ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਭਾਗਵਤਪੁਰਾਣਮ੍

ਇਕ ਵਾਰ, ਭਗਵਤ ਕਥਾ ਦੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਰੀਤੀ ਨਾਲ ਸ੍ਰਵਣ ਕਰਨ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਚੱਲ ਰਹੀ ਸੀ। ਦਿਨ ਦੇ ਮੱਧ ਵਿਚ, ਦੋ ਘਟਿਕਾਵਾਂ ਲਈ ਕਥਾ ਰੋਕੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ, ਅਤੇ ਉਸ ਸਮੇਂ ਵੈਸ਼ਣਵ ਭਾਈ-ਚਾਰੇ ਦੁਆਰਾ ਕੀਰਤਨ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ। ਕਥਾ ਸੁਣਨ ਵਾਲਿਆਂ ਲਈ, ਸਰੀਰ ਦੀ ਸਹੂਲਤ ਅਤੇ ਸੁਚੱਜੀ ਦਸ਼ਾ ਲਈ, ਹਲਕਾ ਭੋਜਨ ਲੈਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਸੀ; ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਥਾ ਸੁਣਣੀ ਸੀ, ਉਹ ਇੱਕ ਵਾਰੀ ਹੀ ਹਵਿਸ ਭੋਜਨ ਲੈਣ। ਜੇਕਰ ਸ਼ਕਤੀ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਸੱਤ ਰਾਤਾਂ ਦਾ ਉਪਵਾਸ ਕਰਕੇ ਕਥਾ ਸੁਣੀ ਜਾਵੇ; ਜਾਂ ਘੀ ਜਾਂ ਦੁਧ ਪੀ ਕੇ ਆਰਾਮ ਨਾਲ ਸੁਣੀ ਜਾਵੇ। ਹੋਰ, ਫਲ ਖਾ ਕੇ ਜਾਂ ਇੱਕ ਵਾਰੀ ਭੋਜਨ ਕਰਕੇ, ਜਿਹੜਾ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਹੋ ਸਕੇ, ਉਹੀ ਰੀਤੀ ਅਪਣਾਈ ਜਾਵੇ। ਕਥਾ ਸੁਣਨ ਵਾਲਿਆਂ ਲਈ ਭੋਜਨ ਕਰਨਾ ਉਪਵਾਸ ਨਾਲੋਂ ਵਧੀਆ ਹੈ; ਉਪਵਾਸ ਕਰਨਾ ਜੇਕਰ ਕਥਾ ਵਿਚ ਵਿਘਨ ਪੈਦਾ ਕਰੇ, ਤਾਂ ਇਹ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ। ਹੇ ਨਾਰਦ ਜੀ, ਹੁਣ ਮੈਂ ਸੱਤ ਦਿਨੀ ਵਰਤ ਦੀ ਵਿਧੀ ਦੱਸਦਾ ਹਾਂ; ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ਣੂ ਦੀ ਦীক্ষਾ ਨਹੀਂ ਮਿਲੀ, ਉਹ ਕਥਾ ਸੁਣਨ ਦੇ ਯੋਗ ਨਹੀਂ। ਵਰਤ ਧਾਰੀ ਨੇ ਦਿਨੋ ਦਿਨ ਬ੍ਰਹਮਚਰਿਆ, ਜ਼ਮੀਨ 'ਤੇ ਸੌਣਾ, ਪੱਤਿਆਂ 'ਤੇ ਭੋਜਨ ਕਰਨਾ, ਅਤੇ ਕਥਾ ਪੂਰੀ ਹੋਣ 'ਤੇ ਹੀ ਖਾਣਾ—ਇਹ ਸਭ ਰੀਤੀਆਂ ਅਪਣਾਉਣੀਆਂ। ਉਹ ਸਦਾ ਦਾਲਾਂ, ਸ਼ਹਦ, ਤੇਲ, ਭਾਰੀ ਭੋਜਨ, ਜਾਂ ਕੋਈ ਅਸ਼ੁੱਧ ਜਾਂ ਬੇ-ਤਾਜਾ ਚੀਜ਼ ਤੋਂ ਦੂਰ ਰਹੇ। ਵਰਤ ਧਾਰੀ ਨੇ ਇੱਛਾ, ਕ੍ਰੋਧ, ਮਦ, ਅਹੰਕਾਰ, ਇਰਖਾ, ਲੋਭ, ਪਖੰਡ, ਮੋਹ, ਅਤੇ ਵਿਦਵੈਸ਼ ਤੋਂ ਬਚਣਾ। ਕਥਾ ਪੜ੍ਹਨ ਵਾਲਾ ਵਿਦਵਾਨ, ਵੈਸ਼ਣਵ, ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਅਧਿਆਪਕ, ਗਾਏਂ, ਵਰਤ ਧਾਰੀ, ਮਹਿਲਾ, ਰਾਜਾ, ਅਤੇ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾਵਾਂ ਦੀ ਨਿੰਦਾ ਨਾ ਕਰੇ। ਉਹ ਮਹਿਲਾਵਾਂ ਜੋ ਰਜਸਵਲਾ ਹਨ, ਚੰਡਾਲ, ਵਿਦੇਸ਼ੀ, ਗਿਰੇ ਹੋਏ, ਵੈਦਿਕ ਬਾਹਰਲੇ, ਦਵਿਜ ਦਵੈਸ਼ੀ, ਜਾਂ ਵੈਦਾਂ ਦੇ ਵਿਰੋਧੀ ਨਾਲ ਗੱਲਬਾਤ ਨਾ ਕਰੇ। ਉਹ ਸੱਚਾਈ, ਪਵਿਤ੍ਰਤਾ, ਦਯਾ, ਮੌਨ, ਸਾਦਗੀ, ਨਿਮਰਤਾ, ਤੇ ਮਨ ਦੀ ਉਦਾਰਤਾ ਅਪਣਾਏ। ਕਥਾ ਨੂੰ ਸੁਣਨ ਲਈ ਗਰੀਬ, ਰੋਗੀ, ਦੁਖੀ, ਪਾਪ ਕਰਦੇ, ਨਿਸ਼ੰਤਾਨ, ਅਤੇ ਮੋਖsha ਦੀ ਇੱਛਾ ਵਾਲੇ ਲੋਕ ਯੋਗ ਹਨ। ਮਹਿਲਾ ਜੋ ਗਰਭਵਤੀ ਨਾ ਹੋਵੇ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਬੱਚੇ ਮਰ ਜਾਂਦੇ, ਜੋ ਬਾਂਝ ਹੋਣ, ਜਾਂ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਗਰਭਪਾਤ ਹੋ ਜਾਵੇ, ਉਹ ਵੀ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਕਥਾ ਸੁਣਣ। ਜੇਕਰ ਇਹ ਕਥਾ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਸੁਣੀ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਅਨੰਤ ਪੁੰਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ; ਇਹ ਦਿਵ੍ਯ, ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਕਥਾ ਲੱਖਾਂ ਯਜਨਾਂ ਦਾ ਫਲ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਵਰਤ ਪੂਰਾ ਹੋਣ 'ਤੇ, ਜਿਵੇਂ ਜਨਮਾਅਸ਼ਟਮੀ ਵਰਤ ਦੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਤੀਕਾ-ਅੰਤ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਜਿਹੜੇ ਗਰੀਬ, ਪਰ ਭਗਵਤ ਭਾਵ ਵਾਲੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਅੰਤਿਮ ਵਿਧੀ ਦੀ ਜ਼ੋਰ ਨਹੀਂ; ਉਹ ਸੁਣ ਕੇ ਹੀ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਜਦੋਂ ਕਥਾ ਦੀ ਯਜਨਾ ਪੂਰੀ ਹੋ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਪਾਠ ਅਤੇ ਪਾਠਕ ਨੂੰ ਭਾਵ ਭਰ ਕੇ ਸ੍ਰੋਤਾਵਾਂ ਵਲੋਂ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਫਿਰ, ਤੁਲਸੀ ਦੇ ਹਾਰ ਸ੍ਰੋਤਾਵਾਂ ਨੂੰ ਦਿੱਤੇ ਜਾਂਦੇ, ਅਤੇ ਮ੍ਰਿਦੰਗ ਤੇ ਝਾਂਝ ਨਾਲ ਮਧੁਰ ਕੀਰਤਨ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ। ਵਿਜੈ ਘੋਸ਼, ਆਦਰ ਦੇ ਸ਼ਬਦ, ਅਤੇ ਸ਼ੰਖ ਦੀ ਧੁਨੀ ਹੋਣੀ ਚਾਹੀਦੀ; ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਅਤੇ ਭਿਖਾਰੀ ਨੂੰ ਧਨ ਤੇ ਭੋਜਨ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇ। ਜੇਕਰ ਸ੍ਰੋਤਾ ਵੈਰਾਗੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਅਗਲੇ ਦਿਨ ਗੀਤ ਤੇ ਵਾਦ-ਯੰਤਰ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਕਰਨਾ; ਜੇ ਗ੍ਰਿਹਸਥ ਹੈ, ਤਾਂ ਕਰਮ ਸ਼ੁੱਧੀ ਲਈ ਹਵਨ ਕਰਨਾ। ਹਰ ਸ਼ਲੋਕ ਲਈ, ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ, ਖੀਰ, ਸ਼ਹਦ, ਘੀ, ਤੇ ਤਿਲ ਆਦਿ ਸਮਗਰੀ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਦਸਵੇਂ ਸਕੰਧ ਲਈ, ਚੜ੍ਹਾਓ। ਜਾਂ ਗਾਇਤਰੀ ਮੰਤਰ ਨਾਲ ਹਵਨ ਕਰਨਾ, ਪੂਰੀ ਏਕਾਗ੍ਰਤਾ ਨਾਲ, ਕਿਉਂਕਿ ਪੁਰਾਣਾ ਪਰਮਾਤਮਾ ਦੇ ਸਰੂਪ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਹਵਨ ਕਰਨ ਦੀ ਸਮਰਥਾ ਨਾ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਸਮਗਰੀ ਹੋਰਾਂ ਨੂੰ ਦਿੰਦੇ ਹੋਏ, ਫਲ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਲਈ, ਕਮੀ ਜਾਂ ਵਾਧੂਤਾ ਤੋਂ ਮੁਕਤੀ ਲਈ। ਦੁਸ਼ਟੀਆਂ ਨੂੰ ਨਿਵਾਰਨ ਲਈ, ਭਗਵਾਨ ਦੇ ਹਜ਼ਾਰ ਨਾਮ ਜਪੋ; ਇਸ ਨਾਲ ਸਭ ਕੁਝ ਫਲਦਾਈ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਸ ਤੋਂ ਵੱਧ ਕੁਝ ਨਹੀਂ। ਫਿਰ, ਬਾਰਾਂ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਖੀਰ ਤੇ ਸ਼ਹਦ ਨਾਲ ਭੋਜਨ ਕਰਵਾਓ, ਅਤੇ ਸੋਨਾ ਤੇ ਗਾਏ ਦਾਨ ਕਰਕੇ ਵਰਤ ਪੂਰਾ ਕਰੋ। ਜੇਕਰ ਯੋਗ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਤਿੰਨ ਪਲਾਂ ਦਾ ਸੋਨੇ ਦਾ ਸਿੰਘ ਬਣਾਓ, ਅਤੇ ਉਸ 'ਤੇ ਸੁੰਦਰ ਲਿਪੀ ਵਿੱਚ ਲਿਖੀ ਪੁਸਤਕ ਰੱਖੋ। ਪਾਠਕ ਨੂੰ ਸਤਕਾਰ ਦੇਵੋ—ਆਮੰਤ੍ਰਣ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ, ਸਾਰੇ ਰੀਤ-ਰਿਵਾਜ, ਦਾਨ, ਕਪੜੇ, ਗਹਣੇ, ਸੁਗੰਧ, ਆਦਿ—ਜੋ ਸਯੰਯਮੀ ਤੇ ਪੂਜਾ-ਯੋਗ ਹੋਵੇ। ਜੇਕਰ ਵਿਦਵਾਨ ਇਹ ਪਾਠਕ ਨੂੰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਬੰਧਨਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਇਸ ਰੀਤ ਅਨੁਸਾਰ, ਸਾਰੇ ਪਾਪ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਸ਼ੁਭ ਪੁਰਾਣ, ਸ਼੍ਰੀਮਦ ਭਾਗਵਤ, ਫਲਦਾਈ ਹੈ; ਧਰਮ, ਅਰਥ, ਕਾਮ, ਤੇ ਮੋਖsha ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਦਾ ਸਾਧਨ ਹੈ—ਇਸ 'ਤੇ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ। ਕੁਮਾਰਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ: "ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸਾਰਾ ਕੁਝ ਤੇਰੇ ਸਾਹਮਣੇ ਰੱਖ ਦਿੱਤਾ; ਹੁਣ ਹੋਰ ਕੀ ਸੁਣਨਾ ਚਾਹੇਂਗਾ? ਸ਼੍ਰੀਮਦ ਭਾਗਵਤ ਆਪ ਹੀ ਭੋਗ ਤੇ ਮੋਖsha ਦਿੰਦਾ ਹੈ।" ਸੂਤ ਜੀ ਨੇ ਦੱਸਿਆ: "ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਉਹ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾਵਾਂ ਨੇ ਭਾਗਵਤ ਕਥਾ ਪੜ੍ਹੀ, ਜੋ ਪਾਪ ਨਾਸਕ, ਪੁੰਨਦਾਈ, ਅਤੇ ਭੋਗ-ਮੋਖsha ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਸੱਤ ਦਿਨ, ਸਭ ਜੀਵ, ਮਨ ਸੰਯਮ ਨਾਲ, ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਸੁਣਦੇ ਰਹੇ, ਅਤੇ ਫਿਰ, ਪਰਮ ਪੁਰਸ਼, ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਸਰਵੋਤਮ, ਦੀ ਸਤਿ-ਕਿਰਤੀ ਕੀਤੀ।" ਕਥਾ ਦੇ ਅੰਤ 'ਤੇ ਗਿਆਨ, ਵੈਰਾਗ, ਅਤੇ ਭਗਤੀ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਉੱਚੀ ਹੋ ਗਈ; ਨਵਜਵਾਨੀ ਦੀ ਲਹਿਰ, ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਮੋਹ ਲੈਣ ਵਾਲੀ, ਉਠੀ। ਨਾਰਦ ਜੀ, ਆਪਣਾ ਮਨੋਰਥ ਪੂਰਾ ਹੋਣ ਤੇ, ਅਤਿ-ਆਨੰਦ ਨਾਲ ਭਰ ਗਏ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਰੀਰ 'ਚ ਰੋਮਾਂਚ ਹੋ ਗਿਆ। ਨਾਰਦ, ਜੋ ਪ੍ਰਭੂ ਦੇ ਪ੍ਰੀਤ ਪਾਤਰ ਹਨ, ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਕਥਾ ਸੁਣ ਕੇ, ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ, ਪ੍ਰੇਮ-ਭਰਿਆ ਗਲਾ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕੀਤਾ। ਨਾਰਦ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: "ਮੈਂ ਧਨਿਆ ਹਾਂ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੇ ਵੱਲੋਂ ਕ੍ਰਿਪਾ ਪਾਈ ਹੈ; ਅੱਜ ਮੈਂ ਹਰੀ, ਪਾਪ-ਹਰਨ ਵਾਲੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲਿਆ। ਸਭ ਧਰਮਾਂ 'ਚ, ਮੈਂ ਸੁਣਨ ਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਮੰਨਦਾ ਹਾਂ, ਹੇ ਤਪਸਵੀਓ, ਕਿਉਂਕਿ ਸੁਣਨ ਨਾਲ ਹੀ, ਵੈਕੁੰਠ-ਵਾਸੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣਾ ਮਿਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।" ਸੂਤ ਜੀ ਨੇ ਦੱਸਿਆ: "ਜਦੋਂ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਵੈਸ਼ਣਵ ਨਾਰਦ ਜੀ ਇਉਂ ਬੋਲ ਰਹੇ ਸਨ, ਤਦ ਸ਼ੁਕਦੇਵ, ਯੋਗੀਆਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਉੱਥੇ ਆਏ, ਯਾਤਰਾ ਕਰਦੇ ਹੋਏ। ਉਸ ਸਮੇਂ, ਵਿਅਸ ਜੀ ਦੇ ਸੋਲਾਂ ਸਾਲਾ ਪੁੱਤਰ, ਜੋ ਗਿਆਨ ਦੇ ਮਹਾਂ ਸਮੁੰਦਰ ਦਾ ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਹੈ, ਆਏ; ਕਥਾ ਦੇ ਅੰਤ 'ਤੇ, ਆਪਣੇ ਮਨੋਰਥ ਪੂਰੇ ਹੋਣ 'ਤੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਪ੍ਰੇਮ ਨਾਲ, ਹੌਲੇ-ਹੌਲੇ, ਭਾਗਵਤ ਪੜ੍ਹਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ।