ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਭਾਗਵਤਪੁਰਾਣਮ੍

ਜਦੋਂ ਸ੍ਰੁਤਦੇਵ ਨੇ ਆਪਣੇ ਮਹਿਮਾਨਾਂ ਨੂੰ ਬਿਠਾ ਕੇ ਸਨਮਾਨ ਦਿੱਤਾ, ਉਹ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ, ਬੱਚਿਆਂ ਅਤੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਸਮੇਤ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਚਰਨ ਛੂਹਣ ਲਈ ਆਏ। ਸ੍ਰੁਤਦੇਵ ਨੇ ਨਮ੍ਰਤਾ ਨਾਲ ਕਿਹਾ, “ਅੱਜ, ਪਰਮਾਤਮਾ, ਜੋ ਆਪਣੀ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਨਾਲ ਇਹ ਸੰਸਾਰ ਰਚ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਹੀ ਸਵਰੂਪ ਵਿਚ ਇਸ ਵਿੱਚ ਪਰਵੇਸ਼ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਨਹੀਂ, ਸਾਡੇ ਸਾਹਮਣੇ ਆਏ ਹਨ। ਜਿਵੇਂ ਕੋਈ ਮਨੁੱਖ ਪਲੰਗ ਤੇ ਲੇਟ ਕੇ ਆਪਣੇ ਮਨ ਨਾਲ ਸੁਪਨੇ ਦੀ ਦੁਨੀਆਂ ਬਣਾਉਂਦਾ ਤੇ ਉਸ ਵਿੱਚ ਪਰਵੇਸ਼ ਕਰਕੇ ਉਸਨੂੰ ਚਮਕਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਓਹੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਰਮਾਤਮਾ ਵੀ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਜੋ ਲੋਕ ਤੁਹਾਡੀ ਗੱਲ ਸੁਣਦੇ, ਬੋਲਦੇ, ਪੂਜਾ ਕਰਦੇ, ਨਮਨ ਕਰਦੇ ਤੇ ਖਰੇ ਦਿਲ ਨਾਲ ਗੱਲ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਤੁਸੀਂ ਆਪਣੇ ਪਵਿੱਤਰ ਦਿਲ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹੋ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਤੁਸੀਂ ਦਿਲ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੇ ਹੋ, ਪਰ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮਨ ਕਰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਖੜੇ ਹੋਏ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਤੁਸੀਂ ਦੂਰ ਹੋ। ਆਪਣੀ ਹੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਅਪਹੁੰਚ ਹੋ ਕੇ, ਤੁਸੀਂ ਮਾਇਕ ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਹੋਏ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਅਪ੍ਰਾਪਤ ਰਹਿੰਦੇ ਹੋ। ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਹੈ, ਪਰਮ ਆਤਮਾ, ਜੋ ਅੰਦਰਲੀ ਹਕੀਕਤ ਨੂੰ ਜਾਣਦੇ ਹੋ, ਆਤਮਾ ਤੋਂ ਉੱਤੇ ਹੋ, ਮੌਤ ਤੋਂ ਆਤਮਾ ਨੂੰ ਵੱਖ ਕਰਦੇ ਹੋ, ਕਾਰਣ ਵਾਲੇ ਤੇ ਅਕਾਰਣ ਵਾਲੇ ਰੂਪ ਧਾਰਨ ਕਰਦੇ ਹੋ, ਤੇ ਆਪਣੀ ਮਾਇਆ ਨਾਲ ਆਪਣੀ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਨੂੰ ਛੁਪਾ ਲੈਂਦੇ ਹੋ। ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਸਾਨੂੰ, ਆਪਣੇ ਸੇਵਕਾਂ ਨੂੰ ਆਦੇਸ਼ ਦਿਓ—ਅਸੀਂ ਕੀ ਕਰੀਏ? ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਦੁੱਖ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਤੋਂ ਪਰੇ ਹੋ।” ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਭਗਵਾਨ, ਜੋ ਨਮਨ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਦੇ ਦੁੱਖ ਦੂਰ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਸ੍ਰੁਤਦੇਵ ਦਾ ਹੱਥ ਆਪਣੇ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਲਿਆ, ਮੁਸਕਰਾ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕੀਤਾ। ਭਗਵਾਨ ਨੇ ਕਿਹਾ, “ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਜਾਣ ਲਓ ਕਿ ਇਹ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਤੁਹਾਡੇ ਅਸ਼ੀਰਵਾਦ ਲਈ ਇੱਥੇ ਆਏ ਹਨ; ਉਹ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਘੁੰਮਦੇ ਹਨ, ਆਪਣੇ ਚਰਨਾਂ ਦੀ ਧੂੜ ਨਾਲ ਸੰਸਾਰ ਨੂੰ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਦੇਵਤੇ, ਤੀਰਥ ਅਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਨਦੀਆਂ ਵੀ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ, ਸਪਰਸ਼ ਤੇ ਪੂਜਾ ਨਾਲ ਧੀਰੇ-ਧੀਰੇ ਪਵਿੱਤਰ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਪਰ ਉਹ ਵੀ ਉੱਚ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੀ ਨਜ਼ਰ ਨਾਲ ਤੁਰੰਤ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਇੱਥੇ ਜੀਵਾਂ ਵਿੱਚ, ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਜਨਮ ਨਾਲ ਉੱਤਮ ਹਨ; ਜੇ ਉਹ ਤਪ, ਗਿਆਨ, ਸੰਤੋਖ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਹੋਣ, ਤੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਮੇਰੇ ਭਗਤ ਹੋਣ, ਤਾਂ ਉਹ ਹੋਰ ਵਧੇਰੇ ਉੱਤਮ ਹਨ। ਮੇਰਾ ਇਹ ਚਤੁਰਭੁਜ ਰੂਪ ਵੀ ਮੈਨੂੰ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਜਿਤਨਾ ਪਿਆਰਾ ਨਹੀਂ; ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਤੁਸੀਂ ਸਭ ਵੈਦਾਂ ਦੇ ਰੂਪ ਹੋ, ਤੇ ਮੈਂ ਸਭ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦਾ ਰੂਪ ਹਾਂ। ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਮਝ ਘੱਟ ਹੈ, ਜੋ ਇਹ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦੇ, ਜੋ ਈਰਖਾ ਕਰਦੇ ਤੇ ਅਦਬ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ, ਉਹ ਮੈਨੂੰ, ਗੁਰੂ ਨੂੰ, ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਤੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਪੂਜਾ ਸਮੇਂ ਸਿਰਫ ਮੂਰਤੀ ਮੰਨਦੇ ਹਨ। ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਜੋ ਕੁਝ ਚਲਦਾ ਤੇ ਅਚਲ ਹੈ, ਤੇ ਉਹਦੇ ਸਾਰੇ ਕਾਰਣ, ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਮੇਰੀ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਮੇਰੇ ਰੂਪ ਹੀ ਮੰਨਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਲਈ, ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਨਾਲ ਇਨ੍ਹਾਂ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰੋ; ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪੂਜਾ ਕਰੋ, ਤਾਂ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਮੈਂ ਪੂਜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹਾਂ—ਵੱਡੀ ਸ਼ਾਨ-ਸ਼ੌਕਤ ਨਾਲ ਵੀ, ਹੋਰ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਨਹੀਂ।” ਸ਼ੁਕਦੇਵ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ, “ਭਗਵਾਨ ਦੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਉਪਦੇਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਸੁਣ ਕੇ, ਮਿਥਿਲਾ ਦੇ ਰਾਜਾ ਨੇ ਉੱਚ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੀ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਜੀ ਸਮੇਤ, ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨਾਲ ਇੱਕ ਮੰਨ ਕੇ, ਉੱਚ ਆਤਮਿਕ ਦਰਜੇ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ। ਹੇ ਰਾਜਨ, ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਭਗਵਾਨ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਭਗਤਾਂ ਤੇ ਭਗਤੀ ਨੂੰ ਹੀ ਪਿਆਰ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉੱਥੇ ਰਹਿ ਕੇ ਸਹੀ ਮਾਰਗ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਦੇ ਕੇ, ਦੁਬਾਰਾ ਦਵਾਰਕਾ ਪਰਤ ਗਏ।” ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਦਸਵੇਂ ਸਕੰਧ ਦੇ ਦੂਜੇ ਭਾਗ ਦੀ ਛਿਆਸੀਵੀਂ ਅਧਿਆਇ, ‘ਸ੍ਰੁਤਦੇਵ ਦਾ ਅਸ਼ੀਰਵਾਦ’, ਜੋ ਪਰਮਹੰਸਾਂ ਲਈ ਪਵਿੱਤਰ ਗ੍ਰੰਥ ਹੈ, ਸਮਾਪਤ ਹੋਈ। ਅਗਲੇ ਅਧਿਆਇ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਸ੍ਰੀ ਪਰੀਕਸ਼ਿਤ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ, “ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਜੇ ਬ੍ਰਹਮ ਅਣਵਿਆਖਿਆਤ ਤੇ ਆਤਮ-ਗੁਣਾਂ ਤੋਂ ਪਰੇ ਹੈ, ਤਾਂ ਵੈਦ, ਜੋ ਗੁਣਾਂ ਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਹਨ, ਉਹ ਉਸ ਬ੍ਰਹਮ ਨਾਲ ਕਿਵੇਂ ਸੰਬੰਧਤ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਅਸਤਿਤਵ ਤੇ ਅਨਸਤਿਤਵ ਤੋਂ ਪਰੇ ਹੈ?” ਸ਼ੁਕਦੇਵ ਜੀ ਨੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ, “ਭਗਵਾਨ ਨੇ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਬੁਧੀ, ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ, ਮਨ ਤੇ ਪ੍ਰਾਣ ਵਸਤੂਆਂ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ, ਸੰਸਾਰਕ ਉਦੇਸ਼, ਆਤਮਾ ਤੇ ਵਿਅਕਤੀਗਤ ਅਸਰ ਨਾਹ ਹੋਣ ਲਈ ਬਣਾਈ। ਇਹ ਬ੍ਰਹਮ ਦੀ ਉਪਨਿਸ਼ਦ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਪੁਰਾਣੇ ਮਹਾਨ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਸਾਂਭਿਆ; ਜੋ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਨਾਲ ਇਸਨੂੰ ਧਾਰਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਭਾਵੇਂ ਕੁਝ ਨਾ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਸੁਖੀ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਹੁਣ ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਾਰਾਇਣ-ਯੁਕਤ ਸ਼ਲੋਕ ਤੇ ਨਾਰਦ ਅਤੇ ਨਾਰਾਇਣ ਰਿਸ਼ੀ ਦੀ ਗੱਲਬਾਤ ਸੁਣਾਵਾਂਗਾ। ਇੱਕ ਵਾਰ, ਨਾਰਦ, ਜੋ ਭਗਵਾਨ ਦੇ ਪਿਆਰੇ ਹਨ, ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਘੁੰਮਦੇ ਹੋਏ, ਨਾਰਾਇਣ ਰਿਸ਼ੀ ਦੇ ਆਸ਼ਰਮ ਵਿਚ eternal ਰਿਸ਼ੀ ਨੂੰ ਮਿਲਣ ਗਏ। ਉਹ, ਭਾਰਤ-ਭੂਮੀ ਵਿੱਚ, ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਭਲਾਈ ਤੇ ਸ਼ੁਭਤਾ ਲਈ, ਧਰਮ, ਗਿਆਨ ਤੇ ਸ਼ਾਂਤੀ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਤਪ ਕਰਦੇ ਆਏ ਹਨ। ਉਥੇ, ਕਲਾਪਾ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ, ਨਾਰਦ ਨੇ ਨਮਨ ਕਰਕੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਇਹ ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਪੁੱਛਿਆ। ਤਦ, ਭਗਵਾਨ ਨੇ, ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੀ ਸੰਗਤ ਵਿੱਚ, ਜਨਲੋਕ ਵਾਸੀਆਂ ਦੀ ਬ੍ਰਹਮ-ਸਿੱਧਾਂਤ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ ਕੀਤੀ। ਭਗਵਾਨ ਨੇ ਕਿਹਾ, “ਇੱਕ ਵਾਰ, ਜਨਲੋਕ ਵਿੱਚ, ਸਵਾਯੰਭੂਵ ਵੰਸ਼ਜਾਂ ਨੇ ਬ੍ਰਹਮ-ਯਜਨਾ ਕੀਤੀ; ਉਥੇ, ਮਨ-ਜਨਮ ਰਿਸ਼ੀਆਂ, ਜੋ ਬ੍ਰਹਮਚਾਰੀ ਸਨ, ਇਕੱਠੇ ਹੋਏ। ਜਦ ਤੁਸੀਂ ਸ਼੍ਵੇਤਦਵੀਪ ਦੇ ਭਗਵਾਨ ਨੂੰ ਮਿਲਣ ਗਏ ਹੋਏ, ਉਥੇ ਵੀ ਬ੍ਰਹਮ-ਸਿੱਧਾਂਤ ਦੀ ਚਰਚਾ ਹੋਈ ਸੀ, ਜਿਸ ਤੇ ਵੈਦ ਟਿਕੇ ਹਨ; ਤੇ ਉਥੇ ਵੀ ਉਹੀ ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਉਠਿਆ ਸੀ, ਜੋ ਤੁਸੀਂ ਮੈਨੂੰ ਹੁਣ ਪੁੱਛਿਆ ਹੈ। ਉਹ ਰਿਸ਼ੀ ਗਿਆਨ, ਤਪ ਤੇ ਆਚਰਨ ਵਿੱਚ ਬਰਾਬਰ ਸਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਾਸ, ਦੁਸ਼ਮਣ ਤੇ ਮਿੱਤਰ ਵੀ ਸਮਾਨ ਸਨ; ਕਈ ਨੇ ਸਿੱਧਾਂਤ ਸਮਝਾਇਆ, ਤੇ ਹੋਰ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸੁਣਦੇ ਸਨ। ਸਨੰਦਨ ਨੇ ਕਿਹਾ, “ਭਗਵਾਨ ਨੇ ਆਪਣੀ ਰਚਨਾ ਨੂੰ ਅੰਦਰ ਲੈ ਕੇ, ਆਪਣੀਆਂ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਸਮੇਤ ਲੇਟ ਗਏ; ਫਿਰ, ਅੰਤ ਤੇ, ਵੈਦਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਚਿੰਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਜਗਾਇਆ, ਜਿਵੇਂ ਰਾਜਾ ਨੂੰ ਉਸ ਦੇ ਵਿਰ ਅਮਲਾਂ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਕਰਕੇ, ਭਟ ਜਗਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਵੈਦਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ, ‘ਵਿਜੈ, ਵਿਜੈ! ਹੇ ਅਜਨਮਾ, ਹੇ ਅਜੈ, ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ ਆਈਆਂ ਖਾਮੀਆਂ ਤਿਆਗੋ! ਤੁਸੀਂ ਆਪਣੀ ਨਿਸ਼ਚਲਤਾ ਨਾਲ, ਸਭ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਦੇ ਧਾਰਕ ਹੋ। ਅਪ੍ਰਗਟ ਤੇ ਪ੍ਰਗਟ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਤੁਹਾਡੀ ਸ਼ਕਤੀ ਜਾਗਦੀ ਹੈ; ਵੈਦਾਂ ਤੁਹਾਡੇ ਪਿੱਛੇ ਚਲਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਜਦ ਤੁਸੀਂ ਆਪਣੇ ਅਦਭੁਤ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਚਲਦੇ ਹੋ, ਉਹ ਤੁਹਾਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪੂਜ ਨਹੀਂ ਸਕਦੇ।’ ਇਹ ਵਿਸ਼ਾਲ ਸੰਸਾਰ, ਜੋ ਅਸਤੀਤਵ ਵਾਲਾ ਦਿੱਸਦਾ ਹੈ, ਗਿਆਨੀ ਉਸਨੂੰ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਅਸਾਰ ਮੰਨਦੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਮਿੱਟੀ ਵਿੱਚ ਹੋਈਆਂ ਰੂਪ-ਬਦਲਾਵਾਂ, ਮਿੱਟੀ ਤੋਂ ਪਰੇ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀਆਂ। ਇਸ ਲਈ, ਰਿਸ਼ੀ ਆਪਣੇ ਮਨ, ਬੋਲ ਤੇ ਕਰਮ ਤੁਹਾਡੇ ਉੱਤੇ ਟਿਕਾ ਲੈਂਦੇ ਹਨ। ਫਿਰ, ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੇ ਪੈਰਾਂ ਦੇ ਨਿਸ਼ਾਨ ਵੀ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਅਸਾਰ ਹਨ। ਹੇ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਸੁਆਮੀ, ਜੋ ਲੋਕ ਤੁਹਾਡੀਆਂ ਕਥਾਵਾਂ ਦੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਸਭ ਮਲਿਨਤਾ ਦੂਰ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ, ਉਹ ਆਪਣੀਆਂ ਤਪਸਿਆਆਂ ਛੱਡ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਫਿਰ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸਮੇਂ ਤੇ ਇੱਛਾ ਦੇ ਸਾਰੇ ਕਾਰਣ ਧੋ ਲਏ ਹਨ, ਜੋ ਤੁਹਾਡੇ ਆਤਮਿਕ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੇ ਤੇ ਤੁਹਾਡੀ ਉੱਚੀ ਬਸਤੀ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਨਿਰੰਤਰ ਸੁਖ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਜਿਵੇਂ ਪ੍ਰਾਣ-ਵਾਯੂ, ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਚਲਾਉਂਦੇ ਹੋਏ, ਤੁਹਾਡੀ ਇੱਛਾ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਚਲਦੇ ਹਨ, ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਮਹਾ-ਤੱਤ, ਅਗਨੀ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਕੇ, ਤੁਹਾਡੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਬ੍ਰਹਮਾਂਡ ਰਚਦੇ ਹਨ। ਭੋਜਨ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਕੇ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਲੜੀ ਤੁਹਾਡਾ ਪ੍ਰਗਟਾਵਾ ਹੈ, ਪਰ ਤੁਸੀਂ ਸਤ ਤੇ ਅਸਤ ਤੋਂ ਪਰੇ ਹੋ, ਤੇ ਜੋ ਕੁਝ ਬਚਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਤੁਹਾਡੀ ਅਮਰਤਾ ਹੈ। ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਸੀਮਤ ਹੈ, ਜੋ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੇ ਹੇਠਲੇ ਰਾਹ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਦਿਲ ਨੂੰ ਰਾਹ ਮੰਨਦੇ, ਤੇ ਸੁਖਮ ਆਕਾਸ਼ ਨੂੰ ਮੰਨਦੇ ਹਨ। ਉਥੋਂ, ਹੇ ਅਨੰਤ, ਤੁਹਾਡਾ ਉੱਚਾ ਰਾਜ ਸਿਰ ਉੱਤੇ ਉਭਰਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਉਹ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲਿਆ, ਉਹ ਮੁੜ ਮੌਤ ਦੇ ਮੂੰਹ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਪੈਂਦੇ। ਤੁਸੀਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਅਜਬ ਜਣਮਾਂ ਵਿੱਚ ਕਾਰਣ ਬਣ ਕੇ ਪਰਵੇਸ਼ ਕਰਦੇ ਹੋ, ਤੇ ਕਰਮਾਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚ ਚਮਕਦੇ ਹੋ, ਜਿਵੇਂ ਅੱਗ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰੂਪ ਧਾਰਨ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਪਰ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਝੂਠੀ ਅਸਮਿਤਾ ਛੱਡ ਦਿੱਤੀ, ਉਹ ਤੁਹਾਡਾ ਉੱਚਾ ਰਾਜ ਸਮਾਨ ਤੌਰ ਤੇ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦੇ ਹਨ; ਉਹ ਪਵਿੱਤਰ ਮਨ ਵਾਲੇ, ਤੁਹਾਡੀ ਇਕ-ਰਸਤਾ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖਤਾ ਤਿਆਗ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਸਰੀਰ, ਜੋ ਤੁਹਾਡੀ ਹੀ ਰਚਨਾ ਹੈ, ਅੰਦਰ ਤੇ ਬਾਹਰ, ਤੁਸੀਂ ਪ੍ਰਸਨ, ਸਭ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਦੇ ਧਾਰਕ, ਹਰ ਭਾਗ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦ ਹੋ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੇ ਰਾਹ ਤੇ ਵੈਦਾਂ ਦੇ ਅੰਤ ਨੂੰ ਜਾਂਚ ਕੇ, ਗਿਆਨੀ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਤੁਹਾਡੇ ਚਰਨਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਤੁਹਾਡੇ ਉੱਤੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਰੱਖਦੇ ਹਨ। ਆਤਮਾ ਦੀ ਸੱਚਾਈ ਜਾਣਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖਦੇ ਹੋਏ, ਕੁਝ ਲੋਕ, ਤੁਹਾਡੀ ਅਮਰਤਾ ਵਾਲੀ ਕਥਾਵਾਂ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਮਿਹਨਤ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਮੁਕਤੀ ਦੀ ਇੱਛਾ ਵੀ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ, ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਘਰ ਛੱਡ ਕੇ, ਹੰਸ-ਸਵਰੂਪ ਭਗਤਾਂ ਦੀ ਸੰਗਤ ਵਿੱਚ, ਤੁਹਾਡੇ ਕਮਲ ਚਰਨਾਂ ਤੇ, ਹੋਰ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਚਾਹੁੰਦੇ। ਤੁਹਾਡਾ ਰਾਹ ਫੋਲੋ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਇਹ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਟੋਲੀ, ਆਪਣੇ ਪਰਿਵਾਰ, ਮਿੱਤਰ ਤੇ ਪਿਆਰੇ ਸਮਝ ਕੇ, ਚਲਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਜਦ ਉਹ ਤੁਹਾਡੀ, ਅਸਲ ਮਿਤ੍ਰ ਤੇ ਸਵ-ਰੂਪ, ਵੱਲ ਮੁੜਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਪੂਰੀ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਹਾਏ, ਜੋ ਝੂਠੀ ਪੂਜਾ ਵਿਚ ਰੁਚੀ ਲੈਂਦੇ, ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਾਉਂਦੇ, ਉਹ ਭਾਰੀ ਸਰੀਰ ਚੁਕਦੇ ਹੋਏ, ਲਗਾਤਾਰ ਦੁੱਖ ਵਿੱਚ ਭਟਕਦੇ ਹਨ, ਮਾਇਆ ਦੇ ਕਾਰਨ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਵੈਦਾਂ, ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਤੇ ਭਗਵਾਨ ਦੀ ਮਹਿਮਾ, ਸ੍ਰੀਮਦ ਭਾਗਵਤ ਦੇ ਪਵਿੱਤਰ ਅਧਿਆਇ ਵਿੱਚ, ਪਿਆਰ ਤੇ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਹੋਈ ਵਿਆਖਿਆ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।