ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਭਾਗਵਤਪੁਰਾਣਮ੍

ਜੋ ਪਰਮਾਤਮਾ ਹੈ, ਉਸ ਦੀ ਜੋ ਅਸਲੀਅਤ ਹੈ—ਉਸ ਨੂੰ ਸਮਾਂ, ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਜਾਂ ਉਸ ਦਾ ਨਾਸ, ਜਾਂ ਕੋਈ ਹੋਰ ਤੱਤ, ਨਾ ਉਹ ਆਪ, ਨਾ ਕੋਈ ਹੋਰ, ਨਾ ਹੀ ਕੋਈ ਗੁਣ—ਕਦੇ ਘਟਾ ਨਹੀਂ ਸਕਦੇ, ਉਹ ਹਰ ਥਾਂ, ਹਰ ਵੇਲੇ, ਅਟੱਲ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ। ਉਹ ਪ੍ਰਭੂ, ਜੋ ਅੰਡ-ਅੰਡ ਵਿਚ ਵੰਡਿਆ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦਾ, ਜਿਸ ਦਾ ਅਨੁਭਵ ਦੁੱਖ, ਕਰਮ ਜਾਂ ਗੁਣਾਂ ਦੇ ਵਹਾਵਾਂ ਨਾਲ ਰੋਕਿਆ ਨਹੀਂ ਜਾ ਸਕਦਾ, ਪਰ ਉਹ ਆਪਣੇ ਹੀ ਜੀਵਨ-ਸ਼ਕਤੀ ਵਰਗੀਆਂ ਮਾਇਆਵੀਆਂ ਤਾਕਤਾਂ ਨਾਲ ਓਹਲੇ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ ਸੂਰਜ ਨੂੰ ਕਦੇ ਬੱਦਲ, ਧੁੰਦ ਜਾਂ ਗ੍ਰਹਿਣ ਓਹਲਾ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਉਹ ਮੂਲ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਕਦੇ ਵੀ ਘਟਦਾ ਨਹੀਂ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਹੇ ਰਾਜਨ, ਸਾਰਿਆਂ ਇਕੱਠੇ ਹੋਏ ਰਾਜਿਆਂ ਅਤੇ ਦੋ ਅਚੂਤ ਵੰਸ਼ਜਾਂ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ, ਉਹ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਅਨਕਦੁੰਦੁਭਿ (ਵਸੁਦੇਵ) ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕਰਕੇ ਉਚਾਰਨ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਕਰਮ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਮਾਂ ਰਾਹੀਂ ਹੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ—ਇਹ ਗਿਆਨੀ ਲੋਕ ਸਥਾਪਤ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਲਈ, ਵਿਸ਼ਵ ਦੇ ਯਜਮਾਨ ਵਿ਷ਣੂ ਦੀ ਭਗਤੀ ਅਤੇ ਯਜਨਾਂ ਰਾਹੀਂ ਸ਼ਰਧਾ ਨਾਲ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਕਵੀਆਂ ਨੇ, ਜੋ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਰੱਖਦੇ ਹਨ, ਮਨ ਦੀ ਇਹ ਸ਼ਾਂਤੀ ਦਰਸਾਈ ਹੈ; ਯੋਗ ਦਾ ਰਸਤਾ ਆਸਾਨ ਹੈ ਅਤੇ ਆਤਮਾ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ੀ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਰਸਤਾ, ਦੁਜਾ ਜਨਮ ਲੈਣ ਵਾਲੇ ਗ੍ਰਿਹਸਥ ਲਈ, ਬੜੀ ਮੰਗਲਮਈ ਦਿਸ਼ਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਉੱਤੇ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਕਮਾਈ ਅਨੁਸਾਰ, ਪਵਿੱਤਰ ਤਰੀਕਿਆਂ ਅਤੇ ਸ਼ਰਧਾ ਨਾਲ ਯਜਮਾਨ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਗਿਆਨੀ ਲੋਕ ਸਮੇਂ ਆਉਣ 'ਤੇ, ਧਨ ਦੀ ਲਾਲਸਾ ਤੋਂ (ਜੋ ਯਜਨਾ ਅਤੇ ਦਾਨ ਰਾਹੀਂ ਮਿਲਦੀ ਹੈ), ਪਤਨੀ-ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਲਾਲਸਾ ਤੋਂ (ਗ੍ਰਿਹਸਥ ਆਸ਼ਰਮ ਰਾਹੀਂ), ਅਤੇ ਆਤਮਾ ਦੀ ਲਾਲਸਾ ਤੋਂ (ਆਤਮ-ਲੋਕ ਰਾਹੀਂ) ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਹਟ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਪਿੰਡ ਦੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਲਾਲਸਾਵਾਂ ਛੱਡ ਦਿਤੀਆਂ ਹਨ, ਉਹ ਦ੍ਰਿੜਤਾ ਨਾਲ ਤਪੱਸਿਆ ਦੇ ਜੰਗਲ ਵਲ ਚਲੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਦੁਜਾ ਜਨਮ ਲੈਣ ਵਾਲਾ ਮਨੁੱਖ ਜਨਮ ਤੋਂ ਹੀ ਤਿੰਨ ਕਰਜ਼ਿਆਂ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੁੰਦਾ ਹੈ—ਦੇਵਤਿਆਂ, ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਅਤੇ ਪਿਤਰਾਂ ਦਾ ਕਰਜ਼ਾ। ਉਹ ਯਜਨਾ, ਪਾਠ ਅਤੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਰਾਹੀਂ ਇਹ ਕਰਜ਼ੇ ਉਤਾਰਦਾ ਹੈ; ਜੇਕਰ ਉਹ ਇਹ ਕਰਜ਼ੇ ਨਾ ਉਤਾਰ ਕੇ ਚਲਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ ਡਿੱਗ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਅੱਜ, ਹੇ ਗਿਆਨੀ, ਤੁਸੀਂ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਅਤੇ ਪਿਤਰਾਂ ਦੇ ਦੋ ਕਰਜ਼ੇ ਮੁਕਾ ਚੁੱਕੇ ਹੋ; ਅਤੇ ਯਜਨਾਂ ਰਾਹੀਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦਾ ਕਰਜ਼ਾ ਵੀ ਚੁਕਾ ਲਿਆ ਹੈ, ਹੁਣ ਤੁਸੀਂ ਕਰਜ਼ਾ ਮੁਕਤ ਤੇ ਆਸਰੇ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੋ। ਹੇ ਵਸੁਦੇਵ, ਤੁਸੀਂ ਵਾਸਤਵ ਵਿੱਚ ਹਰੀ, ਜੋ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ ਹਨ, ਦੀ ਉੱਚੀ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਉਪਾਸਨਾ ਕੀਤੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਉਹ ਤੁਹਾਡੇ ਪੁੱਤਰ ਬਣੇ ਹਨ। ਸੁਕਦੇਵ ਜੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ—ਇਹ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ, ਵਸੁਦੇਵ ਜੀ ਨੇ ਨਮ੍ਰਤਾ ਨਾਲ ਸਿਰ ਝੁਕਾਇਆ, ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਅਤੇ ਪੁਜਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਚੁਣ ਲਿਆ। ਉਹ ਰਿਸ਼ੀ, ਜੋ ਧਰਮ ਅਨੁਸਾਰ ਚੁਣੇ ਗਏ ਸਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਉਸ ਜਗ੍ਹਾ ਤੇ ਵਧੀਆ ਰੀਤੀਆਂ ਨਾਲ ਵਸੁਦੇਵ ਲਈ ਯਜਨਾ ਕੀਤੀ। ਜਦੋਂ ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਹੋਈ, ਤਾਂ ਵ੍ਰਿਸ਼ਣੀ ਲੋਕ ਕਮਲ ਦੇ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਮਾਲਾਵਾਂ ਪਾ ਕੇ, ਨ੍ਹਾ ਕੇ ਤੇ ਵਧੀਆ ਵਸਤ੍ਰ ਪਾ ਕੇ ਖੜੇ ਹੋਏ। ਰਾਜੇ ਵੀ ਸੋਹਣੇ ਗਹਣਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜੇ ਹੋਏ ਸਨ। ਉਸ ਦੀਆਂ ਰਾਣੀਆਂ, ਖੁਸ਼ੀਆਂ ਨਾਲ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਗਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਹਾਰ ਨਹੀਂ ਸਨ, ਪਰ ਸੁੰਦਰ ਵਸਤ੍ਰ ਪਾ ਕੇ, ਲਗਾਉਣ ਵਾਲੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਲੈ ਕੇ, ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਹਾਲ ਵੱਲ ਆਈਆਂ। ਡੋਲ, ਮ੍ਰਿਦੰਗ, ਨਗਾਰੇ, ਸ਼ੰਖ, ਤੁਰਹੀਆਂ ਤੇ ਹੋਰ ਵਾਜਿਆਂ ਦੀ ਧੁਨ ਵੱਜੀ; ਨੱਚਣ ਵਾਲੇ ਤੇ ਅਦਾਕਾਰ ਨੱਚ ਰਹੇ ਸਨ; ਵੰਸ਼ਾਵਲੀ ਗਾਵਏ ਤੇ ਗੁਣਗਾਨ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ; ਗੰਧਰਵ ਨਾਰੀਆਂ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਸਮੇਤ ਮਿੱਠੇ ਸੁਰਾਂ ਵਿੱਚ ਗੀਤ ਗਾ ਰਹੀਆਂ ਸਨ। ਪੁਜਾਰੀ, ਰੀਤ ਅਨੁਸਾਰ, ਨ੍ਹਾਏ ਤੇ ਸੁਗੰਧਿਤ ਹੋਏ ਵਸੁਦੇਵ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਅਠਾਰਾਂ ਪਤਨੀਆਂ ਦਾ ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ, ਜਿਵੇਂ ਸੋਮ ਰਾਜਾ ਦਾ ਤਾਰੇ ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਉੱਤੇ ਰੇਸ਼ਮੀ ਵਸਤ੍ਰ, ਕੰਗਣ, ਹਾਰ, ਪਾਇਲ ਤੇ ਕੁੰਡਲ ਪਾ ਕੇ, ਯਜਮਾਨ ਦੇ ਵਸਤ੍ਰਾਂ ਵਿੱਚ, ਚਮਕ ਰਹੇ ਸਨ। ਉਸ ਦੇ ਪੁਜਾਰੀ, ਰੇਸ਼ਮ ਦੇ ਵਸਤ੍ਰ ਪਾ ਕੇ ਤੇ ਗਹਣਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜੇ ਹੋਏ, ਸਭਾ ਸਮੇਤ ਇੰਦਰ ਦੀ ਯਜਨਾ ਵਰਗੇ ਚਮਕ ਰਹੇ ਸਨ। ਫਿਰ ਰਾਮ ਅਤੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ, ਆਪਣੇ ਪਰਿਵਾਰ ਸਮੇਤ, ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਅਤੇ ਪਤਨੀਆਂ ਨਾਲ, ਜੀਵਨ ਦੇ ਸਵਾਮੀ ਵਾਂਗ, ਆਪਣੇ ਤੇਜ ਨਾਲ ਚਮਕ ਰਹੇ ਸਨ। ਉਸ ਨੇ ਯਥਾ ਵਿਧੀ, ਅਗਨਿਹੋਤ੍ਰ ਅਤੇ ਹੋਰ ਯਜਨਾਂ ਰਾਹੀਂ, ਆਮ ਤੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਦੋਵਾਂ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨਾਲ, ਯਜਨਾ, ਗਿਆਨ ਅਤੇ ਕਰਮ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕੀਤੀ। ਫਿਰ, ਸਮੇਂ ਅਨੁਸਾਰ, ਉਸ ਨੇ ਪੁਜਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਨਿਯਮਤ ਦਾਨ ਦਿੱਤਾ—ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਗਾਵਾਂ, ਜ਼ਮੀਨ, ਧੀਆਂ ਤੇ ਵੱਡੀ ਦੌਲਤ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ। ਜਦੋਂ ਪਤਨੀਆਂ ਲਈ ਸੰਬੰਧਤ ਕਰਮ ਅਤੇ ਅੰਤਮ ਨ੍ਹਾਉਣ ਦੀ ਰੀਤ ਹੋ ਗਈ, ਤਾਂ ਉਹ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਅਤੇ ਪੁਜਾਰੀ, ਯਜਮਾਨ ਸਮੇਤ, ਰਾਮਾ ਸਰੋਵਰ ਵਿੱਚ ਨ੍ਹਾਏ। ਨ੍ਹਾ ਕੇ, ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਗਹਣੇ ਤੇ ਵਸਤ੍ਰ ਵੰਸ਼ਾਵਲੀ ਗਾਵਿਆਂ ਤੇ ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਦਿੱਤੇ; ਫਿਰ, ਸਵੈਅਂ ਸਜ ਕੇ, ਪੁਜਾਰੀਆਂ ਅਤੇ ਹੋਰਾਂ ਨੂੰ ਭੋਜਨ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ। ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸਾਕ-ਸਬੰਧੀਆਂ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਪਤਨੀਆਂ ਅਤੇ ਪੁੱਤਰਾਂ, ਅਤੇ ਵਿਦਰਭ, ਕੋਸਲ, ਕੁਰੂ, ਕਾਸ਼ੀ, ਕੇਕਯ ਤੇ ਸ੍ਰਿਞ੍ਜਯ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਆਦਰ ਦਿੱਤਾ। ਉਸ ਨੇ ਸਭਾ-ਸਦੱਸ, ਯਜਮਾਨ ਪੁਜਾਰੀ, ਰਿਸ਼ੀ, ਰਾਜੇ, ਭੂਤ-ਪਿਤਰ, ਅਤੇ ਵੰਡਰਦੇ ਸੰਨਿਆਸੀ—ਸਭ ਨੂੰ ਆਦਰ ਦਿੱਤਾ। ਫਿਰ ਪ੍ਰਭੂ ਦੇ ਆਵਾਸ ਤੋਂ ਵਿਦਾ ਲੈ ਕੇ, ਉਹ ਸਭ ਯਜਨਾ ਵੱਲ ਚਲੇ ਗਏ। ਧ੍ਰਿਤਰਾਸ਼ਟਰ, ਉਸ ਦਾ ਛੋਟਾ ਭਰਾ, ਪૃਥਾ ਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਭੀਸ਼ਮ, ਦ੍ਰੋਣ, ਪૃਥਾ, ਯਮ ਦੇ ਦੋ ਪੁੱਤਰ, ਨਾਰਦ, ਦਿਵ੍ਯ ਵਿਆਸ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਦੋਸਤ ਅਤੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ— ਉਹ ਆਪਣੇ ਯਾਦਵ ਸਾਕਾਂ ਨੂੰ ਗਲੇ ਲਾ ਕੇ, ਹਿਰਦੇ ਵਿਚ ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਭਰ ਕੇ, ਕੁਝ ਆਪਣੇ-ਆਪਣੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵੱਲ, ਵਿਛੋੜੇ ਦੀ ਪੀੜ੍ਹਾ ਸਹਿੰਦੇ ਹੋਏ, ਪਰਤ ਗਏ। ਨੰਦ ਜੀ, ਆਪਣੇ ਗੋਪਾਂ ਸਮੇਤ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ, ਰਾਮ, ਉਗ੍ਰਸੇਨ ਅਤੇ ਹੋਰਾਂ ਵਲੋਂ ਵੱਡੇ ਆਦਰ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਹੋਏ, ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਸਾਕਾਂ ਨਾਲ ਪਿਆਰ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਉਥੇ ਹੀ ਰਹਿ ਗਏ। ਵਸੁਦੇਵ, ਆਪਣੇ ਮਨ-ਚਾਹੁੰਦੇ ਵੱਡੇ ਸਮੁੰਦਰ ਨੂੰ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਪਾਰ ਕਰਕੇ, ਦੋਸਤਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰੇ ਅਤੇ ਖੁਸ਼ ਮਨ ਹੋ ਕੇ, ਨੰਦ ਜੀ ਦਾ ਹੱਥ ਫੜ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, “ਭਰਾ, ਲੋਕਾਂ ਵਿਚ ਜੋ ਮੋਹ ਰਾਹੀਂ ਬਣਦਾ ਰਿਸ਼ਤਾ ਹੈ, ਜਿਸਨੂੰ ਪਿਆਰ ਆਖਦੇ ਹਨ, ਮੈਂ ਸਮਝਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਉਹ ਛੱਡਣਾ ਬਹੁਤ ਔਖਾ ਹੈ—even ਮਹਾਨੀਰ, ਯੋਗੀ ਵੀ ਇਸਨੂੰ ਛੱਡ ਨਹੀਂ ਸਕਦੇ। ਇਹ ਮਿੱਤਰਤਾ, ਜੋ ਉੱਚੇ ਮਨੁੱਖ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਕਰਦੇ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮਿਹਰਬਾਨੀ ਦਾ ਉੱਤਰ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤਾ, ਤੇ ਜਿਸ ਦਾ ਫਲ ਵੀ ਮਿੱਤਰਤਾ ਵਿੱਚ ਹੀ ਸਮਰਪਿਤ ਕਰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਕਦੇ ਵੀ ਤਿਆਗਣੀ ਨਹੀਂ ਚਾਹੀਦੀ। ਪਿਛਲੇ ਸਮਿਆਂ ਵਿਚ, ਭਰਾਵਾਂ, ਅਸੀਂ ਇੱਕ-ਦੂਜੇ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ; ਹੁਣ, ਵਾਧੂ ਸੰਪੰਨਤਾ ਦੇ ਗੁਮਾਨ ਵਿਚ, ਅਸੀਂ ਆਪਣੇ ਸਾਹਮਣੇ ਖੜਿਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਨਹੀਂ ਵੇਖਦੇ। ਹੇ ਆਦਰ ਦੇਣ ਵਾਲੇ, ਰਾਜ ਦੀ ਚਮਕ ਉਸ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਕਦੇ ਨਾ ਮਿਲੇ ਜੋ ਅਸਲ ਚੰਗੀ ਹਾਲਤ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਸ ਨਾਲ ਉਹ ਆਪਣੇ ਲੋਕਾਂ ਜਾਂ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਵੇਖਦਾ, ਅੱਖਾਂ ਅੰਨ੍ਹੀਆਂ ਹੋ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ।” ਸੁਕਦੇਵ ਜੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ—ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਆਨਕਦੁੰਦੁਭੀ (ਵਸੁਦੇਵ) ਪੁਰਾਣੀ ਮਿੱਤਰਤਾ ਯਾਦ ਕਰਕੇ, ਅੱਖਾਂ ਵਿਚ ਹੰਜੂਆਂ ਨਾਲ, ਰੋ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਯਾਦਵਾਂ ਵਲੋਂ ਪਿਆਰ ਮਿਲਣ ਕਰਕੇ, ਨੰਦ ਜੀ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਪਿਆਰੇ ਦੋਸਤ ਗੋਵਿੰਦ ਤੇ ਰਾਮ ਲਈ ਪਿਆਰ ਕਰਦੇ ਸਨ, ‘ਅੱਜ, ਕੱਲ੍ਹ’ ਸੋਚਦੇ ਹੋਏ, ਉਥੇ ਤਿੰਨ ਮਹੀਨੇ ਰਹਿ ਗਏ। ਫਿਰ, ਨੰਦ ਜੀ, ਆਪਣੇ ਪਰਿਵਾਰ ਅਤੇ ਵ੍ਰਜ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਸਮੇਤ, ਵਧੀਆ ਗਹਣਿਆਂ, ਰੇਸ਼ਮੀ ਵਸਤ੍ਰਾਂ ਅਤੇ ਅਨੇਕ ਕੀਮਤੀ ਤੋਹਫਿਆਂ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਹੋਏ। ਵਸੁਦੇਵ, ਉਗ੍ਰਸੇਨ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ, ਉਧਵ, ਬਲਰਾਮ ਅਤੇ ਹੋਰਾਂ ਵਲੋਂ ਵੱਡੇ ਤੋਹਫੇ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਕੇ, ਨੰਦ ਜੀ ਯਾਦਵਾਂ ਨਾਲ ਰਵਾਨਾ ਹੋ ਗਏ। ਨੰਦ, ਗੋਪ ਅਤੇ ਗੋਪੀਆਂ, ਆਪਣੇ ਮਨ ਨੂੰ ਗੋਵਿੰਦ ਦੇ ਕਮਲ ਚਰਨਾਂ ਵਿਚ ਲਾਈ ਰੱਖਦੇ ਹੋਏ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵਾਪਸ ਖਿੱਚ ਨਹੀਂ ਸਕੇ, ਪਰ ਫਿਰ ਵੀ ਮਥੁਰਾ ਵੱਲ ਚਲੇ ਗਏ। ਜਦੋਂ ਉਹ ਸਬੰਧੀ ਵਿਦਾ ਹੋ ਗਏ, ਤਾਂ ਵ੍ਰਿਸ਼ਣੀ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਆਰਾਧਿਆ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਸੀ, ਵੇਖਦੇ ਹਨ ਕਿ ਵਰਖਾ ਦਾ ਮੌਸਮ ਆ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਤੇ ਉਹ ਮੁੜ ਕੇ ਦੁਆਰਕਾ ਵੱਲ ਪਰਤ ਗਏ। ਉਹ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਯਾਦਵ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਮਹਾਨ ਉਤਸਵ ਦੀ ਗੱਲ ਦੱਸਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਤੀਰਥ ਯਾਤਰਾ ਦੌਰਾਨ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਤੇ ਮਿੱਤਰਾਂ ਨਾਲ ਹੋਈਆਂ ਮੁਲਾਕਾਤਾਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਘਟਨਾਵਾਂ ਵੀ ਆਖਦੇ ਹਨ।