ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਭਾਗਵਤਪੁਰਾਣਮ੍

ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਇਸ ਲਈ ਤੂੰ ਮੇਰੇ ਉੱਤੇ ਪੂਰਾ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਰੱਖ ਕੇ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੀ ਭਗਤੀ ਕਰ। ਜੇ ਤੂੰ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰੇਂਗਾ, ਤਾਂ ਸਮਝ ਲੈ ਕਿ ਤੂੰ ਸਚਮੁਚ ਮੇਰੀ ਹੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈਂ। ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਵੀ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ, ਭਾਵੇਂ ਵੱਡੀ ਧਨ-ਦੌਲਤ ਨਾਲ ਵੀ, ਮੇਰੀ ਸੱਚੀ ਭਗਤੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪ੍ਰਭੂ ਵੱਲੋਂ ਉਪਦੇਸ਼ ਮਿਲਣ 'ਤੇ, ਮਿਥਿਲਾ ਦੇ ਰਾਜਾ ਨੇ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਜੀ ਦੇ ਨਾਲ, ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੀ ਪੂਰੀ ਆਦਰ-ਭਾਵਨਾ ਨਾਲ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ। ਉਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਰਗਾ ਹੀ ਸਮਝ ਕੇ ਸਤਿਕਾਰ ਕਰਦੇ ਰਹੇ। ਇਸ ਭਾਵਨਾ ਨਾਲ, ਰਾਜਾ ਨੇ ਪਰਮ ਗਤੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲਈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਹੇ ਰਾਜਨ, ਜੋ ਪ੍ਰਭੂ ਆਪਣੇ ਭਗਤਾਂ ਅਤੇ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਹੀ ਪ੍ਰੇਮ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਉਥੇ ਰਹਿ ਕੇ ਸਹੀ ਜੀਵਨ ਮਾਰਗ ਦਾ ਉਪਦੇਸ਼ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਫਿਰ ਦੁਬਾਰਾ ਦੁਵਾਰਕਾ ਵਾਪਸ ਚਲੇ ਗਏ। ਇਥੇ, ਦਸਵੇਂ ਸਕੰਧ ਦੇ ਦੂਜੇ ਅੱਧ ਵਿਚ, "ਸ਼੍ਰੁਤਦੇਵ ਨੂੰ ਆਸ਼ੀਰਵਾਦ" ਨਾਮਕ ਛਿਆਸੀਵਾਂ ਅਧਿਆਇ ਸਮਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਪਰਮ ਹੰਸਾਂ ਲਈ ਸ਼੍ਰੀਮਦ ਭਾਗਵਤ ਮਹਾਪੁਰਾਣ ਦਾ ਅੰਗ ਹੈ। ਫਿਰ, ਸ਼੍ਰੀ ਪਰਿਕਸ਼ਿਤ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ, "ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਇਹ ਜੋ ਅਪਰਿਭਾਸ਼ਿਤ, ਪਰਮ ਬ੍ਰਹਮ ਹੈ, ਉਸ ਦੇ ਸੰਬੰਧ ਵਿਚ, ਗੁਣਾਂ ਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਵੇਦ ਉਸ ਬ੍ਰਹਮ ਨਾਲ ਕਿਵੇਂ ਸੰਬੰਧਿਤ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਕਿ ਸਤ ਅਤੇ ਅਸੱਤ ਦੋਹਾਂ ਤੋਂ ਪਰੇ ਹੈ?" ਸ਼੍ਰੀ ਸ਼ੁਕਦੇਵ ਜੀ ਨੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ, "ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਬੁੱਧੀ, ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ, ਮਨ ਅਤੇ ਪ੍ਰਾਣ ਬਣਾਏ—ਇਹ ਸਭ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਦੇ ਵਿਸ਼ਿਆਂ, ਸੰਸਾਰੀ ਕਾਰਜਾਂ, ਆਪਣੇ ਆਪ ਅਤੇ ਅਸਮਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤਾ ਲਈ ਹਨ।" "ਇਹੀ ਬ੍ਰਹਮ ਦੀ ਉਪਨਿਸ਼ਦ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਪੁਰਾਤਨ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਸੰਭਾਲਿਆ। ਜੋ ਵੀ ਇਸ ਉੱਤੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਰੱਖਦਾ ਹੈ, ਭਾਵੇਂ ਉਸ ਕੋਲ ਕੁਝ ਨਾ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਭਲਾਈ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।" "ਹੁਣ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਨਾਰਾਇਣ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਸ਼ਲੋਕ ਅਤੇ ਨਾਰਦ ਤੇ ਨਾਰਾਇਣ ਰਿਸ਼ੀ ਵਿਚਾਲੇ ਹੋਈ ਗੱਲਬਾਤ ਸੁਣਾਵਾਂਗਾ।" "ਇੱਕ ਵਾਰ, ਨਾਰਦ, ਜੋ ਪ੍ਰਭੂ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਪਿਆਰੇ ਹਨ, ਸੰਸਾਰਾਂ ਵਿਚ ਭਟਕਦੇ ਹੋਏ, ਸਦਾ ਜੀਵਨ ਵਾਲੇ ਨਾਰਾਇਣ ਰਿਸ਼ੀ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਲਈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਆਸ਼ਰਮ ਪਹੁੰਚੇ।" "ਇਹ ਨਾਰਾਇਣ ਰਿਸ਼ੀ ਭਾਰਤ ਭੂਮੀ ਵਿਚ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ, ਧਰਮ, ਗਿਆਨ ਤੇ ਸ਼ਾਂਤੀ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਤਪ ਕਰਦੇ ਆ ਰਹੇ ਹਨ, ਆਦਿ ਯੁਗ ਤੋਂ ਹੀ।" "ਉੱਥੇ, ਕਲਾਪਾ ਪਿੰਡ ਵਿਚ ਵੱਸਦੇ ਹੋਏ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ, ਨਾਰਦ ਨੇ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਕੇ ਨਾਰਾਇਣ ਰਿਸ਼ੀ ਨੂੰ ਇਹ ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਪੁੱਛਿਆ।" "ਉਸ ਸਮੇਂ, ਸਾਰੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਸੁਣ ਰਹੇ ਸਨ, ਤਾਂ ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਨਾਰਦ ਨੂੰ ਬ੍ਰਹਮ ਦਾ ਉਹ ਉਪਦੇਸ਼ ਦਿੱਤਾ, ਜੋ ਜਨਲੋਕ ਵਾਸੀਆਂ ਨੇ ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਸੰਭਾਲਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ।" "ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਆਖਿਆ, 'ਇੱਕ ਵਾਰ ਜਨਲੋਕ ਵਿਚ, ਸਵਾਇੰਭੂਵ ਦੇ ਵੰਸ਼ਜਾਂ ਨੇ ਬ੍ਰਹਮ ਦਾ ਯਜ੍ਨ ਕੀਤਾ। ਉੱਥੇ ਮਨ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੋਏ ਬ੍ਰਹਮਚਾਰੀ ਰਿਸ਼ੀ ਇਕੱਠੇ ਹੋਏ ਸਨ।'" "ਜਦ ਤੂੰ ਸ਼੍ਵੇਤਦਵੀਪ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਲਈ ਗਿਆ ਸੀ, ਉਥੇ ਵੀ ਬ੍ਰਹਮ ਦਾ ਉਪਦੇਸ਼ ਚਰਚਾ ਵਿਚ ਆਇਆ ਸੀ, ਜਿੱਥੇ ਵੇਦ ਆਰਾਮ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਉਥੇ ਹੀ ਇਹੀ ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਉਠਿਆ ਸੀ, ਜੋ ਅੱਜ ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਪੁੱਛ ਰਿਹਾ ਹੈਂ।" "ਉਹ ਸਾਰੇ ਰਿਸ਼ੀ ਗਿਆਨ, ਤਪ ਤੇ ਆਚਰਨ ਵਿਚ ਬਰਾਬਰ ਸਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਦੋਸਤ, ਦੁਸ਼ਮਣ ਤੇ ਧਨ-ਪਦਾਰਥ ਵੀ ਇਕੋ ਜਿਹੇ ਸਨ। ਕੁਝ ਉਪਦੇਸ਼ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ, ਕੁਝ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸੁਣ ਰਹੇ ਸਨ।" "ਫਿਰ, ਸ਼੍ਰੀ ਸਨੰਦਨ ਨੇ ਆਖਿਆ, 'ਜਦ ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਰਚਨਾ ਨੂੰ ਖਿੱਚ ਲਿਆ, ਉਹ ਆਪਣੀਆਂ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਸਮੇਤ ਆਰਾਮ ਕਰਨ ਲੱਗਾ। ਫਿਰ, ਅੰਤ ਵੇਲੇ, ਵੇਦਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਲੱਛਣਾਂ ਨਾਲ ਉਸ ਨੂੰ ਜਗਾਇਆ, ਜਿਵੇਂ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਉਠਾਉਂਦੇ ਹਨ।'" "ਜਿਵੇਂ ਭਟੂਏ ਸਵੇਰੇ ਸੁੱਤੇ ਰਾਜੇ ਕੋਲ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਤੇ ਉਸ ਦੀ ਵੱਡਿਆਈ ਗਾ ਕੇ ਜਗਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸੇਵਕਾਂ ਨੇ ਵੀ ਉਸ ਨੂੰ ਉੱਚੀਆਂ ਸਤੁਤੀਆਂ ਨਾਲ ਜਗਾਇਆ।" "ਵੇਦਾਂ ਨੇ ਆਖਿਆ, 'ਵਿਜੈ ਹੋਵੇ, ਵਿਜੈ ਹੋਵੇ! ਹੇ ਅਜਨਮਾ, ਹੇ ਅਜੈ, ਗੁਣਾਂ ਤੋਂ ਮਿਲੀਆਂ ਖਾਮੀਆਂ ਨੂੰ ਛੱਡ ਦੇ। ਤੂੰ ਆਪਣੇ ਸੁਭਾਵ ਨਾਲ ਹੀ ਸਭ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਦਾ ਅਧਾਰ ਹੈਂ। ਤੂੰ ਅਪਰੋਕਟ ਤੇ ਪ੍ਰੋਕਟ ਦੁਨੀਆਂ ਵਿਚ ਸਾਰੀਆਂ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਨੂੰ ਜਗਾਉਂਦਾ ਹੈਂ। ਵੇਦ ਕਈ ਵਾਰੀ ਤੇਰੇ ਪਿੱਛੇ ਆਉਂਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਜਦ ਤੂੰ ਆਪਣੇ ਅਪਾਰ ਰੂਪ ਵਿਚ ਚਲਦਾ ਹੈਂ, ਉਹ ਤੈਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਹੀਂ ਪਾ ਸਕਦੇ।'" "ਇਹ ਵੱਡਾ ਵਿਸ਼ਵ, ਜੋ ਸਾਨੂੰ ਅਸਲੀਅਤ ਵਾਂਗ ਦਿਸਦਾ ਹੈ, ਗਿਆਨੀਆਂ ਸਮਝਦੇ ਹਨ ਕਿ ਆਖਰਕਾਰ ਇਹ ਅਸਾਰ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਮਿੱਟੀ ਵਿਚ ਰੂਪ-ਬਦਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਅਸਲ ਮੌਜੂਦਗੀ ਮਿੱਟੀ ਵਿਚ ਹੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ, ਰੂਪਾਂ ਵਿਚ ਨਹੀਂ। ਇਸ ਲਈ, ਰਿਸ਼ੀ ਆਪਣੇ ਮਨ, ਬੋਲ ਤੇ ਕਰਮ ਤੈਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਫਿਰ, ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੇ ਪੈਰਾਂ ਦੇ ਨਿਸ਼ਾਨ ਵੀ ਕਿਵੇਂ ਅਸਲ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ?" "ਹੇ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਗਿਆਨੀ ਤੇਰੀ ਕਥਾਵਾਂ ਦੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿਚ ਡੁੱਬ ਕੇ, ਜੋ ਸਾਰੀਆਂ ਮਲਿਨਤਾਵਾਂ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ, ਆਪਣੇ ਤਪ ਤਿਆਗ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਫਿਰ ਜਿਹੜੇ ਤੇਰੇ ਧਾਮ ਵਿਚ ਵੱਸਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਸਮੇਂ ਤੇ ਇੱਛਾਵਾਂ ਤੋਂ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਗਏ ਹਨ, ਉਹ ਤੇਰੇ ਪਰਮ ਆਨੰਦ ਦਾ ਅਨੁਭਵ ਕਰਦੇ ਹਨ।" "ਜਿਵੇਂ ਪ੍ਰਾਣ ਵਾਇੂ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਚਲਾਉਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਤੇਰੀ ਇਛਾ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਹੀ ਚਲਦਾ ਹੈ, ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਮਹਾਂਭੂਤ, ਅੱਗ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਕੇ, ਤੇਰੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਬ੍ਰਹਮਾਂਡ ਰਚਦੇ ਹਨ। ਖਾਣ-ਪੀਣ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਹੋਰ ਸਾਰੇ ਜੀਵ ਤੇਰੀ ਹੀ ਰੂਪ ਹਨ, ਪਰ ਤੂੰ ਸਤ-ਅਸੱਤ ਦੋਹਾਂ ਤੋਂ ਪਰੇ ਹੈਂ, ਤੇ ਜੋ ਬਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਤੇਰੀ ਅਮਰਤਾ ਹੈ।" "ਜਿਹੜੇ ਰਿਸ਼ੀ, ਜੋ ਹੌਲੀ ਰਾਹ ਨੂੰ ਮੰਨਦੇ ਹਨ, ਹਿਰਦੇ ਵਿਚਲੇ ਸੁਖਮ ਆਕਾਸ਼ ਨੂੰ ਰਾਹ ਮੰਨਦੇ ਹਨ। ਉੱਥੋਂ, ਹੇ ਅਨੰਤ, ਤੇਰਾ ਪਰਮ ਧਾਮ ਸਿਰ ਦੇ ਉੱਤੇ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਜਿਹੜੇ ਉੱਥੇ ਪਹੁੰਚ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਮੁੜ ਮੌਤ ਦੇ ਮੂੰਹ ਵਿਚ ਨਹੀਂ ਪੈਂਦੇ।" "ਤੂੰ ਅਨੇਕ ਅਜੀਬ ਜੂਨਾਂ ਵਿਚ ਕਾਰਨ ਵਾਂਗ ਪਰਵੇਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈਂ, ਤੇ ਹਰ ਇਕ ਵਿਚ, ਕਰਮਾਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰੂਪਾਂ ਵਿਚ ਚਮਕਦਾ ਹੈਂ, ਜਿਵੇਂ ਅੱਗ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਆਕਾਰਾਂ ਵਿਚ। ਪਰ ਜਿਹੜੇ ਅਹੰਕਾਰ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹਨ, ਉਹ ਤੇਰਾ ਪਰਮ ਧਾਮ ਸਭ ਵਿਚ ਇਕੋ ਜਿਹਾ ਪਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਪਵਿੱਤਰ ਮਨ ਵਾਲੇ ਤੇਰੀ ਇਕ-ਰਸਤਾ ਦਾ ਪਾਲਣ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਬਹੁਤਾ-ਵਾਦ ਛੱਡ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।" "ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਰੀਰਾਂ ਵਿਚ, ਜੋ ਤੇਰੀ ਹੀ ਰਚਨਾ ਹਨ, ਅੰਦਰ ਤੇ ਬਾਹਰ, ਤੈਨੂੰ 'ਪੁਰੁਸ਼' ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਸਾਰੀਆਂ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਦਾ ਧਾਰੀ ਹੈ, ਤੇ ਹਰ ਥਾਂ ਮੌਜੂਦ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਗਿਆਨੀ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੇ ਰਸਤੇ ਤੇ ਵੇਦਾਂ ਦੇ ਅੰਤ ਦੀ ਜਾਂਚ ਕਰਕੇ, ਤੇਰੇ ਚਰਨਾਂ ਦੀ ਭਗਤੀ ਕਰਦੇ ਹਨ।" "ਆਤਮਾ ਦੀ ਸੱਚਾਈ ਨੂੰ ਜਾਣਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖਣ ਵਾਲੇ, ਜੋ ਤੇਰੇ ਅਮਰ ਕਰਮਾਂ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿਚ ਮਿਹਨਤ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਅਕਸਰ ਮੁਕਤੀ ਦੀ ਇੱਛਾ ਵੀ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਘਰ ਛੱਡ ਕੇ, ਤੇਰੇ ਹੰਸ-ਸਵਰੂਪ ਭਗਤਾਂ ਦੀ ਸੰਗਤ ਵਿਚ, ਤੇਰੇ ਚਰਨਾਂ ਦੀ ਆਸਰੈ ਲੈਂਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਹੋਰ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਚਾਹੁੰਦੇ।" "ਤੇਰਾ ਪਾਲਣ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਇਹ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਟੋਲੀ ਆਪਣੇ ਹੀ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ, ਦੋਸਤਾਂ ਤੇ ਪ੍ਰਿਅਾਂ ਨਾਲ ਵਾਂਗ ਵਰਤਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਜਦ ਉਹ ਤੇਰੇ ਵੱਲ ਮੁੜਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਅਸਲ ਭਲਾਈ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਤੇ ਆਪ ਹੈਂ, ਉਹ ਪੂਰਨਤਾ ਪਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਹਾਏ, ਜਿਹੜੇ ਝੂਠੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਦੇ ਤੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਦੁੱਖਾਂ ਵਿਚ ਭਟਕਦੇ ਹਨ, ਭਾਰੀ ਸਰੀਰ ਚੁੱਕਦੇ ਹੋਏ, ਮੋਹ ਕਰਕੇ।" "ਜਿਹੜੇ ਰਿਸ਼ੀ, ਜੋ ਪ੍ਰਾਣ, ਮਨ ਤੇ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਨੂੰ ਵੱਸ ਵਿਚ ਕਰਕੇ, ਪੱਕਾ ਯੋਗ ਕਰਦੇ ਤੇ ਤੇਰੀ ਹਿਰਦੇ ਵਿਚ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਦੁਸ਼ਮਣ ਵੀ ਤੇਰੀ ਯਾਦ ਨਾਲ ਤੈਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦੇ ਹਨ। ਨਾਗਰਾਜ ਦੇ ਗਲ-ਲਗਨ ਵਿਚ ਲੱਗੀਆਂ ਮਹਿਲਾਵਾਂ, ਅਸੀਂ ਵੀ, ਤੇਰੇ ਚਰਨਾਂ ਦੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਦਾ ਸੁਆਦ ਲੈ ਕੇ, ਇਕੋ ਜਿਹੇ ਹੋ ਗਏ ਹਾਂ।" "ਇੱਥੇ ਕੌਣ ਹੈ ਜੋ ਅਸਲ ਵਿਚ ਉਸ ਦਾ ਆਰੰਭ, ਅੰਤ ਜਾਂ ਮਾਰਗ ਜਾਣਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਰਿਸ਼ੀ ਉਤਪੰਨ ਹੋਇਆ, ਤੇ ਜਿਸ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਦੇਵਤਾ ਤੇ ਹੋਰ ਭੀ ਚਲਦੇ ਹਨ? ਇਸ ਲਈ, ਉਹ ਨਾ ਤਾਂ ਸਤ ਹੈ, ਨਾ ਅਸੱਤ, ਨਾ ਦੋਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਕੋਈ, ਤੇ ਨਾ ਹੀ ਸਮੇਂ ਦੇ ਅਧੀਨ। ਜਦ ਉਹ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਰਾਮ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਕੋਈ ਵੀ ਸ਼ਾਸਤਰ ਉਸ ਤੱਕ ਨਹੀਂ ਪਹੁੰਚ ਸਕਦਾ।" "ਜਿਹੜੇ ਆਤਮਾ ਨੂੰ ਜਨਮ ਲੈਣ ਵਾਲਾ, ਮਰਨ ਵਾਲਾ ਜਾਂ ਸਰੀਰ ਤੋਂ ਵੱਖਰਾ ਮੰਨਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਅਗਿਆਨ ਵਿਚ ਹਨ, ਸਿਰਫ਼ ਦਿਖਾਵਟੀ ਚੀਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਸੋਚ ਕਿ ਪੁਰੁਸ਼ ਤਿੰਨ ਗੁਣਾਂ ਤੋਂ ਬਣਿਆ ਹੈ, ਅਗਿਆਨ ਹੈ; ਤੇਰੇ ਵਿਚ ਤੇ ਤੇਰੇ ਪਰੇ, ਅਸਲ ਗਿਆਨ ਵਿਚ ਐਸੀਆਂ ਵੰਡਾਂ ਦਾ ਕੋਈ ਥਾਂ ਨਹੀਂ।" "ਜਿਵੇਂ ਸੋਨਾ, ਭਾਵੇਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰੂਪਾਂ ਵਿਚ ਹੋਵੇ, ਪਰ ਜੋ ਉਸ ਦੀ ਅਸਲਤਾ ਜਾਣਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਉਸ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਛੱਡਦੇ, ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਜੋ ਆਤਮਾ ਨੂੰ ਜਾਣਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਸਾਰੀ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਆਪ ਹੀ ਮੰਨਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਰੂਪਾਂ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਤਿਆਗਦੇ, ਕਿਉਂਕਿ ਸਭ ਕੁਝ ਤੇਰੇ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹੈ।" "ਜਿਹੜੇ ਤੇਰੇ ਸਾਥੀ ਵਾਂਗ ਫਿਰਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਦਾ ਆਧਾਰ ਹੈ, ਉਹ ਮੌਤ ਦੇ ਸਿਰ ਉੱਤੇ ਵੀ ਨਿਡਰ ਹੋ ਕੇ ਤੁਰਦੇ ਹਨ। ਤੂੰ, ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਇਕੱਠਾ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈਂ, ਜਿਵੇਂ ਗੱਡਰੀਆ ਪਸ਼ੂਆਂ ਨੂੰ। ਜਿਹੜੇ ਤੇਰੇ ਨਾਲ ਮਿੱਤਰਤਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਸੱਚਮੁਚ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਜੋ ਮੂੰਹ ਮੋੜ ਲੈਂਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਨਹੀਂ।" "ਤੂੰ ਨਿਰਕਰਮ, ਆਪ-ਹੀ-ਆਪ-ਦੇ-ਮਾਲਕ, ਤੇ ਸਾਰੀ ਰਚਨਾ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਰੱਖਣ ਵਾਲਾ ਹੈਂ। ਦੇਵਤੇ, ਜੋ ਸਦਾ ਜਾਗਦੇ ਹਨ, ਤੈਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦੇ ਤੇ ਤੇਰੀ ਸੇਵਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਬਾਂਹਾਂ ਰਾਜੇ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ। ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਰਚਨਹਾਰ, ਜੋ ਤੇਰੇ ਵੱਲੋਂ ਨਿਯੁਕਤ ਹਨ, ਤੇਰੇ ਸਾਹਮਣੇ ਡਰ ਨਾਲ ਕਰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ।" "ਚਲਦੇ ਤੇ ਅਚਲ ਜੰਤੂ, ਕਾਰਣਾਂ ਤੇ ਅਜਨਮੇ ਦੇ ਮਿਲਾਪ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਤੇਰੀ ਨਿਗਾਹ ਹੇਠਾਂ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਪਰ, ਜਦ ਉਹ ਇਸ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ Supreme ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਹੋਰ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦਾ, ਨਾ ਕੋਈ ਦੂਜਾ, ਜਿਵੇਂ ਆਕਾਸ਼, ਸਾਰੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਧਾਰਨ ਕਰ ਕੇ ਵੀ, ਅਦੁੱਤੀ ਤੇ ਖਾਲੀ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।" "ਜੇ embodied beings ਅਸਲ ਵਿਚ ਅਸੀਮ ਤੇ ਸਭ ਥਾਂ ਵਿਆਪਕ ਹਨ, ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਉੱਤੇ ਕਿਸੇ ਦਾ ਰਾਜ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦਾ—ਪਰ ਅਜਿਹਾ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਤੇ ਜੇ ਜਨਮਿਆ ਹੋਇਆ ਅਜਨਮੇ ਤੋਂ ਬਣਿਆ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਸ ਨੂੰ ਛੱਡਣ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ, ਨਿਯੰਤਰਕ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦਾ, ਜਿਵੇਂ ਸਭ ਨੂੰ ਇਕੋ ਜਿਹਾ ਮੰਨ ਲਿਆ ਜਾਵੇ; ਪਰ ਇਹ ਮੰਨਣਾ ਵੀ ਭੁੱਲ ਹੈ।" "ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ ਤੇ ਪੁਰੁਸ਼ ਦੋਹਾਂ ਦਾ ਅਸਲ ਆਰੰਭ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਦੋਹਾਂ ਅਜਨਮੇ ਹਨ; ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮਿਲਾਪ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਅਸਥਿਰ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਪਾਣੀ ਉੱਤੇ ਬੁੱਲਬੁਲੇ। ਹੇ Supreme, ਤੇਰੇ ਵਿਚ ਇਹਨਾਂ ਸਾਰਿਆਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਨਾਂ ਤੇ ਗੁਣ ਲੀਨ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਨਦੀਆਂ ਆਪਣੇ ਸਾਰੇ ਸੁਆਦਾਂ ਸਮੇਤ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿਚ ਮਿਲ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ।" "ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿਚ, ਜਿਹੜੇ ਤੇਰੀ ਮਾਇਆ ਦੇ ਭਾਰੀ ਭ੍ਰਮ ਨੂੰ ਪਛਾਣ ਕੇ, ਆਪਣਾ ਮਨ ਤੇਰੇ ਉੱਤੇ ਕੇਂਦਰਤ ਕਰ ਲੈਂਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਤੇਰੇ ਉੱਤੇ ਗਹਿਰੀ ਭਗਤੀ ਵਧਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਫਿਰ, ਜਿਹੜੇ ਤੇਰਾ ਆਸਰਾ ਨਹੀਂ ਲੈਂਦੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਉੱਤੇ ਤੇਰੀ ਇਕ ਭੰਵਰੀ ਵੀ ਡਰ ਪੈਦਾ ਕਰ ਦਿੰਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਜੋ ਤੇਰਾ ਆਸਰਾ ਲੈਂਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਡਰ ਤੋਂ ਕਿਵੇਂ ਡਰ ਸਕਦੇ ਹਨ?" "ਜਿਹੜੇ ਇੱਥੇ ਮਨ ਨੂੰ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਤੇ ਪ੍ਰਾਣਾਂ ਦੀ ਜ਼ੋਰ ਨਾਲ ਵੱਸ ਵਿਚ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਗੁਰੂ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਫੜਦੇ, ਉਹ ਅਨੇਕ ਦੁੱਖਾਂ ਵਿਚ ਫਸ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿਚ ਵਪਾਰੀ ਆਪਣਾ ਮਲਾਹ ਛੱਡ ਕੇ ਰਸਤੇ ਵਿਚ ਗੁੰਮ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।" "ਜਦ ਤੂੰ ਮੌਜੂਦ ਹੈਂ, ਤਾਂ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ, ਬੱਚਿਆਂ, ਆਪਣੇ ਆਪ, ਪਤਨੀ, ਧਨ, ਘਰ ਜਾਂ ਰਥਾਂ ਦਾ ਕੀ ਮਤਲਬ? ਜਿਹੜੇ ਇਹ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦੇ, ਉਹ ਸਨਤੁਸ਼ਟੀ ਦੀ ਖੋਜ ਵਿਚ ਭਟਕਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਆਪਣੇ ਹਿੱਸੇ ਤੋਂ ਵੀ ਹੱਥ ਧੋ ਬੈਠਦੇ ਹਨ।