ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਭਾਗਵਤਪੁਰਾਣਮ੍

ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ, “ਸਾਨੂੰ ਤਾਂ ਕੇਵਲ ਉਸ ਮਹਾਨ ਭਗਵਾਨ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਦੀ ਧੂੜ ਆਪਣੇ ਮੱਥੇ ਲਾਉਣ ਦੀ ਹੀ ਇੱਛਾ ਹੈ, ਜਿਸਦੇ ਚਰਨ ਸੁਗੰਧਤ ਹਨ—ਉਹ ਸੁਗੰਧ ਜੋ ਉਸ ਦੀ ਪਤਨੀ ਦੇ ਅੰਗ ਰਸ ਦੀ ਮਹਿਕ ਨਾਲ ਰਚੀ ਹੋਈ ਹੈ। ਉਹੀ ਗਦਾ ਧਾਰੀ, ਜਿਸਦੇ ਚਰਨਾਂ ਦੀ ਛੋਹ ਵਾਸਤੇ ਸਾਰੇ ਜੀਵ ਤਰਸਦੇ ਹਨ। ਵ੍ਰਜ ਦੀਆਂ ਗੋਪੀਆਂ, ਪਹਾੜੀ ਜੰਗਲਾਂ ਦੀਆਂ ਪੁਲਿੰਦਨੀਆਂ, ਘਾਹ-ਬੂਟੇ, ਗਾਵਾਂ, ਤੇ ਗਵਾਲ-ਬਾਲ—all, ਜਦੋਂ ਉਹ ਗੋਵਰਧਨ ਦੀਆਂ ਘਾਟੀਆਂ ਵਿੱਚ ਗਾਵਾਂ ਚਰਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਉਸਦੇ ਚਰਨਾਂ ਦੀ ਛੋਹ ਵਾਸਤੇ ਉਤਾਵਲੇ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਸਮੇਂ, ਸ਼ੁਕਦੇਵ ਜੀ ਨੇ ਆਖਿਆ ਕਿ ਜਦੋਂ ਕੁੰਤਿ, ਸੁਭਦ੍ਰਾ, ਦ੍ਰੌਪਦੀ, ਮਾਧਵੀ, ਰਾਜ ਘਰਾਣਿਆਂ ਦੀਆਂ ਰਾਣੀਆਂ ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਆਪਣੀਆਂ ਗੋਪੀਆਂ ਨੇ ਸੁਣਿਆ ਕਿ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ, ਜੋ ਪਰਮਾਤਮਾ ਹੈ, ਉਹਨਾਂ ਨਾਲ ਕਿੰਨਾ ਗੂੜ੍ਹਾ ਪ੍ਰੇਮ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਹੰਝੂ ਆ ਗਏ, ਉਹ ਹੈਰਾਨ ਰਹਿ ਗਏ। ਜਦੋਂ ਔਰਤਾਂ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਤੇ ਪੁਰਖ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਗੱਲਾਂ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ, ਤਦ ਉਥੇ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦਾ ਸਮੂਹ ਆ ਗਿਆ, ਜੋ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਤੇ ਬਲਰਾਮ ਦਾ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਨ ਲਈ ਉਤਸੁਕ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਆਸ, ਨਾਰਦ, ਚਯਵਨ, ਦੇਵਲ, ਅਸੀਤ, ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ, ਸ਼ਤਾਨੰਦ, ਭਰਦਵਾਜ ਤੇ ਗੌਤਮ ਆ ਗਏ। ਰਾਮ ਆਪਣੇ ਸ਼ਿਸ਼ਿਆਂ ਸਮੇਤ, ਵਸੀਸ਼ਠ, ਗਾਲਵ, ਭਰਗੁ, ਪੁਲਸਤਯ, ਕਸ਼ਯਪ, ਅਤ੍ਰੀ, ਮਾਰਕੰਡੇਅ ਤੇ ਬ੍ਰਿਹਸਪਤੀ ਵੀ ਪਹੁੰਚੇ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਵਿਤਾ, ਤ੍ਰਿਤਾ, ਏਕਤਾ, ਜੋ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਹਨ, ਅੰਗੀਰਾ, ਅਗਸਤ, ਯਾਜ੍ਯਵਲਕਯ, ਵਾਮਦੇਵ ਆਦਿ ਵੀ ਆ ਗਏ। ਇਹ ਸਾਰੇ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਜਿੱਥੇ-ਜਿੱਥੇ ਰਾਜੇ, ਪਾਂਡਵ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਤੇ ਬਲਰਾਮ ਬੈਠੇ ਸਨ, ਉਹ ਸਾਰੇ ਤੁਰੰਤ ਉੱਠ ਕੇ, ਨਮਨ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਸੰਸਾਰ ਵੱਲੋਂ ਆਦਰਯੋਗ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਕੀਤੀ। ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੀ ਪੂਰੀ ਰੀਤ ਅਨੁਸਾਰ ਸੇਵਾ ਕੀਤੀ। ਰਾਮ ਤੇ ਅਚੁਤ (ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ) ਨੇ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਆਦਰ ਕੀਤਾ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸੁਆਗਤ ਦੇ ਸ਼ਬਦ, ਬੈਠਣ ਲਈ ਆਸਨ, ਪੈਰ ਧੋਣ ਲਈ ਪਾਣੀ, ਭੇਟ, ਫੁੱਲਮਾਲਾਵਾਂ, ਧੂਪ ਤੇ ਚੰਦਨ ਆਦਿ ਦਿੱਤਾ। ਜਦੋਂ ਸਾਰੇ ਰਿਸ਼ੀ ਆਰਾਮ ਨਾਲ ਬੈਠ ਗਏ, ਤਦ ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ, ਜੋ ਧਰਮ ਦੇ ਸਵਰੂਪ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਉਚਿਤ ਬੋਲੀਆਂ ਨਾਲ ਸੰਬੋਧਨ ਕੀਤਾ। ਉਥੇ ਮੌਜੂਦ ਵੱਡੀ ਸਭਾ ਚੁੱਪਚਾਪ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਵਚਨਾਵਲੀ ਸੁਣ ਰਹੀ ਸੀ। ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਨੇ ਆਖਿਆ, “ਅਸੀਂ ਜਿਹੜੇ ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਜਨਮ ਲਏ ਹਾਂ, ਅੱਜ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਕੀਤੀ ਹੈ—ਜੋ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਾਸਤੇ ਵੀ ਅਸੰਭਵ ਹੈ—ਤੁਸੀਂ ਯੋਗ ਦੇ ਮਾਹਰ, ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ, ਅਸੀਂ ਤੁਹਾਡਾ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰ ਰਹੇ ਹਾਂ। ਫਿਰ ਉਹ ਮਨੁੱਖ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਘੱਟ ਤਪ ਕੀਤਾ, ਜੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਇਹ ਮੌਕਾ ਮਿਲ ਜਾਵੇ ਕਿ ਉਹ ਧਰਤੀ ਦੇ ਨੇਤ੍ਰ—ਇਹ ਰਿਸ਼ੀਆਂ—ਦਾ ਦਰਸ਼ਨ, ਛੂਹ, ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਪੁੱਛਣ ਤੇ ਚਰਨਾਂ ਨੂੰ ਨਮਨ ਕਰਨ, ਤਾਂ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਜੀਵਨ ਕਿੰਨਾ ਸੁਫਲ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਨਾ ਤੀਰਥ ਜਲ, ਨਾ ਮਿਟੀ ਪੱਥਰ ਦੇ ਦੇਵਤੇ, ਇੰਨੀ ਸ਼ੁੱਧਤਾ ਨਹੀਂ ਦੇ ਸਕਦੇ, ਜਿੰਨੀ ਇੱਕ ਪਵਿੱਤਰ ਰਿਸ਼ੀ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਨਾਲ ਮਿਲਦੀ ਹੈ, ਭਾਵੇਂ ਉਹ ਇਕ ਪਲ ਲਈ ਹੀ ਹੋਵੇ। ਨਾ ਅੱਗ, ਨਾ ਸੂਰਜ, ਨਾ ਚੰਦ, ਤਾਰੇ, ਧਰਤੀ, ਪਾਣੀ, ਆਕਾਸ਼, ਹਵਾ, ਬੋਲ, ਜਾਂ ਮਨ—ਇਹ ਸਭ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਪੂਜੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਪਾਪ ਨਹੀਂ ਮਿਟਾ ਸਕਦੇ; ਪਰ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਗਿਆਨੀਆਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕੀਤੀ, ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਪਾਪ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਜੇ ਕੋਈ ਮਨੁੱਖ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਸਿਰਫ ਤਿੰਨ ਤੱਤਾਂ ਦੇ ਸਰੀਰ ਨਾਲ ਜੋੜ ਕੇ ਵੇਖਦਾ ਹੈ, ਪਤਨੀ-ਪ੍ਰਵਾਰ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਸਮਝਦਾ ਹੈ, ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਹੀ ਪੂਜਣਯੋਗ ਮੰਨਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਤੀਰਥਾਂ ਨੂੰ ਸਿਰਫ ਪਾਣੀ ਹੀ ਜਾਣਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਗਿਆਨੀਆਂ ਦੀ ਖੋਜ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ—ਉਹ ਤਾਂ ਗਾਂ ਜਾਂ ਗਧੇ ਵਰਗਾ ਹੈ। ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੇ ਇਹ ਅਥਾਹ ਗਿਆਨ ਭਰੇ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ, ਰਿਸ਼ੀ ਚੁੱਪ ਹੋ ਗਏ, ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਮਨ ਉਸਦੀ ਗਹਿਰਾਈ ਵਿਚ ਖੋਹ ਗਏ। ਲੰਮੇ ਵਿਚਾਰ ਮਗਰੋਂ, ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਹੌਲੇ ਹੌਲੇ ਮੁਸਕਰਾਉਂਦੇ ਹੋਏ, ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਸੁਆਮੀ ਵੱਲ ਵੇਖ ਕੇ ਆਖਿਆ, “ਤੁਾਡੀ ਰਾਜਸਤਾ ਤਾਂ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਇਕੱਠਾ ਕਰਨ ਵਾਸਤੇ ਹੈ। ਪਰ, ਹੇ ਸੱਚ ਦੇ ਸਰਵੋਚ ਜਾਣਨ ਵਾਲੇ! ਤੇਰੀ ਮਾਇਆ ਕਰਕੇ ਅਸੀਂ ਵੀ, ਜੋ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਰਚਨਹਾਰ ਹਾਂ, ਹੈਰਾਨ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਾਂ। ਤੇਰੀ ਮਹਾਨਤਾ ਤੇਰੀ ਆਪਣੀ ਮਾਇਆ ਨਾਲ ਓਹਲੇ ਹੋਈ ਹੈ—ਤੇਰੇ ਕੰਮ ਕਿੰਨੇ ਅਚੰਭਤ ਹਨ! ਤੂੰ ਆਪ ਨਿਰਲੇਪ ਹੋ ਕੇ ਵੀ, ਇਹ ਸੰਸਾਰ ਰਚਦਾ, ਸੰਭਾਲਦਾ ਤੇ ਲੀਨ ਕਰਦਾ ਹੈਂ, ਪਰ ਕਦੇ ਵੀ ਬੰਨ੍ਹਦਾ ਨਹੀਂ। ਜਿਵੇਂ ਧਰਤੀ ਕਈ ਰੂਪਾਂ ਤੇ ਨਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਗਟ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਅਟੱਲ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ। ਤੇਰੇ ਕਰਤੱਬ ਕਿੰਨੇ ਅਜੀਬ ਤੇ ਰਹੱਸਮਈ ਹਨ! ਜਦੋਂ ਜਰੂਰਤ ਪੈਂਦੀ ਹੈ, ਤੂੰ ਆਪਣੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਰਾਖੀ ਲਈ, ਤੇ ਬੁਰਿਆਂ ਦੀ ਦਮਨ ਵਾਸਤੇ, ਸਤੋਗੁਣ ਧਾਰਨ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈਂ; ਆਪਣੇ ਖੇਲ ਨਾਲ, ਤੂੰ ਸਨਾਤਨ ਵੇਦ ਮਾਰਗ ਨੂੰ ਕਾਇਮ ਰੱਖਦਾ ਹੈਂ, ਹੇ ਪਰਮਪੁਰਖ, ਜੋ ਵਰਣਾਸ਼੍ਰਮ ਦੇ ਅੰਤਹਕਰਨ ਹੈਂ। ਤੇਰਾ ਮਨ ਪਵਿੱਤਰ ਹੈ, ਜੋ ਤਪ, ਅਧ੍ਯਯਨ ਤੇ ਸੰਯਮ ਨਾਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ; ਉਸ ਵਿੱਚ ਜੋ ਪ੍ਰਗਟ, ਅਪ੍ਰਗਟ ਤੇ ਦੋਹਾਂ ਤੋਂ ਪਰੇ ਹੈ, ਉਹੀ ਪ੍ਰਗਟ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ, ਹੇ ਬ੍ਰਹਮਣ! ਤੂੰ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੀ ਸਭਾ ਦਾ ਸਤਿਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹੈਂ, ਜੋ ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਅਤੇ ਤੇਰੇ ਆਪ ਦਾ ਸਰੋਤ ਹੈ; ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤੂੰ ਬ੍ਰਹਮਣ ਭਗਤਾਂ ਵਿਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈਂ। ਅੱਜ ਸਾਡਾ ਜਨਮ, ਸਾਡਾ ਗਿਆਨ, ਸਾਡਾ ਤਪ ਤੇ ਸਾਡੀ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ—all ਸਫਲ ਹੋ ਗਏ, ਕਿਉਂਕਿ ਅਸੀਂ ਤੈਨੂੰ ਮਿਲ ਕੇ, ਜੋ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਲਕੜ ਹੈ, ਪਰਮ ਸ਼ੁਭਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ। ਨਮਸਕਾਰ ਉਸ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਨੂੰ, ਜਿਸਦੀ ਬੁੱਧੀ ਅਟੱਲ ਹੈ, ਜਿਸਦੀ ਮਹਾਨਤਾ ਉਸ ਦੀ ਆਪਣੀ ਯੋਗਮਾਇਆ ਨਾਲ ਓਹਲੇ ਹੋਈ ਹੈ, ਜੋ ਪਰਮਾਤਮਾ ਹੈ। ਜਿਸ ਨੂੰ ਇਹ ਰਾਜੇ ਤੇ ਇੱਥੋਂ ਤੱਕ ਕਿ ਵ੍ਰਿਸ਼ਣੀ, ਜੋ ਕੇਵਲ ਉਸ ਵਿੱਚ ਹੀ ਰੁਚੀ ਰੱਖਦੇ ਹਨ, ਨਹੀਂ ਜਾਣਦੇ—ਉਹੀ ਸਮੇਂ ਦਾ ਸੁਆਮੀ ਤੇ ਆਤਮਾ ਹੈ, ਜੋ ਮਾਇਆ ਦੀ ਪਰਦਾ ਨਾਲ ਓਹਲੇ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ ਨਿੰਦਾ ਵਿਚ ਪਿਆ ਮਨੁੱਖ, ਭਾਵੇਂ ਉਹ ਤੱਤਾਂ ਤੇ ਗੁਣਾਂ ਨੂੰ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਆਪਣੇ ਅਸਲੀ ਸਰੂਪ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦਾ, ਜੋ ਸਿਰਫ ਨਾਂ ਤੇ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਤੋਂ ਪਰੇ ਹੋਂਦਾ ਹੈ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਮਾਇਆ ਦੇ ਭਰਮ ਨਾਲ, ਮਨ, ਜੋ ਨਾਂ, ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਤੇ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੈ, ਤੇਰੀ ਯਾਦ ਭੁਲਾ ਬੈਠਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਤੈਨੂੰ ਨਹੀਂ ਪਛਾਣਦਾ। ਪਰ, ਅੱਜ ਅਸੀਂ ਤੇਰੇ ਉਹ ਚਰਨ ਵੇਖ ਲਏ, ਜੋ ਪਾਪਾਂ ਦੇ ਪਹਾੜਾਂ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਤੀਰਥਾਂ ਦਾ ਆਸਰਾ ਹਨ, ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਹਿਰਦੇ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੇ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਯੋਗ ਸਾਧਨਾ ਪੂਰੀ ਹੋ ਚੁੱਕੀ ਹੈ। ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ! ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਭਗਤਾਂ ਨੇ ਪ੍ਰੇਮ ਰਾਹੀਂ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਦੀਆਂ ਓਟਾਂ ਪਾਰ ਕਰ ਲਿਆ, ਉਹ ਤੇਰੇ ਮਾਰਗ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦੇ ਹਨ—ਉਨ੍ਹਾਂ ਉੱਤੇ ਆਪਣੀ ਕ੍ਰਿਪਾ ਕਰ। ਸ਼ੁਕਦੇਵ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ, ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਦਾਸਾਰਹ (ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ), ਧ੍ਰਿਤਰਾਸ਼ਟਰ ਤੇ ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ ਤੋਂ ਵਿਦਾ ਲੈ ਕੇ, ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਆਸ਼ਰਮ ਵੱਲ ਜਾਣ ਦਾ ਮਨ ਬਣਾਇਆ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਮਹਾਨ ਵਸੁਦੇਵ ਉਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ ਆਏ, ਨਮਨ ਕੀਤਾ, ਆਦਰ ਦਿੱਤਾ, ਤੇ ਨਿਯੰਤਰਿਤ ਬਚਨਾਂ ਨਾਲ ਪੁੱਛਿਆ, “ਹੇ ਰਿਸ਼ੀਵਰੋ! ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹਾਂ, ਤੁਸੀਂ ਸਭ ਦੇਵਤਾ ਹੋ। ਕਿਰਪਾ ਕਰਕੇ ਦੱਸੋ ਕਿ ਕਰਮ ਰਾਹੀਂ ਕਰਮ-ਬੰਧਨ ਕਿਵੇਂ ਨਾਸ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ?” ਤਦ, ਨਾਰਦ ਜੀ ਨੇ ਆਖਿਆ, “ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣੋ! ਇਹ ਕੋਈ ਹੈਰਾਨੀ ਦੀ ਗੱਲ ਨਹੀਂ ਕਿ ਵਸੁਦੇਵ, ਜੋ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਭਲਾਈ ਜਾਣਨ ਵਾਸਤੇ ਉਤਸੁਕ ਹੈ, ਸਾਨੂੰ ਇਹ ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਪੁੱਛ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਜਦ ਕਿ ਉਹ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਪੁੱਤਰ ਹੀ ਸਮਝ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਦੁਨੀਆਂ ਵਿੱਚ, ਨੇੜਤਾ ਨਾਲ ਹੀ ਅਕਸਰ ਅਣਦੇਖੀ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕੋਈ ਗੰਗਾ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਹੋਰ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਸ਼ੁੱਧ ਹੋਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਪ੍ਰਭੂ, ਜਿਸ ਦੀ ਸੱਚੀ ਪਛਾਣ ਸਮੇਂ, ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ, ਲੀਲਾ ਆਦਿ ਨਾਲ ਕਦੇ ਘਟਦੀ ਨਹੀਂ, ਨਾ ਆਪਣੇ ਆਪ, ਨਾ ਦੂਜਿਆਂ, ਨਾ ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ, ਕਦੇ ਵੀ ਨਹੀਂ। ਉਹ ਪ੍ਰਭੂ, ਜੋ ਅਖੰਡ ਹੈ, ਜਿਸਦੇ ਅਨੁਭਵ ਨੂੰ ਦੁੱਖ, ਕਰਮ ਤੇ ਗੁਣ ਰੋਕ ਨਹੀਂ ਸਕਦੇ, ਪਰ ਆਪਣੇ ਹੀ ਪ੍ਰਾਣ ਆਦਿ ਰੂਪ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਨਾਲ ਓਹਲੇ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ—ਜਿਵੇਂ ਬਦਲੀ, ਧੁੰਦ ਜਾਂ ਗ੍ਰਹਿਣ ਨਾਲ ਸੂਰਜ ਓਹਲੇ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਫਿਰ, ਹੇ ਰਾਜਨ! ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਅਨਕਦੁੰਦੁਭਿ (ਵਸੁਦੇਵ) ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕਰਕੇ, ਸਾਰੇ ਇਕੱਠੇ ਰਾਜਿਆਂ ਤੇ ਦੋ ਅਚੁਤ ਵੰਸ਼ਜਾਂ (ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਤੇ ਬਲਰਾਮ) ਅੱਗੇ ਆਖਿਆ, “ਕਰਮ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਮ ਰਾਹੀਂ, ਗਿਆਨੀਆਂ ਨੇ ਇਉਂ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ ਹੈ: ਵਿਸ਼ਵ ਦੇ ਯਜਮਾਨ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਦੀ ਯਜਨਾਂ ਰਾਹੀਂ, ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਨਾਲ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਮਨ ਦੀ ਸ਼ਾਂਤੀ, ਸ਼ਾਸਤ੍ਰ-ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਵਾਲੇ ਕਵੀਆਂ ਨੇ ਦਰਸਾਈ ਹੈ; ਯੋਗ ਦਾ ਮਾਰਗ ਆਸਾਨ ਹੈ ਤੇ ਆਤਮਾ ਨੂੰ ਆਨੰਦ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਹੀ ਗ੍ਰਿਹਸਥ, ਦੁਜਾ ਜਨਮ ਵਾਲਿਆਂ ਵਾਸਤੇ ਸ਼ੁਭ ਮਾਰਗ ਹੈ, ਜਿਸਨੂੰ ਮਨੁੱਖ ਆਪਣੇ ਉਪਾਰਜਿਤ ਧਨ ਅਨੁਸਾਰ ਪਵਿੱਤਰ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਤੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਨਾਲ ਪੂਜਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਗਿਆਨੀਆਂ ਨੂੰ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ ਯਜਨ ਤੇ ਦਾਨ ਰਾਹੀਂ ਧਨ ਦੀ ਲਾਲਸਾ, ਗ੍ਰਿਹਸਥ ਆਸ਼੍ਰਮ ਰਾਹੀਂ ਪਤਨੀ-ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਲਾਲਸਾ, ਤੇ ਆਤਮਾ ਦੀ ਲਾਲਸਾ ਲੋਕਿਕ ਮਾਰਗ ਰਾਹੀਂ, ਸਮੇਂ ਆਉਣ ਤੇ ਛੱਡ ਦੇਣ—ਜੋ ਲੋਕ ਪਿੰਡ ਦੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਲਾਲਸਾਵਾਂ ਛੱਡ ਕੇ, ਅਡੋਲ ਰਹਿ, ਤਪ ਦੀਆਂ ਜੰਗਲਾਂ ਵੱਲ ਚਲੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।” ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸਭ ਨੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੇ ਉਪਦੇਸ਼ ਸੁਣੇ, ਤੇ ਮਹਾਨ ਪ੍ਰਸੰਨਤਾ ਤੇ ਆਦਰ ਨਾਲ, ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਵਚਨਾਵਲੀ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਹਿਰਦੇ ਵਿੱਚ ਬਸਾ ਲਿਆ।