ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਭਾਗਵਤਪੁਰਾਣਮ੍

ਇਹ ਜੋ ਉਪਦੇਸ਼ ਹੈ, ਇਹ ਬ੍ਰਹਮ ਦੀ ਉਪਨਿਸ਼ਦ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਪੁਰਾਤਨ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਸਾਂਭਿਆ ਸੀ। ਜੇ ਕੋਈ ਮਨੁੱਖ ਇਸ ਉਪਦੇਸ਼ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਸ਼ਰਧਾ ਨਾਲ ਧਾਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ—even ਜੇ ਉਹ ਕੁਝ ਵੀ ਨਹੀਂ ਰੱਖਦਾ—ਉਹ ਸੁਖ ਤੇ ਭਲਾਈ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਹੁਣ ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਉਹ ਸ਼ਲੋਕ ਸੁਣਾਉਂਦਾ ਹਾਂ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਨਾਰਾਇਣ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਉਹ ਵਾਰਤਾਲਾਪ ਵੀ, ਜੋ ਨਾਰਦ ਅਤੇ ਮਹਾ ਰਿਸ਼ੀ ਨਾਰਾਇਣ ਵਿਚਕਾਰ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਇੱਕ ਵਾਰ, ਨਾਰਦ ਜੀ, ਜੋ ਪ੍ਰਭੂ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਿਅ ਹਨ, ਜਗਤਾਂ ਵਿੱਚ ਘੁੰਮਦੇ ਹੋਏ, ਨਾਰਾਇਣ ਰਿਸ਼ੀ ਦੇ ਆਸ਼ਰਮ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚੇ, ਤਾਂ ਜੋ ਸਦਾ ਅਵਿਨਾਸ਼ੀ ਰਿਸ਼ੀ ਦਾ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰ ਸਕਣ। ਇਹੀ ਉਹ ਨਾਰਾਇਣ ਰਿਸ਼ੀ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਭਾਰਤ ਖੰਡ ਵਿੱਚ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ ਧਰਮ, ਗਿਆਨ ਤੇ ਸ਼ਾਂਤੀ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਤਪ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਯੁਗਾਂ-ਯੁਗਾਂ ਤੋਂ austerity ਕੀਤੀ। ਉਥੇ, ਕਲਾਪਾ ਪਿੰਡ ਦੇ ਵਸਣ ਵਾਲੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ, ਨਾਰਦ ਜੀ ਨੇ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਕੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ, "ਹੇ ਕੁਰੁਕੁਲ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ, ਮੈਨੂੰ ਇਹ ਉਪਦੇਸ਼ ਦੱਸੋ।" ਤਦ ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ, ਸਾਰੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੀ ਹਾਜ਼ਰੀ ਵਿੱਚ, ਜਨਲੋਕ ਦੇ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਵਾਸੀਆਂ ਵੱਲੋਂ ਸੰਭਾਲੀ ਗਈ ਬ੍ਰਹਮ ਦੀ ਵਾਣੀ ਉਚਾਰਨ ਕੀਤੀ। ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਇੱਕ ਵਾਰ ਜਨਲੋਕ ਵਿੱਚ, ਸਵਾਯੰਭੂ ਮਨੁ ਦੇ ਵੰਸ਼ਜਾਂ ਨੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਲਈ ਯਜਨਾ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਉਥੇ ਮਨੋਜਾਤ ਰਿਸ਼ੀ, ਜੋ ਬ੍ਰਹਮਚਾਰੀ ਸਨ, ਇਕੱਠੇ ਹੋਏ। ਜਦ ਤੁਸੀਂ ਸ਼੍ਵֵਤਦਵੀਪ ਗਏ ਸੀ, ਉਥੇ ਵੀ ਇਹੀ ਬ੍ਰਹਮ ਦਾ ਉਪਦੇਸ਼ ਚਰਚਾ ਵਿੱਚ ਸੀ, ਜਿਥੇ ਵੇਦ ਆਰਾਮ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਤੇ ਓਥੇ ਹੀ ਇਹੀ ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਉਠਿਆ ਸੀ, ਜੋ ਤੁਸੀਂ ਹੁਣ ਮੈਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ ਹੈ। ਉਹ ਸਾਰੇ ਰਿਸ਼ੀ ਗਿਆਨ, ਤਪ ਤੇ ਆਚਰਨ ਵਿੱਚ ਸਮਾਨ ਸਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਾਸ, ਦੁਸ਼ਮਣ ਤੇ ਮਿੱਤਰ ਵੀ ਸਮਾਨ ਸਨ। ਕੁਝ ਉਪਦੇਸ਼ ਦਿੰਦੇ, ਕੁਝ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸੁਣਦੇ। ਉਥੇ ਸ਼੍ਰੀ ਸਨੰਦਨ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਜਦ ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਆਪਣੀ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਲੈ ਲਿਆ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਸਮੇਤ ਵਿਸ਼੍ਰਾਮ ਕਰਨ ਲੱਗ ਪਏ। ਫਿਰ ਅੰਤ ਵਿੱਚ, ਵੇਦਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਚਿੰਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਜਾਗਰੂਕ ਕੀਤਾ, ਜਿਵੇਂ ਰਾਜਾ ਨੂੰ ਭਟ ਨੇ ਸਵੇਰੇ ਉਸ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਕਰਕੇ ਜਗਾਉਂਦੇ ਹਨ।" ਠੀਕ ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਵੇਦਾਂ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਿਫਤ ਕਰਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਜਗਾਇਆ। ਵੇਦਾਂ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਵਿਜੈ ਹੋਵੇ! ਹੇ ਅਜਨਮਾ, ਹੇ ਅਜੈ, ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜੀਆਂ ਕਮਜ਼ੋਰੀਆਂ ਤਿਆਗ ਦੇ। ਤੂੰ ਆਪਣੇ ਸਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪੂਰਨ ਸ਼ਕਤੀ ਵਾਲਾ ਹੈਂ। ਤੂੰ ਅਪ੍ਰਗਟ ਤੇ ਪ੍ਰਗਟ ਦੁਨੀਆਂ ਦੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਨੂੰ ਜਗਾਉਂਦਾ ਹੈਂ। ਵੇਦ ਕਈ ਵਾਰੀ ਤੇਰੇ ਪਿੱਛੇ ਚੱਲਦੇ ਹਨ ਪਰ ਤੂੰ ਆਪਣੇ ਅਚਿੰਤਯ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਹੋਣ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਤੈਨੂੰ ਪੂਰਾ ਨਹੀਂ ਪਾ ਸਕਦੇ।" "ਇਹ ਵਿਸ਼ਾਲ ਜਗਤ, ਜੋ ਦਿੱਸ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਗਿਆਨੀ ਇਸਨੂੰ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਅਸਾਰ ਸਮਝਦੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਮਿੱਟੀ ਦੇ ਘੜੇ-ਬਰਤਨ ਮਿੱਟੀ ਹੀ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿਚ ਨਹੀਂ। ਇਸ ਲਈ ਰਿਸ਼ੀ ਆਪਣੇ ਮਨ, ਬੋਲ ਤੇ ਕਰਮ ਤੈਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਫਿਰ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੇ ਪੈਰਾਂ ਦੇ ਨਿਸ਼ਾਨ ਵੀ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਅਸਲੀ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦੇ।" "ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਹੇ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਸੁਆਮੀ, ਗਿਆਨੀ ਤੇਰੀ ਅਮ੍ਰਿਤਮਈ ਕਥਾ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਹੋ ਕੇ, ਜੋ ਸਭ ਪਾਪਾਂ ਨੂੰ ਨਾਸ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਆਪਣੇ ਤਪ ਤਿਆਗ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਫਿਰ ਉਹ ਜੋ ਤੇਰੇ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਤੇਰੇ ਪਰਮ ਧਾਮ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਅਖੰਡ ਆਨੰਦ ਵਿੱਚ ਟਿਕੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਕੀ ਗਲ!" "ਜਿਵੇਂ ਪ੍ਰਾਣ ਵਾਯੂ ਤੇਰੀ ਇਛਾ ਅਨੁਸਾਰ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਚਲਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮਹਾ ਤੱਤ, ਅੱਗ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਕੇ, ਤੇਰੀ ਕ੍ਰਿਪਾ ਨਾਲ ਬ੍ਰਹਮੰਡ ਰਚਦੇ ਹਨ। ਆਹਰ ਆਦਿ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਸਾਰੇ ਜੀਵ ਤੇਰੀ ਹੀ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨਾ ਹਨ, ਪਰ ਤੂੰ ਸਤ ਤੇ ਅਸਤ ਦੋਹਾਂ ਤੋਂ ਪਰੇ ਹੈਂ, ਤੇ ਜੋ ਕੁਝ ਬਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਤੇਰੀ ਅਮਰਤਾ ਹੈ।" "ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਸੀਮਤ ਹੈ, ਉਹ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਨੀਵਾਂ ਰਾਹ ਚੁਣਦੇ ਹਨ, ਹਿਰਦੇ ਨੂੰ ਮਾਰਗ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਸੁਖਸ਼ਮ ਆਕਾਸ਼ ਨੂੰ ਰਸਤਾ ਮੰਨਦੇ ਹਨ। ਉਥੋਂ, ਹੇ ਅਨੰਤ, ਤੇਰਾ ਪਰਮ ਧਾਮ ਸਿਰ ਉੱਤੇ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਜਿਹੜੇ ਓਥੇ ਪਹੁੰਚ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਮੁੜ ਮੌਤ ਦੇ ਮੁਖ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਪੈਂਦੇ।" "ਤੂੰ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਅਚੰਭੀਲੇ ਜਨਮਾਂ ਵਿੱਚ ਕਾਰਨ ਵਜੋਂ ਪਰਵੇਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈਂ, ਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚ ਚਮਕਦਾ ਹੈਂ, ਜਿਵੇਂ ਅੱਗ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰੂਪ ਧਾਰ ਲੈਂਦੀ ਹੈ, ਕਰਮਾਂ ਅਨੁਸਾਰ। ਪਰ ਜਿਹੜੇ ਅਭਿਮਾਨ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਤੇਰਾ ਪਰਮ ਧਾਮ ਸਮਾਨ ਪ੍ਰਗਟ ਹੁੰਦਾ ਹੈ; ਉਹ ਪਵਿੱਤਰ ਮਨ ਵਾਲੇ ਤੇਰਾ ਹੀ ਪਿੱਛਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਸਾਰਾ ਭੇਦ ਛੱਡ ਕੇ।" "ਇਹ ਸਰੀਰ, ਜੋ ਤੇਰੀ ਹੀ ਰਚਨਾ ਹਨ, ਅੰਦਰੋਂ ਤੇ ਬਾਹਰੋਂ, ਤੂੰ ਹੀ ਪੁਰੁਸ਼, ਸਾਰੀਆਂ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਦਾ ਧਾਰੀ, ਹਰ ਥਾਂ ਮੌਜੂਦ ਹੈਂ। ਇਸ ਲਈ, ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੇ ਮਾਰਗ ਤੇ ਵੇਦਾਂ ਦੇ ਅੰਤ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਗਿਆਨੀ ਤੇਰੇ ਚਰਨਾਂ ਦੀ ਹੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਦੇ ਹਨ।" "ਆਤਮਾ ਦੀ ਸੱਚਾਈ ਨੂੰ ਜਾਣਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ, ਕੁਝ ਲੋਕ ਤੇਰੇ ਅਮਰਤਮਈ ਕਰਮਾਂ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਮੁਕਤੀ ਦੀ ਇੱਛਾ ਵੀ ਨਹੀਂ ਰੱਖਦੇ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਘਰ ਛੱਡ ਕੇ, ਹੰਸ-ਸਵਰੂਪੀ ਭਗਤਾਂ ਦੀ ਸੰਗਤ ਵਿੱਚ, ਤੇਰੇ ਕਮਲ ਚਰਨਾਂ ਦੀ ਹੀ ਆਸ ਲੈਂਦੇ ਹਨ।" "ਤੇਰਾ ਮਾਰਗ ਪਾਲਦੇ ਹੋਏ, ਇਹ ਜੀਵ ਜਿਵੇਂ ਆਪਣੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ, ਮਿੱਤਰ, ਪਿਆਰੇ ਨਾਲ ਚਲਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਜਦ ਉਹ ਤੇਰੀ ਅਸਲ ਸਰਨ ਲੈਂਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਪੂਰਨ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਹਾਏ, ਜੋ ਝੂਠੀ ਉਪਾਸਨਾ ਵਿੱਚ ਰੁਚੀ ਰੱਖਦੇ ਹਨ, ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਦੁਖੀ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਭਾਰੀ ਸਰੀਰ ਲੈ ਕੇ ਦੁਖਾਂ ਵਿੱਚ ਭਟਕਦੇ ਹਨ, ਮੋਹ ਦੇ ਕਾਰਨ।" "ਜਿਹੜੇ ਰਿਸ਼ੀ ਸਵਾਸ, ਮਨ ਤੇ ਇੰਦ੍ਰਿਆਂ ਨੂੰ ਵਸ਼ ਵਿੱਚ ਕਰਕੇ, ਅਡੋਲ ਯੋਗ ਕਰਦੇ ਹਨ ਤੇ ਤੈਨੂੰ ਹਿਰਦੇ ਵਿੱਚ ਪੂਜਦੇ ਹਨ—even ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਦੁਸ਼ਮਣ ਵੀ ਤੇਰੀ ਯਾਦ ਕਰਕੇ ਤੈਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦੇ ਹਨ। ਨਾਗਰਾਜ ਵਾਸੁਕੀ ਦੀ ਪਿਆਰ ਭਰੀ ਗ੍ਰਿਫਤ ਵਿੱਚ ਜੋ ਇਸਤ੍ਰੀਆਂ ਹਨ, ਉਹ ਵੀ, ਤੇ ਅਸੀਂ ਵੀ, ਤੇਰੇ ਕਮਲ ਚਰਨਾਂ ਦੇ ਅਮ੍ਰਿਤ ਦਾ ਆਨੰਦ ਲੈ ਕੇ, ਸਮਾਨ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਾਂ।" "ਇੱਥੇ ਕੌਣ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਜਾਣਦਾ ਹੈ ਕਿ ਜਿਸ ਤੋਂ ਰਿਸ਼ੀ ਉਤਪੰਨ ਹੋਏ, ਜਿਸ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਦੇਵਤੇ ਚੱਲਦੇ ਹਨ, ਉਸ ਦਾ ਆਰੰਭ, ਅੰਤ ਜਾਂ ਮਾਰਗ ਕੀ ਹੈ? ਇਸ ਲਈ, ਉਹ ਨਾ ਸਤ ਹੈ, ਨਾ ਅਸਤ, ਨਾ ਦੋਵੇਂ, ਨਾ ਕਾਲ ਦੇ ਅਧੀਨ। ਜਦ ਉਹ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਿਸ਼੍ਰਾਮ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਕੋਈ ਵੀ ਸ਼ਾਸਤਰ ਉਸ ਤੱਕ ਨਹੀਂ ਪਹੁੰਚ ਸਕਦਾ।" "ਜੋ ਆਤਮਾ ਨੂੰ ਜਨਮ ਲੈਣ, ਮਰਨ ਜਾਂ ਸਰੀਰ ਤੋਂ ਵੱਖਰਾ ਦੱਸਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਅਗਿਆਨਤਾ ਨਾਲ ਗੱਲ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਸਿਰਫ ਦਿੱਖ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਪੁਰੁਸ਼ ਨੂੰ ਤਿੰਨ ਗੁਣਾਂ ਦਾ ਬਣਿਆ ਮੰਨਣਾ ਵੀ ਅਗਿਆਨਤਾ ਹੈ; ਤੇਰੇ ਵਿੱਚ ਤੇ ਤੈਥੋਂ ਪਰੇ, ਅਸਲ ਗਿਆਨ ਵਿੱਚ ਇਹ ਵੱਖਰੇਪਣ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦੇ।" "ਜਿਵੇਂ ਸੋਨਾ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚ ਹੋ ਕੇ ਵੀ, ਜੋ ਸੋਨੇ ਨੂੰ ਜਾਣਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਉਸ ਨੂੰ ਕਦੇ ਤਿਆਗਦੇ ਨਹੀਂ, ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਜੋ ਆਤਮਾ ਨੂੰ ਜਾਣਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਸਾਰੀ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਨੂੰ ਆਤਮਾ ਹੀ ਮੰਨਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਤਬਦੀਲੀਆਂ ਤੋਂ ਨਹੀਂ ਘਬਰਾਂਦੇ, ਕਿਉਂਕਿ ਸਭ ਵਿੱਚ ਤੂੰ ਵਿਆਪਕ ਹੈਂ।" "ਜੋ ਤੇਰੇ ਸਾਥੀ ਵਜੋਂ ਫਿਰਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਆਧਾਰ ਹਨ, ਉਹ ਮੌਤ ਦੇ ਸਿਰ ਉੱਤੇ ਵੀ ਨਿਰਭੈ ਚੱਲਦੇ ਹਨ। ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਤੂੰ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਵੀ, ਚਰਵਾਹੇ ਵਾਂਗ, ਇਕੱਠਾ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈਂ। ਜੋ ਤੇਰਾ ਮਿੱਤਰ ਬਣ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਜੋ ਮੂੰਹ ਮੋੜਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਨਹੀਂ।" "ਤੂੰ ਕਰਮ ਰਹਿਤ, ਸਵੈ-ਸੰਚਾਲਕ, ਸਾਰੀਆਂ ਰਚਨਾਤਮਕ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਦਾ ਧਾਰੀ ਹੈਂ। ਦੇਵਤੇ, ਸਦਾ ਜਾਗਦੇ ਹੋਏ, ਤੇਰੀ ਸੇਵਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਹੱਥ ਸਮਰਾਟ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਰਚਨਹਾਰ, ਜੋ ਤੈਥੋਂ ਨਿਯੁਕਤ ਹਨ, ਤੇਰੇ ਸਾਹਮਣੇ ਡਰ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ।" "ਚਲਦੇ ਤੇ ਅਚਲ ਜੀਵ, ਕਾਰਣ ਤੇ ਅਜਨਮਾ ਦੇ ਮਿਲਾਪ ਨਾਲ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ; ਉਹ ਤੇਰੀ ਨਜ਼ਰ ਹੇਠਾਂ ਕਰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਪਰ ਜਦ ਉਹ ਆਜ਼ਾਦ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ Supreme ਲਈ ਕੋਈ ਹੋਰ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦਾ, ਨਾ ਹੀ ਦੂਜਾ। ਜਿਵੇਂ ਆਕਾਸ਼, ਸਭ ਕੁਝ ਧਾਰ ਕੇ ਵੀ, ਅਤੁੱਲ ਤੇ ਖਾਲੀ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।" "ਜੇ ਸਰੀਰਧਾਰੀ ਜੀਵ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਅਸੀਮ ਤੇ ਸਰਵਵਿਆਪੀ ਹੁੰਦੇ, ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਉੱਤੇ ਕੋਈ ਅਧਿਕਾਰ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦਾ ਸੀ—ਪਰ ਐਸਾ ਨਹੀਂ। ਤੇ ਜੇ ਜੋ ਜਨਮ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਅਜਨਮਾ ਤੋਂ ਬਣਿਆ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ ਛੱਡਣ ਤੋਂ ਬਿਨਾ, ਨਿਯੰਤਰਕ ਰਹਿੰਦਾ, ਜਿਵੇਂ ਸਭ ਕੁਝ ਸਮਾਨ ਹੋ ਜਾਂਦਾ; ਪਰ ਇਹ ਸੋਚ ਗਲਤ ਹੈ।" "ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ ਤੇ ਪੁਰੁਸ਼ ਦੋਹਾਂ ਦੀ ਅਸਲ ਉਤਪੱਤੀ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦੀ, ਕਿਉਂਕਿ ਦੋਵੇਂ ਅਜਨਮਾ ਹਨ; ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮਿਲਾਪ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਅਸਥਿਰ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਪਾਣੀ ਉੱਤੇ ਬੁੱਲਬੁਲੇ। ਹੇ ਪਰਮਾਤਮਾ, ਤੇਰੇ ਵਿੱਚ ਇਹ ਸਾਰੇ ਨਾਂ ਤੇ ਗੁਣ ਲੀਨ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਨਦੀਆਂ ਆਪਣੇ ਸਾਰੇ ਰਸਾਂ ਸਮੇਤ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਮਿਲ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ।" "ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚੋਂ, ਜੋ ਤੇਰੀ ਮਾਇਆ ਦੀ ਭਾਰੀ ਮੋਹ ਮਾਇਆ ਨੂੰ ਪਛਾਣ ਕੇ, ਮਨ ਤੈਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਤੇਰੇ ਸਰੋਤ ਤੇ ਅਟੁੱਟ ਭਗਤੀ ਪੈਦਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਜਦ ਤੂੰ, ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਅਜਾਣਿਆਂ ਉੱਤੇ ਸਿਰਫ ਭੌਂਹ ਚੁੱਕਦਾ ਹੈਂ, ਉਹ ਡਰ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਜੋ ਤੇਰਾ ਪਿੱਛਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਸੰਸਾਰਿਕ ਡਰ ਤੋਂ ਕਿਵੇਂ ਡਰ ਸਕਦੇ ਹਨ?" "ਜੋ ਇੱਥੇ, ਮਨ ਨੂੰ ਵਸ਼ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦੇ ਹਨ—ਜੋ ਅਡੋਲ ਘੋੜਾ ਵਾਂਗ ਹੈ—ਪਰ ਗੁਰੂ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਨੂੰ ਨਾਹੀ ਵਧਾਉਂਦੇ, ਉਹ ਅਨੇਕ ਦੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਫਸ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਸਮੁੰਦਰ ਉੱਤੇ ਵਪਾਰੀ, ਜਿਹੜਾ ਆਪਣਾ ਮਲਾਹ ਛੱਡ ਦੇਵੇ, ਰਸਤੇ ਤੋਂ ਭਟਕ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।" "ਜਦ ਤੂੰ ਹੈਂ, ਤਾਂ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ, ਬੱਚੇ, ਆਪ, ਪਤਨੀ, ਧਨ, ਘਰ ਜਾਂ ਰਥਾਂ ਵਿੱਚ ਕੀ ਰੁਚੀ? ਜੋ ਇਸ ਗੱਲ ਨੂੰ ਨਾ ਜਾਣ ਕੇ, ਮਿਲਾਪ ਰਾਹੀਂ ਸੁਖ ਲੱਭਦੇ ਫਿਰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਕਦੇ ਖੁਸ਼ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦੇ, ਜਦ ਉਹ ਆਪਣਾ ਹਿੱਸਾ, ਆਪਣੀ ਖੁਸ਼ੀ ਗਵਾ ਲੈਂਦੇ ਹਨ।" "ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ, ਜੋ ਰਿਸ਼ੀ ਤੀਰਥਾਂ ਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਸਥਾਨਾਂ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਕਰਕੇ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਹਿਰਦੇ ਤੇਰੇ ਕਮਲ ਚਰਨਾਂ ਦੇ ਜਲ ਨਾਲ ਧੋਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਇਕ ਵਾਰੀ ਵੀ ਤੈਨੂੰ ਅੰਦਰਲੇ ਨਿੱਤ ਸੁਖ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸਿਮਰ ਲੈਂਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਮੁੜ ਕਦੇ ਉਹਨਾਂ ਸਥਾਨਾਂ ਵੱਲ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦੇ, ਜਿਥੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੀ ਅਸਲੀਅਤ ਖੋਹ ਲਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।" "ਜੇ ਕੋਈ ਆਖੇ, 'ਇਹ ਸਤ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੋਇਆ,' ਤਾਂ ਇਹ ਤਰਕ ਠੀਕ ਨਹੀਂ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਕਦੇ ਕਦੇ ਝੂਠਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਦੋਹਾਂ ਨੂੰ ਮਿਲਾ ਕੇ ਨਹੀਂ ਦੱਸਦਾ। ਵਿਹਾਰ ਲਈ ਵੱਖਰਾ-ਵੱਖਰਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਇਹ ਅੰਧ-ਅਨੁਕਰਣ ਹੈ, ਤੇ ਭਾਸ਼ਾ, ਆਪਣੇ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ, ਰੀਤਿ-ਰਿਵਾਜਾਂ ਵਿਚ ਫਸੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਭਟਕਾਉਂਦੀ ਹੈ।" "ਜੋ ਪਹਿਲਾਂ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਤੇ ਜੋ ਵਿਨਾਸ਼ ਮਗਰੋਂ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦਾ, ਤੇ ਵਿਚਕਾਰ ਸੀਮਤ ਹੈ, ਉਹ ਤੇਰੇ ਵਿੱਚ ਇਕ ਰਸ ਮਾਇਆ ਵਾਂਗ ਦਿੱਸਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ, ਇਹ ਧਨ ਜਾਂ ਜਾਤਿ ਦੇ ਭੇਦ ਵਾਂਗ ਹੈ, ਪਰ ਗਿਆਨੀ ਜਾਣਦੇ ਹਨ ਕਿ ਮਨ ਦੀ ਖੇਡ ਝੂਠੀ ਹੈ ਤੇ ਉਸ ਦਾ ਅਮ੍ਰਿਤ ਵੀ ਮਾਇਆ ਹੈ।" "ਜਦ ਆਤਮਾ, ਅਜਨਮਾ ਨਾਲ ਸੰਗ ਕਰਕੇ, ਗੁਣ ਧਾਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਉਸ ਵਰਗਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਮੌਤ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਤੂੰ ਵੀ, ਉਹ ਰੂਪ ਛੱਡ ਦੇਂਦਾ ਹੈਂ, ਜਿਵੇਂ ਸੱਪ ਆਪਣੀ ਖਾਲ ਛੱਡਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਤੇਰੀ ਪਰਮ, ਅਪਾਰ ਮਹਿਮਾ ਅੱਠ ਗੁਣਾ ਵਧੀਕ ਤੇ ਅਣਮਾਪ ਹੈ।" "ਜੇ ਯਤੀ ਮਨ ਤੋਂ ਇੱਛਾ ਦੀ ਗੁੰਝਲ ਨਹੀਂ ਉਖਾੜਦੇ, ਤਾਂ ਤੂੰ, ਜੋ ਅਯੋਗਿਆਂ ਲਈ ਅਪਹੁੰਚ ਹੈਂ, ਹਿਰਦੇ ਵਿੱਚ ਲੁਕਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈਂ, ਜਿਵੇਂ ਗਲ ਵਿੱਚ ਲਟਕਦੀ ਮਣੀ ਭੁੱਲੀ ਰਹਿ ਜਾਵੇ। ਜਿਹੜੇ ਆਤਮ-ਤ੍ਰਿਪਤ ਨਹੀਂ, ਉਹ ਦੋਹਾਂ ਪਾਸਿਆਂ ਦੁਖੀ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਤੇਰੀ ਅਮਰਤਾ ਦੀ ਅਵਸਥਾ ਤੱਕ ਨਹੀਂ ਪਹੁੰਚਦੇ।" "ਜੋ ਤੈਨੂੰ, ਸਭ ਮੰਗਲ ਤੇ ਅਮੰਗਲ ਦਾ ਆਧਾਰ, ਨਹੀਂ ਜਾਣਦੇ, ਉਹ ਤੇਰੇ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਗੁਣ ਤੇ ਦੋਸ਼, ਜਾਂ ਜੀਵਾਂ ਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਨਹੀਂ ਸਮਝ ਸਕਦੇ। ਫਿਰ ਵੀ, ਹੇ ਗੁਣਵਾਨ, ਹਰ ਯੁਗ ਵਿੱਚ ਤੇਰੀ ਮਹਿਮਾ ਗਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਤੇ ਜੋ ਤੈਨੂੰ ਸੁਣਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਮਨੁੱਖਾਂ ਰਾਹੀਂ ਮੁਕਤੀ ਵੱਲ ਲੈ ਜਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।" "ਸਵਰਗ ਦੇ ਰਾਜਾ ਵੀ, ਹੇ ਅਨੰਤ, ਤੇਰਾ ਅੰਤ ਨਹੀਂ ਪਾ ਸਕੇ, ਨਾ ਹੀ ਉਹ ਸਾਰੇ ਬ੍ਰਹਮੰਡ, ਜੋ ਸਾਵਰਣ ਨਾਮਕ ਹਨ, ਜੋ ਤੇਰੇ ਵਿਚਕਾਰ ਹਨ।