ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਭਾਗਵਤਪੁਰਾਣਮ੍

ਇੱਕ ਵਾਰੀ, ਜਦੋਂ ਸ਼੍ਰੀਮਦ ਭਾਗਵਤ ਦੀ ਕਥਾ ਕਰਨ ਦੀ ਤਿਆਰੀ ਹੋਈ, ਪਹਿਲਾਂ ਪੰਜ ਚੁਣੇ ਹੋਏ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਬੁਲਾਇਆ ਗਿਆ, ਤਾਂ ਜੋ ਕਥਾ ਵਿਚ ਕੋਈ ਵਾਧਾ ਨਾ ਆਵੇ। ਉਹ ਪੰਜੇ ਹਰੀ ਦੇ ਬਾਰਾਂ ਅੱਖਰੀ ਮੰਤ੍ਰ ਦਾ ਜਪ ਕਰਨ। ਫਿਰ, ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ, ਵੈਸ਼ਣਵਾਂ ਅਤੇ ਕੀਰਤਨ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਕੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਆਦਰ-ਸਤਕਾਰ ਕਰਕੇ, ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਲੋੜੀਂਦੀਆਂ ਹਦਾਇਤਾਂ ਦੇ ਕੇ, ਕਥਾਵਾਚਕ ਆਪਣੇ ਅਸਥਾਨ ਤੇ ਆਰਾਮ ਨਾਲ ਬੈਠ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਸਮੇਂ, ਮਨ ਵਿਚੋਂ ਧਨ, ਸੰਪਤੀ, ਘਰ, ਅਤੇ ਬੱਚਿਆਂ ਦੀ ਚਿੰਤਾ ਛੱਡ ਕੇ, ਪੂਰੀ ਸ਼ੁੱਧ ਨਿਯਤ ਨਾਲ ਮਨ ਕਥਾ ਵਿਚ ਹੀ ਲੀਨ ਕਰ ਲੈਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਫਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਕਥਾ ਦਾ ਪਾਠ ਸੂਰਜ ਚੜ੍ਹਦੇ ਹੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਤਿੰਨ ਘੰਟੇ ਅਤੇ ਅੱਧੀ ਘੜੀ ਤੱਕ ਦਿਨ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਹਿੱਸੇ ਵਿਚ, ਗਿਆਨੀਆਂ ਵੱਲੋਂ ਸਧਾਰਣ ਤੇ ਸਥਿਰ ਆਵਾਜ਼ ਵਿਚ ਕੀਤਾ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਦਿਨ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ, ਦੋ ਘੜੀਆਂ ਲਈ ਕਥਾ ਵਿਚ ਥੋੜ੍ਹਾ ਵਿਸ਼ਰਾਮ ਹੋਵੇ, ਅਤੇ ਇਸ ਸਮੇਂ ਵੈਸ਼ਣਵਾਂ ਵਲੋਂ ਕੀਰਤਨ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ। ਸਰੀਰ ਤੇ ਇੰਦਰੀਆਂ ਤੇ ਕਾਬੂ ਪਾਉਣ ਲਈ, ਹਲਕਾ ਤੇ ਸੁਖਦਾਇਕ ਭੋਜਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਕਥਾ ਸੁਣਨ ਆਇਆ ਹੈ, ਉਹ ਸਿਰਫ ਇਕ ਵਾਰੀ ਹਵਿਸ ਆਹਾਰ ਲਵੇ। ਜੇਕਰ ਸਮਰਥ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਸੱਤ ਰਾਤਾਂ ਦਾ ਉਪਵਾਸ ਕਰਕੇ ਸੁਣੇ, ਜਾਂ ਘੀ ਜਾਂ ਦੁੱਧ ਪੀ ਕੇ ਆਰਾਮ ਨਾਲ ਸੁਣ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਜਾਂ ਫਲ ਖਾ ਕੇ ਜਾਂ ਇਕ ਵਾਰੀ ਖਾ ਕੇ ਵੀ ਸੁਣ ਸਕਦਾ ਹੈ—ਜੋ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਹੋ ਸਕੇ, ਉਹੀ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਕਥਾ ਸੁਣਨ ਵਾਲਿਆਂ ਲਈ ਭੋਜਨ ਕਰਨਾ ਵਧੀਆ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਪਵਾਸ ਕਰਕੇ ਜੇ ਕਥਾ ਵਿਚ ਰੁਕਾਵਟ ਆਵੇ, ਤਾਂ ਉਪਵਾਸ ਸਿਫ਼ਾਰਸ਼ੀ ਨਹੀਂ। ਨਾਰਦ ਜੀ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸੱਤ ਦਿਨਾਂ ਦਾ ਵਰਤ ਰੱਖਿਆ, ਉਹਨਾਂ ਲਈ ਨਿਯਮ ਸੁਣ: ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੀ ਦীক্ষਾ ਨਹੀਂ, ਉਹ ਕਥਾ ਸੁਣਨ ਦੇ ਯੋਗ ਨਹੀਂ। ਵਰਤ ਰੱਖਣ ਵਾਲਾ ਨਿੱਤ ਬ੍ਰਹਮਚਰੀ ਰਹੇ, ਜ਼ਮੀਨ ਉੱਤੇ ਸਵੇ, ਪੱਤਿਆਂ ਉੱਤੇ ਖਾਏ, ਤੇ ਕਥਾ ਪੂਰੀ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹੀ ਭੋਜਨ ਲਵੇ। ਦਾਲਾਂ, ਸ਼ਹਦ, ਤੇਲ, ਭਾਰੀ ਭੋਜਨ, ਜਾਂ ਕੁਝ ਵੀ ਅਸ਼ੁੱਧ ਜਾਂ ਬੇਕਾਰ ਭੋਜਨ ਤੋਂ ਦੂਰ ਰਹੇ। ਵਰਤ ਰੱਖਣ ਵਾਲਾ ਇੱਛਾ, ਕ੍ਰੋਧ, ਮਦ, ਅਹੰਕਾਰ, ਈਰਖਾ, ਲਾਲਚ, ਦੋਖ, ਮੋਹ ਅਤੇ ਵੈਰ ਤੋਂ ਦੂਰ ਰਹੇ। ਉਹ ਵਿਦਵਾਨਾਂ, ਵੈਸ਼ਣਵਾਂ, ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ, ਗੁਰੂਆਂ, ਗਾਵਾਂ, ਵਰਤ ਧਾਰੀਆਂ, ਮਹਿਲਾਵਾਂ, ਰਾਜਿਆਂ ਅਤੇ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾਵਾਂ ਦੀ ਨਿੰਦਾ ਨਾ ਕਰੇ। ਉਹ ਮਹਿਲਾਵਾਂ ਜੋ ਰਜੋਦਰਸ਼ਾ ਵਿਚ ਹਨ, ਚੰਡਾਲ, ਵਿਦੇਸ਼ੀ, ਪਤਿਤ, ਵੈਦਿਕ ਧਰਮ ਤੋਂ ਬਾਹਰ, ਦੋਜਾਤੀਆਂ ਦੇ ਵੈਰੀ, ਜਾਂ ਵੈਦਾਂ ਦੇ ਵਿਰੋਧੀਆਂ ਨਾਲ ਗੱਲ ਨਾ ਕਰੇ। ਸੱਚਾਈ, ਸ਼ੁੱਧਤਾ, ਦਇਆ, ਮੌਨ, ਸਾਦਗੀ, ਨਿਮਰਤਾ ਅਤੇ ਮਨ ਦੀ ਉਦਾਰਤਾ ਵਰਤਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਗਰੀਬ, ਲੁਲ੍ਹੇ, ਬੀਮਾਰ, ਦੁਖੀ, ਪਾਪੀ, ਨਿਸੰਤਾਨ, ਜਾਂ ਮੁਕਤੀ ਦੀ ਇੱਛਾ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਇਹ ਕਥਾ ਸੁਣਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਜਿਹੜੀ ਔਰਤ ਗਰਭਧਾਰਣ ਨਹੀਂ ਕਰਦੀ, ਜਾਂ ਜਿਸਦੇ ਬੱਚੇ ਮਰ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਜਾਂ ਜੋ ਬਾਂਝ ਹੈ, ਜਾਂ ਜਿਸਦਾ ਬੱਚਾ ਮਰ ਗਿਆ, ਜਾਂ ਜਿਸ ਨੂੰ ਗਰਭਪਾਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਵੀ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਇਹ ਕਥਾ ਸੁਣੇ। ਜੇਕਰ ਇਹ ਕਥਾ ਨਿਯਮ ਅਨੁਸਾਰ ਸੁਣੀ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਇਹ ਅਮੋਘ ਪੁੰਨ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਦਿਵਯ ਤੇ ਸਰਵੋਤਮ ਕਥਾ ਲੱਖਾਂ ਯਜਨਾਂ ਦੇ ਫਲ ਦੇਣ ਵਾਲੀ ਹੈ। ਵਰਤ ਪੂਰਾ ਕਰਕੇ, ਉਸਦਾ ਸੰਕਲਪ ਵੀ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਜਨਮਾਅਸ਼ਟਮੀ ਦਾ ਵਰਤ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਅੰਤ ਵਿਚ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਗਰੀਬ ਹੋਵੇ ਪਰ ਭਗਵਤ ਭਗਤ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਉਸ ਲਈ ਸੰਕਲਪ ਦੀ ਕਠੋਰਤਾ ਨਹੀਂ, ਉਹ ਸਿਰਫ ਸੁਣ ਕੇ ਹੀ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਜਦੋਂ ਇਹ ਕਥਾ-ਯਜਨ ਪੂਰਾ ਹੋ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਕਥਾ ਦੀ ਪੁਸਤਕ ਅਤੇ ਕਥਾਵਾਚਕ ਦੀ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਫਿਰ, ਸੁਣਨ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਤੁਲਸੀ ਦੀਆਂ ਮਾਲਾਵਾਂ ਦਿੱਤੀਆਂ ਜਾਣ, ਅਤੇ ਮ੍ਰਿਦੰਗ ਤੇ ਝਾਂਝ ਨਾਲ ਮਿੱਠਾ ਕੀਰਤਨ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ। ਵਿਜੈ ਘੋਸ਼, ਨਮਸਕਾਰ ਦੇ ਬੋਲ, ਅਤੇ ਸ਼ੰਖ ਦੀ ਧੁਨ ਹੋਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਅਤੇ ਮੰਗਤਿਆਂ ਨੂੰ ਧਨ ਅਤੇ ਭੋਜਨ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇ। ਜੇ ਸੁਣਨ ਵਾਲਾ ਵੈਰਾਗੀ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਅਗਲੇ ਦਿਨ ਗੀਤ ਤੇ ਵਾਦ-ਯੰਤ੍ਰ ਦੀ ਧੁਨ ਹੋਵੇ; ਜੇ ਗ੍ਰਿਹਸਥ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਕਰਮ-ਸ਼ੁੱਧੀ ਲਈ ਅਗਨਿ-ਹੁਣ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਹਰ ਇੱਕ ਸ਼ਲੋਕ ਲਈ ਠੀਕ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਖੀਰ, ਸ਼ਹਦ, ਘੀ ਅਤੇ ਤਿਲ ਆਦਿ ਸਮਗਰੀ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਦਸਵੇਂ ਸਕੰਧ ਲਈ, ਹੋਮ ਵਿਚ ਚੜ੍ਹਾਈ ਜਾਵੇ। ਜਾਂ, ਗਾਇਤ੍ਰੀ ਮੰਤ੍ਰ ਨਾਲ ਅਰਪਣ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਕਿਉਂਕਿ ਪੁਰਾਣਾ ਪਰਮਾਤਮਾ ਦੇ ਰੂਪ ਵਰਗਾ ਹੀ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਹੋਮ ਨਾ ਕਰ ਸਕੇ, ਤਾਂ ਸਮੱਗਰੀ ਦੂਜਿਆਂ ਨੂੰ ਦੇ ਦੇਵੇ, ਤਾਂ ਕਿ ਫਲ ਮਿਲੇ ਅਤੇ ਵਿਆਧੀਆਂ ਜਾਂ ਘਾਟੀਆਂ ਦੂਰ ਹੋਣ। ਦੋਸ਼ ਨਿਵਾਰਣ ਲਈ, ਹਜ਼ਾਰ ਨਾਮਾਂ ਵਾਲਾ ਵਿਸ਼ਨੂ ਸਹਸ੍ਰਨਾਮ ਪਾਠ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਨਾਲ ਸਭ ਕੁਝ ਸਫਲ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਸ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਕੁਝ ਨਹੀਂ। ਫਿਰ, ਬਾਰਾਂ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਖੀਰ ਤੇ ਸ਼ਹਦ ਨਾਲ ਭੋਜਨ ਕਰਵਾਓ, ਅਤੇ ਸੋਨਾ ਤੇ ਗਾਂ ਦਾਨ ਦੇ ਕੇ ਵਰਤ ਪੂਰਾ ਕਰੋ। ਜੇ ਸਮਰਥ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਤਿੰਨ ਪਲ ਵਜ਼ਨ ਦਾ ਸੋਨੇ ਦਾ ਸਿੰਘ ਬਣਾਓ, ਅਤੇ ਉਸ ਉੱਤੇ ਸੁੰਦਰ ਲਿਖਤ ਵਾਲੀ ਪੁਸਤਕ ਰੱਖੋ। ਫਿਰ, ਸਤਿਕਾਰਯੋਗ ਤੇ ਸੰਯਮੀ ਆਚਾਰਿਆ ਨੂੰ ਸਾਰੀ ਰੀਤ-ਰਿਵਾਇਤਾਂ ਤੇ ਦਾਨ-ਉਪਹਾਰ, ਵਸਤ੍ਰ, ਗਹਣੇ, ਸੁਗੰਧ ਆਦਿ ਨਾਲ ਆਦਰ ਦਿਓ। ਜੇ ਕੋਈ ਵਿਦਵਾਨ ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਆਪਣੇ ਗੁਰੂ ਨੂੰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ ਸੰਸਾਰਕ ਬੰਧਨਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ, ਨਿਯਮ ਅਨੁਸਾਰ ਕਰਕੇ, ਸਾਰੇ ਪਾਪ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਮੰਗਲਮਈ ਪੁਰਾਣ, ਸ਼੍ਰੀਮਦ ਭਾਗਵਤ, ਫਲਦਾਇਕ ਹੈ; ਇਹ ਧਰਮ, ਅਰਥ, ਕਾਮ ਤੇ ਮੋਖਸ਼ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਦਾ ਸਾਧਨ ਹੈ—ਇਸ ਵਿਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ। ਫਿਰ ਕੁਮਾਰਾਂ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਹੰਢੀ, ਅਸੀਂ ਸਭ ਕੁਝ ਦੱਸ ਦਿੱਤਾ, ਹੁਣ ਹੋਰ ਕੀ ਸੁਣਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹੋ? ਕਿਉਂਕਿ ਸ਼੍ਰੀਮਦ ਭਾਗਵਤ ਆਪ ਹੀ ਭੋਗ ਤੇ ਮੁਕਤੀ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।" ਸੁਤ ਜੀ ਨੇ ਆਖਿਆ—ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਉਹ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾਵਾਂ ਨੇ ਪਵਿੱਤਰ ਭਾਗਵਤ ਕਥਾ ਦਾ ਪਾਠ ਕੀਤਾ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਪਾਪਾਂ ਨੂੰ ਨਾਸ ਕਰਦੀ, ਪੁੰਨ ਦਿੰਦੀ, ਤੇ ਭੋਗ ਤੇ ਮੁਕਤੀ ਦੋਵੇਂ ਬਖ਼ਸ਼ਦੀ ਹੈ। ਸੱਤ ਦਿਨ ਤੱਕ, ਸਾਰੇ ਜੀਵ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਮਨ ਤੇ ਕਾਬੂ ਕੀਤਾ, ਨਿਯਮ ਅਨੁਸਾਰ ਸੁਣਦੇ ਰਹੇ, ਅਤੇ ਫਿਰ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੇ, ਪਰਮ ਪੁਰਖ ਦੀ ਸਤਕਾਰੀ ਕੀਤੀ। ਇਸ ਦੇ ਅੰਤ ਤੇ, ਗਿਆਨ, ਵੈਰਾਗ, ਤੇ ਭਗਤੀ ਦੀ ਤਾਕਤ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਹੋ ਗਈ; ਨਵੀਂ ਜਵਾਨੀ ਦੀ ਲਹਿਰ ਆਈ, ਜੋ ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਮੋਹ ਲੈਣ ਵਾਲੀ ਸੀ। ਨਾਰਦ ਜੀ, ਆਪਣਾ ਮਨੋਰਥ ਪੂਰਾ ਹੋਣ ਤੇ, ਪਰਮ ਆਨੰਦ ਵਿਚ ਡੁੱਬ ਗਏ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਰੀਰ ਵਿਚ ਰੋਮਾਂਚ ਹੋ ਗਿਆ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਕਥਾ ਸੁਣ ਕੇ, ਨਾਰਦ, ਜੋ ਪ੍ਰਭੂ ਦੇ ਪ੍ਰੀਤਮ ਹਨ, ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ, ਪ੍ਰੇਮ ਨਾਲ ਗਲੇ ਰੁਕ ਗਈ ਆਵਾਜ਼ ਨਾਲ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕਰਦੇ ਹਨ।