ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਭਾਗਵਤਪੁਰਾਣਮ੍

ਪਰੀਕਸ਼ਿਤ ਰਾਜਾ ਨੇ ਸ਼ੁਕਦੇਵ ਜੀ ਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ, “ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ! ਸਾਨੂੰ ਰਾਮ ਅਤੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਦੀ ਭੈਣ ਬਾਰੇ ਦੱਸੋ—ਅਰਜੁਨ ਨੇ ਉਸ ਨਾਲ ਕਿਵੇਂ ਵਿਆਹ ਕੀਤਾ, ਅਤੇ ਉਹ ਮੇਰੀ ਦਾਦੀ ਕਿਵੇਂ ਬਣੀ?” ਸ਼ੁਕਦੇਵ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਇੱਕ ਵਾਰ ਅਰਜੁਨ, ਜੋ ਮਹਾਂਯੋਧਾ ਸੀ, ਤੀਰਥ ਯਾਤਰਾ 'ਤੇ ਨਿਕਲਿਆ। ਉਹ ਭੂਮੀ 'ਤੇ ਘੁੰਮਦਾ-ਫਿਰਦਾ ਪ੍ਰਭਾਸਾ ਪੁੱਜਿਆ, ਜਿੱਥੇ ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਮਾਤੀਰੇ ਭੈਣ ਬਾਰੇ ਸੁਣਿਆ। ਕੁਝ ਲੋਕ ਕਹਿ ਰਹੇ ਸਨ ਕਿ ਰਾਮ ਉਸਨੂੰ ਦੁਰਯੋਧਨ ਨੂੰ ਵਿਆਹ ਦੇਵੇਗਾ, ਪਰ ਹੋਰ ਲੋਕ ਅਸਹਿਮਤ ਸਨ। ਅਰਜੁਨ ਨੇ ਉਸ ਭੈਣ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕੀਤੀ, ਅਤੇ ਤ੍ਰਿਚੀਰੀ (ਤ੍ਰਿਡੰਡ) ਧਾਰਨ ਕਰਕੇ ਵੈਰਾਗੀ ਬਣ ਗਿਆ। ਉਹ ਦਵਾਰਕਾ ਗਿਆ। ਉਥੇ, ਆਪਣੇ ਮਨੋਰਥ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਲਈ, ਅਰਜੁਨ ਕਈ ਮਹੀਨੇ ਰਿਹਾ। ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਅਤੇ ਰਾਮ ਨੇ ਉਸ ਦਾ ਬੜਾ ਆਦਰ ਕੀਤਾ, ਪਰ ਰਾਮ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਪਛਾਣਿਆ ਨਹੀਂ। ਇੱਕ ਦਿਨ, ਰਾਮ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਆਪਣੇ ਘਰ ਲੈ ਗਿਆ, ਮਹਿਮਾਨ ਵਜੋਂ ਸੱਦਾ ਦਿੱਤਾ, ਅਤੇ ਭਰੋਸੇ ਨਾਲ ਭੋਜਨ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ। ਅਰਜੁਨ ਨੇ ਜੋ ਭੋਜਨ ਭिक्षਾ ਵਜੋਂ ਮਿਲਿਆ, ਉਹ ਖਾਧਾ। ਉਥੇ, ਅਰਜੁਨ ਨੇ ਇੱਕ ਮਹਾਂ ਕੁੰਵਰੀ ਦੇਖੀ, ਜੋ ਮਹਾਂਯੋਧਿਆਂ ਨੂੰ ਮੋਹ ਲੈਣ ਵਾਲੀ ਸੀ। ਅਰਜੁਨ ਦਾ ਮਨ ਉਸਦੇ ਪ੍ਰਤੀ ਆਕਰਸ਼ਿਤ ਹੋ ਗਿਆ, ਉਸ ਦੀਆਂ ਖਿੜੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਦੇਖ ਕੇ। ਕੁੰਵਰੀ ਨੇ ਵੀ ਅਰਜੁਨ ਨੂੰ ਦੇਖਿਆ, ਉਸਦਾ ਮਨ ਉਸ ਵੱਲ ਖਿਚ ਗਿਆ—ਜਿਵੇਂ ਕਿਸੇ ਕੁੜੀ ਦਾ ਮਨ ਕੁਦਰਤੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਖਿਚਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਨੇ ਲੱਜਾ ਨਾਲ ਹਸਦੇ ਹੋਏ, ਅਰਜੁਨ ਵੱਲ ਅੱਖਾਂ ਅਤੇ ਮਨ ਜੋੜ ਲਿਆ। ਅਰਜੁਨ, ਹਰ ਵੇਲੇ ਉਸ ਕੁੰਵਰੀ ਬਾਰੇ ਸੋਚਦਾ, ਉਸਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਦਾ, ਆਤਮਕ ਸ਼ਾਂਤੀ ਨਾ ਮਿਲੀ—ਮਨ ਵਲਗਣ ਨਾਲ ਵਿਹਲ ਹੋ ਗਿਆ। ਇੱਕ ਵੱਡੇ ਉਤਸਵ 'ਤੇ, ਜਦ ਉਹ ਕੁੰਵਰੀ ਰਥ 'ਤੇ ਕਿਲ੍ਹੇ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਆਈ, ਅਰਜੁਨ ਨੇ ਉਸਦੇ ਮਾਤਾ-ਪਿਤਾ ਅਤੇ ਮਹਾਂ ਰਥੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਦੀ ਮਨਜ਼ੂਰੀ ਨਾਲ, ਉਸਨੂੰ ਉਠਾ ਲਿਆ। ਰਥ 'ਤੇ ਖੜਾ ਹੋ ਕੇ, ਅਰਜੁਨ ਨੇ ਆਪਣਾ ਧਨੁਸ਼ ਚੁਕਿਆ, ਅਤੇ ਜੋ ਮਹਾਂਯੋਧੇ ਰਾਹ ਰੋਕਦੇ ਸਨ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਹਟਾ ਦਿੱਤਾ—ਆਪਣੇ ਹੀ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ੇਰ ਵਾਂਗ ਹਿਰਣਾਂ ਵਾਂਗ ਵਿਖੇਰ ਦਿੱਤਾ। ਜਦ ਰਾਮ ਨੇ ਇਹ ਸੁਣਿਆ, ਉਹ ਚੰਦਨੀ ਰਾਤ 'ਚ ਸਮੁੰਦਰ ਵਾਂਗ ਉਥਲ-ਪੁਥਲ ਹੋ ਗਿਆ; ਪਰ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਨੇ, ਆਪਣੇ ਸਾਥੀਆਂ ਸਮੇਤ, ਉਸਦੇ ਪੈਰ ਫੜਕੇ, ਉਸਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤ ਕੀਤਾ। ਬਲਰਾਮ ਨੇ ਵਿਆਹ ਦੀ ਖੁਸ਼ੀ 'ਚ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਤੋਹਫੇ ਭੇਜੇ—ਹਾਥੀ, ਰਥ, ਘੋੜੇ, ਮਰਦ-ਅਉਰਤਾਂ, ਜੋ ਸਭ ਵੱਡੀ ਦੌਲਤ ਵਾਲੇ ਸਨ। ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਦੇ ਭਗਤਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇੱਕ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਸੀ—ਸ਼੍ਰੁਤਦੇਵ, ਜੋ ਕੇਵਲ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਨੂੰ ਹੀ ਸਮਰਪਿਤ ਸੀ, ਸਾਰੇ ਮਨੋਰਥ ਪੂਰੇ, ਸ਼ਾਂਤ, ਗਿਆਨੀ, ਅਤੇ ਵੈਰਾਗੀ। ਉਹ ਮਿਥਿਲਾ ਦੇ ਵਿਦੇਹਾਂ ਵਿੱਚ ਗ੍ਰਿਹਸਥ ਵਜੋਂ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ, ਜੋ ਕੁਝ ਯਾਦਰਚਾ ਮਿਲ ਜਾਂਦਾ, ਉਹੀ ਲੈਂਦਾ, ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਕਰਤਵਾਂ ਬਿਨਾ ਉਪਰਾਲੇ ਦੇ ਕਰਦਾ। ਹਰ ਰੋਜ਼ ਉਹ ਭੋਜਨ ਯਾਤ੍ਰਾ ਲਈ ਜੋ ਮਿਲ ਜਾਂਦਾ, ਉਹੀ ਲੈਂਦਾ, ਉਸ ਨਾਲ ਸੰਤੁਸ਼ਟ ਰਹਿੰਦਾ, ਅਤੇ ਜਿਹੜਾ ਕਰਮ ਉਚਿਤ ਸੀ, ਉਹ ਕਰਦਾ। ਉਸ ਦੇਸ਼ ਦਾ ਰਾਜਾ ਬਹੁਲਾਸ਼ਵ ਸੀ, ਮੈਥਿਲ, ਨਿਮਰਤਾ ਵਾਲਾ; ਦੋਵੇਂ ਅਚੂਤ ਨੂੰ ਪਿਆਰੇ ਸਨ। ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ, ਦੋਵੇਂ ਤੋਂ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ, ਦਾਰੂਕਾ ਦੁਆਰਾ ਲਿਆਏ ਰਥ 'ਤੇ ਚੜ੍ਹ ਕੇ, ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਸਮੇਤ ਵਿਦੇਹ ਦੇਸ਼ ਵੱਲ ਗਿਆ। ਨਾਰਦ, ਵਾਮਦੇਵ, ਅਤ੍ਰਿ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ, ਰਾਮ, ਅਸੀਤ, ਅਰੁਣੀ, ਮੈਂ (ਸ਼ੁਕਦੇਵ), ਬ੍ਰਹਸਪਤੀ, ਕਣਵ, ਮੈਤ੍ਰੇਯ, ਚ੍ਯਵਨ ਆਦਿ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਵੀ ਸਾਥ ਸਨ। ਜਿੱਥੇ-ਜਿੱਥੇ ਉਹ ਗਿਆ, ਲੋਕ ਉਸਨੂੰ ਮਿਲਣ ਆਏ, ਤੋਹਫੇ ਲੈ ਕੇ, ਜਿਵੇਂ ਸੂਰਜ ਆਪਣੇ ਗ੍ਰਹਾਂ ਸਮੇਤ ਉਗਦਾ ਹੈ। ਆਨਰਟ, ਧਨਵਾ, ਕੁਰੂ, ਜਾਂਗਲਾ, ਕਾਂਕਾ, ਮਤਸਯ, ਪਾਂਚਾਲਾ, ਕੁੰਤੀ, ਮਧੂ, ਕੇਕਯ, ਕੋਸ਼ਲ, ਅਰਣਾ ਆਦਿ ਦੇ ਲੋਕ, ਉਸਦੇ ਕਮਲ-ਸਮਾਨ ਚਿਹਰੇ ਨੂੰ, ਜਿਸ 'ਤੇ ਹਮਦਰਦ ਹਾਸਾ ਅਤੇ ਮਿੱਠੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਸਨ, ਆਪਣੇ ਨੇਤਰਾਂ ਨਾਲ ਨਿਹਾਰਦੇ ਰਹੇ—ਮਰਦ-ਅਉਰਤਾਂ ਦੋਵੇਂ। ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਅਗਿਆਨਤਾ ਉਸਦੀ ਨਜ਼ਰ ਨਾਲ ਦੂਰ ਹੋ ਗਈ, ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਗੁਰੂ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸੁਰੱਖਿਆ ਅਤੇ ਆਪਣਾ ਦਰਸ਼ਨ ਦਿੱਤਾ। ਦੇਵਤਾ ਅਤੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੀ ਵਧਾਈਆਂ, ਜੋ ਦਿਸ਼ਾ-ਦਿਸ਼ਾ 'ਚ ਫੈਲ ਗਈਆਂ, ਸੁਣ ਕੇ, ਉਹ ਵਿਦੇਹ ਵਿੱਚ ਆਉਣ ਲੱਗਾ। ਜਦ ਅਚੂਤ ਦੇ ਆਉਣ ਦੀ ਖਬਰ ਮਿਲੀ, ਲੋਕ ਖੁਸ਼ੀ-ਖੁਸ਼ੀ ਤੋਹਫੇ ਲੈ ਕੇ ਮਿਲਣ ਆਏ। ਉਸ ਮਹਾਨ ਦੀ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਕੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਚਿਹਰੇ ਖਿੜ ਗਏ, ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਨਮਸਕਾਰ ਕੀਤੀ, ਜਿਵੇਂ ਰਿਸ਼ੀਆਂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਸਿਰਫ ਸੁਣਿਆ ਸੀ। ਮਨ ਵਿਚ ਸੋਚਿਆ ਕਿ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਗੁਰੂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਕਲਿਆਣ ਲਈ ਆਇਆ, ਮਿਥਿਲਾ ਦੇ ਰਾਜਾ ਅਤੇ ਸ਼੍ਰੁਤਦੇਵ ਦੋਵੇਂ ਉਸਦੇ ਪੈਰਾਂ 'ਤੇ ਡਿੱਗ ਪਏ। ਦੋਵੇਂ, ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ, ਦਾਸਾਰਹ (ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ) ਅਤੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ, ਇੱਕ ਹੀ ਸਮੇਂ ਆਪਣੇ ਘਰ ਆਉਣ ਦੀ ਬੇਨਤੀ ਕੀਤੀ। ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਨੇ, ਦੋਵੇਂ ਦੀ ਇੱਛਾ ਸਮਝ ਕੇ, ਦੋਵੇਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕਰਨ ਲਈ, ਦੋਵੇਂ ਦੇ ਘਰ ਗਿਆ—ਇੱਕ ਨੂੰ ਦੂਜੇ ਦੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਨਹੀਂ ਹੋਈ। ਜਨਕ ਨੇ, ਵੱਡੇ ਮਨ ਵਾਲਾ, ਦੂਰ-ਦੂਰ ਤੋਂ ਆਏ, ਚੰਗੀ ਆਚਰਨ ਵਾਲੇ ਨਾ ਹੋਣ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਵੀ, ਆਪਣੇ ਘਰ ਲਿਆ, ਵਧੀਆ ਆਸਨ 'ਤੇ ਬਠਾਇਆ, ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣੀ। ਭਗਤੀ ਨਾਲ, ਉਸਦਾ ਮਨ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਭਰ ਗਿਆ, ਅੱਖਾਂ 'ਚ ਹਾਸਾ ਆ ਗਿਆ, ਪੈਰਾਂ 'ਤੇ ਨਮਸਕਾਰ ਕੀਤੀ, ਪੈਰ ਧੋਏ, ਅਤੇ ਉਹ ਪਾਣੀ, ਜੋ ਸੰਸਾਰ ਨੂੰ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰਦਾ, ਲਿਆ। ਪਰਿਵਾਰ ਸਮੇਤ, ਉਹ ਪਾਣੀ ਸਿਰ 'ਤੇ ਰੱਖਿਆ, ਅਤੇ ਸੁਗੰਧ, ਫੁੱਲ, ਕਪੜੇ, ਧੂਪ, ਦੀਵੇ, ਭੋਗ, ਗਾਂ-ਬਲਦ ਆਦਿ ਨਾਲ, ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ। ਮਿੱਠੇ ਬੋਲਾਂ ਨਾਲ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ ਕੀਤਾ, ਜਦ ਉਹ ਬੈਠੇ, ਹਾਲੇ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੰਤੁਸ਼ਟ ਨਾ ਹੋਏ, ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਦੇ ਪੈਰ, ਜੋ ਪੈਰ ਖਿੱਚ ਕੇ ਬੈਠਿਆ ਸੀ, ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਛੂਹ ਕੇ ਖੁਸ਼ੀ ਪ੍ਰਗਟ ਕੀਤੀ। ਰਾਜਾ ਬਹੁਲਾਸ਼ਵ ਨੇ ਕਿਹਾ: “ਤੁਸੀਂ ਹੀ ਸਾਰਿਆਂ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਸਵੈ-ਰੂਪ, ਸਾਕਸ਼ੀ, ਦ੍ਰਸ਼ਟਾ ਹੋ। ਅਸੀਂ, ਜੋ ਤੁਹਾਡੇ ਕਮਲ-ਪਦਾਂ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਦੇ ਹਾਂ, ਤੁਹਾਡਾ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰ ਰਹੇ ਹਾਂ। ਆਪਣੇ ਸ਼ਬਦ ਪੂਰੇ ਕਰਨ ਲਈ, ਤੁਸੀਂ ਸਾਨੂੰ ਵਿਖਾਈ ਦਿੱਤੇ; ਤੁਸੀਂ ਕਿਹਾ ਸੀ ਕਿ ਜੋ ਭਗਤ ਕੇਵਲ ਤੁਹਾਡੇ ਲਈ ਸਮਰਪਿਤ ਹਨ, ਉਹ ਤੁਹਾਨੂੰ ਲਕਸ਼ਮੀ ਜਾਂ ਬ੍ਰਹਮਾ ਤੋਂ ਵੀ ਵਧ ਪਿਆਰੇ ਹਨ। ਕੌਣ ਤੁਹਾਡੇ ਕਮਲ-ਪਦਾਂ ਨੂੰ ਛੱਡੇਗਾ, ਹੇ ਆਤਮਾ ਦੇ ਦਾਤਾ, ਜੋ ਵੈਰਾਗੀ, ਸ਼ਾਂਤ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੂੰ ਆਤਮ-ਰੂਪ ਦਿੰਦੇ ਹੋ? ਤੁਸੀਂ ਯਦੂ ਵੰਸ਼ 'ਚ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿਚ ਆਏ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸ਼ਾਂਤੀ ਲਈ, ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਪੀੜ ਦੂਰ ਕੀਤੀ। ਨਮਸਕਾਰ ਤੁਹਾਨੂੰ, ਹੇ ਭਗਵਾਨ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ, ਅਟੱਲ ਗਿਆਨ ਵਾਲੇ, ਨਾਰਾਯਣ, ਜੋ ਸ਼ਾਂਤ ਤਪ ਕਰਦੇ ਹੋ। ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਕੁਝ ਦਿਨ ਪਰਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਸਮੇਤ ਸਾਡੇ ਘਰ ਰਹੋ; ਨਿਮੀ ਵੰਸ਼ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਪੈਰਾਂ ਦੀ ਧੂੜ ਨਾਲ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰੋ।” ਰਾਜਾ ਦੀ ਬੇਨਤੀ ਸੁਣ ਕੇ, ਪ੍ਰਭੂ, ਜੋ ਸੰਸਾਰ ਦਾ ਰਚਨਹਾਰ ਹੈ, ਉਥੇ ਰਿਹਾ, ਮਿਥਿਲਾ ਦੇ ਮਰਦ-ਅਉਰਤਾਂ ਨੂੰ ਸੁਭਾਗ ਦਿੱਤਾ। ਸ਼੍ਰੁਤਦੇਵ, ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ, ਅਚੂਤ ਦਾ ਸਵਾਗਤ ਕੀਤਾ, ਜਨਕ ਵਾਂਗ, ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕੀਤੀ, ਅਤੇ ਨਾਚਿਆ, ਆਪਣੇ ਕਪੜੇ ਹਿਲਾ ਕੇ। ਉਸਨੇ, ਘਾਸ ਅਤੇ ਬਲਦਾਂ ਦੀ ਖਾਲਾਂ ਦੇ ਆਸਨ ਲਿਆ ਕੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਬਠਾਇਆ, ਅਤੇ ਪਤਨੀ ਸਮੇਤ, ਖੁਸ਼ੀ-ਖੁਸ਼ੀ ਪੈਰ ਧੋਏ, ਮਹਿਮਾਨ-ਨਵਾਜ਼ੀ ਕੀਤੀ। ਹੇ ਭਾਗਸ਼ਾਲੀ, ਉਹ ਪਾਣੀ, ਪਰਿਵਾਰ ਅਤੇ ਘਰ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਸਮੇਤ, ਖੁਸ਼ੀ-ਖੁਸ਼ੀ, ਆਪਣੇ ਉੱਤੇ ਛਿੜਕਿਆ—ਜਿਵੇਂ ਉਸਦੇ ਸਾਰੇ ਮਨੋਰਥ ਪੂਰੇ ਹੋ ਗਏ।