ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਭਾਗਵਤਪੁਰਾਣਮ੍

ਇਸ ਪਵਿੱਤਰ ਕਾਰਜ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਇਉਂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਕਿ, ਪਹਿਲਾਂ ਇੱਕ ਨਾਰੀਅਲ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਫੜ ਕੇ, ਮਨ ਵਿੱਚ ਖੁਸ਼ੀ ਤੇ ਆਨੰਦ ਨਾਲ ਪਰਮਾਤਮਾ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਉਸ ਸਮੇਂ ਸਤਿਕਾਰਯੋਗ ਸਤਿਕਥਾ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਸਮੇਂ, ਇਹ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਜਿਹੜਾ ਸ਼੍ਰੀਮਦ ਭਾਗਵਤ ਮਹਾਪੁਰਾਣ ਹੈ, ਉਹ ਆਪ ਹੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਜੀ ਦਾ ਸਾਕਸ਼ਾਤ ਰੂਪ ਹੈ। ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ! ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਸੰਸਾਰ-ਸਮੁੰਦਰ ਤੋਂ ਮੁਕਤੀ ਲਈ ਆਪਣਾ ਆਧਾਰ ਬਣਾਇਆ ਹੈ। ਮੇਰੀ ਮਨ-ਇੱਛਾ ਤੁਹਾਡੇ ਦਇਆ ਨਾਲ ਪੂਰੀ ਹੋ ਚੁੱਕੀ ਹੈ। ਹੁਣ ਇਹ ਕਾਰਜ ਬਿਨਾ ਕਿਸੇ ਰੁਕਾਵਟ ਦੇ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਡਾ ਸੇਵਕ ਹਾਂ, ਹੇ ਕੇਸ਼ਵ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਨਿਮਰ ਬਚਨਾਂ ਨਾਲ, ਉੱਚ ਸੁਰ ਵਿੱਚ, ਸਤਿਕਥਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਬਚਨਵਾਨ ਦੀ ਸਤਿਕਾਰ-ਸਮਾਗਮ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ—ਉਹਨੂੰ ਵਸਤ੍ਰ ਤੇ ਗਹਣੇ ਪਾ ਕੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਫਿਰ, ਪ੍ਰਭੂ ਦੇ ਵਾਰਾਹ ਅਵਤਾਰ ਨੂੰ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਦੇ ਗਿਆਨੀ ਹਨ, ਨਮਨ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ—ਇਸ ਕਥਾ ਦੀ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨਾ ਨਾਲ ਮੇਰੀ ਅਗਿਆਨਤਾ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰੋ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਆਪਣੀ ਭਲਾਈ ਲਈ, ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਸੱਤ ਰਾਤਾਂ ਦਾ ਵਰਤ ਲੈਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਸਮਰੱਥਾ ਅਨੁਸਾਰ ਇਸਦਾ ਪਾਲਣ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਕਥਾ ਵਿਚ ਰੁਕਾਵਟ ਨਾ ਆਵੇ, ਇਸ ਲਈ ਪੰਜ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਚੁਣੋ ਤੇ ਉਹ ਹਰਿ ਦਾ ਬਾਰਾਂ ਅੱਖਰਾਂ ਵਾਲਾ ਮੰਤਰ ਜਪਣ। ਫਿਰ, ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ, ਵੈਸ਼ਨਵਾਂ ਅਤੇ ਕੀਰਤਨ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਤੇ ਸਤਿਕਾਰ ਕਰਕੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਹੁਕਮ ਦੇ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਆਸਨ ਤੇ ਬੈਠੋ। ਫਿਰ, ਧਨ-ਦੌਲਤ, ਘਰ-ਵਸਤੂ, ਬੱਚਿਆਂ ਦੀ ਚਿੰਤਾ ਛੱਡ ਕੇ, ਮਨ ਨੂੰ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰਕੇ, ਸਾਰੀ ਧਿਆਨਤਾ ਕਥਾ ਵਿੱਚ ਲਗਾ ਦੇਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਇਉਂ ਕਰਕੇ ਉੱਚਤ ਫਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਕਥਾ ਦਾ ਪਾਠ ਸਵੇਰੇ ਸੂਰਜ ਚੜ੍ਹਦੇ ਹੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਤੇ ਤਿੰਨ ਤੇ ਅੱਧੀ ਘੜੀ (ਦਿਨ ਦੇ ਤਿੰਨ ਹਿੱਸਿਆਂ ਤੋਂ ਵਧ) ਤੱਕ, ਗਿਆਨਵਾਨ ਵਿਅਕਤੀ ਸਥਿਰ ਸੁਰ ਵਿੱਚ ਪਾਠ ਕਰੇ। ਦੁਪਹਿਰ ਸਮੇਂ ਦੋ ਘੜੀਆਂ ਲਈ ਕਥਾ ਵਿਚ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਵਿਸ਼੍ਰਾਮ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਤੇ ਇਸ ਸਮੇਂ ਵੈਸ਼ਨਵਾਂ ਵਲੋਂ ਕੀਰਤਨ ਕਰਵਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਸਰੀਰਕ ਸ਼ਕਤੀ ਦੇ ਸੰਚਾਰ ਲਈ, ਹਲਕਾ ਤੇ ਆਰਾਮਦਾਇਕ ਭੋਜਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਜਿਹੜਾ ਕਥਾ ਸੁਣਨ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਉਹ ਇੱਕ ਵਾਰੀ ਹਵੀਸ਼ ਅਨੁਸਾਰ ਭੋਜਨ ਕਰੇ। ਜੇਕਰ ਸਮਰੱਥ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਸੱਤ ਰਾਤਾਂ ਦਾ ਉਪਵਾਸ ਕਰਕੇ ਕਥਾ ਸੁਣੀ ਜਾਵੇ; ਜਾਂ ਘੀ ਜਾਂ ਦੁੱਧ ਪੀ ਕੇ ਸੁਣ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਨਹੀਂ ਤਾਂ, ਫਲਾਂ ਤੇ ਰਹਿ ਕੇ ਜਾਂ ਇੱਕ ਵਾਰੀ ਭੋਜਨ ਕਰਕੇ ਵੀ ਸੁਣ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਜਿਹੜਾ ਤਰੀਕਾ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਹੋ ਸਕੇ, ਉਹੀ ਵਰਤਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਪਰ, ਮੈਂ ਇਹ ਮੰਨਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਕਥਾ ਸੁਣਨ ਵਾਲਿਆਂ ਲਈ ਭੋਜਨ ਕਰਨਾ ਹੀ ਉਚਿਤ ਹੈ; ਜੇਕਰ ਉਪਵਾਸ ਕਰਕੇ ਕਥਾ ਵਿਚ ਰੁਕਾਵਟ ਆਵੇ, ਤਾਂ ਉਪਵਾਸ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ। ਹੇ ਨਾਰਦ! ਹੁਣ ਤੂੰ ਸੁਣ, ਜਿਹੜੇ ਲੋਕ ਸੱਤ ਦਿਨ ਦਾ ਵਰਤ ਲੈਂਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਨਿਯਮ ਹਨ ਕਿ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ਨੁ ਦੀ ਦীক্ষਾ ਨਹੀਂ ਮਿਲੀ, ਉਹ ਕਥਾ ਸੁਣਨ ਦੇ ਯੋਗ ਨਹੀਂ। ਵਰਤ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਬ੍ਰਹਮਚਰਿਆ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕਰਨੀ, ਜ਼ਮੀਨ ਉੱਤੇ ਸੌਣਾ, ਪੱਤਿਆਂ ਉੱਤੇ ਭੋਜਨ ਕਰਨਾ, ਤੇ ਕਥਾ ਪੂਰੀ ਹੋਣ ਮਗਰੋਂ ਹੀ ਖਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਨਿਯਮ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਪਾਲਣੇ ਹਨ। ਵਰਤੀ ਨੇ ਦਾਲਾਂ, ਸ਼ਹਦ, ਤੇਲ, ਭਾਰੀ ਭੋਜਨ, ਅਤੇ ਕੁਝ ਵੀ ਅਸ਼ੁੱਧ ਜਾਂ ਬਾਅਦ ਦਾ ਭੋਜਨ ਨਹੀਂ ਲੈਣਾ। ਇਸ ਵਰਤ ਵਿਚ ਵਾਸਨਾ, ਕ੍ਰੋਧ, ਨਸ਼ਾ, ਅਹੰਕਾਰ, ਈਰਖਾ, ਲੋਭ, ਦੁਖਾਵਾ, ਮੋਹ ਤੇ ਵੈਰ ਨੂੰ ਦੂਰ ਰੱਖਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਕਥਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ ਵੈਦਿਕ ਪੰਡਿਤਾਂ, ਵੈਸ਼ਨਵਾਂ, ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ, ਗੁਰੂਆਂ, ਗਾਂਵਾਂ, ਵਰਤੀ ਲੋਕਾਂ, ਮਹਿਲਾਵਾਂ, ਰਾਜਿਆਂ ਤੇ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾਂ ਦੀ ਨਿੰਦਾ ਨਾ ਕਰੇ। ਇਸ ਵਰਤ ਵਿਚ ਮਹਿਲਾਵਾਂ (ਮਾਸਿਕ ਧਰਮ ਵਾਲੀਆਂ), ਚੰਡਾਲ, ਵਿਦੇਸ਼ੀ, ਪਤਿਤ, ਵੈਦਿਕ ਧਰਮ ਤੋਂ ਬਾਹਰ, ਦਵਿਜਾਂ ਦੇ ਦੁਸ਼ਮਣ, ਜਾਂ ਵੈਦਿਕ ਵਿਰੋਧੀਆਂ ਨਾਲ ਗੱਲਬਾਤ ਨਹੀਂ ਕਰਨੀ। ਸੱਚਾਈ, ਪਵਿੱਤਰਤਾ, ਦਇਆ, ਮੌਨ, ਸਾਦਗੀ, ਨਿਮਰਤਾ, ਤੇ ਮਨ ਦੀ ਦਾਨਸ਼ੀਲਤਾ ਵਰਤਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਗਰੀਬ, ਰੋਗੀ, ਦੁਖੀ, ਪਾਪ ਕਰ ਰਹੇ, ਨਿਸੰਤਾਨ, ਜਾਂ ਮੁਕਤੀ ਦੀ ਇੱਛਾ ਵਾਲੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਇਹ ਕਥਾ ਸੁਣਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਜਿਹੜੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਮਾਂ ਨਹੀਂ ਬਣ ਸਕਦੀਆਂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਬੱਚੇ ਮਰ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਬਾਂਝ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਬੱਚਾ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਗਿਆ, ਜਾਂ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਗਰਭਪਾਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਇਹ ਕਥਾ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸੁਣਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਜੇ ਇਹ ਕਥਾ ਨਿਯਮ ਅਨੁਸਾਰ ਸੁਣੀ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਇਹ ਅਸੰਖ ਮਹਿਲਾ ਦਾਨਾਂ ਵਰਗਾ ਅਖੁੱਟ ਪੁੰਨ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਦਿਵ੍ਯ ਤੇ ਉੱਤਮ ਕਥਾ ਲੱਖਾਂ ਯਜਨਾਂ ਦੇ ਫਲ ਦੇਣ ਵਾਲੀ ਹੈ। ਵਰਤ ਪੂਰਾ ਕਰਕੇ, ਉਸਦੀ ਉਪਸੰਹਾਰ ਵੀ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਜੋ ਲੋਕ ਜਨਮਾਅਸ਼ਟਮੀ ਦਾ ਵਰਤ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਜਿਹੜੇ ਗਰੀਬ ਪਰ ਭਗਤ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਲਈ ਉਪਸੰਹਾਰ ਜ਼ਰੂਰੀ ਨਹੀਂ, ਉਹ ਤਾਂ ਸਿਰਫ ਸੁਣ ਕੇ ਹੀ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਨਿਸ਼ਕਾਮ ਵੈਸ਼ਨਵ ਹਨ। ਜਦੋਂ ਇਹ ਕਥਾ-ਯਜਨ ਪੂਰਾ ਹੋ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਪੁਸਤਕ ਅਤੇ ਕਥਾਵਾਚਕ ਦੀ ਸ਼ਰਧਾ ਨਾਲ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਫਿਰ, ਸ੍ਰੋਤਿਆਂ ਨੂੰ ਤੁਲਸੀ ਦੀਆਂ ਮਾਲਾਵਾਂ ਦੇਣੀਆਂ, ਅਤੇ ਮ੍ਰਿਦੰਗ ਤੇ ਝੰਜਰ ਨਾਲ ਮਿੱਠੇ ਸੁਰਾਂ ਵਿੱਚ ਕੀਰਤਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਵਿਜੈ ਘੋਸ਼, ਸਤਿਕਾਰ ਦੇ ਬਚਨ, ਤੇ ਸ਼ੰਖਧੁਨੀ ਦੀ ਵ੍ਯਵਸਥਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਤੇ ਮੰਗਤਿਆਂ ਨੂੰ ਧਨ ਤੇ ਭੋਜਨ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇ। ਜੇ ਸ੍ਰੋਤਾ ਵੈਰਾਗੀ ਹੋਵੇ, ਤਾ ਦੂਜੇ ਦਿਨ ਸੰਗੀਤ ਤੇ ਵਾਦ-ਯੰਤਰ ਨਾਲ ਅਰਾਧਨਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ; ਜੇ ਗ੍ਰਿਹਸਥ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਆਪਣੇ ਕਰਮਾਂ ਦੀ ਸ਼ੁੱਧਤਾ ਲਈ ਹਵਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਹਰ ਇੱਕ ਸ਼ਲੋਕ ਲਈ, ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ, ਖੀਰ, ਸ਼ਹਦ, ਘਿਉ ਅਤੇ ਤਿਲ ਹੋਰ ਪਦਾਰਥਾਂ ਨਾਲ ਮਿਲਾ ਕੇ, ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਦਸਮੇ ਸਕੰਧ ਲਈ, ਅਰਪਣ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਜਾਂ, ਗਾਯਤਰੀ ਮੰਤਰ ਨਾਲ, ਪੂਰੇ ਧਿਆਨ ਨਾਲ, ਹਵਨ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਪੁਰਾਣ ਪਰਮਾਤਮਾ ਦਾ ਹੀ ਸਰੂਪ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਹਵਨ ਕਰਨ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਨਾ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਸਮਝਦਾਰ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ ਹਵਨ ਸਮੱਗਰੀ ਦੂਜਿਆਂ ਨੂੰ ਦੇ ਦੇਵੇ, ਤਾਂ ਜੋ ਵਾਂਛਤ ਫਲ ਮਿਲੇ ਤੇ ਰੁਕਾਵਟਾਂ ਜਾਂ ਘਾਟ-ਵਾਧੂ ਦੂਰ ਹੋਣ। ਦੋਸ਼ ਸ਼ਾਂਤ ਕਰਨ ਲਈ, ਹਜ਼ਾਰ ਨਾਮ ਵਾਲਾ ਵਿਸ਼ਨੁ ਸਹਸ੍ਰਨਾਮ ਜਪਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਇਸ ਨਾਲ ਸਭ ਕੁਝ ਫਲਦਾਇਕ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਸ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਕੁਝ ਨਹੀਂ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਬਾਰਾਂ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਖੀਰ ਤੇ ਸ਼ਹਦ ਨਾਲ ਭੋਜਨ ਕਰਵਾਉਣਾ, ਸੋਨਾ ਤੇ ਗਾਂ ਦਾਨ ਕਰਕੇ ਵਰਤ ਦੀ ਸੰਪੂਰਨਤਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਸਮਰੱਥ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਤਿੰਨ ਪਲਾਂ ਭਾਰ ਦਾ ਸੋਨੇ ਦਾ ਸਿੰਘ ਬਣਵਾਓ, ਅਤੇ ਉੱਤੇ ਸੁੰਦਰ ਲਿਪੀ ਵਿੱਚ ਲਿਖੀ ਪੁਸਤਕ ਰੱਖੋ। ਫਿਰ, ਸਤਿਕਥਾਵਾਚਕ ਨੂੰ ਸਤਿਕਾਰ ਨਾਲ ਨਿਮੰਤਰਣ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ, ਸਾਰੇ ਆਚਾਰਾਂ ਤੇ ਦਾਨ, ਵਸਤ੍ਰ, ਗਹਣੇ, ਸੁਗੰਧ ਆਦਿ ਦੇ ਕੇ, ਜੋ ਸਵੈ-ਸੰਯਮੀ ਅਤੇ ਪੂਜਨੀਯ ਹੈ, ਉਸ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰੋ। ਜੇ ਕੋਈ ਗਿਆਨੀ ਵਿਅਕਤੀ ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਆਪਣੇ ਆਚਾਰਯ ਨੂੰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਬੰਧਨਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ, ਨਿਯਮ ਅਨੁਸਾਰ ਕਰਕੇ, ਸਾਰੇ ਪਾਪ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਮੰਗਲਮਈ ਪੁਰਾਣ, ਸ਼੍ਰੀਮਦ ਭਾਗਵਤ, ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ ਫਲਦਾਇਕ ਹੈ। ਇਹ ਧਰਮ, ਅਰਥ, ਕਾਮ ਤੇ ਮੋਖਸ਼ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਦਾ ਸਾਧਨ ਹੈ—ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ।