ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਭਾਗਵਤਪੁਰਾਣਮ੍

ਸ਼ੁਕਦੇਵ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਜਦੋਂ ਇਹ ਵਚਨ ਸੁਣੇ, ਦੁਖ ਹਰਨ ਵਾਲੇ ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਚਰਨਾਂ ਵਿੱਚ ਨਤਮਸਤਕ ਹੋਣ ਵਾਲਿਆਂ ਦੀ ਪੀੜਾ ਦੂਰ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਸ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦਾ ਹੱਥ ਆਪਣੇ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਫੜਿਆ, ਮੁਸਕੁਰਾਏ ਅਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕੀਤਾ। ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਆਖਿਆ: "ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਜਾਣ ਲੈ ਕਿ ਇਹ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਤੇਰੇ ਆਸ਼ੀਰਵਾਦ ਲਈ ਇੱਥੇ ਆਏ ਹਨ। ਇਹ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਘੁੰਮਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਚਰਨਾਂ ਦੀ ਧੂੜ ਨਾਲ ਸਾਰੀਆਂ ਦੁਨੀਆਂ ਨੂੰ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਦੇਵਤੇ, ਤੀਰਥ ਅਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਨਦੀਆਂ ਦਰਸ਼ਨ, ਸਪਰਸ਼ ਜਾਂ ਪੂਜਾ ਨਾਲ ਥੋੜ੍ਹੀ-ਥੋੜ੍ਹੀ ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਉੱਚ ਕੋਟਿ ਦੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦੇ ਨਜ਼ਰ ਪੈਣ ਨਾਲ ਉਹ ਤੁਰੰਤ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇੱਥੇ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਵਿੱਚ, ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਜਨਮ ਤੋਂ ਹੀ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਹਨ; ਜੇ ਉਹ ਤਪ, ਗਿਆਨ, ਸੰਤੋਖ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ 'ਤੇ ਮੇਰੀ ਭਕਤੀ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਹੋਣ, ਤਾਂ ਉਹ ਹੋਰ ਵਧੇਰੇ ਉੱਚੇ ਹਨ। ਮੇਰਾ ਇਹ ਚਤੁਰਭੁਜ ਰੂਪ ਮੈਨੂੰ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਜਿੰਨਾ ਪ੍ਰੀਤ ਨਹੀਂ। ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਤੂੰ ਸਾਰੇ ਵੇਦਾਂ ਦਾ ਸਰੂਪ ਹੈ, ਤੇ ਮੈਂ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦਾ ਸਰੂਪ ਹਾਂ। ਜਿਹੜੇ ਲੋਕ ਇਸ ਗੱਲ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦੇ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਈਰਖਾ ਤੇ ਅਸੱਤਕਾਰ ਹੈ, ਉਹ ਮੈਨੂੰ, ਗੁਰੂ ਨੂੰ, ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਪੂਜਾ ਸਮੇਂ ਸਿਰਫ਼ ਮੂਰਤੀ ਸਮਝਦੇ ਹਨ। ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਜੋ ਕੁਝ ਚਲਦ-ਫਿਰਦ ਜਾਂ ਅਚਲ ਹੈ, ਅਤੇ ਉਹਦੇ ਸਾਰੇ ਕਾਰਨ, ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਮੇਰੀ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਮੇਰੇ ਰੂਪ ਹੀ ਸਮਝਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ, ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਨਾਲ ਇਹ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰ। ਜੇ ਤੂੰ ਇਸ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਪੂਜਾ ਕਰੇਗਾ, ਤਾ ਮੈਂ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਪੂਜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹਾਂ; ਨਹੀਂ ਤਾਂ, ਭਾਵੇਂ ਵੱਡੀ ਧਨ-ਦੌਲਤ ਨਾਲ ਪੂਜਾ ਹੋਵੇ, ਮੈਂ ਪੂਜਿਆ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦਾ। ਸ਼ੁਕਦੇਵ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਇਸ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਪ੍ਰਭੂ ਦੇ ਉਪਦੇਸ਼ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਕੇ, ਮਿਥਿਲਾ ਦੇ ਰਾਜਾ ਨੇ ਉੱਚ ਕੋਟਿ ਦੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੀ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਸਮੇਤ, ਆਪਣੇ ਆਪ ਨਾਲ ਇੱਕਤਾ ਸਮਝ ਕੇ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਉੱਚਤਮ ਗਤੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ। ਹੇ ਰਾਜਨ, ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਜੋ ਪ੍ਰਭੂ ਆਪਣੇ ਭਗਤਾਂ ਅਤੇ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਪ੍ਰੀਤ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਥੇ ਰਹਿ ਕੇ, ਸਹੀ ਰਸਤਾ ਦੱਸ ਕੇ, ਦੁਬਾਰਾ ਦਵਾਰਕਾ ਵਾਪਸ ਚਲਾ ਗਿਆ। ਇਸ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਦਸਵੇਂ ਸਕੰਧ ਦੇ ਦੂਜੇ ਭਾਗ ਦੀ ਛਿਆਸੀਵੀਂ ਅਧਿਆਇ 'ਸ਼੍ਰੁਤਦੇਵ ਦਾ ਆਸ਼ੀਰਵਾਦ' ਸਮਾਪਤ ਹੋਈ, ਜੋ ਪਰਮਹੰਸਾਂ ਲਈ ਪਵਿੱਤਰ ਗ੍ਰੰਥ ਹੈ। ਫਿਰ, ਪਰੀਕਸ਼ਿਤ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ: "ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਜਿਸ ਬ੍ਰਹਮ ਨੂੰ ਨਾ ਪਰਿਭਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ, ਜੋ ਆਸਥਿਤੀ ਤੇ ਅਨਾਸਥਿਤੀ ਤੋਂ ਪਰੇ ਹੈ, ਉਸ ਬ੍ਰਹਮ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਤ ਹੋ ਕੇ, ਗੁਣਾਂ ਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਵੇਦਾਂ ਕਿਵੇਂ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ?" ਸ਼ੁਕਦੇਵ ਜੀ ਨੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ: "ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਬੁੱਧੀ, ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ, ਮਨ ਅਤੇ ਪ੍ਰਾਣ ਵਸਤੂਆਂ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ, ਸਵ-ਹਿਤ ਅਤੇ ਅ-ਸਮਝਣ ਲਈ ਰਚੀ। ਇਹ ਬ੍ਰਹਮ ਦੀ ਉਪਨਿਸ਼ਦ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਪੁਰਾਣੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਧਾਰਣ ਕੀਤਾ; ਜੋ ਇਸ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਨਾਲ ਧਾਰਣ ਕਰਦਾ, ਭਾਵੇਂ ਕੁਝ ਨਾ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਦੀ ਭਲਾਈ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਹੁਣ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਨਾਰਾਇਣ-ਯੁਕਤ ਸ਼ਲੋਕ ਅਤੇ ਨਾਰਦ-ਨਾਰਾਇਣ ਰਿਸ਼ੀ ਦੀ ਗੱਲਬਾਤ ਦੱਸਾਂਗਾ। ਇੱਕ ਵਾਰੀ, ਪ੍ਰਭੂ ਦੇ ਪ੍ਰੀਤ ਨਾਰਦ ਜੀ, ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਘੁੰਦੇ ਹੋਏ, ਨਾਰਾਇਣ ਰਿਸ਼ੀ ਦੇ ਆਸ਼ਰਮ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚੇ, ਜੋ ਅਦੀ-ਕਾਲ ਤੋਂ ਭਾਰਤ-ਭੂਮੀ ਵਿੱਚ ਲੋਕ-ਹਿਤ ਤੇ ਮੰਗਲ ਲਈ ਧਰਮ, ਗਿਆਨ ਤੇ ਸ਼ਾਂਤੀ ਨਾਲ ਤਪ ਕਰਦੇ ਆਏ ਹਨ। ਉਥੇ, ਕਲਾਪਾ ਗਾਂਵ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ, ਨਾਰਦ ਨੇ ਨਤਮਸਤਕ ਹੋ ਕੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਇਹ ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਪੁੱਛਿਆ। ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ, ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੀ ਹਾਜ਼ਰੀ ਵਿੱਚ, ਜਨਲੋਕ ਵਾਸੀਆਂ ਦੀ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਬ੍ਰਹਮ-ਸਿੱਖਿਆ ਦੱਸੀ।" "ਇੱਕ ਵਾਰੀ, ਜਨਲੋਕ ਵਿੱਚ, ਸਵਾਂਭੂਵ ਵੰਸ਼ਜਾਂ ਵਲੋਂ ਬ੍ਰਹਮ-ਯਜਨ ਹੋਇਆ; ਉਥੇ, ਮਨ-ਜਾਤ ਰਿਸ਼ੀਆਂ, ਜੋ ਬ੍ਰਹਮਚਾਰੀ ਸਨ, ਇਕੱਠੇ ਹੋਏ।" "ਜਦ ਤੂੰ ਸ਼੍ਵੇਤਦਵੀਪ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ ਨੂੰ ਮਿਲਣ ਗਿਆ ਸੀ, ਉਥੇ ਵੇਦਾਂ ਦੇ ਆਧਾਰ ਤੇ, ਬ੍ਰਹਮ-ਸਿੱਖਿਆ ਦੀ ਗਹਿਰੀ ਚਰਚਾ ਹੋਈ, ਅਤੇ ਉਹੀ ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਉਥਪਨ ਹੋਇਆ, ਜੋ ਤੂੰ ਹੁਣ ਮੈਨੂੰ ਪੁੱਛਦਾ ਹੈ।" "ਉਹ ਰਿਸ਼ੀ ਗਿਆਨ, ਤਪ, ਆਚਰਨ, ਸੰਪਤੀ, ਦੁਸ਼ਮਣ ਤੇ ਮਿਤਰ ਵਿੱਚ ਸਮਾਨ ਸਨ। ਕੁਝ ਨੇ ਸਿੱਖਿਆ ਦੱਸੀ, ਹੋਰ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸੁਣਦੇ ਰਹੇ।" "ਸਨੰਦਨ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਰਚਨਾ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਹੋ ਕੇ, ਆਪਣੀਆਂ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਸਮੇਤ ਵਿਸ਼੍ਰਾਮ ਕੀਤਾ; ਫਿਰ, ਅੰਤ ਤੇ, ਵੇਦਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਚਿੰਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਉਸ ਨੂੰ ਜਗਾਇਆ, ਜਿਵੇਂ ਕੋਈ ਰਾਜਾ ਸਵੇਰੇ ਬੀਰ-ਗੁਣਾਂ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਨਾਲ ਜਗਾਇਆ ਜਾਂਦਾ।" "ਵੇਦਾਂ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਜੈ, ਜੈ! ਹੇ ਅਜਨਮਾ, ਹੇ ਅਜੈ, ਗੁਣਾਂ ਤੋਂ ਉਪਜੀ ਗਲਤੀਆਂ ਛੱਡ ਦੇ! ਤੂੰ ਆਪਣੇ ਸਰੂਪ ਵਿੱਚ, ਜਿਥੇ ਸਾਰੀਆਂ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਪੂਰੀਆਂ ਹਨ। ਤੂੰ ਅ-ਪ੍ਰਗਟ ਅਤੇ ਪ੍ਰਗਟ ਜਗਤ ਵਿੱਚ ਸਾਰੀਆਂ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਦਾ ਜਾਗਣ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਵੇਦਾਂ ਕਦੇ-ਕਦੇ ਤੇਰੇ ਪਿੱਛੇ ਆਉਂਦੀਆਂ, ਪਰ ਜਦ ਤੂੰ ਆਪਣੇ ਅਗਮ ਸਰੂਪ ਵਿੱਚ ਚਲਦਾ, ਉਹ ਤੈਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਹੀਂ ਪਾ ਸਕਦੀਆਂ।" "ਇਹ ਵਿਸ਼ਾਲ ਜਗਤ, ਜੋ ਮੌਜੂਦ ਸਮਝਿਆ ਜਾਂਦਾ, ਗਿਆਨੀ ਉਸ ਨੂੰ ਆਖਰੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਅਸਾਰ ਸਮਝਦੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਮਿੱਟੀ ਵਿੱਚ ਉਤਪਨ ਤੇ ਨਾਸ ਹੋਣ ਵਾਲੀਆਂ ਰੂਪ-ਭਾਵਾਂ, ਪਰ ਉਹ ਰੂਪ-ਭਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ। ਇਸ ਲਈ, ਰਿਸ਼ੀ ਆਪਣੇ ਮਨ, ਵਚਨ ਤੇ ਕਰਮ ਤੇਰੇ ਉੱਤੇ ਟਿਕਾ ਲੈਂਦੇ ਹਨ—ਤਾਂ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੇ ਪੈਰਾਂ ਦੇ ਨਿਸ਼ਾਨ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਕਿਵੇਂ ਅਸਲ ਹੋ ਸਕਦੇ?" "ਹੇ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਗਿਆਨੀ ਤੇਰੀ ਕਥਾ-ਅੰਮ੍ਰਿਤ-ਸਾਗਰ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬ ਕੇ, ਸਾਰੇ ਪਾਪ ਨਸ਼ਟ ਕਰਕੇ, ਆਪਣਾ ਤਪ ਛੱਡ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਫਿਰ, ਜਿਹੜੇ ਸਮੇਂ ਤੇ ਇੱਛਾ ਤੋਂ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਕੇ ਤੇਰੀ ਉੱਤਮ ਧਾਮ 'ਤੇ ਵੱਸਦੇ ਤੇ ਤੇਰੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਅਟੁੱਟ ਆਨੰਦ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦੇ ਹਨ।" "ਜਿਵੇਂ ਪ੍ਰਾਣ-ਵਾਯੂ, ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲ ਕੇ, ਤੇਰੀ ਇੱਛਾ ਤੇ ਚਲਦੇ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਵੱਡੇ ਤੱਤਾਂ ਨੇ, ਅਗਨੀ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਕੇ, ਤੇਰੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਬ੍ਰਹਮਾਂਡ ਬਣਾਇਆ। ਖਾਣ-ਪਾਣ ਤੋਂ ਆਰੰਭ ਹੋ ਕੇ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਕ੍ਰਮ-ਸਰਣੀ ਤੇਰਾ ਪ੍ਰਗਟਾਵਾ ਹੈ, ਪਰ ਤੂੰ ਅਸਲ ਤੇ ਅਸਲ-ਨਕਲੀ ਤੋਂ ਪਰੇ ਹੈ, ਅਤੇ ਜੋ ਕੁਝ ਬਚ ਜਾਂਦਾ, ਉਹ ਤੇਰੀ ਅਮਰਤਾ ਹੈ।" "ਜਿਹੜੇ ਰਿਸ਼ੀ ਘੱਟ ਦਰਜੇ ਦੇ ਰਸਤੇ ਨੂੰ ਪੂਜਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਦਿਲ ਨੂੰ ਰਸਤਾ, ਅਤੇ ਦਿਲ ਦੇ ਅੰਦਰਲੇ ਸੁਖਮ ਆਕਾਸ਼ ਨੂੰ ਤਰੀਕਾ ਮੰਨਦੇ ਹਨ। ਉਥੋਂ, ਹੇ ਅਨੰਤ, ਤੇਰੀ ਉੱਚਤਮ ਧਾਮ ਸਿਰ ਤੇ ਉਤਪਨ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਜੋ ਉਥੇ ਪਹੁੰਚਦੇ, ਉਹ ਮੁੜ ਮੌਤ ਦੇ ਮੁਖ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਪੈਂਦੇ।" "ਵੱਖ-ਵੱਖ ਅਦਭੁਤ ਜਣਮਾਂ ਵਿੱਚ ਕਾਰਨ ਵਜੋਂ ਦਾਖਲ ਹੋ ਕੇ, ਤੂੰ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚ, ਕਰਮਾਂ ਅਨੁਸਾਰ, ਪ੍ਰਗਟ ਹੁੰਦਾ। ਪਰ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਗਲਤ-ਅਸਮਿਤਾ ਛੱਡ ਦਿੱਤੀ, ਉਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਤੇਰੀ ਉੱਚਤਮ ਧਾਮ ਸਮਾਨ ਪ੍ਰਗਟ ਹੁੰਦੀ ਹੈ; ਉਹ ਪਵਿੱਤਰ-ਮਨ ਵਾਲੇ ਤੇਰੀ ਇਕ-ਰਸਤਾ ਨੂੰ ਅਪਣਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਸਾਰਾ ਭੇਦ ਛੱਡ ਕੇ।" "ਇਹ ਸਰੀਰ, ਜੋ ਤੇਰੀ ਹੀ ਰਚਨਾ ਹੈ, ਅੰਦਰ ਤੇ ਬਾਹਰ, ਤੂੰ 'ਪੁਰੁਸ਼' ਕਹਾਉਂਦਾ, ਜੋ ਸਾਰੀਆਂ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਦਾ ਧਾਰਕ ਹੈ, ਹਰ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦ। ਇਸ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ, ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੇ ਰਸਤੇ ਅਤੇ ਵੇਦਾਂ ਦੇ ਅੰਤ ਨੂੰ ਜਾਂਚ ਕੇ, ਗਿਆਨੀ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਤੇਰੇ ਪੈਰਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਤੇਰੇ ਉੱਤੇ ਭਰੋਸਾ ਰੱਖਦੇ ਹਨ।" "ਆਤਮਾ ਦੀ ਅਸਲਤਾ ਜਾਣਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖਣ ਵਾਲੇ, ਜੋ ਤੇਰੇ ਅਮਰ-ਕਰਮਾਂ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਮਿਹਨਤ ਕਰਦੇ, ਉਹ ਮੁਕਤੀ ਦੀ ਇੱਛਾ ਵੀ ਨਹੀਂ ਰੱਖਦੇ, ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ। ਉਹ ਘਰ ਛੱਡ ਕੇ, ਹੰਸ-ਸਰੂਪ ਭਗਤਾਂ ਦੀ ਸੰਗਤ ਵਿੱਚ, ਤੇਰੇ ਕਮਲ-ਚਰਨਾਂ ਨੂੰ ਧਾਰਨ ਕਰਦੇ, ਹੋਰ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਚਾਹੁੰਦੇ।" "ਤੇਰੇ ਰਸਤੇ ਤੇ ਚੱਲਦੇ ਹੋਏ, ਇਹ ਜੀਵਾਂ ਦਾ ਸਮੂਹ, ਆਪਣੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ, ਮਿਤਰਾਂ ਅਤੇ ਪਿਆਰਿਆਂ ਨਾਲ, ਜਿਵੇਂ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨਾਲ, ਚਲਦਾ ਹੈ। ਪਰ ਜਦ ਤੂੰ, ਅਸਲ ਮਿਤਰ ਤੇ ਅਸਲ ਸਰੂਪ, ਵੱਲ ਮੁੜਦੇ, ਉਹ ਪੂਰਨਤਾ ਪਾ ਲੈਂਦੇ। ਹਾਏ, ਜਿਹੜੇ ਮਿਥਿਆ ਪੂਜਾ ਵਿੱਚ ਮਗਨ, ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਾ ਕੇ, ਭਾਰੀ ਸਰੀਰ ਢੋ ਕੇ, ਵਹਿਮ-ਵਾਸਨਾ ਕਰਕੇ ਦੁਖ ਵਿੱਚ ਭਟਕਦੇ ਹਨ।" "ਜਿਹੜੇ ਰਿਸ਼ੀ, ਸੰਯਮਿਤ ਪ੍ਰਾਣ, ਮਨ ਤੇ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਨਾਲ, ਪੱਕਾ ਯੋਗ ਕਰਕੇ, ਦਿਲ ਵਿੱਚ ਤੇਰੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦੇ, ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਵੈਰੀ ਵੀ ਤੇਰੀ ਯਾਦ ਨਾਲ ਤੈਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦੇ ਹਨ। ਜਿਹੜੀਆਂ ਔਰਤਾਂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਮਨ ਸਪ-ਰਾਜਾ ਦੇ ਅਲਿੰਗਨ ਵਿੱਚ ਰੁਚੀ ਰੱਖਦਾ, ਅਤੇ ਅਸੀਂ ਵੀ, ਤੇਰੇ ਕਮਲ-ਚਰਨਾਂ ਦੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਦਾ ਸਵਾਦ ਲੈ ਕੇ, ਸਮਾਨ ਹੋ ਗਏ।" "ਇੱਥੇ ਕੌਣ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਜਾਣਦਾ, ਉਸ ਦਾ ਆਰੰਭ, ਅੰਤ ਜਾਂ ਰਸਤਾ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਰਿਸ਼ੀ ਉਤਪਨ ਹੋਇਆ, ਅਤੇ ਜਿਸ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਦੇਵਤੇ, ਆਕਾਸ਼ੀ ਤੇ ਹੋਰ, ਚਲਦੇ ਹਨ? ਇਸ ਲਈ, ਉਹ ਨਾ ਮੌਜੂਦ ਹੈ, ਨਾ ਅਮੌਜੂਦ, ਨਾ ਦੋਵੇਂ; ਨਾ ਸਮੇਂ ਦੇ ਅਧੀਨ। ਜਦ ਉਹ ਇਸ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਵਿਸ਼੍ਰਾਮ ਕਰਦਾ, ਕੋਈ ਸ਼ਾਸਤਰ ਉਸ ਤੱਕ ਨਹੀਂ ਪਹੁੰਚ ਸਕਦਾ।" "ਜਿਹੜੇ ਆਤਮਾ ਨੂੰ ਜਨਮ, ਮਰਣ ਜਾਂ ਸਰੀਰ ਤੋਂ ਵੱਖਰਾ ਮੰਨਦੇ, ਉਹ ਮਾਇਆ ਵਿੱਚ ਫਸੇ ਹਨ, ਸਿਰਫ਼ ਦਿੱਖ-ਭਾਵ ਯਾਦ ਕਰਦੇ। ਪੁਰੁਸ਼ ਦੇ ਤਿੰਨ ਗੁਣਾਂ ਤੋਂ ਬਣਿਆ ਹੋਣ ਦੀ ਧਾਰਨਾ ਅਗਿਆਨਤਾ ਤੋਂ ਉਤਪਨ ਹੁੰਦੀ; ਤੇਰੇ ਵਿੱਚ, ਤੇਰੇ ਪਰੇ, ਅਸਲ ਗਿਆਨ ਦੇ ਅਨੁਭਵ ਵਿੱਚ, ਅਜਿਹੇ ਭੇਦ ਨਹੀਂ।" "ਜਿਵੇਂ ਸੋਨਾ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚ ਹੋ ਕੇ, ਉਸ ਦੀ ਅਸਲਤਾ ਜਾਣਣ ਵਾਲੇ ਉਸ ਨੂੰ ਛੱਡਦੇ ਨਹੀਂ, ਤਿਵੇਂ ਆਤਮਾ ਨੂੰ ਜਾਣਣ ਵਾਲੇ ਇਸ ਸਭ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਆਪ ਹੀ ਮੰਨਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਰੂਪ-ਭਾਵਾਂ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਛੱਡਦੇ, ਕਿਉਂਕਿ ਸਭ ਕੁਝ ਤੈਨੂੰ ਵਿਆਪਕ ਹੈ।" "ਜਿਹੜੇ ਤੇਰੇ ਸਾਥੀ ਵਜੋਂ, ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਆਧਾਰ ਵਜੋਂ, ਫਿਰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਮੌਤ ਦੇ ਸਿਰ 'ਤੇ ਵੀ ਨਿਡਰ ਟੁਰਦੇ ਹਨ। ਤੂੰ, ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਇਕੱਠਾ ਕਰ ਲੈਂਦਾ, ਜਿਵੇਂ ਗਊ-ਪਾਲਕ ਗਊਆਂ ਨੂੰ ਇਕੱਠਾ ਕਰਦਾ। ਜਿਹੜੇ ਤੇਰੇ ਨਾਲ ਮਿੱਤਰਤਾ ਕਰਦੇ, ਉਹ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਜਾਂਦੇ, ਪਰ ਜੋ ਮੁੜ ਜਾਂਦੇ, ਉਹ ਨਹੀਂ।" "ਤੂੰ ਕਰਮ-ਰਹਿਤ, ਸਵ-ਸ਼ਾਸਕ, ਸਾਰੀਆਂ ਰਚਨਾਤਮਕ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਦਾ ਧਾਰਕ ਹੈ। ਦੇਵਤੇ, ਹਮੇਸ਼ਾ ਜਾਗਦੇ ਹੋਏ, ਤੈਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦੇ, ਤੇਰੇ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਦੇ, ਜਿਵੇਂ ਬਾਂਹਾਂ ਵਿਸ਼ਵ-ਰਾਜਾ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਦੀਆਂ। ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਰਚਨਹਾਰ, ਤੇਰੇ ਆਦੇਸ਼ ਨਾਲ, ਤੇਰੀ ਹਾਜ਼ਰੀ ਵਿੱਚ ਡਰ-ਸਹਿਮ ਕਰ ਕਰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ।" "ਚਲਦ-ਫਿਰਦ ਤੇ ਅਚਲ ਜਾਤੀਆਂ, ਕਾਰਨਾਂ ਦੀ ਮਿਲਾਵਟ ਤੇ ਅਜਨਮਾ ਤੋਂ ਉਤਪਨ ਹੋ ਕੇ, ਤੇਰੀ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਵਿੱਚ ਕਰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਹੇ ਮੁਕਤ। ਪਰ ਜਦ ਉਹ ਉਸ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦੇ, ਤਾਂ ਕੋਈ ਹੋਰ ਨਹੀਂ, ਨਾ ਕੋਈ ਦੂਜਾ, ਪਰਮ-ਸਰੂਪ ਲਈ; ਜਿਵੇਂ ਆਕਾਸ਼, ਸਭ ਕੁਝ ਧਾਰ ਕੇ ਵੀ, ਅਤੁਲ ਅਤੇ ਖਾਲੀ ਰਹਿੰਦਾ।" ਇਸ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ, ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਮਹਿਮਾ, ਬ੍ਰਹਮ-ਸਿੱਖਿਆ, ਅਤੇ ਗਿਆਨ-ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੀ ਉੱਚਤਮ ਆਤਮ-ਸਥਿਤੀ, ਕਥਾ-ਸਮੁੰਦਰ ਵਾਂਗ, ਪਵਿੱਤਰ ਤੇ ਅਮਰ ਹੈ।