ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਭਾਗਵਤਪੁਰਾਣਮ੍

ਇਹ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦੀਆਂ ਲਹਿਰਾਂ ਵਿਚੋਂ ਮੁਕਤੀ ਦੀ ਆਸ ਰੱਖਣ ਵਾਲਿਆਂ ਲਈ, ਸ਼੍ਰੀਮਦ ਭਾਗਵਤ ਜੀ ਦੀ ਪੂਜਾ ਬੜੀ ਸੁਰਤਾਲ ਅਤੇ ਪਿਆਰ ਨਾਲ, ਨਿਯਮਾਂ ਅਨੁਸਾਰ, ਧੂਪ ਤੇ ਦੀਵੇ ਜਗਾ ਕੇ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਪੂਜਾ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਨਾਰੀਅਲ ਹੱਥ ਵਿਚ ਫੜ ਕੇ, ਹੱਸਦੇ ਚਿਹਰੇ ਨਾਲ ਸਤਿਕਾਰ ਪੂਰਵਕ ਸਤੁਤੀ ਪੜ੍ਹੀਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਗ੍ਰੰਥ, ਜਿਸਨੂੰ ਅਸੀਂ ਸ਼੍ਰੀਮਦ ਭਾਗਵਤ ਕਹਿੰਦੇ ਹਾਂ, ਖੁਦ ਕਰੀਸ਼ਨ ਜੀ ਦੀ ਹੀ ਰੂਪ ਹੈ, ਜੋ ਸਾਡੇ ਸਾਹਮਣੇ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਸੰਸਾਰ-ਸਮੁੰਦਰ ਤੋਂ ਪਾਰ ਲੰਘਣ ਲਈ ਹੀ ਆਪਣੇ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਸਵੀਕਾਰਿਆ ਹੈ। ਮੇਰੀ ਮਨ-ਇੱਛਾ ਤੁਹਾਡੇ ਦੁਆਰਾ ਪੂਰੀ ਹੋ ਚੁੱਕੀ ਹੈ। ਹੁਣ ਕੋਈ ਰੁਕਾਵਟ ਨਾ ਆਵੇ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਡਾ ਹੀ ਦਾਸ ਹਾਂ, ਹੇ ਕੇਸ਼ਵ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਨਿਮਰ ਬੋਲਾਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਜਿਸ ਵਿਅਕਤੀ ਨੇ ਭਾਗਵਤ ਦੀ ਕਥਾ ਕੀਤੀ ਹੋਵੇ, ਉਸਦਾ ਆਦਰ-ਸਨਮਾਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ—ਉਸ ਨੂੰ ਚੰਗੇ ਕੱਪੜੇ ਅਤੇ ਗਹਿਣੇ ਪਾ ਕੇ, ਉਸਦੀ ਵਡਿਆਈ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਹੇ ਵਰਾਹ ਰੂਪ ਧਾਰੀ, ਜਾਗਦੇ ਹੋਏ, ਸਾਰੇ ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਦੇ ਗਿਆਨੀ, ਇਸ ਕਥਾ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਮੇਰੀ ਅਗਿਆਨਤਾ ਨਾਸ ਕਰੋ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਆਪਣੀ ਭਲਾਈ ਲਈ ਖੁਸ਼ੀ-ਖੁਸ਼ੀ ਇੱਕ ਵਰਤ ਲੈਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਆਪਣੀ ਸਮਰਥਾ ਅਨੁਸਾਰ, ਸੱਤ ਰਾਤਾਂ ਤੱਕ ਨਿਭਾਇਆ ਜਾਵੇ। ਪੰਜ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਚੁਣੋ, ਤਾਂ ਜੋ ਕਥਾ ਵਿਚ ਕੋਈ ਵਿਘਨ ਨਾ ਆਵੇ, ਅਤੇ ਉਹ ਹਰੀ ਦੇ ਬਾਰਾਂ ਅੱਖਰਾਂ ਵਾਲੇ ਮੰਤ੍ਰ ਦਾ ਜਾਪ ਕਰਨ। ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ, ਵੈਸ਼ਨਵਾਂ ਅਤੇ ਕੀਰਤਨ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਣਾਮ ਤੇ ਆਦਰ ਦੇ ਕੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਲੋੜ ਹੋਵੇ, ਹਦਾਇਤਾਂ ਦੇ ਕੇ, ਆਪ ਆਪਣੀ ਥਾਂ ਤੇ ਬੈਠ ਜਾਓ। ਧਨ, ਸੰਪਤੀ, ਘਰ, ਬੱਚਿਆਂ ਦੀ ਚਿੰਤਾ ਛੱਡ ਕੇ, ਮਨ ਨੂੰ ਕਥਾ ਵਿਚ ਲੀਨ ਕਰਕੇ, ਪਵਿੱਤਰ ਭਾਵ ਨਾਲ ਸੁਣਨ ਵਾਲਾ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਫਲ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਕਥਾ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ ਸੂਰਜ ਚੜ੍ਹਨ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਤਿੰਨ ਤੇ ਅੱਧ ਘੜੀਆਂ ਤੱਕ, ਇਕ ਅਡੋਲ ਤੇ ਗਿਆਨਵਾਨ ਵਿਅਕਤੀ ਦੁਆਰਾ ਠੀਕ ਢੰਗ ਨਾਲ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇ। ਦੁਪਹਿਰ ਸਮੇਂ ਦੋ ਘੜੀਆਂ ਲਈ ਕਥਾ ਵਿਚ ਵਿਛੋੜਾ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਉਸ ਵੇਲੇ ਵੈਸ਼ਨਵਾਂ ਵਲੋਂ ਕੀਰਤਨ ਕਰਾਇਆ ਜਾਵੇ। ਸਰੀਰ ਦੀ ਸਹੂਲਤ ਲਈ ਹਲਕਾ ਭੋਜਨ ਲੈਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਕਥਾ ਸੁਣਨ ਵਾਲੇ ਨੇ ਸਿਰਫ਼ ਇਕ ਵਾਰੀ ਹੀ ਹਵਿਸ ਭੋਜਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਜੇ ਯੋਗ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਸੱਤ ਦਿਨ ਉਪਵਾਸ ਕਰਕੇ ਸੁਣੋ; ਜਾਂ ਘੀ ਜਾਂ ਦੁੱਧ ਪੀ ਕੇ ਆਰਾਮ ਨਾਲ ਸੁਣ ਸਕਦੇ ਹੋ। ਨਹੀਂ ਤਾਂ, ਫਲਾਂ ਤੇ ਰਹੋ ਜਾਂ ਇਕ ਵਾਰੀ ਹੀ ਭੋਜਨ ਕਰੋ—ਜੋ ਵੀ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਹੋ ਸਕੇ, ਉਹੀ ਕਰੋ। ਮੈਂ ਮੰਨਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਕਥਾ ਸੁਣਦੇ ਹੋਏ ਭੋਜਨ ਕਰਨਾ ਵਧੀਆ ਹੈ; ਜੇ ਉਪਵਾਸ ਕਰਕੇ ਕਥਾ ਵਿਚ ਰੁਕਾਵਟ ਆਉਂਦੀ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਉਪਵਾਸ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ। ਹੇ ਨਾਰਦ, ਹੁਣ ਸੁਣ, ਸੱਤ ਦਿਨਾਂ ਦੇ ਵਰਤ ਦੇ ਨਿਯਮ—ਜੋ ਵਿਅਕਤੀ ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੀ ਦীক্ষਾ ਨਹੀਂ ਲੈ ਚੁੱਕੇ, ਉਹ ਕਥਾ ਸੁਣਨ ਦੇ ਯੋਗ ਨਹੀਂ ਹਨ। ਵ੍ਰਤਧਾਰੀ ਨੂੰ ਬ੍ਰਹਮਚਰਿਆ ਪਾਲਣਾ, ਜ਼ਮੀਨ ਉੱਤੇ ਸੋਣਾ, ਪੱਤਿਆਂ ਉੱਤੇ ਭੋਜਨ ਕਰਨਾ, ਤੇ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਕਥਾ ਪੂਰੀ ਹੋਣ ਉੱਤੇ ਹੀ ਖਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਦਾਲਾਂ, ਸ਼ਹਦ, ਤੇਲ, ਭਾਰੀ ਭੋਜਨ, ਅਤੇ ਕੁਝ ਵੀ ਅਪਵਿੱਤਰ ਜਾਂ ਬਾਸੀ ਚੀਜ਼ਾਂ ਤੋਂ ਸਦਾ ਦੂਰ ਰਹਿਣ। ਇੱਕ ਵ੍ਰਤਧਾਰੀ ਨੇ ਇੱਛਾ, ਕ੍ਰੋਧ, ਨਸ਼ਾ, ਅਹੰਕਾਰ, ਈਰਖਾ, ਲੋਭ, ਪਖੰਡ, ਮੋਹ ਤੇ ਦੁਵੈਸ਼ ਤੋਂ ਸਦਾ ਬਚਣਾ ਹੈ। ਜੋ ਵਿਅਕਤੀ ਇਹ ਕਥਾ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਉਹ ਵੈਦਿਕ ਪੰਡਤਾਂ, ਵੈਸ਼ਨਵਾਂ, ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ, ਗੁਰੂਆਂ, ਗਾਂਵਾਂ, ਵਰਤਧਾਰੀ, ਔਰਤਾਂ, ਰਾਜਿਆਂ, ਅਤੇ ਮਹਾਨ ਜਨਾਂ ਦੀ ਨਿੰਦਾ ਨਹੀਂ ਕਰੇ। ਇਹ ਵਰਤ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਵਿਅਕਤੀ, ਮਾਸਿਕ ਧਰਮ ਵਿਚ ਔਰਤਾਂ, ਅਵਰਨ, ਵਿਦੇਸ਼ੀ, ਪਤਿਤ, ਵੈਦਿਕ ਮਰਯਾਦਾ ਤੋਂ ਬਾਹਰ, ਦੋਜਾਤੀ-ਦੁਸ਼ਮਣ, ਜਾਂ ਵੇਦ ਵਿਰੋਧੀਆਂ ਨਾਲ ਗੱਲਬਾਤ ਨਾ ਕਰੇ। ਉਹ ਸੱਚਾਈ, ਪਵਿਤ੍ਰਤਾ, ਦਇਆ, ਮੌਨ, ਸਾਦਗੀ, ਨਿਮਰਤਾ ਤੇ ਮਨ ਦੀ ਦਾਨਤਾ ਦਾ ਆਚਰਨ ਕਰੇ। ਗਰੀਬ, ਕਮਜੋਰ, ਬਿਮਾਰ, ਦੁਖੀ, ਪਾਪੀ, ਨਿਸ਼ਕੰਨ, ਅਤੇ ਮੁਕਤੀ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖਣ ਵਾਲਿਆਂ ਨੇ ਇਹ ਕਥਾ ਸੁਣਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਜਿਸ ਔਰਤ ਨੂੰ ਸੰਤਾਨ ਨਹੀਂ ਹੋਂਦੀ, ਜਿਸਦੇ ਬੱਚੇ ਮਰ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਬਾਂਝ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਬੱਚਾ ਗੁੰਮ ਹੋ ਗਿਆ, ਜਾਂ ਜਿਸਦਾ ਗਰਭਪਾਤ ਹੋ ਗਿਆ, ਉਹ ਵੀ ਇਹ ਕਥਾ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸੁਣੇ। ਜਦੋਂ ਇਹ ਕਥਾ ਨਿਯਮ ਅਨੁਸਾਰ ਸੁਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਹ ਅਖੂਟ ਪੁੰਨ ਦਿੰਦੀ ਹੈ; ਇਹ ਦਿਵਵਿਆਤਮਕ ਅਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਤਮ ਕਥਾ, ਲੱਖਾਂ ਯਜਨਾਂ ਦੇ ਫਲ ਦੇਣ ਵਾਲੀ ਹੈ। ਵਰਤ ਪੂਰਾ ਹੋਣ 'ਤੇ, ਜਿਵੇਂ ਜਨਮਾਅਸ਼ਟਮੀ ਦਾ ਵਰਤ ਪੂਰਾ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇਸ ਦਾ ਸੰਕਲਪ ਵੀ ਪੂਰਾ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਜੇ ਕੋਈ ਗਰੀਬ ਪਰ ਭਗਵਤ-ਭਕਤ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਅੰਤਿਮ ਸੰਕਲਪ ਦੀ ਜ਼ੋਰ-ਜ਼ਬਰਦਸਤੀ ਨਹੀਂ; ਉਹ ਸਿਰਫ਼ ਸੁਣ ਕੇ ਹੀ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਨਿਸ਼ਕਾਮ ਵੈਸ਼ਨਵ ਹਨ। ਜਦੋਂ ਇਹ ਕਥਾ-ਯਜਨ ਪੂਰਾ ਹੋ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਕਿਤਾਬ ਅਤੇ ਕਥਾਵਾਚਕ ਦੀ ਬੜੀ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਸੁਣਨ ਵਾਲਿਆਂ ਵਲੋਂ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਫਿਰ, ਸੁਣਨ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਤੁਲਸੀ ਦੇ ਹਾਰ ਦਿੱਤੇ ਜਾਣ, ਤੇ ਮ੍ਰਿਦੰਗ ਤੇ ਝਾਂਝ ਵਜਾ ਕੇ ਮਧੁਰ ਕੀਰਤਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਵਿਜੈ ਘੋਸ਼, ਸਤਿਕਾਰ ਦੇ ਬੋਲ, ਤੇ ਸ਼ੰਖ ਦੀ ਧੁਨੀ ਹੋਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ; ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਅਤੇ ਗਰੀਬਾਂ ਨੂੰ ਧਨ ਤੇ ਭੋਜਨ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇ। ਜੇ ਸੁਣਨ ਵਾਲਾ ਵੈਰਾਗੀ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਅਗਲੇ ਦਿਨ ਕੀਰਤਨ ਤੇ ਵਾਦ-ਯੰਤਰ ਵਜਾਏ ਜਾਣ; ਜੇ ਘਰ-ਗ੍ਰਹਸਤੀ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਕਰਮਾਂ ਦੀ ਸ਼ੁੱਧੀ ਲਈ ਹਵਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਹਰ ਸ਼ਲੋਕ ਲਈ, ਨਿਯਮ ਅਨੁਸਾਰ, ਖੀਰ, ਸ਼ਹਦ, ਘੀ, ਤੇ ਤਿਲ ਆਦਿ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਦਸਵੇਂ ਸਕੰਧ ਲਈ, ਹਵਨ ਵਿਚ ਅਰਪਿਤ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਜਾਂ, ਗਾਇਤਰੀ ਮੰਤ੍ਰ ਨਾਲ ਧਿਆਨ ਲਾ ਕੇ ਹਵਨ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹੋ, ਕਿਉਂਕਿ ਪੁਰਾਣ ਪਰਮਾਤਮਾ ਦੇ ਸਰੂਪ ਵਰਗਾ ਹੀ ਹੈ। ਜੇ ਹਵਨ ਕਰਨਾ ਸੰਭਵ ਨਾ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਸਮੱਗਰੀ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਨੂੰ ਦੇ ਦਿਓ, ਤਾਂ ਜੋ ਫਲ ਮਿਲ ਜਾਵੇ, ਤੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਵਿਘਨ ਜਾਂ ਘਾਟ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕੇ। ਦੁਸ਼ਟੀਆਂ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤ ਕਰਨ ਲਈ, ਪ੍ਰਭੂ ਦੇ ਹਜ਼ਾਰ ਨਾਮ ਪੜ੍ਹੋ; ਇਸ ਨਾਲ ਸਭ ਕੁਝ ਫਲਦਾਇਕ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਸ ਤੋਂ ਵੱਧ ਕੁਝ ਨਹੀਂ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਬਾਰਾਂ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਖੀਰ ਤੇ ਸ਼ਹਦ ਨਾਲ ਭੋਜਨ ਕਰਵਾਓ, ਤੇ ਸੋਨਾ ਅਤੇ ਗਾਂ ਦਾਨ ਕਰਕੇ ਵਰਤ ਪੂਰਾ ਕਰੋ। ਜੇ ਯੋਗ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਤਿੰਨ ਪਲ ਵਜ਼ਨ ਦਾ ਸੋਨੇ ਦਾ ਸ਼ੇਰ ਬਣਵਾਓ, ਤੇ ਉਸ ਉੱਤੇ ਸੁੰਦਰ ਲਿਖਤ ਵਾਲੀ ਭਾਗਵਤ ਰੱਖੋ। ਜੋ ਕਥਾਵਾਚਕ ਆਤਮ-ਸੰਯਮੀ ਤੇ ਪੂਜਨਯੋਗ ਹੋਵੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਸਾਰੀ ਰੀਤ ਅਨੁਸਾਰ, ਨਿਮੰਤਰਣ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ, ਕੱਪੜੇ, ਗਹਿਣੇ, ਸੁਗੰਧੀਆਂ ਆਦਿ ਨਾਲ ਆਦਰ ਦਿਓ। ਜੇ ਕੋਈ ਗਿਆਨੀ ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਆਪਣੇ ਅਧਿਆਪਕ ਨੂੰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਬੰਧਨ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਨਿਯਮ ਅਨੁਸਾਰ ਇਹ ਕਰਕੇ, ਸਾਰੇ ਪਾਪ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।