ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਭਾਗਵਤਪੁਰਾਣਮ੍

ਜੋ ਗਿਆਨਵਾਨ ਹਨ, ਉਹ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਕਰਮਾਂ ਦੀ ਨਾਸ਼ ਕਰਣ ਲਈ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਨਾਲ ਵਿਸ਼ਣੂ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਯੱਗਾਂ ਦੇ ਮਾਲਕ ਹਨ, ਦੀ ਯੱਗ-ਕਰਮਾਂ ਰਾਹੀਂ ਭਗਤੀ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਮਨ ਦੀ ਸ਼ਾਂਤੀ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਕਵੀਆਂ ਨੇ ਸ਼ਾਸਤ੍ਰਾਂ ਦੀ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਨਾਲ ਦਰਸਾਈ ਹੈ, ਆਸਾਨ ਯੋਗ ਮਾਰਗ ਦੁਆਰਾ ਮਿਲਦੀ ਹੈ ਜੋ ਆਤਮਾ ਨੂੰ ਆਨੰਦ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਮੰਗਲਮਈ ਰਾਹ ਦੋ ਵਾਰੀ ਜਨਮੇ ਗ੍ਰਿਹਸਥ ਲਈ ਹੈ, ਜਿਸ ਉੱਤੇ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਕਮਾਈ ਅਨੁਸਾਰ ਪਵਿੱਤਰ ਉਪਾਅ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਨਾਲ ਭਗਤੀ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਪਰ, ਗਿਆਨਵਾਨ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਧਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨੂੰ ਯੱਗ ਅਤੇ ਦਾਨ ਰਾਹੀਂ, ਪਤਨੀ ਅਤੇ ਬੱਚਿਆਂ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨੂੰ ਗ੍ਰਿਹਸਥ ਜੀਵਨ ਰਾਹੀਂ, ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨੂੰ ਆਤਮਿਕ ਲੋਕਾਂ ਰਾਹੀਂ, ਸਮੇਂ ਆਉਣ ‘ਤੇ ਛੱਡ ਦੇਵੇ। ਜਿਹੜੇ ਲੋਕ ਪਿੰਡ ਦੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਇੱਛਾਵਾਂ ਤਿਆਗ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਦ੍ਰਿੜ੍ਹਤਾ ਨਾਲ ਤਪੱਸਿਆ ਦੇ ਜੰਗਲ ਵੱਲ ਚਲੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਦੋ ਵਾਰੀ ਜਨਮੇ ਹੋਏ ਵਿਅਕਤੀ ਉੱਤੇ ਤਿੰਨ ਕਰਜ਼ੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ—ਦੇਵਤਿਆਂ, ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਅਤੇ ਪਿਤਰਾਂ ਦੇ। ਇਹ ਕਰਜ਼ੇ ਉਹ ਯੱਗ, ਅਧਿਐਨ ਅਤੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਰਾਹੀਂ ਚੁਕਾਉਂਦਾ ਹੈ; ਜੇਕਰ ਉਹ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਨਾ ਚੁਕਾ ਕੇ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ ਡਿੱਗ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਅੱਜ ਤੂੰ, ਹੇ ਗਿਆਨਵਾਨ, ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਅਤੇ ਪਿਤਰਾਂ ਦੇ ਦੋ ਕਰਜ਼ੇ ਮੁਕਾ ਚੁੱਕਾ ਹੈਂ; ਹੁਣ ਯੱਗ ਰਾਹੀਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦਾ ਕਰਜ਼ਾ ਵੀ ਚੁਕਾ, ਤਾਂ ਤੂੰ ਕਰਜ਼ਾ ਮੁਕਤ ਤੇ ਆਸਰੇ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ। ਹੇ ਵਾਸੁਦੇਵ, ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਤੌਰ ਤੇ ਤੂੰ ਹਰੀ, ਜੋ ਸਭ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ ਹਨ, ਦੀ ਉੱਚਤ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਉਹ ਤੇਰੇ ਪੁੱਤਰ ਬਣ ਗਏ ਹਨ। ਇਹ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ ਵਾਸੁਦੇਵ, ਜੋ ਮਹਾਨ ਚਿੱਤ ਵਾਲਾ ਸੀ, ਸਿਰ ਨਿਵਾ ਕੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਅਤੇ ਯਾਜਕਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਚੁਣਿਆ। ਹੇ ਰਾਜਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ, ਜੋ ਧਰਮ ਅਨੁਸਾਰ ਚੁਣੇ ਗਏ ਸਨ, ਉਸ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਵਿਧੀਆਂ ਨਾਲ ਯੱਗ ਕਰਵਾਏ। ਜਦੋਂ ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਦੀ ਤਿਆਰੀ ਹੋਈ, ਤਾਂ ਵ੍ਰਿਸ਼ਣੀ ਲੋਕ ਕਮਲ ਦੇ ਹਾਰ ਪਾ ਕੇ, ਨ੍ਹਾਏ ਹੋਏ ਅਤੇ ਸੁੰਦਰ ਵਸਤ੍ਰ ਪਾ ਕੇ, ਅਤੇ ਰਾਜੇ ਭੀ ਬੜੀ ਸ਼ਾਨ ਨਾਲ ਸਜੇ ਹੋਏ ਸਨ। ਉਸ ਦੀਆਂ ਰਾਣੀਆਂ, ਖੁਸ਼ੀ-ਖੁਸ਼ੀ, ਹਾਰਾਂ ਤੋਂ ਰਹਿਤ, ਸੁੰਦਰ ਵਸਤ੍ਰ ਪਾ ਕੇ, ਤੇਲ ਲਾ ਕੇ ਤੇ ਚੜ੍ਹਾਵੇ ਲੈ ਕੇ ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਹਾਲ ਵਿਚ ਆਈਆਂ। ਡੋਲ, ਮ੍ਰਿਦੰਗ, ਨਗਾਰੇ, ਸ਼ੰਖ, ਤੁਰਹੀਆਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਵਾਜਿਆਂ ਦੀ ਧੁਨ ਗੂੰਜੀ; ਨੱਚਣ ਵਾਲਿਆਂ ਨੇ ਨਾਚਿਆ, ਭਟ ਅਤੇ ਵੰਸ਼ਾਵਲੀਆਂ ਵਾਲਿਆਂ ਨੇ ਸਤਿਕਾਰ ਕੀਤਾ; ਗੰਧਰਵ-ਸਤ੍ਰੀਆਂ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਸਮੇਤ ਮਿੱਠੇ ਸੁਰਾਂ ਵਿੱਚ ਗੀਤ ਗਾਉਂਦੀਆਂ ਸਨ। ਯਾਜਕਾਂ ਨੇ, ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ, ਉਸ ਨੂੰ, ਜੋ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਨ੍ਹਾਇਆ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਲਿਪਤ ਸੀ, ਆਪਣੀਆਂ ਅਠਾਰਾਂ ਪਤਨੀਆਂ ਸਮੇਤ, ਓਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਕੀਤਾ ਜਿਵੇਂ ਸੋਮ ਦੇਵਤਾ ਨੂੰ ਤਾਰੇ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਰੇਸ਼ਮੀ ਵਸਤ੍ਰਾਂ, ਕੰਗਣਾਂ, ਹਾਰਾਂ, ਪੈਜਾਬੀਆਂ ਅਤੇ ਕੰਨਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜਾਇਆ, ਤਾਂ ਉਹ ਯੱਗਿਕ ਵਸਤ੍ਰ ਪਾ ਕੇ ਚਮਕ ਉਠਿਆ। ਉਸ ਦੇ ਯਾਜਕ, ਰੇਸ਼ਮ ਪਹਿਨੇ, ਰਤਨਾਂ ਨਾਲ ਸਜੇ ਹੋਏ, ਸਭਾ ਸਮੇਤ, ਇੰਦਰ ਵਰਗੇ ਦਿਸ ਰਹੇ ਸਨ। ਫਿਰ ਰਾਮ ਅਤੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ, ਆਪਣੇ ਆਪਣੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ, ਪੁੱਤਰਾਂ ਅਤੇ ਪਤਨੀਆਂ ਸਮੇਤ, ਆਪਣੀ ਹੀ ਜੋਤ ਨਾਲ ਚਮਕ ਰਹੇ ਸਨ। ਉਸ ਨੇ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਅਗਨਿਹੋਤ੍ਰ ਆਦਿ ਯੱਗਾਂ ਰਾਹੀਂ, ਆਮ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਦੋਹਾਂ, ਯੱਗ, ਗਿਆਨ ਅਤੇ ਕਰਮ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ। ਫਿਰ, ਸਮੇਂ ਅਨੁਸਾਰ, ਉਸ ਨੇ ਯਾਜਕਾਂ ਨੂੰ ਨਿਰਧਾਰਤ ਦਾਨ ਦਿੱਤੇ—ਗਾਂਵਾਂ, ਜ਼ਮੀਨ, ਧੀਆਂ ਅਤੇ ਵੱਡਾ ਧਨ—ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਹੋਰ ਵੀ ਸਜਾਇਆ। ਪਤਨੀਆਂ ਲਈ ਵਿਧੀ ਅਤੇ ਅੰਤਿਮ ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀਆਂ, ਯਾਜਕਾਂ ਸਮੇਤ, ਯਜਮਾਨ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਿੱਚ ਰਾਮ ਸਰੋਵਰ ਵਿੱਚ ਨ੍ਹਾਏ। ਨ੍ਹਾ ਕੇ, ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਗਹਣੇ ਅਤੇ ਵਸਤ੍ਰ ਭੱਟਾਂ ਅਤੇ ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਦਿੱਤੇ; ਫਿਰ, ਆਪ ਸਜ ਕੇ, ਯਾਜਕਾਂ ਆਦਿ ਨੂੰ ਭੋਜਨ ਕਰਵਾ ਕੇ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ। ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਪਤਨੀਆਂ ਅਤੇ ਪੁੱਤਰਾਂ, ਅਤੇ ਵਿਦਰਭ, ਕੋਸਲ, ਕੁਰੁ, ਕਾਸ਼ੀ, ਕੇਕਯ ਅਤੇ ਸ੍ਰਿਞਜਯ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਭੀ ਪੂਰਨ ਆਦਰ ਦਿੱਤਾ। ਉਸ ਨੇ ਸਭਾ ਦੇ ਮੈਂਬਰਾਂ, ਮੁੱਖ ਯਾਜਕਾਂ, ਰਿਸ਼ੀਆਂ, ਰਾਜਿਆਂ, ਪਿਤਰਾਂ, ਭੂਤਾਂ ਅਤੇ ਸੰਨਿਆਸੀ ਭਿਖਾਰੀ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਸਨਮਾਨ ਦਿੱਤਾ; ਫਿਰ, ਪ੍ਰਭੂ ਦੇ ਆਸਥਾਨ ਤੋਂ ਵਿਦਾ ਲੈ ਕੇ, ਉਹ ਸਭ ਯੱਗ ਲਈ ਅਸੀਸਾਂ ਦਿੰਦੇ ਹੋਏ ਚਲੇ ਗਏ। ਧ੍ਰਿਤਰਾਸ਼ਟਰ, ਉਸ ਦਾ ਛੋਟਾ ਭਰਾ, ਪ੍ਰਿਥਾ ਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਭੀਸ਼ਮ, ਦ੍ਰੋਣ, ਪ੍ਰਿਥਾ, ਯਮਾ ਦੇ ਦੋ ਪੁੱਤਰ, ਨਾਰਦ, ਦੇਵੀਯ ਵਿਆਸ ਅਤੇ ਹੋਰ ਸਾਰੇ ਦੋਸਤ-ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ—ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਯਾਦਵ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਨੂੰ ਗਲੇ ਲਾਇਆ। ਦਿਲ ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਕੁਝ ਆਪਣੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵੱਲ ਚਲੇ ਗਏ, ਵਿਛੋੜੇ ਦੇ ਦੁੱਖ ਨੂੰ ਸਹਿੰਦੇ ਹੋਏ। ਨੰਦ, ਆਪਣੇ ਗੋਪਾਂ ਸਮੇਤ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ, ਰਾਮ, ਉਗ੍ਰਸੈਨ ਅਤੇ ਹੋਰਨਾਂ ਵੱਲੋਂ ਵੱਡੇ ਆਦਰ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਹੋਇਆ, ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਲਈ ਪਿਆਰ ਕਰਦਿਆਂ ਉੱਥੇ ਹੀ ਰਿਹਾ। ਵਾਸੁਦੇਵ, ਜੋ ਹੁਣ ਆਪਣੀਆਂ ਇੱਛਾਵਾਂ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰ ਨੂੰ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਪਾਰ ਕਰ ਚੁੱਕਾ ਸੀ, ਦੋਸਤਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਅਤੇ ਖੁਸ਼ ਚਿੱਤ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਨੰਦ ਦਾ ਹੱਥ ਫੜ ਕੇ ਉਸ ਨਾਲ ਗੱਲ ਕੀਤੀ। ਵਾਸੁਦੇਵ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਭਰਾ, ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿਚ ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਬਣਿਆ ਜੋ ਬੰਧਨ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਪ੍ਰੇਮ ਆਖਦੇ ਹਨ, ਮੈਂ ਸਮਝਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਉਹ ਛੱਡਣਾ ਬਹੁਤ ਔਖਾ ਹੈ, ਭਾਵੇਂ ਵੱਡੇ ਬੀਰ ਜਾਂ ਯੋਗੀ ਹੀ ਕਿਉਂ ਨਾ ਹੋਣ। ਇਹ ਮਿੱਤਰਤਾ, ਜੋ ਉੱਚੇ ਜੀਵਾਂ ਵੱਲੋਂ ਉਹਨਾਂ ਲਈ ਵੀ ਨਿਭਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਪਿਛਲੇ ਉਪਕਾਰ ਨਹੀਂ ਕੀਤੇ, ਤੇ ਜਿਸ ਦਾ ਫਲ ਮਿੱਤਰਤਾ ਵਿੱਚ ਹੀ ਸਮਰਪਿਤ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਕਦੇ ਛੱਡਣੀ ਨਹੀਂ ਚਾਹੀਦੀ। ਪੁਰਾਣੇ ਸਮਿਆਂ ਵਿੱਚ, ਭਰਾ, ਅਸੀਂ ਇੱਕ-ਦੂਜੇ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ ਨਹੀਂ ਜਿਉਂਦੇ ਰਹੇ; ਹੁਣ, ਸੰਪੱਤਾ ਦੇ ਮਾਣ ਵਿਚ ਅੰਨ੍ਹੇ ਹੋ ਕੇ, ਅਸੀਂ ਆਪਣੇ ਸਾਹਮਣੇ ਖੜ੍ਹੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਨਹੀਂ ਵੇਖਦੇ। ਹੇ ਆਦਰ ਦੇਣ ਵਾਲੇ, ਰਾਜਸੀ ਚਮਕ-ਦਮਕ ਕਦੇ ਭੀ ਉਸ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਨਾ ਮਿਲੇ ਜੋ ਅਸਲ ਭਲਾਈ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਸ ਕਰਕੇ ਉਹ ਆਪਣੇ ਲੋਕਾਂ ਜਾਂ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਵੇਖ ਸਕਦਾ, ਉਸ ਦੀ ਨਜ਼ਰ ਅੰਨ੍ਹੀ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਆਨਕਦੁੰਦੁਭਿ ਵਾਸੁਦੇਵ, ਪੁਰਾਣੀ ਮਿੱਤਰਤਾ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਕੇ, ਅੱਖਾਂ ਵਿਚ ਹੰਜੂ ਭਰ ਕੇ ਰੋ ਪਿਆ। ਨੰਦ, ਜਿਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪਿਆਰੇ ਦੋਸਤ ਗੋਵਿੰਦ ਅਤੇ ਰਾਮ ਨਾਲ ਜੋ ਪਿਆਰ ਕੀਤਾ, ਉਸ ਲਈ ਯਾਦਵਾਂ ਵੱਲੋਂ ਆਦਰਿਤ ਹੋਇਆ, ਤਿੰਨ ਮਹੀਨੇ ਤੱਕ ਉੱਥੇ ਹੀ ਰਿਹਾ, ਹਰ ਰੋਜ਼ ਸੋਚਦਾ, "ਅੱਜ ਜਾਂ ਕੱਲ੍ਹ ਜਾਵਾਂਗਾ।" ਫਿਰ, ਇੱਛਾਵਾਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹੋ ਕੇ, ਨੰਦ ਆਪਣੇ ਸਾਰੇ ਗੋਪਾਂ ਅਤੇ ਵ੍ਰਜ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਸਮੇਤ, ਵਧੀਆ ਗਹਣਿਆਂ, ਰੇਸ਼ਮ ਅਤੇ ਕੀਮਤੀ ਤੋਹਫਿਆਂ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਹੋਇਆ। ਵਾਸੁਦੇਵ, ਉਗ੍ਰਸੈਨ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ, ਉਦ੍ਧਵ, ਬਲਰਾਮ ਆਦਿ ਵੱਲੋਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਤੋਹਫੇ ਲੈ ਕੇ, ਨੰਦ ਯਾਦਵਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਰਸਤੇ ਚਲ ਪਿਆ। ਨੰਦ, ਗੋਪ ਅਤੇ ਗੋਪੀਆਂ, ਆਪਣੇ ਮਨ ਨੂੰ ਗੋਵਿੰਦ ਦੇ ਕਮਲ ਚਰਨਾਂ ਤੋਂ ਹਟਾ ਨਹੀਂ ਸਕੇ, ਅਤੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਹ ਮਥੁਰਾ ਵਲ ਚਲੇ ਗਏ। ਜਦ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ ਚਲੇ ਗਏ, ਤਾਂ ਵ੍ਰਿਸ਼ਣੀ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਭੂ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਸੀ, ਵਰਖਾ ਰੁੱਤ ਆਉਂਦੀ ਵੇਖ ਕੇ, ਮੁੜ ਕੇ ਦਵਾਰਕਾ ਵੱਲ ਚਲੇ ਗਏ। ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਯਾਦਵ-ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਮਹਾਨ ਉਤਸਵ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਦੱਸੀ, ਜੋ ਤੀਰਥ-ਯਾਤਰਾ ਦੌਰਾਨ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਅਤੇ ਦੋਸਤਾਂ ਨਾਲ ਹੋਈਆਂ ਮੁਲਾਕਾਤਾਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਘਟਨਾਵਾਂ ਵੀ ਸੁਣਾਈਆਂ। ਇੱਥੇ, ਦਸਵੇਂ ਸਕੰਧ ਦੇ ਦੂਜੇ ਅੱਧ ਵਿਚ, "ਤੀਰਥ ਯਾਤਰਾ ਦਾ ਵਰਣਨ" ਨਾਮਕ ਚੌਰਾਸੀਵਾਂ ਅਧਿਆਇ, ਜੋ ਮਹਾਨ ਭਾਗਵਤ ਮਹਾਪੁਰਾਣ ਦਾ ਉੱਤਮ ਵੈਰਾਗੀਆਂ ਲਈ ਗ੍ਰੰਥ ਹੈ, ਸਮਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ, ਪਰੀਕਸ਼ਿਤ ਰਾਜਾ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ: ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਅਸੀਂ ਰਾਮ ਅਤੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਦੀ ਭੈਣ ਬਾਰੇ ਜਾਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਾਂ—ਅਰਜੁਨ ਨੇ ਉਸ ਨਾਲ ਕਿਵੇਂ ਵਿਆਹ ਕੀਤਾ, ਤੇ ਉਹ ਮੇਰੀ ਦਾਦੀ ਕਿਵੇਂ ਬਣੀ? ਸ਼ੁਕਦੇਵ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਜਦੋਂ ਤੀਰਥ-ਯਾਤਰਾ ਕਰਦਿਆਂ ਅਰਜੁਨ, ਜੋ ਮਹਾਨ ਪੁਰਖ ਸੀ, ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਘੁੰਮਦਾ ਹੋਇਆ ਪ੍ਰਭਾਸਾ ਪਹੁੰਚਿਆ, ਉੱਥੇ ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਮਾਮੇ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਬਾਰੇ ਸੁਣਿਆ।