨਾਲ, ਵਿਰਵ੍ਰਤ ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਪੂਰਨ ਤੇ ਗਿਆਨਵਾਨ ਹੋ ਕੇ ਬਚਨ ਆਖਿਆ। ਨਾਰਦ ਜੀ ਆਖਦੇ ਹਨ: ਉਸ ਪਵਿੱਤਰ ਪ੍ਰਭੂ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ, ਜਿਸਦੀ ਯਸ਼ਸਵਤਾ ਨਿਰਮਲ ਹੈ, ਜੋ ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਸਿਰਜਣਾ ਤੇ ਵਿਨਾਸ਼ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਵਾਲਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਉਸ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਰਿਸ਼ੀ ਤੇ ਉਸਦੇ ਉੱਤਮ ਚੇਲਿਆਂ ਨੂੰ ਨਮਨ ਕਰਕੇ, ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ, ਦਵੈਪਾਯਨ ਦੇ ਆਸ਼ਰਮ ਵੱਲ ਗਿਆ। ਭਗਵਾਨ ਵਲੋਂ ਸਤਿਕਾਰ ਪਾ ਕੇ, ਤੇ ਆਸਨ ਗ੍ਰਹਣ ਕਰਕੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਉਹ ਸਭ ਕੁਝ ਸੁਣਾਇਆ ਜੋ ਨਾਰਾਇਣ ਦੇ ਮੂੰਹੋਂ ਸੁਣਿਆ ਸੀ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਹੇ ਰਾਜਨ, ਜੋ ਤੁਸੀਂ ਪੁੱਛਿਆ ਸੀ—ਕਿਵੇਂ ਮਨ ਨੂੰ ਉਸ ਬ੍ਰਹਮ ਵਿੱਚ ਟਿਕਾਇਆ ਜਾਵੇ, ਜੋ ਅਵਿਆਖ੍ਯ ਤੇ ਨਿਰਗੁਣ ਹੈ—ਉਹ ਵਰਣਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਜੋ ਇਸ ਬ੍ਰਹਮੰਡ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ, ਵਿਚਕਾਰ ਤੇ ਅੰਤ ਨੂੰ ਵੇਖਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਅਵਿਅਕਤ, ਜੀਵ ਤੇ ਨਿਯੰਤਾ ਦਾ ਪ੍ਰਭੂ ਹੈ; ਜੋ ਇਹ ਸੰਸਾਰ ਰਚ ਕੇ, ਉਸ ਵਿੱਚ ਪਰਵੇਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ ਤੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਰਾਹੀਂ ਇਸ ਦਾ ਨਿਯੰਤਰਣ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਜਿਸ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਕੇ, embodied ਆਤਮਾ, ਸੁੱਤ ਪੰਛੀ ਵਾਂਗ, ਆਪਣਾ ਘਰ ਛੱਡ ਦਿੰਦਾ ਹੈ—ਉਸ ਹਰੀ ਦਾ, ਜਿਸ ਦੀ ਵਿਅਕਤਤਾ ਅਜਨਮ ਤੇ ਨਿਰਭੈ ਹੈ, ਸਦਾ ਧਿਆਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, 'ਵੇਦਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾਵਾਂ' ਨਾਮਕ, ਦਸਵੇਂ ਸਕੰਧ ਦੇ ਦੂਜੇ ਅਰਧ ਦਾ ਸਤੱਤਰਵਾਂ ਅਧਿਆਇ ਸਮਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ ਰਾਜਾ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ: ਦੇਵਤਾ, ਦੈਤਿਆਂ ਤੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚੋਂ, ਉਹ ਜਿਹੜੇ ਅਸੁਭ ਨੂੰ ਸੁਭ ਮੰਨ ਕੇ ਪੂਜਦੇ ਹਨ, ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਧਨਵਾਨ ਰਾਜੇ ਹਨ, ਪਰ ਹਰੀ ਦੇ ਭਗਤ, ਲਕਸ਼ਮੀਪਤੀ ਦੇ ਨਹੀਂ।