ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਭਾਗਵਤਪੁਰਾਣਮ੍

ਪਾਰਿੱਛਤ ਨੇ ਸ਼ੁਕਦੇਵ ਜੀ ਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ, “ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ! ਅਸੀਂ ਜਾਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਾਂ ਕਿ ਰਾਮ ਤੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਦੀ ਭੈਣ (ਸੁਭਦ੍ਰਾ) ਨਾਲ ਅਰਜੁਨ ਦਾ ਵਿਆਹ ਕਿਵੇਂ ਹੋਇਆ, ਅਤੇ ਉਹ ਮੇਰੀ ਦਾਦੀ ਕਿਵੇਂ ਬਣੀ?” ਸ਼ੁਕਦੇਵ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: “ਅਰਜੁਨ, ਜੋ ਮਹਾਨ ਯੋਧਾ ਸੀ, ਤੀਰਥ ਯਾਤਰਾ ਕਰਦਾ ਹੋਇਆ ਪ੍ਰਭਾਸਾ ਪੁੱਜਿਆ। ਉੱਥੇ ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਮਾਮੇ ਦੇ ਘਰ ਦੀ ਭੈਣ ਬਾਰੇ ਸੁਣਿਆ। ਕੁਝ ਲੋਕ ਕਹਿੰਦੇ ਸਨ ਕਿ ਰਾਮ ਜੀ ਉਸਨੂੰ ਦੁਯੋਧਨ ਨੂੰ ਦੇਣਗੇ, ਪਰ ਹੋਰ ਲੋਕ ਇਹ ਗੱਲ ਨਹੀਂ ਮੰਨਦੇ ਸਨ। ਸੁਭਦ੍ਰਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ, ਅਰਜੁਨ ਤ੍ਰਿਦੰਡ ਧਾਰੀ ਵੈਰਾਗੀ ਬਣ ਕੇ ਦਵਾਰਕਾ ਗਿਆ। ਉੱਥੇ, ਆਪਣੇ ਮਨੋਰਥ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਲਈ, ਉਹ ਕਈ ਮਹੀਨੇ ਰਿਹਾ। ਦਵਾਰਕਾ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨੇ, ਅਤੇ ਰਾਮ ਜੀ ਨੇ ਵੀ, ਜੋ ਉਸਨੂੰ ਪਛਾਣ ਨਾ ਸਕੇ, ਉਸ ਦਾ ਆਦਰ ਕੀਤਾ। ਇੱਕ ਦਿਨ ਰਾਮ ਜੀ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਆਪਣੇ ਘਰ ਬੁਲਾਇਆ, ਮਹਿਮਾਨ ਵਜੋਂ ਉਸ ਦੀ ਆਤਿਥਿਆ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਭੋਜਨ ਪਰੋਸਿਆ। ਅਰਜੁਨ ਨੇ ਜੋ ਕੁਝ ਭਿੱਖ ਵਜੋਂ ਮਿਲਿਆ, ਉਹ ਖਾ ਲਿਆ। ਉੱਥੇ ਉਸਨੇ ਸੁਭਦ੍ਰਾ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ, ਜੋ ਵੱਡੀ ਸੋਹਣੀ ਤੇ ਵੀਰਾਂ ਨੂੰ ਮੋਹ ਲੈਣ ਵਾਲੀ ਸੀ। ਉਸਦੇ ਹਿਰਦੇ ਵਿੱਚ ਪਿਆਰ ਉਤਪੰਨ ਹੋ ਗਿਆ। ਸੁਭਦ੍ਰਾ ਨੇ ਵੀ ਅਰਜੁਨ ਨੂੰ ਦੇਖ ਕੇ, ਕੁਦਰਤੀ ਲਜਜਾ ਨਾਲ ਹੱਸਦਿਆਂ, ਆਪਣਾ ਮਨ ਤੇ ਨਜ਼ਰ ਉਸ ਉੱਤੇ ਟਿਕਾ ਦਿੱਤਾ। ਦੋਵੇਂ ਇਕ-ਦੂਜੇ ਵੱਲ ਖਿੱਚੇ ਗਏ। ਅਰਜੁਨ ਦਾ ਮਨ ਸੁਭਦ੍ਰਾ ਵਲ ਹੀ ਰਹਿੰਦਾ, ਉਹ ਉਸਨੂੰ ਪਾਉਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਦਾ ਸੀ ਤੇ ਉਸ ਦੀ ਵਿਆਕੁਲਤਾ ਵਧ ਗਈ। ਇੱਕ ਵੱਡੇ ਤਿਉਹਾਰ ਦੌਰਾਨ, ਜਦ ਸੁਭਦ੍ਰਾ ਰਥ ਤੇ ਕਿਲ੍ਹੇ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਆਈ, ਅਰਜੁਨ ਨੇ, ਉਸਦੇ ਮਾਪਿਆਂ ਅਤੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਦੀ ਮਨਜ਼ੂਰੀ ਨਾਲ, ਉਸਨੂੰ ਰਥ 'ਤੇ ਚੜ੍ਹਾ ਕੇ ਭਗਾ ਲਿਆ। ਅਰਜੁਨ ਨੇ ਰਥ ਤੇ ਖੜ੍ਹਾ ਹੋ ਕੇ ਆਪਣਾ ਧਨੁਸ਼ ਚੁੱਕਿਆ ਅਤੇ ਜੋ ਵੀਰ ਉਸਦੇ ਰਾਹ ਵਿੱਚ ਆਏ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਹਰਾ ਦਿੱਤਾ, ਆਪਣੇ ਹੀ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਐਸਾ ਵਿਖੇਰਿਆ ਜਿਵੇਂ ਸਿੰਘ ਹਿਰਨਿਆਂ ਨੂੰ ਭਜਾ ਦੇਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ ਰਾਮ ਜੀ ਬਹੁਤ ਉਤਸ਼ੁਕ ਹੋ ਗਏ, ਪਰ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਨੇ, ਮਿੱਤਰਾਂ ਸਮੇਤ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਚਰਨ ਫੜ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਠੰਡਾ ਕੀਤਾ। ਆਖ਼ਰਕਾਰ ਬਲਰਾਮ ਜੀ ਵਿਆਹ ਦੀ ਖੁਸ਼ੀ ਵਿੱਚ ਹਾਥੀ, ਰਥ, ਘੋੜੇ, ਦਾਸ-ਦਾਸੀਆਂ ਆਦਿ ਵੱਡੇ ਉਪਹਾਰ ਭੇਜੇ। ਫਿਰ ਸ਼ੁਕਦੇਵ ਜੀ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਦੇ ਭਗਤਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇੱਕ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਸ਼੍ਰੁਤਦੇਵ ਸੀ, ਜੋ ਕੇਵਲ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਨੂੰ ਹੀ ਅਰਪਿਤ ਸੀ, ਗਿਆਨਵਾਨ, ਸੰਤੁਸ਼ਟ, ਅਤੇ ਵੈਰਾਗੀ ਸੀ। ਉਹ ਮਿਥਿਲਾ ਦੇ ਵਿਦੇਹ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਗ੍ਰਿਹਸਥ ਵਜੋਂ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ, ਜੋ ਕੁਝ ਭੀ ਯਾਦਰਸ ਆਉਂਦਾ, ਉਹੀ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਕਰਤਵਿਆਂ ਨੂੰ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਨਿਭਾਂਦਾ। ਉਹ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਜੋ ਕੁਝ ਤੀਰਥ ਲਈ ਮਿਲ ਜਾਂਦਾ, ਉਸੀ ਵਿੱਚ ਸੰਤੁਸ਼ਟ ਰਹਿੰਦਾ ਅਤੇ ਲੋੜ ਅਨੁਸਾਰ ਕਰਮ ਕਰਦਾ। ਉਸ ਦੇਸ਼ ਦਾ ਰਾਜਾ ਬਹੁਲਾਸ਼ਵ ਵੀ ਵੱਡੀ ਨਿਮਰਤਾ ਵਾਲਾ ਸੀ; ਦੋਵੇਂ ਹੀ ਅਚੂਤ (ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ) ਨੂੰ ਪਿਆਰੇ ਸਨ। ਦੋਵੇਂ ਦੀ ਭਗਤੀ ਤੋਂ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ, ਪ੍ਰਭੂ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਨੇ, ਦਾਰੁਕਾ ਦੁਆਰਾ ਲਿਆਂਦੇ ਰਥ 'ਤੇ ਬੈਠ ਕੇ, ਸਾਧੂ ਸੰਤਾਂ ਸਮੇਤ ਵਿਦੇਹ ਦੇਸ਼ ਵੱਲ ਪ੍ਰਸਥਾਨ ਕੀਤਾ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਨਾਰਦ, ਵਾਮਦੇਵ, ਅਤ੍ਰਿ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ, ਰਾਮ, ਅਸੀਤ, ਅਰੁਣਿ, ਸ਼ੁਕਦੇਵ ਜੀ ਖੁਦ, ਬ੍ਰਿਹਸਪਤੀ, ਕਣਵ, ਮੈਤ੍ਰੇਯ, ਚ੍ਯਵਨ ਆਦਿ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਵੀ ਸਨ। ਜਿੱਥੇ ਵੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਜਾਂਦੇ, ਉਥੋਂ ਦੇ ਲੋਕ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਲਈ ਭੇਟਾਂ ਲੈ ਕੇ ਆਉਂਦੇ, ਜਿਵੇਂ ਸੂਰਜ ਦੇ ਚੜ੍ਹਦੇ ਸਮੇਂ ਗ੍ਰਹਿ ਉਸਨੂੰ ਘੇਰ ਲੈਂਦੇ ਹਨ। ਆਨਰਟ, ਧਨਵ, ਕੁਰੂ, ਜਾਂਗਲ, ਕੰਕ, ਮਤਸ੍ਯ, ਪਾਂਚਾਲ, ਕੁੰਤੀ, ਮਧੁ, ਕੇਕਯ, ਕੋਸ਼ਲ, ਅਰਨ ਆਦਿ ਦੇ ਲੋਕ—ਸਭ ਨੇ ਉਸਦੇ ਕਮਲ ਵਰਗੇ ਮੁਖ, ਹਲਕੀ ਮੁਸਕਾਨ ਅਤੇ ਕੋਮਲ ਨੈਣਾਂ ਨੂੰ ਤੱਕਿਆ। ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅੰਦਰਲੇ ਅੰਧਕਾਰ ਨੂੰ ਉਸ ਦੀ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਨੇ ਦੂਰ ਕੀਤਾ, ਤਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਗੁਰੂ ਨੇ ਸੁਰੱਖਿਆ ਤੇ ਆਪਣਾ ਰੂਪ ਦਿੱਤਾ। ਦੇਵਤੇ ਤੇ ਮਨੁੱਖ ਜਿਹੜੀਆਂ ਉਸ ਦੀਆਂ ਸਿਫ਼ਤਾਂ ਗਾ ਰਹੇ ਸਨ, ਉਹ ਆਵਾਜ਼ ਹਰ ਪਾਸੇ ਫੈਲ ਗਈ, ਅਤੇ ਉਹ ਧੀਰੇ-ਧੀਰੇ ਵਿਦੇਹ ਵਿਚ ਪਰਵੇਸ਼ ਕਰ ਗਿਆ। ਜਦੋਂ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਸੁਣਿਆ ਕਿ ਅਚੂਤ ਆ ਗਏ ਹਨ, ਉਹ ਖੁਸ਼ੀ-ਖੁਸ਼ੀ ਹੱਥੀਂ ਭੇਟਾਂ ਲੈ ਕੇ ਆਏ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ, ਖਿੜੇ ਚਿਹਰੇ ਨਾਲ, ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਨਮਸਕਾਰ ਕੀਤੀ, ਜਿਵੇਂ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਸਿਰਫ਼ ਸੁਣੇ ਹੋਏ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਨਮਸਕਾਰ ਕੀਤਾ। ਮਿਥਿਲਾ ਦੇ ਰਾਜਾ ਤੇ ਸ਼੍ਰੁਤਦੇਵ, ਦੋਵੇਂ ਸੋਚਣ ਲੱਗ ਪਏ ਕਿ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਗੁਰੂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਕਲਿਆਣ ਲਈ ਆਏ ਹਨ, ਅਤੇ ਦੋਵੇਂ ਨੇ ਉਸ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਵਿੱਚ ਡਿੱਗ ਕੇ ਨਮਸਕਾਰ ਕੀਤੀ। ਦੋਵੇਂ ਨੇ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਦਾਸਾਰ੍ਹਾ (ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ) ਅਤੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਇਕੱਠੇ ਆਪਣੇ ਘਰ ਆਉਣ ਦਾ ਆਉਣ-ਨਿਵੇਤਣ ਕੀਤਾ। ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਨੇ ਦੋਵੇਂ ਦੀ ਭਾਵਨਾ ਨੂੰ ਜਾਣ ਕੇ, ਦੋਵੇਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕਰਨ ਲਈ, ਅਜਿਹੇ ਢੰਗ ਨਾਲ ਦੋਨਾਂ ਦੇ ਘਰ ਪਰਵੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਕਿ ਇੱਕ ਨੂੰ ਦੂਜੇ ਦੀ ਖ਼ਬਰ ਨਾ ਹੋਈ। ਰਾਜਾ ਜਨਕ ਨੇ, ਵੱਡੇ ਮਨ ਵਾਲਾ ਹੋ ਕੇ, ਆਏ ਹੋਏ ਸਭ ਮਹਿਮਾਨਾਂ—even ਜੇ ਉਹ ਚੰਗੇ ਚਾਲਚਲਨ ਵਾਲੇ ਨਾ ਵੀ ਸਨ—ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਘਰ ਲਿਆ ਕੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸੁੰਦਰ ਆਸਨਾਂ ਤੇ ਬਿਠਾਇਆ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣੀ। ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ, ਹਿਰਦਾ ਖੁਸ਼ੀ ਤੇ ਅੱਖਾਂ ਵਿਚ ਹੰਝੂਆਂ ਨਾਲ, ਉਸ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਨੂੰ ਧੋਇਆ ਤੇ ਉਹ ਪਵਿੱਤਰ ਜਲ ਆਪਣੇ ਸਿਰ ਉੱਤੇ ਚੁੱਕਿਆ। ਆਪਣੇ ਪਰਿਵਾਰ ਸਮੇਤ, ਉਸ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸੁਗੰਧ, ਫੁੱਲਾਂ ਦੇ ਹਾਰ, ਵਸਤ੍ਰ, ਧੂਪ, ਦੀਵੇ, ਭੋਜਨ, ਗਾਏਂ ਤੇ ਬਲਦ ਆਦਿ ਨਾਲ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ। ਮਿੱਠੇ ਬੋਲਾਂ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕਰਕੇ, ਜਦ ਉਹ ਅਜੇ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੰਤੁਸ਼ਟ ਨਹੀਂ ਹੋਏ ਸਨ, ਉਹ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਨੂੰ ਹੌਲੇ-ਹੌਲੇ ਛੁਹ ਕੇ, ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਬੈਠਾ। ਰਾਜਾ ਬਹੁਲਾਸ਼ਵ ਨੇ ਆਖਿਆ: “ਤੁਸੀਂ ਆਪ ਹੀ ਆਤਮਾ ਹੋ, ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਸਾਕਸ਼ੀ ਤੇ ਦਰਸ਼ਕ ਹੋ, ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ! ਅਸੀਂ ਜੋ ਤੁਹਾਡੇ ਚਰਨ ਕਮਲਾਂ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਦੇ ਹਾਂ, ਅੱਜ ਤੁਸੀਂ ਸਾਡੇ ਸਾਹਮਣੇ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਏ ਹੋ। ਆਪਣੇ ਹੀ ਬਚਨ ਪੂਰੇ ਕਰਨ ਲਈ ਤੁਸੀਂ ਸਾਨੂੰ ਦਰਸ਼ਨ ਦਿੱਤਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਤੁਸੀਂ ਕਿਹਾ ਸੀ ਕਿ ਜੋ ਭਗਤ ਕੇਵਲ ਤੁਹਾਨੂੰ ਹੀ ਮੰਨਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਤੁਹਾਨੂੰ ਲਛਮੀ ਜਾਂ ਬ੍ਰਹਮਾ ਤੋਂ ਵੀ ਵਧ ਪਿਆਰੇ ਹਨ। ਤੁਹਾਡੇ ਚਰਨ ਕਮਲਾਂ ਨੂੰ ਕੌਣ ਛੱਡ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਹੇ ਉਹ ਜੋ ਵੈਰਾਗੀ ਸੰਤਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਆਪ ਦੇ ਦਿੰਦੇ ਹੋ? ਤੁਸੀਂ ਯਾਦਵ ਵੰਸ਼ ਵਿਚ ਆ ਕੇ, ਸੰਸਾਰ ਵਿਚ ਭਟਕਦੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਲਈ ਆਪਣੀ ਕੀਰਤੀ ਫੈਲਾਈ, ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਦੁੱਖ ਦੂਰ ਕੀਤੇ। ਹੇ ਭਗਵਾਨ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ, ਅਖੰਡ ਗਿਆਨ ਵਾਲੇ ਨਾਰਾਏਣ, ਜੋ ਸ਼ਾਂਤ ਤਪ ਕਰਦੇ ਹੋ, ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਹੈ। ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ! ਕੁਝ ਦਿਨ ਸਾਡੇ ਘਰ ਰਹੋ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਸਮੇਤ, ਤੇ ਨਿਮੀ ਵੰਸ਼ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਚਰਨਾਂ ਦੀ ਧੂੜ ਨਾਲ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰੋ।” ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਰਾਜਾ ਦੇ ਆਮੰਤ੍ਰਣ ਤੇ, ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਰਚਨਹਾਰ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਉਥੇ ਰਹੇ, ਅਤੇ ਮਿਥਿਲਾ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਮੰਗਲ ਲਿਆਏ। ਸ਼੍ਰੁਤਦੇਵ, ਬੜੀ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ, ਅਚੂਤ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਘਰ ਲੈ ਗਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਜਨਕ ਨੇ ਕੀਤਾ ਸੀ, ਅਤੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕੀਤੀ, ਆਪਣੇ ਵਸਤ੍ਰ ਹਿਲਾ ਕੇ ਨੱਚਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਘਾਸ ਅਤੇ ਗੋ-ਚਮੜੀਆਂ ਦੇ ਆਸਨ ਉੱਤੇ ਬਿਠਾਇਆ, ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਸਮੇਤ, ਖੁਸ਼ੀ-ਖੁਸ਼ੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਚਰਨ ਧੋ ਕੇ, ਪੂਰੀ ਭਗਤੀ ਤੇ ਆਦਰ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਆਤਿਥਿਆ ਕੀਤੀ।